Category: Sự kiện

11/07/1767: Ngày sinh John Quincy Adams

Nguồn: John Quincy Adams is born, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1767, John Quincy Adams – con trai của vị tổng thống thứ hai của Mỹ, John Adams – đã chào đời tại Braintree, Massachusetts.

John Quincy Adams được thừa hưởng niềm đam mê chính trị từ cha mình. Ông tháp tùng cha trong các phái đoàn ngoại giao từ năm 14 tuổi và bước vào nghề luật ngay sau khi hoàn tất việc học. Khi còn trẻ, ông làm đại sứ tại nhiều quốc gia, bao gồm Phổ, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Nga, và Anh. Năm 1803, ông bắt đầu nhiệm kỳ đầu tiên tại Thượng viện với tư cách là đảng viên Cộng hòa và sau đó tham gia đàm phán Hiệp ước Ghent, giúp chấm dứt Chiến tranh năm 1812. Continue reading “11/07/1767: Ngày sinh John Quincy Adams”

09/07/1971: Mỹ bàn giao trách nhiệm đối với khu phi quân sự ở Việt Nam

Nguồn: United States turns over responsibility for the DMZ, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1971, cách Khu phi quân sự (DMZ) gần 6,5 km về phía nam, khoảng 500 binh sĩ Mỹ thuộc Lữ đoàn 1, Sư đoàn 5 Bộ binh Cơ giới đã bàn giao Căn cứ Hỏa lực Charlie 2 cho quân đội Sài Gòn, hoàn tất việc chuyển giao trách nhiệm phòng thủ khu vực biên giới. Continue reading “09/07/1971: Mỹ bàn giao trách nhiệm đối với khu phi quân sự ở Việt Nam”

07/07/1798: Mỹ phát động Chiến tranh Nửa mùa với Pháp

Nguồn: U.S. launches the Quasi-War with France, the first conflict since the Revolution, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1798 – 15 năm sau khi Chiến tranh Cách mạng kết thúc – Quốc hội Mỹ hủy bỏ các hiệp ước với Pháp và khởi đầu hai năm rưỡi của cái gọi là Chiến tranh Nửa mùa (Quasi-War) với cựu đồng minh của mình.

Tổng thống John Adams và Bộ trưởng Hải quân Benjamin Stoddert lãnh đạo cuộc hải chiến không tuyên bố này, bắt nguồn từ việc Pháp bắt giữ hơn 300 tàu buôn trung lập của Mỹ trong thời kỳ Cách mạng Pháp. Mỹ khi đó đang theo đuổi một chính sách đối ngoại thân Anh hơn, điều này chọc giận đối thủ của họ là Pháp. Continue reading “07/07/1798: Mỹ phát động Chiến tranh Nửa mùa với Pháp”

05/07/1852: Douglass đọc bài diễn văn ‘Ngày 4 tháng 7 có ý nghĩa gì đối với người nô lệ?’

Nguồn: Frederick Douglass delivers his “What to the slave is the Fourth of July?” speech, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1852, trong lễ kỷ niệm Quốc khánh Mỹ tại Rochester, New York, Frederick Douglass đọc bài diễn văn sau này trở thành bài phát biểu nổi tiếng nhất của ông, “Ngày 4 tháng 7 có ý nghĩa gì đối với người nô lệ?” Căng thẳng xoay quanh chế độ nô lệ đang ở mức cao vào đầu thập niên 1850, và bài hùng biện của nhà hoạt động bãi nô lừng danh này là một lời nhắc nhở nhức nhối: vào thời điểm đó, chỉ một phần nhỏ dân số Mỹ được hưởng nền tự do mà cả quốc gia đang ăn mừng. Continue reading “05/07/1852: Douglass đọc bài diễn văn ‘Ngày 4 tháng 7 có ý nghĩa gì đối với người nô lệ?’”

04/07/1817: Kênh đào Erie bắt đầu được xây dựng

Nguồn: Construction on the Erie Canal begins, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1817, công nhân tiến hành động thổ xây dựng Kênh đào Erie tại Rome, New York. Hoàn thành năm 1825, con kênh kết nối vùng duyên hải Bờ Đông với vùng Trung Tây và biến New York thành một trung tâm kinh tế, văn hóa lớn.

Những đề xuất đầu tiên về Kênh đào Erie đến từ một thương gia buôn bột mì nghèo túng tên Jesse Hawley. Năm 1806, ông viết một loạt bài tiểu luận đề xuất xây dựng một con kênh lớn nối liền đông-tây, nhằm tạo tuyến giao thương đáng tin cậy giữa bờ biển phía đông và nội địa nước Mỹ. Hawley viết những bài này từ một nơi rất đặc biệt: nhà tù dành cho người mắc nợ, nơi ông bị giam vì những khoản nợ phát sinh trong công việc kinh doanh. Sau đó, ông cho đăng các bài tiểu luận trên một tờ báo địa phương, tờ Genessee Messenger, và ký tên “Hercules.” Continue reading “04/07/1817: Kênh đào Erie bắt đầu được xây dựng”

02/07/1937: Amelia Earhart mất tích

Nguồn: Amelia Earhart disappears, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1937, chiếc máy bay Lockheed chở nữ phi công người Mỹ Amelia Earhart và nhân viên điều hướng Frederick Noonan được báo cáo là đã mất tích gần Đảo Howland trên Thái Bình Dương. Hai người đang cố gắng bay vòng quanh thế giới thì mất phương hướng trong chặng thử thách nhất của hành trình: từ Lae, New Guinea, đến Đảo Howland — một hòn đảo nhỏ bé giữa Thái Bình Dương — nằm cách đó 2.227 hải lý.

Tàu tuần duyên Itasca của Lực lượng Tuần duyên Mỹ đã giữ liên lạc vô tuyến một cách gián đoạn với Earhart khi bà tiếp cận Đảo Howland và nhận được các tin nhắn cho biết bà đã bị lạc và sắp hết nhiên liệu. Ngay sau đó, bà có lẽ đã cố gắng hạ cánh khẩn cấp chiếc Lockheed xuống đại dương. Người ta chưa từng tìm thấy bất cứ dấu vết nào của Earhart hay Noonan. Continue reading “02/07/1937: Amelia Earhart mất tích”

30/06/1989: “Do the Right Thing” ra mắt tại các rạp chiếu phim

Nguồn: “Do the Right Thing” released in theaters, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1989, bộ phim điện ảnh thứ ba của nhà biên kịch kiêm đạo diễn Spike Lee, Do the Right Thing — một tác phẩm chính kịch đầy tính khiêu khích, lấy bối cảnh trên một dãy phố thuộc khu dân cư Bedford-Stuyvesant ở Brooklyn vào ngày nóng nhất trong năm — chính thức phát hành tại một số rạp chiếu phim ở Mỹ. Continue reading “30/06/1989: “Do the Right Thing” ra mắt tại các rạp chiếu phim”

28/06/2007: Đại bàng đầu trắng được đưa ra khỏi danh sách các loài bị đe dọa

Nguồn: Bald Eagle removed from list of threatened species, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2007, Mỹ đã đưa một trong những biểu tượng quốc gia được sử dụng phổ biến nhất của mình ra khỏi Danh sách Động vật Hoang dã Gặp nguy cấp và Bị đe dọa. Quyết định đưa đại bàng đầu trắng — loài chim từng suýt biến mất khỏi Bắc Mỹ vào khoảng giữa thế kỷ 20 — ra khỏi danh sách là một trong những nỗ lực phục hồi động vật hoang dã đáng chú ý nhất trong lịch sử nước Mỹ. Continue reading “28/06/2007: Đại bàng đầu trắng được đưa ra khỏi danh sách các loài bị đe dọa”

27/06/1922: Trao Huy chương Newbery đầu tiên dành cho văn học thiếu nhi

Nguồn: First Newbery Medal for children’s literature awarded to Hendrik Willem van Loon, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1922, Hiệp hội Thư viện Mỹ (ALA) đã trao Huy chương Newbery đầu tiên — tôn vinh cuốn sách thiếu nhi hay nhất trong năm — cho tác phẩm The Story of Mankind (Chuyện Loài Người) của Hendrik Willem van Loon.

Ý tưởng về một giải thưởng tôn vinh những đóng góp xuất sắc cho văn học thiếu nhi bắt nguồn từ Frederic G. Melcher, một cựu nhân viên bán sách, người đã trở thành biên tập viên của tạp chí Publisher’s Weekly vào năm 1918. Xuyên suốt sự nghiệp lâu dài của mình, Melcher thường tìm cách khuyến khích việc đọc sách, đặc biệt là ở trẻ em. Continue reading “27/06/1922: Trao Huy chương Newbery đầu tiên dành cho văn học thiếu nhi”

25/06/2009: “Ông hoàng nhạc Pop” Michael Jackson qua đời ở tuổi 50

Nguồn: “King of Pop” Michael Jackson dies at age 50, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2009, Michael Jackson — một trong những nghệ sĩ giải trí thành công nhất về mặt thương mại trong lịch sử — đã qua đời ở tuổi 50 tại nhà riêng ở Los Angeles, bang California, sau khi bị ngừng tim do sự kết hợp chết người của nhiều loại thuốc mà bác sĩ riêng đã kê cho ông.

Trưởng thành trong vai trò giọng ca chính đầy tài năng của ban nhạc gia đình Jackson 5, Michael Jackson phát hành album solo đầu tay Got to Be There vào năm 1972, trong khi vẫn tiếp tục biểu diễn cùng các anh em của mình. Continue reading “25/06/2009: “Ông hoàng nhạc Pop” Michael Jackson qua đời ở tuổi 50”

23/06/2013: Nik Wallenda đi trên dây qua Little Grand Canyon

Nguồn: Wallenda crosses Little Grand Canyon on high wire, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2013, nghệ sĩ đi dây trên không 34 tuổi Nik Wallenda đã trở thành người đầu tiên đi trên dây cáp bắc qua hẻm núi sông Little Colorado, gần Grand Canyon National Park ở bang Arizona. Wallenda không đeo dây an toàn khi thực hiện hành trình dài khoảng 400 m trên một sợi cáp thép dày 5 cm, ở độ cao hơn 457 m phía trên hẻm núi. Chỉ một năm trước đó, Wallenda — thành viên của gia đình nghệ sĩ xiếc nổi tiếng The Flying Wallendas — đã trở thành người đầu tiên đi dây qua Thác Niagara. Continue reading “23/06/2013: Nik Wallenda đi trên dây qua Little Grand Canyon”

21/06/2004: Tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên ra ngoài bầu khí quyển

Nguồn: First privately owned spacecraft, SS1, travels beyond the earth’s atmosphere, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2004, SpaceShipOne đã trở thành tàu vũ trụ thuộc sở hữu tư nhân đầu tiên đạt tới độ cao 100 km phía trên Trái Đất — điểm thường được chấp nhận là ranh giới bắt đầu của “không gian vũ trụ”.

Phi công Mike Melvill, thành viên phi hành đoàn duy nhất, đã đưa SpaceShipOne — hay còn gọi tắt là SS1 — lên độ cao 100,124 km, vừa qua khỏi ranh giới vô hình bước vào không gian, trước khi bắt đầu chặng đường lượn dài trở lại Trái Đất. Khi hạ cánh tại nơi hiện là Cảng Hàng không và Vũ trụ Mojave ở Mojave, California, ông đã trở thành phi hành gia thương mại đầu tiên trong lịch sử. Chuyến bay kéo dài 24 phút. Continue reading “21/06/2004: Tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên ra ngoài bầu khí quyển”

20/06/1941: Ford ký thỏa thuận lao động đầu tiên với công đoàn ngành xe hơi

Nguồn: Ford signs first contract with autoworkers’ union, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1941, sau một cuộc đấu tranh kéo dài và gay gắt từ phía Henry Ford nhằm chống lại việc hợp tác với các tổ chức công đoàn lao động, Công ty Ford Motor cuối cùng đã ký thỏa thuận lao động đầu tiên với Nghiệp đoàn Công nhân Xe hơi Mỹ và Hiệp hội các Tổ chức Công nghiệp (UAW-CIO).

Quay trở lại năm 1935, các đồng minh của Tổng thống Franklin D. Roosevelt trong Quốc hội đã thông qua Đạo luật Quan hệ Lao động Quốc gia mang tính bước ngoặt – còn được gọi là Đạo luật Wagner, theo tên một trong những tác giả của nó, Thượng nghị sĩ Robert Wagner của New York – đạo luật này thiết lập quyền thương lượng tập thể của công nhân và nỗ lực điều chỉnh các hành vi không công bằng của người sử dụng lao động, người lao động, và công đoàn. Đến năm 1937, sau các cuộc đình công ngồi thành công (trong đó công nhân ở lại bên trong nhà máy để những người chống đình công không thể vào trong), cả General Motors và Chrysler đều đã đạt được thỏa thuận với UAW non trẻ, và Ford là công ty duy nhất còn chống lại việc thành lập công đoàn trong ngành công nghiệp xe hơi. Continue reading “20/06/1941: Ford ký thỏa thuận lao động đầu tiên với công đoàn ngành xe hơi”

18/06/2023: Tàu lặn Titan phát nổ trên đường đi tham quan xác tàu Titanic

Nguồn: Submersible Titan implodes on its way to tour the Titanic wreckage, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2023, chỉ chưa đầy hai giờ kể từ khi bắt đầu chuyến lặn dự kiến để tham quan xác tàu Titanic, tàu lặn biển sâu Titan đã trải qua một vụ nổ thảm khốc, cướp đi sinh mạng của cả năm hành khách trên tàu.

Trong số những người thiệt mạng có Stockton Rush, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành OceanGate Expeditions — công ty đã chế tạo tàu Titan và tổ chức các chuyến tham quan dưới đáy biển. Rush là người tích cực thúc đẩy du lịch biển sâu; ông gọi các hành khách của mình là “các chuyên gia thực thi sứ mệnh” — mỗi người trong số họ đã trả 250.000 USD để có cơ hội tận mắt ngắm nhìn xác tàu Titanic nổi tiếng. Continue reading “18/06/2023: Tàu lặn Titan phát nổ trên đường đi tham quan xác tàu Titanic”

16/06/1862: Trận Secessionville trong Nội chiến Mỹ

Nguồn: Union thwarted at the Battle of Secessionville, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1862, nỗ lực của phe Liên minh miền Bắc nhằm đánh chiếm Charleston, Nam Carolina, đã bị cản bước khi quân Hợp bang miền Nam đẩy lùi một cuộc tấn công tại Secessionville, ở phía nam thành phố, trên Đảo James.

Quay trở lại tháng 11/1861, các tàu của Liên minh đã chiếm được Port Royal ở Nam Carolina, nằm giữa Charleston và Savannah, Georgia, mang lại cho miền Bắc một căn cứ quan trọng để từ đó triển khai các hoạt động quân sự dọc theo bờ biển phía nam.

Continue reading “16/06/1862: Trận Secessionville trong Nội chiến Mỹ”

14/06/1917: Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson đọc diễn văn Ngày Quốc kỳ

Nguồn: U.S. President Woodrow Wilson gives Flag Day address, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1917, khi các binh sĩ của Lực lượng Viễn chinh Mỹ (AEF) lên đường gia nhập phe Hiệp ước trên các chiến trường của Thế chiến I tại Pháp, Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson có bài phát biểu trước công chúng cả nước nhân lễ kỷ niệm Ngày Quốc kỳ hàng năm.

Chỉ một năm trước đó, vào ngày 30/5/1916, Wilson chính thức tuyên bố ngày 14/6 là “Ngày Quốc kỳ” (Flag Day) để kỷ niệm lá cờ “Stars and Stripes” (Sao và Sọc) — được chọn làm quốc kỳ vào ngày 14/6/1777, khi thiết kế chỉ bao gồm 13 ngôi sao tượng trưng cho 13 tiểu bang ban đầu. Continue reading “14/06/1917: Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson đọc diễn văn Ngày Quốc kỳ”

13/06/1967: Thurgood Marshall được đề cử vào Tối cao Pháp viện Mỹ

Nguồn: Thurgood Marshall nominated to Supreme Court, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1967, Tổng thống Lyndon B. Johnson đề cử Thẩm phán Tòa Phúc thẩm Mỹ Thurgood Marshall vào vị trí của Phó Chánh án Tối cao Pháp viện Tom C. Clark sắp nghỉ hưu. Đến ngày 30/8, sau một cuộc tranh luận nảy lửa, Thượng viện phê chuẩn việc đề cử Marshall với tỷ lệ phiếu 69-11. Hai ngày sau, ông tuyên thệ nhậm chức trước Chánh án Earl Warren, trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong lịch sử ngồi vào tòa án cao nhất của nước Mỹ. Continue reading “13/06/1967: Thurgood Marshall được đề cử vào Tối cao Pháp viện Mỹ”

11/06/323 TCN: Ngày mất Alexander Đại đế

Nguồn: Alexander the Great dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 323 TCN, Alexander Đại đế — thiên tài quân sự trẻ tuổi người Macedonia, người đã gây dựng nên một đế chế trải dài từ vùng đông Địa Trung Hải đến Ấn Độ — đã qua đời tại Babylon, thuộc Iraq ngày nay, ở tuổi 32.

Sinh ra ở Macedonia, là con của Vua Philip II và Hoàng hậu Olympias, Alexander đã nhận được nền giáo dục kinh điển từ triết gia lừng danh Aristotle và nền giáo dục quân sự từ cha mình. Ở tuổi 16, Alexander dẫn dắt đội quân đầu tiên ra trận, và chỉ hai năm sau, ông chỉ huy một phần lớn quân đội của cha mình giành chiến thắng trong Trận Chaeronea — trận chiến đã đưa Hy Lạp về dưới quyền cai trị của Macedonia. Vào năm 336 TCN, Philip II bị ám sát và Alexander lên ngôi. Continue reading “11/06/323 TCN: Ngày mất Alexander Đại đế”

09/06/1954: Welch chất vấn McCarthy trong phiên điều trần

Nguồn: “Have you no sense of decency?” Sen. Joseph McCarthy is asked in hearing, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1954, trong một cuộc đối đầu đầy kịch tính, Joseph Welch — cố vấn đặc biệt của Quân đội Mỹ — đã chỉ trích mạnh mẽ Thượng nghị sĩ Joseph McCarthy trong các phiên điều trần về việc liệu chủ nghĩa cộng sản có xâm nhập vào lực lượng vũ trang Mỹ hay không. Cuộc tấn công bằng lời nói của Welch — bao gồm câu hỏi kinh điển “Have you no sense of decency?” (“Ông có chút liêm sỉ nào không?”) — đã đánh dấu hồi kết cho quyền lực của McCarthy trong thời kỳ hoang tưởng được gọi là Nỗi sợ Cộng sản ở Mỹ. Continue reading “09/06/1954: Welch chất vấn McCarthy trong phiên điều trần”

07/06/1968: Mr. Rogers phát tập đặc biệt, đề cập vụ ám sát Robert F. Kennedy

Nguồn: Mr. Rogers airs special episode addressing the assassination of Robert F. Kennedy, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1968, chỉ hai ngày sau khi một viên đạn của kẻ ám sát cướp đi sinh mạng của ứng viên tổng thống Đảng Dân chủ Robert F. Kennedy, Fred Rogers — người dẫn chương trình truyền hình công cộng dành cho thiếu nhi Mr. Rogers’ Neighborhood với phong cách nhẹ nhàng, điềm đạm — đã dành trọn một tập phát sóng để giải thích về thảm kịch quốc gia này cho khán giả nhỏ tuổi của mình, phần lớn là trẻ em ở độ tuổi mẫu giáo. Vụ sát hại Kennedy — diễn ra tại một sự kiện vận động tranh cử ở California, gây chấn động cả nước — xảy ra chỉ hai tháng sau khi nhà lãnh đạo phong trào dân quyền, Tiến sĩ Martin Luther King Jr., bị ám sát, dẫn đến làn sóng bạo loạn tại hơn 100 thành phố trên khắp đất nước. Continue reading “07/06/1968: Mr. Rogers phát tập đặc biệt, đề cập vụ ám sát Robert F. Kennedy”