Category: Sự kiện

30/05/1934: Công ty Xe hơi Nissan được thành lập

Nguồn: Nissan Motor Company founded, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1934, Jidosha-Seizo Kabushiki-Kaisha (tiếng Anh là Automobile Manufacturing Co., Ltd.; nghĩa là Công ty TNHH Sản xuất Xe hơi) có trụ sở tại Tokyo đã chính thức mang một cái tên mới: Công ty Xe hơi Nissan.

Jidosha-Seizo Kabushiki-Kaisha được thành lập vào tháng 12/1933. Tên mới của công ty, được thông qua vào tháng 6/1934, là từ viết tắt của Nippon Sangyo — một “zaibatsu” (hay tập đoàn tài phiệt) thuộc sở hữu của người sáng lập Tobata, Yoshisuke Aikawa. Nissan đã sản xuất chiếc Datsun đầu tiên của mình tại nhà máy ở Yokohama vào tháng 4/1935 — hậu duệ của Dat Car, một mẫu xe du lịch nhỏ gọn, vuông vức do nhà tiên phong trong ngành xe hơi Nhật Bản Masujiro Hashimoto thiết kế và được sản xuất lần đầu vào năm 1914. Continue reading “30/05/1934: Công ty Xe hơi Nissan được thành lập”

28/05/1936: Một sợi lông ngựa giúp kết án kẻ sát hại Nancy Titterton

Nguồn: A single horsehair helps convict the killer of Nancy Titterton, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1936, một kẻ giết người đã bị kết án chỉ dựa trên một sợi lông ngựa duy nhất.

Sợi lông ngựa đó là manh mối quyết định trong vụ cưỡng hiếp và sát hại Nancy Titterton ở thành phố New York. Titterton – một tiểu thuyết gia và là vợ của giám đốc đài NBC Lewis Titterton – đã bị cưỡng hiếp và siết cổ trong ngôi nhà sang trọng của bà ở Beekman Place vào buổi sáng ngày 10/04/1936. Những manh mối duy nhất để lại là một đoạn dây dài khoảng 30 cm từng được dùng để trói tay Titterton và một sợi lông ngựa duy nhất được tìm thấy trên tấm khăn trải giường của bà. Continue reading “28/05/1936: Một sợi lông ngựa giúp kết án kẻ sát hại Nancy Titterton”

26/05/1865: Một trong những vị tướng cuối cùng của Hợp bang miền Nam đầu hàng

Nguồn: One of the last Confederate generals surrenders, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1865, Tướng Edmund Kirby Smith — chỉ huy sư đoàn Trans-Mississippi của Hợp bang miền Nam — đã đầu hàng, trở thành một trong những vị tướng cuối cùng của phe Hợp bang chịu khuất phục. Kirby Smith, người trở thành chỉ huy của khu vực này vào tháng 1/1863, được giao nhiệm vụ giữ cho dòng sông Mississippi luôn thông suốt đối với người miền Nam. Tuy nhiên, ông lại quan tâm nhiều hơn đến việc tái chiếm Arkansas và Missouri, phần lớn do ảnh hưởng từ các nghị sĩ bang Arkansas trong Quốc hội Hợp bang — những người đã giúp ông được bổ nhiệm vào vị trí này. Continue reading “26/05/1865: Một trong những vị tướng cuối cùng của Hợp bang miền Nam đầu hàng”

24/05/1797: Thomas Jefferson hỏi thăm về “bóng hồng” năm xưa

Nguồn: Thomas Jefferson inquires about a former flame, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày 24/5/1797, Tổng thống Mỹ tương lai Thomas Jefferson đã viết thư cho người bạn Angelica Church, nhân tiện hỏi thăm về người bạn chung của họ là Maria Cosway — người phụ nữ đã từng đánh cắp trái tim ông và là nguồn cảm hứng cho một bài luận mang chủ đề lãng mạn.

Quay trở lại năm 1786, Thomas Jefferson — lúc bấy giờ đang góa vợ — đã gặp Maria (phát âm là Mariah) Cosway ở Paris khi ông đang giữ chức đại sứ Mỹ tại Pháp. Cosway sinh ra ở Ý với cha mẹ là người Anh, và đến thời điểm gặp Jefferson, bà đã trở thành họa sĩ kiêm nhạc sĩ tài năng và cũng đã lập gia đình. Hai người đã phát triển một tình bạn sâu sắc — và có lẽ còn hơn thế nữa, dù một mối quan hệ thể xác chưa bao giờ được chứng minh. Continue reading “24/05/1797: Thomas Jefferson hỏi thăm về “bóng hồng” năm xưa”

23/05/1915: Ý tuyên chiến với Áo-Hung

Nguồn: Italy declares war on Austria-Hungary, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1915, Ý tuyên chiến với Áo-Hung, chính thức bước vào Thế chiến I và đứng về phe Hiệp ước — gồm Anh, Pháp và Nga.

Khi Thế chiến I nổ ra vào mùa hè năm 1914, Ý đã tuyên bố trung lập, bất chấp việc nước này là thành viên của cái gọi là Liên minh Ba bên cùng với Đức và Áo-Hung kể từ năm 1882. Trong những tháng tiếp theo, nước Ý và các nhà lãnh đạo của họ đã cân nhắc các lựa chọn; được cả hai bên lôi kéo, họ đã cẩn thận xem xét làm thế nào để đạt được lợi ích lớn nhất khi tham chiến. Continue reading “23/05/1915: Ý tuyên chiến với Áo-Hung”

21/05/1997: Bùng dịch cúm gia cầm ở Hong Kong

Nguồn: Avian flu kills young boy, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1997, một cậu bé ba tuổi đã tử vong vì bệnh cúm gia cầm ở Hong Kong. Tính đến khi đợt bùng phát được kiểm soát, sáu người đã tử vong và 1,6 triệu con gia cầm đã bị tiêu hủy.

Cậu bé — nạn nhân đầu tiên của đợt bùng phát — đã phải nhập viện sáu ngày trước đó với triệu chứng ho dữ dội và sốt cao. Em đã tiếp xúc với những con gà được phát hiện là đã nhiễm cúm gia cầm. Loại virus này, được xác định là cúm A(H5N1), đã được tìm thấy ở gà vào tháng 3. Những người khác làm việc với gà lập tức được xét nghiệm và một số có kết quả dương tính. Đáng lo ngại hơn, một nhân viên y tế, một kỹ thuật viên phòng thí nghiệm và một người hàng xóm — tất cả đều không tiếp xúc trực tiếp với gà — cũng có kết quả dương tính với loại cúm này. Continue reading “21/05/1997: Bùng dịch cúm gia cầm ở Hong Kong”

19/05/1836: Cynthia Anne Parker bị bắt cóc trong cuộc đột kích của người Mỹ bản địa

Nguồn: Young Cynthia Anne Parker kidnapped during Native American raid, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1836, trong một cuộc đột kích, những người Mỹ bản địa thuộc các bộ tộc Comanche, Kiowa và Caddo ở Texas đã bắt cóc Cynthia Ann Parker (khi đó khoảng 9 hoặc 10 tuổi) và giết hại gia đình cô. Được nhận nuôi vào bộ tộc Comanche, sau này cô kết hôn với một vị thủ lĩnh Comanche được kính trọng và sinh được ba người con, trong đó có Quanah, người lớn lên và trở thành lãnh đạo cuối cùng của người Comanche. Parker sống cùng người Comanche cho đến khi bị lực lượng Texas Rangers bắt lại và ép cô phải trở về sống cùng những người Mỹ gốc Anh. Continue reading “19/05/1836: Cynthia Anne Parker bị bắt cóc trong cuộc đột kích của người Mỹ bản địa”

17/05/1954: Ra phán quyết vụ Brown kiện Hội đồng Giáo dục

Nguồn: Brown v. Board of Ed is decided, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1954, trong một chiến thắng lớn về dân quyền, Tối cao Pháp viện Mỹ đưa ra phán quyết nhất trí trong vụ án Brown kiện Hội đồng Giáo dục Topeka (Brown v. Board of Education of Topeka), tuyên bố rằng việc tách biệt chủng tộc tại các cơ sở giáo dục công lập là vi hiến. Quyết định lịch sử này — đánh dấu chấm hết cho sự dung túng của liên bang đối với tình trạng tách biệt chủng tộc — đã giải quyết cụ thể trường hợp của Linda Brown, một cô bé người Mỹ gốc Phi bị từ chối nhận vào trường tiểu học địa phương ở Topeka, Kansas, chỉ vì màu da của mình. Continue reading “17/05/1954: Ra phán quyết vụ Brown kiện Hội đồng Giáo dục”

16/05/1960: Thượng đỉnh Mỹ-Xô sụp đổ sau khi máy bay do thám U–2 bị bắn rơi

Nguồn: U.S.-Soviet summit meeting collapses after U-2 spy plane shot down, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1960, sau khi Liên Xô bắn rơi một chiếc máy bay do thám U-2 của Mỹ, nhà lãnh đạo Nga Nikita Khrushchev đã chỉ trích gay gắt nước Mỹ và Tổng thống Dwight D. Eisenhower ngay tại hội nghị thượng đỉnh ở Paris giữa hai nguyên thủ quốc gia. Sự tức giận của Khrushchev đã chọc giận Eisenhower và làm tiêu tan mọi cơ hội cho các cuộc đàm phán hay thương lượng thành công tại hội nghị. Continue reading “16/05/1960: Thượng đỉnh Mỹ-Xô sụp đổ sau khi máy bay do thám U–2 bị bắn rơi”

14/05/1998: Ngày mất Frank Sinatra

Nguồn: Frank Sinatra dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1998, nam ca sĩ, diễn viên và biểu tượng huyền thoại của giới giải trí Frank Sinatra qua đời vì một cơn đau tim tại Los Angeles, hưởng thọ 82 tuổi.

Xuất thân từ một gia đình người Mỹ gốc Ý ở Hoboken, New Jersey, Sinatra đã vươn lên trở thành siêu sao hiện đại đầu tiên của nền âm nhạc đại chúng, với sự nghiệp giải trí kéo dài hơn năm thập kỷ. Trong giai đoạn đầu của sự nghiệp ca hát, ông là bậc thầy của các bản ballad lãng mạn thịnh hành trong Thế chiến II. Sau khi sức hút của ông bắt đầu suy giảm vào cuối những năm 1940, Sinatra đã làm mới bản thân thành một quý ông lịch lãm với phong cách hát gai góc và từng trải hơn, đồng thời bắt đầu một màn tái xuất ngoạn mục vào những năm 1950. Continue reading “14/05/1998: Ngày mất Frank Sinatra”

12/05/1957: Xe đua Ferrari gặp nạn tại Giải Mille Miglia, 11 người thiệt mạng

Nguồn: Ferrari race car crashes at Mille Miglia race, killing 11, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1957, trong giải đua xe thể thao sức bền danh tiếng Mille Miglia tại Ý, tay đua Alfonso de Portago của đội Ferrari tử nạn trong một vụ va chạm kinh hoàng. Vụ tai nạn cướp đi sinh mạng của tay đua 28 tuổi người Tây Ban Nha, lái phụ Edmund Nelson và chín khán giả, cuối cùng dẫn đến việc chấm dứt giải Mille Miglia — giải đua thường niên được thành lập vào năm 1927. Continue reading “12/05/1957: Xe đua Ferrari gặp nạn tại Giải Mille Miglia, 11 người thiệt mạng”

10/05/1785: Thảm họa hàng không đầu tiên trên thế giới

Nguồn: Hot air balloon crash becomes world’s first aviation disaster, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1785, một chiếc khinh khí cầu rơi ở Tullamore, Ireland, gây ra điều mà nhiều người xem là thảm họa hàng không đầu tiên trên thế giới. Được phóng lên trong một hội chợ địa phương, chiếc khinh khí cầu không người lái bay chệch hướng và gây ra một trận hỏa hoạn càn quét khắp thị trấn, phá hủy gần 100 ngôi nhà và cơ sở kinh doanh. Đám cháy, sau này được biết đến với tên gọi Đại hỏa hoạn Tullamore, đã phơi bày những mối nguy không lường trước được của các cuộc thử nghiệm khinh khí cầu thời kỳ đầu. Continue reading “10/05/1785: Thảm họa hàng không đầu tiên trên thế giới”

09/05/1915: Phe Hiệp ước mở cuộc tiến công kép trên Mặt trận phía Tây

Nguồn: Allies launch dual offensive on Western Front, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1915, các lực lượng Anh-Pháp chiến đấu trong Thế chiến I tiến hành nỗ lực phối hợp đầu tiên nhằm chọc thủng các chiến hào kiên cố của quân Đức trên Mặt trận phía Tây ở Pháp.

Tại Cao điểm Vimy, một dải đất có tầm chiến lược quan trọng trên sông Aisne ở tây bắc nước Pháp, quân đội Pháp mở một cuộc tấn công vào các cứ điểm của Đức sau khi nã đạn pháo mảnh suốt năm giờ đồng hồ vào sáng ngày 9/5/1915. Ngay sau đợt pháo kích, lính Pháp rời khỏi chiến hào để tiến qua Vùng đất Vô chủ, chỉ để rồi phát hiện ra rằng cuộc oanh tạc đã thất bại trong việc phá vỡ hàng rào dây thép gai đầu tiên của Đức. Continue reading “09/05/1915: Phe Hiệp ước mở cuộc tiến công kép trên Mặt trận phía Tây”

07/05/1824: Bản Giao hưởng số 9 của Beethoven được trình diễn lần đầu tiên

Nguồn: Beethoven’s Symphony No. 9 debuts, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1824, bản giao hưởng thứ chín và cũng là bản giao hưởng cuối cùng của Ludwig van Beethoven được trình diễn lần đầu tiên tại nhà hát Theater am Kärntnertor ở Vienna. Dù đã mất thính lực từ nhiều năm trước, nhà soạn nhạc vĩ đại này vẫn “chỉ huy” buổi biểu diễn ra mắt của Bản Giao hưởng số 9 — tác phẩm mà ngày nay được nhiều người xem là một trong những bản nhạc vĩ đại nhất từng được viết ra.

Continue reading “07/05/1824: Bản Giao hưởng số 9 của Beethoven được trình diễn lần đầu tiên”

05/05/1868: Người phụ nữ da đen đầu tiên nhận bằng sáng chế của Mỹ

Nguồn: Martha Jones becomes first Black woman to receive a U.S. patent, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1868, Martha Jones, đến từ hạt Amelia, bang Virginia, được cho là người phụ nữ da đen đầu tiên nhận bằng sáng chế của Mỹ nhờ phát minh ra một cỗ máy có thể lột bẹ và tách hạt ngô trong cùng một quy trình. Bằng sáng chế số 77.494 được cấp cho Jones ba năm sau Nội chiến, dành cho “Cải tiến đối với Máy lột bẹ và tách hạt ngô” của bà, là dành cho một thiết bị có khả năng kéo, cắt bẹ ngô và tách hạt ra khỏi lõi cùng một lúc — một bước tiến công nghệ then chốt trong việc tự động hóa quy trình nông nghiệp. Continue reading “05/05/1868: Người phụ nữ da đen đầu tiên nhận bằng sáng chế của Mỹ”

03/05/1962: 160 người thiệt mạng do va chạm tàu hỏa gần Tokyo

Nguồn: Trains collide near Tokyo, killing more than 160 people, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1962, hai đoàn tàu chở khách và một đoàn tàu chở hàng đã va chạm gần Tokyo, Nhật Bản, khiến hơn 160 người thiệt mạng và khoảng 320 người bị thương.

Sự việc xảy ra vào Ngày Hiến pháp ở Nhật Bản, khi một đoàn tàu chở khách rời ga Mikawashima lúc 9 giờ 30 tối để đưa hành khách ra khỏi Tokyo. Cách thành phố chừng 5 km về phía bắc, một đoàn tàu chở hàng vượt đèn đỏ, trật bánh và đâm vào đoàn tàu chở khách. Tuy nhiên, hầu hết hành khách đều sống sót sau vụ va chạm đầu tiên này. Continue reading “03/05/1962: 160 người thiệt mạng do va chạm tàu hỏa gần Tokyo”

02/05/1960: Dick Clark thoát khỏi bê bối Payola

Nguồn: Dick Clark survives the Payola scandal, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1960, Dick Clark khép lại ngày điều trần thứ hai trong chuỗi phiên điều trần sau này được biết đến với cái tên Payola — lời khai này vừa cứu vãn, vừa làm thay đổi quỹ đạo sự nghiệp của ông. Nếu Alan Freed, người dẫn chương trình đã đặt tên cho dòng nhạc rock and roll, phải chịu tổn thất lớn nhất sau bê bối Payola, thì Dick Clark chính là người sống sót nổi tiếng nhất.

Những ai biết đến Dick Clark qua chương trình “TV Bloops and Blunders” có thể sẽ khó hình dung được quyền lực mà ông từng nắm giữ trên bệ phóng “American Bandstand,” nhưng vào cuối thập niên 1950, quyền lực ấy đủ lớn để biến gần như bất cứ ai ông chọn thành ngôi sao — từ Connie Francis đến Fabian. Nó cũng đủ lớn để thu hút sự chú ý của Ủy ban Giám sát Lập pháp Hạ viện — tiểu ban của Quốc hội Mỹ điều tra vụ bê bối Payola. Continue reading “02/05/1960: Dick Clark thoát khỏi bê bối Payola”

30/04/1977: Người biểu tình chiếm đóng công trường Nhà máy Điện hạt nhân Seabrook

Nguồn: Over 2,000 protesters occupy the Seabrook Nuclear Power Plant construction site, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1977, hơn 2.000 người biểu tình đã chiếm đóng công trường xây dựng Nhà máy Điện hạt nhân Seabrook ở New Hampshire. 1.414 người trong số này bị bắt giữ trong một sự kiện trở thành một trong những vụ bắt giữ hàng loạt lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Những người biểu tình chống hạt nhân dựng lều và mang theo các biểu ngữ với những khẩu hiệu như “Split Wood, Not Atoms” (Chẻ củi, đừng phân hạch nguyên tử) và “Go Fishing, Not Fission” (Câu cá thôi, đừng phân hạch) khi chiếm đóng khu vực này trong gần một ngày. Cảnh sát bang được triển khai để giải tán cuộc chiếm đóng. Những người tham gia bị buộc tội xâm nhập trái phép vào công trường nhà máy và bị giam giữ tại các kho vũ khí của Vệ binh Quốc gia suốt hai tuần. Continue reading “30/04/1977: Người biểu tình chiếm đóng công trường Nhà máy Điện hạt nhân Seabrook”

28/04/1988: Máy bay của Aloha Airlines hạ cánh kỳ diệu sau khi bị bung nóc

Nguồn: Aloha Airlines Flight 243 miraculously lands after losing roof, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1988, một chuyến bay tưởng chừng bình thường kéo dài 35 phút từ Hilo đến Honolulu đã biến thành nỗi kinh hoàng khi một mảng thân trên dài 5,5 m bất ngờ bị xé toạc khỏi Chuyến bay 243 của hãng Aloha Airlines. Tình trạng giảm áp đột ngột và việc mất phần nóc máy bay đã khiến tiếp viên hàng không Clarabelle “C.B.” Lansing bị cuốn phăng khỏi chiếc Boeing 737, đồng thời tạo ra những luồng gió buốt giá mạnh như bão tràn qua khoang hành khách, khiến hành khách ở năm hàng ghế đầu tiên hoàn toàn phơi mình giữa bầu trời. Continue reading “28/04/1988: Máy bay của Aloha Airlines hạ cánh kỳ diệu sau khi bị bung nóc”

26/04/1913: Án mạng tại nhà máy bút chì dẫn đến vụ tư hình Leo Frank

Nguồn: Murder in Atlanta pencil factory leads to lynching of Leo Frank, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1913, cô bé 13 tuổi Mary Phagan đã được tìm thấy trong tình trạng bị lạm dụng tình dục và bị sát hại dưới tầng hầm của nhà máy bút chì ở Atlanta, bang Georgia, nơi cô làm việc. Vụ sát hại Phagan sau đó đã dẫn đến một trong những chương đáng hổ thẹn nhất trong lịch sử về thành kiến cố chấp, bất công, và bạo lực đám đông trong lịch sử nước Mỹ: vụ tư hình Leo Frank.

Bên cạnh thi thể của Phagan là hai tờ giấy nhỏ có ý đổ tội cho Newt Lee –bảo vệ ca đêm tại nhà máy. Lee đã bị bắt, nhưng rõ ràng những tờ giấy đó chỉ là nỗ lực vụng về của Jim Conley – một kẻ gần như không biết chữ – nhằm che giấu sự dính líu của chính hắn. Conley khi đó là lao công của nhà máy, một gã đàn ông da đen và một tên bợm nhậu khét tiếng. Continue reading “26/04/1913: Án mạng tại nhà máy bút chì dẫn đến vụ tư hình Leo Frank”