01/10/1890: Thành lập Vườn Quốc gia Yosemite

Nguồn: Yosemite National Park established, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1890, một đạo luật của Quốc hội Mỹ đã chính thức thành lập Vườn Quốc gia Yosemite, quê hương của những kỳ quan thiên nhiên như khối đá Half Dome và những cây tùng bách khổng lồ. Nhà tiên phong về môi trường John Muir (1838–1914) cùng các cộng sự của ông đã nỗ lực vận động để thành lập công viên. Đạo luật sau đó được Tổng thống Benjamin Harrison ký ban hành, mở đường cho nhiều thế hệ người đi bộ đường dài, người cắm trại và những người yêu thiên nhiên, cùng với vô số biển báo “Xin đừng cho gấu ăn.”

Người Mỹ bản địa từng là cư dân chính của Thung lũng Yosemite, nằm trên dãy núi Sierra Nevada của California, cho đến khi cơn sốt vàng năm 1849 mang theo hàng ngàn thợ mỏ và người định cư không phải người bản địa đổ xô đến khu vực này. Kéo theo sau đó là lượng lớn khách du lịch và những đòn tàn phá lên hệ sinh thái của Thung lũng Yosemite. Vào năm 1864, để ngăn chặn việc khai thác thương mại, các nhà bảo tồn đã thuyết phục Tổng thống Abraham Lincoln tuyên bố Thung lũng Yosemite và Rừng Cây Tùng bách Khổng lồ Mariposa Grove là tài sản công do tiểu bang California ủy thác. Sự kiện này đánh dấu lần đầu tiên chính phủ Mỹ bảo vệ đất đai để phục vụ lợi ích cộng đồng và đặt nền móng cho việc thiết lập hệ thống công viên tiểu bang và quốc gia. Yellowstone sau đó trở thành vườn quốc gia đầu tiên của Mỹ vào năm 1872.

Vào năm 1889, John Muir phát hiện ra rằng, do thiếu sự bảo vệ của chính phủ,  những đồng cỏ rộng lớn bao quanh Thung lũng Yosemite đang bị chà đạp và tàn phá nặng nề bởi hoạt động chăn thả cừu nhà. Muir cùng với Robert Underwood Johnson, một nhà môi trường học kiêm biên tập viên tạp chí có sức ảnh hưởng, đã vận động để khu vực hoang dã rộng lớn quanh Thung lũng Yosemite được công nhận là vườn quốc gia. Vào ngày 01/10 một năm sau đó, Quốc hội đã dành ra gần 390.000 hecta đất (tương đương diện tích Rhode Island) để tạo nên nơi sau này trở thành Vườn Quốc gia Yosemite, vườn quốc gia thứ ba của Mỹ. Năm 1906, quyền kiểm soát Thung lũng Yosemite và Mariposa Grove đã được chuyển sang liên bang cùng với phần còn lại của vườn quốc gia.

Vẻ đẹp thiên nhiên của Yosemite đã trở nên bất tử qua những bức ảnh phong cảnh đen trắng của Ansel Adams (1902–1984), người từng sống trong vườn quốc gia này và dành nhiều năm để ghi lại hình ảnh nơi đây. Ngày nay, mỗi năm có hơn 3 triệu người tìm về với thiên nhiên tại Yosemite và chiêm ngưỡng những địa danh tuyệt đẹp như Thác Yosemite cao gần 740m, một trong những thác nước cao nhất thế giới; các khối đá Half Dome và El Capitan, khối đá granit nguyên khối lớn nhất nước Mỹ; cùng với ba khu rừng tùng bách khổng lồ gồm những cây lớn nhất thế giới.