Trung Quốc ứng phó với cú sốc dầu mỏ như thế nào?

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “How China Managed the Oil Shock,” Foreign Policy, 02/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh chọn dồn tác động lên các nhà máy lọc dầu thay vì người dân.

Kể từ khi tình trạng mà Cơ quan Năng lượng Quốc tế gọi là “đợt gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu” xảy ra vào tháng 2, Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, với hơn 90% lượng nhập khẩu qua đường biển – đã không vội vã tranh mua từng thùng dầu thay thế. Đến tháng 6, tức bốn tháng sau khi nguồn cung bị gián đoạn, Trung Quốc đã cắt giảm lượng dầu thô nhập khẩu xuống mức thấp nhất trong gần một thập kỷ. Bắc Kinh chỉ bắt đầu thận trọng khôi phục nhập khẩu dầu thô vào tháng 7, nhưng đà phục hồi mua sắm vẫn yếu trong suốt tháng 8 và tháng 9, thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng. Continue reading “Trung Quốc ứng phó với cú sốc dầu mỏ như thế nào?”

Bài toán Trung Quốc trong các lệnh trừng phạt Iran của Trump

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “Trump’s Iran Sanctions Have a China Problem”, Project Syndicate, 18/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tháng 8 vừa qua, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố khởi động một chiến dịch “D-Day kinh tế” nhằm vào Iran, hứa hẹn một “cuộc tấn công tài chính lớn nhất từng được huy động chống lại một đối thủ”. Phép so sánh với D-Day khá kỳ lạ đối với một chiến dịch mà thành bại cuối cùng lại phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc — một đồng minh của Mỹ tại Normandy nhưng ngày nay đã trở thành đối thủ chiến lược.

Để chính sách “rò rỉ bằng không” của chính quyền Trump thành công, các định chế tài chính nước ngoài sẽ phải tự giám sát và kiểm soát chính khách hàng của mình. Và không thể đạt được sự “cô lập toàn diện” đối với chính quyền Iran nếu các ngân hàng Trung Quốc không gánh phần lớn công việc nặng nhọc trong việc thực thi các lệnh trừng phạt. Continue reading “Bài toán Trung Quốc trong các lệnh trừng phạt Iran của Trump”

Cuộc chiến Iran có ý nghĩa gì đối với Trung Quốc?

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “What the Iran War Means for China”, Foreign Affairs, 30/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang có được một nước Mỹ đúng như ông hằng mong muốn. Kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng vào năm 2025, Washington ngày càng mất đi sự tự tin vào mục tiêu toàn cầu của mình, bớt cam kết hơn với trật tự dựa trên luật lệ mà họ từng duy trì, và sẵn lòng thực thi quyền lực theo những cách làm chao đảo các thị trường, các thể chế và các đồng minh. Uy tín và thẩm quyền toàn cầu của Washington đang dần bị mài mòn. Continue reading “Cuộc chiến Iran có ý nghĩa gì đối với Trung Quốc?”

Cuộc chiến kinh tế trường kỳ của Trung Quốc

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “China’s Long Economic War,” Foreign Affairs, 16/12/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cách Bắc Kinh xây dựng đòn bẩy cho cuộc cạnh tranh không hồi kết.

Trong phần lớn năm qua, phản ứng của Trung Quốc trước những căng thẳng thương mại đã liên tục khiến phe “diều hâu” ở Washington bất ngờ. Hồi tháng 12/2024, khi chính quyền Biden áp đặt các hạn chế xuất khẩu mới đối với các chip tiên tiến, Bắc Kinh ngay lập tức đáp trả bằng cách cấm xuất khẩu một số nguyên tố kim loại sang Mỹ. Sang tháng 4/2025, sau khi chính quyền Trump đe dọa áp thuế khổng lồ lên Trung Quốc, Bắc Kinh kiên quyết chống trả, áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt lên bảy loại khoáng sản đất hiếm quan trọng cho quốc phòng và sản xuất năng lượng sạch. Kế đó, vào tháng 5, Trung Quốc ngừng mua đậu nành, vốn là mặt hàng xuất khẩu có giá trị lớn nhất của Mỹ sang Trung Quốc. Và vào tháng 10, sau khi Mỹ mở rộng các hạn chế xuất khẩu hiện có đối với các công ty Trung Quốc sang tất cả các công ty con mà nước này sở hữu đa số, Trung Quốc đã bổ sung thêm năm loại đất hiếm và một loạt các công nghệ chế biến tiên tiến vào danh mục kiểm soát xuất khẩu của mình. Những biện pháp ngày càng táo bạo này không chỉ đặt ra mối đe dọa lớn đối với chuỗi cung ứng của Mỹ và toàn cầu, mà còn gây ra những hậu quả đáng kể trong nước. Thông điệp rất rõ ràng: Trung Quốc sẵn sàng chịu đau đớn để gây sức ép thực sự lên Mỹ. Continue reading “Cuộc chiến kinh tế trường kỳ của Trung Quốc”

Trung Quốc đã tự trang bị vũ khí cho thương chiến như thế nào?

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “How China Armed Itself for the Trade War,” Foreign Affairs, 29/04/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cách tiếp cận rủi ro cao của Bắc Kinh trong cuộc đối đầu kinh tế với Washington.

Làm thế nào mà hai nền kinh tế lớn nhất thế giới lại lao vào một cuộc thương chiến mà không bên nào thực sự mong muốn và phần còn lại của thế giới thì không thể gánh chịu nổi? Sau buổi lễ “Ngày giải phóng” của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào ngày 02/04, trong đó ông công bố các mức thuế khác nhau đối với tất cả các đối tác thương mại của Washington, Mỹ và Trung Quốc đã phát động một số vòng leo thang trả đũa, đẩy mức thuế quan giữa hai nước lên mức cao ngất ngưởng. Đến ngày 11/04, mức thuế đối với hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ đã lên tới 145%, trong khi hàng hóa Mỹ nhập khẩu vào Trung Quốc bị đánh thuế 125%. Trừ phi hai nước đưa ra các miễn trừ rộng rãi, thì 700 tỷ đô la thương mại song phương hàng năm giữa họ có thể giảm tới 80% chỉ trong vòng hai năm tới. Các thị trường đã phản ứng tiêu cực với cuộc thương chiến đang rình rập, trong khi nhiều nhà kinh tế và nhà phân tích phải chật vật tìm cách giải thích những gì chính quyền Trump đang cố gắng đạt được. Continue reading “Trung Quốc đã tự trang bị vũ khí cho thương chiến như thế nào?”

Tại sao Trung Quốc sẽ không từ bỏ mô hình kinh tế nhiều vấn đề của mình?

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “Why China Won’t Give Up on a Failing Economic Model,” Foreign Affairs, 31/10/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Gói kích thích mới của Bắc Kinh có thể giúp đạt được các mục tiêu ngắn hạn của Tập Cận Bình, nhưng triển vọng dài hạn vẫn chưa chắc chắn.

Cuối tháng 9, sau nhiều tháng không đạt được mục tiêu tăng trưởng hậu đại dịch, chính phủ Trung Quốc đã bắt đầu triển khai một loạt các biện pháp kích thích kinh tế. Cho đến nay, các biện pháp này bao gồm hỗ trợ thị trường chứng khoán, nới lỏng chính sách tiền tệ, tái cấp vốn cho các ngân hàng nhà nước lớn, và một số biện pháp kích thích tài khóa hạn chế. Tổng số tiền và thông tin chi tiết của các biện pháp kích thích tài khóa sẽ được tiết lộ sau kỳ bầu cử ở Mỹ, sau cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (tức Quốc hội Trung Quốc) vào đầu tháng 11, nhưng Thứ trưởng Tài chính Liêu Mẫn đã mô tả rằng chúng có “quy mô khá lớn.” Bằng cách công bố các biện pháp này, Bắc Kinh cuối cùng cũng thừa nhận điều mà người dân Trung Quốc và thế giới đã biết từ lâu: nền kinh tế Trung Quốc đang gặp rắc rối lớn. “Trung Hoa mộng” – tầm nhìn của Tập về việc tăng gấp đôi quy mô nền kinh tế vào năm 2035 và đạt được sự thịnh vượng trên diện rộng – đang dần tan biến. Nhưng liệu các biện pháp kích thích mới này có hiệu quả hay không? Continue reading “Tại sao Trung Quốc sẽ không từ bỏ mô hình kinh tế nhiều vấn đề của mình?”

Đâu mới là cuộc khủng hoảng kinh tế thực sự của Trung Quốc?

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “China’s Real Economic Crisis,” Foreign Affairs, 06/08/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao Bắc Kinh không chịu từ bỏ một mô hình thất bại?

Nền kinh tế Trung Quốc đang bế tắc. Sau quyết định của Bắc Kinh – đột ngột chấm dứt chính sách “zero COVID” hà khắc vào cuối năm 2022, nhiều nhà quan sát cho rằng động lực tăng trưởng của Trung Quốc sẽ nhanh chóng quay trở lại. Sau nhiều năm phong tỏa vì đại dịch khiến một số lĩnh vực kinh tế gần như đình trệ, việc đất nước mở cửa trở lại được cho là sẽ châm ngòi cho một sự phục hồi mạnh mẽ. Nhưng thay vào đó, sự phục hồi đã chững lại, với GDP tăng trưởng chậm chạp, niềm tin của người tiêu dùng sụt giảm, xung đột ngày càng gay gắt với phương Tây, và giá bất động sản lao dốc khiến một số công ty lớn nhất nước vỡ nợ. Vào tháng 7/2024, dữ liệu chính thức của Trung Quốc tiết lộ rằng tăng trưởng GDP đang tụt lại sau mục tiêu của chính phủ, khoảng 5%. Chính phủ cuối cùng đã cho phép người dân Trung Quốc rời khỏi nhà, nhưng họ không thể ra lệnh cho nền kinh tế trở lại sức mạnh trước đây. Continue reading “Đâu mới là cuộc khủng hoảng kinh tế thực sự của Trung Quốc?”

Châu Âu cần một chính sách Trung Quốc của riêng mình

Nguồn: Liana Fix và Zongyuan Zoe Liu, “Europeans Need to Trump-Proof China Policy,” Foreign Policy, 14/05/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ là một đồng minh khó đoán – nhưng Bắc Kinh không phải là lựa chọn tốt hơn.

Châu Âu và Trung Quốc đang tận hưởng mùa xuân ngoại giao sau một mùa đông dài vì Trung Quốc ủng hộ cuộc chiến chống Ukraine của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Vào tháng 4, một phái đoàn doanh nghiệp lớn đã tháp tùng Thủ tướng Đức Olaf Scholz trong chuyến đi tới Trung Quốc, chuyến thăm thứ hai của ông kể từ khi nhậm chức, và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng đã tới Paris, Budapest, và Belgrade vào đầu tháng 5. Continue reading “Châu Âu cần một chính sách Trung Quốc của riêng mình”