Category: Sự kiện

27/06/1922: Trao Huy chương Newbery đầu tiên dành cho văn học thiếu nhi

Nguồn: First Newbery Medal for children’s literature awarded to Hendrik Willem van Loon, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1922, Hiệp hội Thư viện Mỹ (ALA) đã trao Huy chương Newbery đầu tiên — tôn vinh cuốn sách thiếu nhi hay nhất trong năm — cho tác phẩm The Story of Mankind (Chuyện Loài Người) của Hendrik Willem van Loon.

Ý tưởng về một giải thưởng tôn vinh những đóng góp xuất sắc cho văn học thiếu nhi bắt nguồn từ Frederic G. Melcher, một cựu nhân viên bán sách, người đã trở thành biên tập viên của tạp chí Publisher’s Weekly vào năm 1918. Xuyên suốt sự nghiệp lâu dài của mình, Melcher thường tìm cách khuyến khích việc đọc sách, đặc biệt là ở trẻ em. Continue reading “27/06/1922: Trao Huy chương Newbery đầu tiên dành cho văn học thiếu nhi”

25/06/2009: “Ông hoàng nhạc Pop” Michael Jackson qua đời ở tuổi 50

Nguồn: “King of Pop” Michael Jackson dies at age 50, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2009, Michael Jackson — một trong những nghệ sĩ giải trí thành công nhất về mặt thương mại trong lịch sử — đã qua đời ở tuổi 50 tại nhà riêng ở Los Angeles, bang California, sau khi bị ngừng tim do sự kết hợp chết người của nhiều loại thuốc mà bác sĩ riêng đã kê cho ông.

Trưởng thành trong vai trò giọng ca chính đầy tài năng của ban nhạc gia đình Jackson 5, Michael Jackson phát hành album solo đầu tay Got to Be There vào năm 1972, trong khi vẫn tiếp tục biểu diễn cùng các anh em của mình. Continue reading “25/06/2009: “Ông hoàng nhạc Pop” Michael Jackson qua đời ở tuổi 50”

23/06/2013: Nik Wallenda đi trên dây qua Little Grand Canyon

Nguồn: Wallenda crosses Little Grand Canyon on high wire, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2013, nghệ sĩ đi dây trên không 34 tuổi Nik Wallenda đã trở thành người đầu tiên đi trên dây cáp bắc qua hẻm núi sông Little Colorado, gần Grand Canyon National Park ở bang Arizona. Wallenda không đeo dây an toàn khi thực hiện hành trình dài khoảng 400 m trên một sợi cáp thép dày 5 cm, ở độ cao hơn 457 m phía trên hẻm núi. Chỉ một năm trước đó, Wallenda — thành viên của gia đình nghệ sĩ xiếc nổi tiếng The Flying Wallendas — đã trở thành người đầu tiên đi dây qua Thác Niagara. Continue reading “23/06/2013: Nik Wallenda đi trên dây qua Little Grand Canyon”

21/06/2004: Tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên ra ngoài bầu khí quyển

Nguồn: First privately owned spacecraft, SS1, travels beyond the earth’s atmosphere, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2004, SpaceShipOne đã trở thành tàu vũ trụ thuộc sở hữu tư nhân đầu tiên đạt tới độ cao 100 km phía trên Trái Đất — điểm thường được chấp nhận là ranh giới bắt đầu của “không gian vũ trụ”.

Phi công Mike Melvill, thành viên phi hành đoàn duy nhất, đã đưa SpaceShipOne — hay còn gọi tắt là SS1 — lên độ cao 100,124 km, vừa qua khỏi ranh giới vô hình bước vào không gian, trước khi bắt đầu chặng đường lượn dài trở lại Trái Đất. Khi hạ cánh tại nơi hiện là Cảng Hàng không và Vũ trụ Mojave ở Mojave, California, ông đã trở thành phi hành gia thương mại đầu tiên trong lịch sử. Chuyến bay kéo dài 24 phút. Continue reading “21/06/2004: Tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên ra ngoài bầu khí quyển”

20/06/1941: Ford ký thỏa thuận lao động đầu tiên với công đoàn ngành xe hơi

Nguồn: Ford signs first contract with autoworkers’ union, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1941, sau một cuộc đấu tranh kéo dài và gay gắt từ phía Henry Ford nhằm chống lại việc hợp tác với các tổ chức công đoàn lao động, Công ty Ford Motor cuối cùng đã ký thỏa thuận lao động đầu tiên với Nghiệp đoàn Công nhân Xe hơi Mỹ và Hiệp hội các Tổ chức Công nghiệp (UAW-CIO).

Quay trở lại năm 1935, các đồng minh của Tổng thống Franklin D. Roosevelt trong Quốc hội đã thông qua Đạo luật Quan hệ Lao động Quốc gia mang tính bước ngoặt – còn được gọi là Đạo luật Wagner, theo tên một trong những tác giả của nó, Thượng nghị sĩ Robert Wagner của New York – đạo luật này thiết lập quyền thương lượng tập thể của công nhân và nỗ lực điều chỉnh các hành vi không công bằng của người sử dụng lao động, người lao động, và công đoàn. Đến năm 1937, sau các cuộc đình công ngồi thành công (trong đó công nhân ở lại bên trong nhà máy để những người chống đình công không thể vào trong), cả General Motors và Chrysler đều đã đạt được thỏa thuận với UAW non trẻ, và Ford là công ty duy nhất còn chống lại việc thành lập công đoàn trong ngành công nghiệp xe hơi. Continue reading “20/06/1941: Ford ký thỏa thuận lao động đầu tiên với công đoàn ngành xe hơi”

18/06/2023: Tàu lặn Titan phát nổ trên đường đi tham quan xác tàu Titanic

Nguồn: Submersible Titan implodes on its way to tour the Titanic wreckage, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2023, chỉ chưa đầy hai giờ kể từ khi bắt đầu chuyến lặn dự kiến để tham quan xác tàu Titanic, tàu lặn biển sâu Titan đã trải qua một vụ nổ thảm khốc, cướp đi sinh mạng của cả năm hành khách trên tàu.

Trong số những người thiệt mạng có Stockton Rush, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành OceanGate Expeditions — công ty đã chế tạo tàu Titan và tổ chức các chuyến tham quan dưới đáy biển. Rush là người tích cực thúc đẩy du lịch biển sâu; ông gọi các hành khách của mình là “các chuyên gia thực thi sứ mệnh” — mỗi người trong số họ đã trả 250.000 USD để có cơ hội tận mắt ngắm nhìn xác tàu Titanic nổi tiếng. Continue reading “18/06/2023: Tàu lặn Titan phát nổ trên đường đi tham quan xác tàu Titanic”

16/06/1862: Trận Secessionville trong Nội chiến Mỹ

Nguồn: Union thwarted at the Battle of Secessionville, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1862, nỗ lực của phe Liên minh miền Bắc nhằm đánh chiếm Charleston, Nam Carolina, đã bị cản bước khi quân Hợp bang miền Nam đẩy lùi một cuộc tấn công tại Secessionville, ở phía nam thành phố, trên Đảo James.

Quay trở lại tháng 11/1861, các tàu của Liên minh đã chiếm được Port Royal ở Nam Carolina, nằm giữa Charleston và Savannah, Georgia, mang lại cho miền Bắc một căn cứ quan trọng để từ đó triển khai các hoạt động quân sự dọc theo bờ biển phía nam.

Continue reading “16/06/1862: Trận Secessionville trong Nội chiến Mỹ”

14/06/1917: Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson đọc diễn văn Ngày Quốc kỳ

Nguồn: U.S. President Woodrow Wilson gives Flag Day address, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1917, khi các binh sĩ của Lực lượng Viễn chinh Mỹ (AEF) lên đường gia nhập phe Hiệp ước trên các chiến trường của Thế chiến I tại Pháp, Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson có bài phát biểu trước công chúng cả nước nhân lễ kỷ niệm Ngày Quốc kỳ hàng năm.

Chỉ một năm trước đó, vào ngày 30/5/1916, Wilson chính thức tuyên bố ngày 14/6 là “Ngày Quốc kỳ” (Flag Day) để kỷ niệm lá cờ “Stars and Stripes” (Sao và Sọc) — được chọn làm quốc kỳ vào ngày 14/6/1777, khi thiết kế chỉ bao gồm 13 ngôi sao tượng trưng cho 13 tiểu bang ban đầu. Continue reading “14/06/1917: Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson đọc diễn văn Ngày Quốc kỳ”

13/06/1967: Thurgood Marshall được đề cử vào Tối cao Pháp viện Mỹ

Nguồn: Thurgood Marshall nominated to Supreme Court, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1967, Tổng thống Lyndon B. Johnson đề cử Thẩm phán Tòa Phúc thẩm Mỹ Thurgood Marshall vào vị trí của Phó Chánh án Tối cao Pháp viện Tom C. Clark sắp nghỉ hưu. Đến ngày 30/8, sau một cuộc tranh luận nảy lửa, Thượng viện phê chuẩn việc đề cử Marshall với tỷ lệ phiếu 69-11. Hai ngày sau, ông tuyên thệ nhậm chức trước Chánh án Earl Warren, trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong lịch sử ngồi vào tòa án cao nhất của nước Mỹ. Continue reading “13/06/1967: Thurgood Marshall được đề cử vào Tối cao Pháp viện Mỹ”

11/06/323 TCN: Ngày mất Alexander Đại đế

Nguồn: Alexander the Great dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 323 TCN, Alexander Đại đế — thiên tài quân sự trẻ tuổi người Macedonia, người đã gây dựng nên một đế chế trải dài từ vùng đông Địa Trung Hải đến Ấn Độ — đã qua đời tại Babylon, thuộc Iraq ngày nay, ở tuổi 32.

Sinh ra ở Macedonia, là con của Vua Philip II và Hoàng hậu Olympias, Alexander đã nhận được nền giáo dục kinh điển từ triết gia lừng danh Aristotle và nền giáo dục quân sự từ cha mình. Ở tuổi 16, Alexander dẫn dắt đội quân đầu tiên ra trận, và chỉ hai năm sau, ông chỉ huy một phần lớn quân đội của cha mình giành chiến thắng trong Trận Chaeronea — trận chiến đã đưa Hy Lạp về dưới quyền cai trị của Macedonia. Vào năm 336 TCN, Philip II bị ám sát và Alexander lên ngôi. Continue reading “11/06/323 TCN: Ngày mất Alexander Đại đế”

09/06/1954: Welch chất vấn McCarthy trong phiên điều trần

Nguồn: “Have you no sense of decency?” Sen. Joseph McCarthy is asked in hearing, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1954, trong một cuộc đối đầu đầy kịch tính, Joseph Welch — cố vấn đặc biệt của Quân đội Mỹ — đã chỉ trích mạnh mẽ Thượng nghị sĩ Joseph McCarthy trong các phiên điều trần về việc liệu chủ nghĩa cộng sản có xâm nhập vào lực lượng vũ trang Mỹ hay không. Cuộc tấn công bằng lời nói của Welch — bao gồm câu hỏi kinh điển “Have you no sense of decency?” (“Ông có chút liêm sỉ nào không?”) — đã đánh dấu hồi kết cho quyền lực của McCarthy trong thời kỳ hoang tưởng được gọi là Nỗi sợ Cộng sản ở Mỹ. Continue reading “09/06/1954: Welch chất vấn McCarthy trong phiên điều trần”

07/06/1968: Mr. Rogers phát tập đặc biệt, đề cập vụ ám sát Robert F. Kennedy

Nguồn: Mr. Rogers airs special episode addressing the assassination of Robert F. Kennedy, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1968, chỉ hai ngày sau khi một viên đạn của kẻ ám sát cướp đi sinh mạng của ứng viên tổng thống Đảng Dân chủ Robert F. Kennedy, Fred Rogers — người dẫn chương trình truyền hình công cộng dành cho thiếu nhi Mr. Rogers’ Neighborhood với phong cách nhẹ nhàng, điềm đạm — đã dành trọn một tập phát sóng để giải thích về thảm kịch quốc gia này cho khán giả nhỏ tuổi của mình, phần lớn là trẻ em ở độ tuổi mẫu giáo. Vụ sát hại Kennedy — diễn ra tại một sự kiện vận động tranh cử ở California, gây chấn động cả nước — xảy ra chỉ hai tháng sau khi nhà lãnh đạo phong trào dân quyền, Tiến sĩ Martin Luther King Jr., bị ám sát, dẫn đến làn sóng bạo loạn tại hơn 100 thành phố trên khắp đất nước. Continue reading “07/06/1968: Mr. Rogers phát tập đặc biệt, đề cập vụ ám sát Robert F. Kennedy”

06/06/1856: Franklin Pierce bị đảng mình từ chối tái tranh cử tổng thống

Nguồn: Sitting president Franklin Pierce denied his party’s nomination for reelection, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1856, ngày thứ năm và cũng là ngày cuối cùng của đại hội toàn quốc Đảng Dân chủ tại Cincinnati, Ohio, Tổng thống Franklin Pierce đã trở thành tổng thống dân cử đầu tiên của nước Mỹ không được đảng của mình đề cử cho nhiệm kỳ thứ hai. Thay vào đó, đảng này chọn James Buchanan, người sau đó sẽ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 11. Continue reading “06/06/1856: Franklin Pierce bị đảng mình từ chối tái tranh cử tổng thống”

04/06/1986: Jonathan Pollard thừa nhận bán thông tin tối mật cho Israel

Nguồn: Jonathan Pollard admits to selling top-secret information to Israel, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1986, Jonathan Pollard đã nhận tội gián điệp vì bán thông tin tình báo quân sự tối mật của Mỹ cho Israel. Cựu chuyên gia phân tích tình báo Hải quân này đã bán một lượng tài liệu mật đủ để chất đầy một căn phòng cỡ trung bình.

Pollard bị bắt vào tháng 11/1985 sau khi cơ quan chức năng phát hiện ra rằng ông đã gặp gỡ các đặc vụ Israel hai tuần một lần suốt một năm trước đó. Ông được trả khoảng 50.000 đô la cho các tài liệu đặc biệt nhạy cảm này và dự kiến sẽ nhận được tới 300.000 đô la vào một tài khoản ngân hàng bí mật ở Thụy Sĩ. Các thông tin tối mật bao gồm ảnh vệ tinh và dữ liệu về vũ khí của Liên Xô. Continue reading “04/06/1986: Jonathan Pollard thừa nhận bán thông tin tối mật cho Israel”

02/06/1886: Grover Cleveland kết hôn tại Nhà Trắng

Nguồn: Grover Cleveland gets married in the White House, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1886, Grover Cleveland trở thành Tổng thống Mỹ đương nhiệm đầu tiên kết hôn tại Nhà Trắng.

Cleveland bước vào Nhà Trắng khi còn độc thân và rời đi với tư cách một người đàn ông đã có gia đình cùng hai người con. Người vợ mới của ông là một phụ nữ trẻ kém ông 27 tuổi, tên Frances Folsom. Continue reading “02/06/1886: Grover Cleveland kết hôn tại Nhà Trắng”

31/05/1977: BBC cấm phát sóng ca khúc “God Save the Queen” của Sex Pistols

Nguồn: The BBC bans the Sex Pistols’ “God Save the Queen”, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1977, ca khúc “God Save the Queen” (Chúa Phù hộ Nữ hoàng) đã bị BBC cấm phát sóng hoàn toàn trên đài phát thanh. Một lệnh cấm như vậy đáng lẽ phải là “nụ hôn thần chết” đối với một đĩa đơn nhạc pop thông thường, nhưng nó lại trở thành sự hậu thuẫn mạnh mẽ cho những quan điểm chống lại giới cầm quyền của nhóm nhạc punk người Anh mang tên Sex Pistols. Continue reading “31/05/1977: BBC cấm phát sóng ca khúc “God Save the Queen” của Sex Pistols”

30/05/1934: Công ty Xe hơi Nissan được thành lập

Nguồn: Nissan Motor Company founded, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1934, Jidosha-Seizo Kabushiki-Kaisha (tiếng Anh là Automobile Manufacturing Co., Ltd.; nghĩa là Công ty TNHH Sản xuất Xe hơi) có trụ sở tại Tokyo đã chính thức mang một cái tên mới: Công ty Xe hơi Nissan.

Jidosha-Seizo Kabushiki-Kaisha được thành lập vào tháng 12/1933. Tên mới của công ty, được thông qua vào tháng 6/1934, là từ viết tắt của Nippon Sangyo — một “zaibatsu” (hay tập đoàn tài phiệt) thuộc sở hữu của người sáng lập Tobata, Yoshisuke Aikawa. Nissan đã sản xuất chiếc Datsun đầu tiên của mình tại nhà máy ở Yokohama vào tháng 4/1935 — hậu duệ của Dat Car, một mẫu xe du lịch nhỏ gọn, vuông vức do nhà tiên phong trong ngành xe hơi Nhật Bản Masujiro Hashimoto thiết kế và được sản xuất lần đầu vào năm 1914. Continue reading “30/05/1934: Công ty Xe hơi Nissan được thành lập”

28/05/1936: Một sợi lông ngựa giúp kết án kẻ sát hại Nancy Titterton

Nguồn: A single horsehair helps convict the killer of Nancy Titterton, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1936, một kẻ giết người đã bị kết án chỉ dựa trên một sợi lông ngựa duy nhất.

Sợi lông ngựa đó là manh mối quyết định trong vụ cưỡng hiếp và sát hại Nancy Titterton ở thành phố New York. Titterton – một tiểu thuyết gia và là vợ của giám đốc đài NBC Lewis Titterton – đã bị cưỡng hiếp và siết cổ trong ngôi nhà sang trọng của bà ở Beekman Place vào buổi sáng ngày 10/04/1936. Những manh mối duy nhất để lại là một đoạn dây dài khoảng 30 cm từng được dùng để trói tay Titterton và một sợi lông ngựa duy nhất được tìm thấy trên tấm khăn trải giường của bà. Continue reading “28/05/1936: Một sợi lông ngựa giúp kết án kẻ sát hại Nancy Titterton”

26/05/1865: Một trong những vị tướng cuối cùng của Hợp bang miền Nam đầu hàng

Nguồn: One of the last Confederate generals surrenders, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1865, Tướng Edmund Kirby Smith — chỉ huy sư đoàn Trans-Mississippi của Hợp bang miền Nam — đã đầu hàng, trở thành một trong những vị tướng cuối cùng của phe Hợp bang chịu khuất phục. Kirby Smith, người trở thành chỉ huy của khu vực này vào tháng 1/1863, được giao nhiệm vụ giữ cho dòng sông Mississippi luôn thông suốt đối với người miền Nam. Tuy nhiên, ông lại quan tâm nhiều hơn đến việc tái chiếm Arkansas và Missouri, phần lớn do ảnh hưởng từ các nghị sĩ bang Arkansas trong Quốc hội Hợp bang — những người đã giúp ông được bổ nhiệm vào vị trí này. Continue reading “26/05/1865: Một trong những vị tướng cuối cùng của Hợp bang miền Nam đầu hàng”

24/05/1797: Thomas Jefferson hỏi thăm về “bóng hồng” năm xưa

Nguồn: Thomas Jefferson inquires about a former flame, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày 24/5/1797, Tổng thống Mỹ tương lai Thomas Jefferson đã viết thư cho người bạn Angelica Church, nhân tiện hỏi thăm về người bạn chung của họ là Maria Cosway — người phụ nữ đã từng đánh cắp trái tim ông và là nguồn cảm hứng cho một bài luận mang chủ đề lãng mạn.

Quay trở lại năm 1786, Thomas Jefferson — lúc bấy giờ đang góa vợ — đã gặp Maria (phát âm là Mariah) Cosway ở Paris khi ông đang giữ chức đại sứ Mỹ tại Pháp. Cosway sinh ra ở Ý với cha mẹ là người Anh, và đến thời điểm gặp Jefferson, bà đã trở thành họa sĩ kiêm nhạc sĩ tài năng và cũng đã lập gia đình. Hai người đã phát triển một tình bạn sâu sắc — và có lẽ còn hơn thế nữa, dù một mối quan hệ thể xác chưa bao giờ được chứng minh. Continue reading “24/05/1797: Thomas Jefferson hỏi thăm về “bóng hồng” năm xưa”