Category: Sự kiện

13/06/1967: Thurgood Marshall được đề cử vào Tối cao Pháp viện Mỹ

Nguồn: Thurgood Marshall nominated to Supreme Court, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1967, Tổng thống Lyndon B. Johnson đề cử Thẩm phán Tòa Phúc thẩm Mỹ Thurgood Marshall vào vị trí của Phó Chánh án Tối cao Pháp viện Tom C. Clark sắp nghỉ hưu. Đến ngày 30/8, sau một cuộc tranh luận nảy lửa, Thượng viện phê chuẩn việc đề cử Marshall với tỷ lệ phiếu 69-11. Hai ngày sau, ông tuyên thệ nhậm chức trước Chánh án Earl Warren, trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong lịch sử ngồi vào tòa án cao nhất của nước Mỹ. Continue reading “13/06/1967: Thurgood Marshall được đề cử vào Tối cao Pháp viện Mỹ”

11/06/323 TCN: Ngày mất Alexander Đại đế

Nguồn: Alexander the Great dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 323 TCN, Alexander Đại đế — thiên tài quân sự trẻ tuổi người Macedonia, người đã gây dựng nên một đế chế trải dài từ vùng đông Địa Trung Hải đến Ấn Độ — đã qua đời tại Babylon, thuộc Iraq ngày nay, ở tuổi 32.

Sinh ra ở Macedonia, là con của Vua Philip II và Hoàng hậu Olympias, Alexander đã nhận được nền giáo dục kinh điển từ triết gia lừng danh Aristotle và nền giáo dục quân sự từ cha mình. Ở tuổi 16, Alexander dẫn dắt đội quân đầu tiên ra trận, và chỉ hai năm sau, ông chỉ huy một phần lớn quân đội của cha mình giành chiến thắng trong Trận Chaeronea — trận chiến đã đưa Hy Lạp về dưới quyền cai trị của Macedonia. Vào năm 336 TCN, Philip II bị ám sát và Alexander lên ngôi. Continue reading “11/06/323 TCN: Ngày mất Alexander Đại đế”

09/06/1954: Welch chất vấn McCarthy trong phiên điều trần

Nguồn: “Have you no sense of decency?” Sen. Joseph McCarthy is asked in hearing, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1954, trong một cuộc đối đầu đầy kịch tính, Joseph Welch — cố vấn đặc biệt của Quân đội Mỹ — đã chỉ trích mạnh mẽ Thượng nghị sĩ Joseph McCarthy trong các phiên điều trần về việc liệu chủ nghĩa cộng sản có xâm nhập vào lực lượng vũ trang Mỹ hay không. Cuộc tấn công bằng lời nói của Welch — bao gồm câu hỏi kinh điển “Have you no sense of decency?” (“Ông có chút liêm sỉ nào không?”) — đã đánh dấu hồi kết cho quyền lực của McCarthy trong thời kỳ hoang tưởng được gọi là Nỗi sợ Cộng sản ở Mỹ. Continue reading “09/06/1954: Welch chất vấn McCarthy trong phiên điều trần”

07/06/1968: Mr. Rogers phát tập đặc biệt, đề cập vụ ám sát Robert F. Kennedy

Nguồn: Mr. Rogers airs special episode addressing the assassination of Robert F. Kennedy, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1968, chỉ hai ngày sau khi một viên đạn của kẻ ám sát cướp đi sinh mạng của ứng viên tổng thống Đảng Dân chủ Robert F. Kennedy, Fred Rogers — người dẫn chương trình truyền hình công cộng dành cho thiếu nhi Mr. Rogers’ Neighborhood với phong cách nhẹ nhàng, điềm đạm — đã dành trọn một tập phát sóng để giải thích về thảm kịch quốc gia này cho khán giả nhỏ tuổi của mình, phần lớn là trẻ em ở độ tuổi mẫu giáo. Vụ sát hại Kennedy — diễn ra tại một sự kiện vận động tranh cử ở California, gây chấn động cả nước — xảy ra chỉ hai tháng sau khi nhà lãnh đạo phong trào dân quyền, Tiến sĩ Martin Luther King Jr., bị ám sát, dẫn đến làn sóng bạo loạn tại hơn 100 thành phố trên khắp đất nước. Continue reading “07/06/1968: Mr. Rogers phát tập đặc biệt, đề cập vụ ám sát Robert F. Kennedy”

06/06/1856: Franklin Pierce bị đảng mình từ chối tái tranh cử tổng thống

Nguồn: Sitting president Franklin Pierce denied his party’s nomination for reelection, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1856, ngày thứ năm và cũng là ngày cuối cùng của đại hội toàn quốc Đảng Dân chủ tại Cincinnati, Ohio, Tổng thống Franklin Pierce đã trở thành tổng thống dân cử đầu tiên của nước Mỹ không được đảng của mình đề cử cho nhiệm kỳ thứ hai. Thay vào đó, đảng này chọn James Buchanan, người sau đó sẽ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 11. Continue reading “06/06/1856: Franklin Pierce bị đảng mình từ chối tái tranh cử tổng thống”

04/06/1986: Jonathan Pollard thừa nhận bán thông tin tối mật cho Israel

Nguồn: Jonathan Pollard admits to selling top-secret information to Israel, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1986, Jonathan Pollard đã nhận tội gián điệp vì bán thông tin tình báo quân sự tối mật của Mỹ cho Israel. Cựu chuyên gia phân tích tình báo Hải quân này đã bán một lượng tài liệu mật đủ để chất đầy một căn phòng cỡ trung bình.

Pollard bị bắt vào tháng 11/1985 sau khi cơ quan chức năng phát hiện ra rằng ông đã gặp gỡ các đặc vụ Israel hai tuần một lần suốt một năm trước đó. Ông được trả khoảng 50.000 đô la cho các tài liệu đặc biệt nhạy cảm này và dự kiến sẽ nhận được tới 300.000 đô la vào một tài khoản ngân hàng bí mật ở Thụy Sĩ. Các thông tin tối mật bao gồm ảnh vệ tinh và dữ liệu về vũ khí của Liên Xô. Continue reading “04/06/1986: Jonathan Pollard thừa nhận bán thông tin tối mật cho Israel”

02/06/1886: Grover Cleveland kết hôn tại Nhà Trắng

Nguồn: Grover Cleveland gets married in the White House, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1886, Grover Cleveland trở thành Tổng thống Mỹ đương nhiệm đầu tiên kết hôn tại Nhà Trắng.

Cleveland bước vào Nhà Trắng khi còn độc thân và rời đi với tư cách một người đàn ông đã có gia đình cùng hai người con. Người vợ mới của ông là một phụ nữ trẻ kém ông 27 tuổi, tên Frances Folsom. Continue reading “02/06/1886: Grover Cleveland kết hôn tại Nhà Trắng”

31/05/1977: BBC cấm phát sóng ca khúc “God Save the Queen” của Sex Pistols

Nguồn: The BBC bans the Sex Pistols’ “God Save the Queen”, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1977, ca khúc “God Save the Queen” (Chúa Phù hộ Nữ hoàng) đã bị BBC cấm phát sóng hoàn toàn trên đài phát thanh. Một lệnh cấm như vậy đáng lẽ phải là “nụ hôn thần chết” đối với một đĩa đơn nhạc pop thông thường, nhưng nó lại trở thành sự hậu thuẫn mạnh mẽ cho những quan điểm chống lại giới cầm quyền của nhóm nhạc punk người Anh mang tên Sex Pistols. Continue reading “31/05/1977: BBC cấm phát sóng ca khúc “God Save the Queen” của Sex Pistols”

30/05/1934: Công ty Xe hơi Nissan được thành lập

Nguồn: Nissan Motor Company founded, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1934, Jidosha-Seizo Kabushiki-Kaisha (tiếng Anh là Automobile Manufacturing Co., Ltd.; nghĩa là Công ty TNHH Sản xuất Xe hơi) có trụ sở tại Tokyo đã chính thức mang một cái tên mới: Công ty Xe hơi Nissan.

Jidosha-Seizo Kabushiki-Kaisha được thành lập vào tháng 12/1933. Tên mới của công ty, được thông qua vào tháng 6/1934, là từ viết tắt của Nippon Sangyo — một “zaibatsu” (hay tập đoàn tài phiệt) thuộc sở hữu của người sáng lập Tobata, Yoshisuke Aikawa. Nissan đã sản xuất chiếc Datsun đầu tiên của mình tại nhà máy ở Yokohama vào tháng 4/1935 — hậu duệ của Dat Car, một mẫu xe du lịch nhỏ gọn, vuông vức do nhà tiên phong trong ngành xe hơi Nhật Bản Masujiro Hashimoto thiết kế và được sản xuất lần đầu vào năm 1914. Continue reading “30/05/1934: Công ty Xe hơi Nissan được thành lập”

28/05/1936: Một sợi lông ngựa giúp kết án kẻ sát hại Nancy Titterton

Nguồn: A single horsehair helps convict the killer of Nancy Titterton, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1936, một kẻ giết người đã bị kết án chỉ dựa trên một sợi lông ngựa duy nhất.

Sợi lông ngựa đó là manh mối quyết định trong vụ cưỡng hiếp và sát hại Nancy Titterton ở thành phố New York. Titterton – một tiểu thuyết gia và là vợ của giám đốc đài NBC Lewis Titterton – đã bị cưỡng hiếp và siết cổ trong ngôi nhà sang trọng của bà ở Beekman Place vào buổi sáng ngày 10/04/1936. Những manh mối duy nhất để lại là một đoạn dây dài khoảng 30 cm từng được dùng để trói tay Titterton và một sợi lông ngựa duy nhất được tìm thấy trên tấm khăn trải giường của bà. Continue reading “28/05/1936: Một sợi lông ngựa giúp kết án kẻ sát hại Nancy Titterton”

26/05/1865: Một trong những vị tướng cuối cùng của Hợp bang miền Nam đầu hàng

Nguồn: One of the last Confederate generals surrenders, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1865, Tướng Edmund Kirby Smith — chỉ huy sư đoàn Trans-Mississippi của Hợp bang miền Nam — đã đầu hàng, trở thành một trong những vị tướng cuối cùng của phe Hợp bang chịu khuất phục. Kirby Smith, người trở thành chỉ huy của khu vực này vào tháng 1/1863, được giao nhiệm vụ giữ cho dòng sông Mississippi luôn thông suốt đối với người miền Nam. Tuy nhiên, ông lại quan tâm nhiều hơn đến việc tái chiếm Arkansas và Missouri, phần lớn do ảnh hưởng từ các nghị sĩ bang Arkansas trong Quốc hội Hợp bang — những người đã giúp ông được bổ nhiệm vào vị trí này. Continue reading “26/05/1865: Một trong những vị tướng cuối cùng của Hợp bang miền Nam đầu hàng”

24/05/1797: Thomas Jefferson hỏi thăm về “bóng hồng” năm xưa

Nguồn: Thomas Jefferson inquires about a former flame, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày 24/5/1797, Tổng thống Mỹ tương lai Thomas Jefferson đã viết thư cho người bạn Angelica Church, nhân tiện hỏi thăm về người bạn chung của họ là Maria Cosway — người phụ nữ đã từng đánh cắp trái tim ông và là nguồn cảm hứng cho một bài luận mang chủ đề lãng mạn.

Quay trở lại năm 1786, Thomas Jefferson — lúc bấy giờ đang góa vợ — đã gặp Maria (phát âm là Mariah) Cosway ở Paris khi ông đang giữ chức đại sứ Mỹ tại Pháp. Cosway sinh ra ở Ý với cha mẹ là người Anh, và đến thời điểm gặp Jefferson, bà đã trở thành họa sĩ kiêm nhạc sĩ tài năng và cũng đã lập gia đình. Hai người đã phát triển một tình bạn sâu sắc — và có lẽ còn hơn thế nữa, dù một mối quan hệ thể xác chưa bao giờ được chứng minh. Continue reading “24/05/1797: Thomas Jefferson hỏi thăm về “bóng hồng” năm xưa”

23/05/1915: Ý tuyên chiến với Áo-Hung

Nguồn: Italy declares war on Austria-Hungary, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1915, Ý tuyên chiến với Áo-Hung, chính thức bước vào Thế chiến I và đứng về phe Hiệp ước — gồm Anh, Pháp và Nga.

Khi Thế chiến I nổ ra vào mùa hè năm 1914, Ý đã tuyên bố trung lập, bất chấp việc nước này là thành viên của cái gọi là Liên minh Ba bên cùng với Đức và Áo-Hung kể từ năm 1882. Trong những tháng tiếp theo, nước Ý và các nhà lãnh đạo của họ đã cân nhắc các lựa chọn; được cả hai bên lôi kéo, họ đã cẩn thận xem xét làm thế nào để đạt được lợi ích lớn nhất khi tham chiến. Continue reading “23/05/1915: Ý tuyên chiến với Áo-Hung”

21/05/1997: Bùng dịch cúm gia cầm ở Hong Kong

Nguồn: Avian flu kills young boy, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1997, một cậu bé ba tuổi đã tử vong vì bệnh cúm gia cầm ở Hong Kong. Tính đến khi đợt bùng phát được kiểm soát, sáu người đã tử vong và 1,6 triệu con gia cầm đã bị tiêu hủy.

Cậu bé — nạn nhân đầu tiên của đợt bùng phát — đã phải nhập viện sáu ngày trước đó với triệu chứng ho dữ dội và sốt cao. Em đã tiếp xúc với những con gà được phát hiện là đã nhiễm cúm gia cầm. Loại virus này, được xác định là cúm A(H5N1), đã được tìm thấy ở gà vào tháng 3. Những người khác làm việc với gà lập tức được xét nghiệm và một số có kết quả dương tính. Đáng lo ngại hơn, một nhân viên y tế, một kỹ thuật viên phòng thí nghiệm và một người hàng xóm — tất cả đều không tiếp xúc trực tiếp với gà — cũng có kết quả dương tính với loại cúm này. Continue reading “21/05/1997: Bùng dịch cúm gia cầm ở Hong Kong”

19/05/1836: Cynthia Anne Parker bị bắt cóc trong cuộc đột kích của người Mỹ bản địa

Nguồn: Young Cynthia Anne Parker kidnapped during Native American raid, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1836, trong một cuộc đột kích, những người Mỹ bản địa thuộc các bộ tộc Comanche, Kiowa và Caddo ở Texas đã bắt cóc Cynthia Ann Parker (khi đó khoảng 9 hoặc 10 tuổi) và giết hại gia đình cô. Được nhận nuôi vào bộ tộc Comanche, sau này cô kết hôn với một vị thủ lĩnh Comanche được kính trọng và sinh được ba người con, trong đó có Quanah, người lớn lên và trở thành lãnh đạo cuối cùng của người Comanche. Parker sống cùng người Comanche cho đến khi bị lực lượng Texas Rangers bắt lại và ép cô phải trở về sống cùng những người Mỹ gốc Anh. Continue reading “19/05/1836: Cynthia Anne Parker bị bắt cóc trong cuộc đột kích của người Mỹ bản địa”

17/05/1954: Ra phán quyết vụ Brown kiện Hội đồng Giáo dục

Nguồn: Brown v. Board of Ed is decided, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1954, trong một chiến thắng lớn về dân quyền, Tối cao Pháp viện Mỹ đưa ra phán quyết nhất trí trong vụ án Brown kiện Hội đồng Giáo dục Topeka (Brown v. Board of Education of Topeka), tuyên bố rằng việc tách biệt chủng tộc tại các cơ sở giáo dục công lập là vi hiến. Quyết định lịch sử này — đánh dấu chấm hết cho sự dung túng của liên bang đối với tình trạng tách biệt chủng tộc — đã giải quyết cụ thể trường hợp của Linda Brown, một cô bé người Mỹ gốc Phi bị từ chối nhận vào trường tiểu học địa phương ở Topeka, Kansas, chỉ vì màu da của mình. Continue reading “17/05/1954: Ra phán quyết vụ Brown kiện Hội đồng Giáo dục”

16/05/1960: Thượng đỉnh Mỹ-Xô sụp đổ sau khi máy bay do thám U–2 bị bắn rơi

Nguồn: U.S.-Soviet summit meeting collapses after U-2 spy plane shot down, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1960, sau khi Liên Xô bắn rơi một chiếc máy bay do thám U-2 của Mỹ, nhà lãnh đạo Nga Nikita Khrushchev đã chỉ trích gay gắt nước Mỹ và Tổng thống Dwight D. Eisenhower ngay tại hội nghị thượng đỉnh ở Paris giữa hai nguyên thủ quốc gia. Sự tức giận của Khrushchev đã chọc giận Eisenhower và làm tiêu tan mọi cơ hội cho các cuộc đàm phán hay thương lượng thành công tại hội nghị. Continue reading “16/05/1960: Thượng đỉnh Mỹ-Xô sụp đổ sau khi máy bay do thám U–2 bị bắn rơi”

14/05/1998: Ngày mất Frank Sinatra

Nguồn: Frank Sinatra dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1998, nam ca sĩ, diễn viên và biểu tượng huyền thoại của giới giải trí Frank Sinatra qua đời vì một cơn đau tim tại Los Angeles, hưởng thọ 82 tuổi.

Xuất thân từ một gia đình người Mỹ gốc Ý ở Hoboken, New Jersey, Sinatra đã vươn lên trở thành siêu sao hiện đại đầu tiên của nền âm nhạc đại chúng, với sự nghiệp giải trí kéo dài hơn năm thập kỷ. Trong giai đoạn đầu của sự nghiệp ca hát, ông là bậc thầy của các bản ballad lãng mạn thịnh hành trong Thế chiến II. Sau khi sức hút của ông bắt đầu suy giảm vào cuối những năm 1940, Sinatra đã làm mới bản thân thành một quý ông lịch lãm với phong cách hát gai góc và từng trải hơn, đồng thời bắt đầu một màn tái xuất ngoạn mục vào những năm 1950. Continue reading “14/05/1998: Ngày mất Frank Sinatra”

12/05/1957: Xe đua Ferrari gặp nạn tại Giải Mille Miglia, 11 người thiệt mạng

Nguồn: Ferrari race car crashes at Mille Miglia race, killing 11, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1957, trong giải đua xe thể thao sức bền danh tiếng Mille Miglia tại Ý, tay đua Alfonso de Portago của đội Ferrari tử nạn trong một vụ va chạm kinh hoàng. Vụ tai nạn cướp đi sinh mạng của tay đua 28 tuổi người Tây Ban Nha, lái phụ Edmund Nelson và chín khán giả, cuối cùng dẫn đến việc chấm dứt giải Mille Miglia — giải đua thường niên được thành lập vào năm 1927. Continue reading “12/05/1957: Xe đua Ferrari gặp nạn tại Giải Mille Miglia, 11 người thiệt mạng”

10/05/1785: Thảm họa hàng không đầu tiên trên thế giới

Nguồn: Hot air balloon crash becomes world’s first aviation disaster, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1785, một chiếc khinh khí cầu rơi ở Tullamore, Ireland, gây ra điều mà nhiều người xem là thảm họa hàng không đầu tiên trên thế giới. Được phóng lên trong một hội chợ địa phương, chiếc khinh khí cầu không người lái bay chệch hướng và gây ra một trận hỏa hoạn càn quét khắp thị trấn, phá hủy gần 100 ngôi nhà và cơ sở kinh doanh. Đám cháy, sau này được biết đến với tên gọi Đại hỏa hoạn Tullamore, đã phơi bày những mối nguy không lường trước được của các cuộc thử nghiệm khinh khí cầu thời kỳ đầu. Continue reading “10/05/1785: Thảm họa hàng không đầu tiên trên thế giới”