Category: Chính trị – An ninh

Sau Ali Khamenei, Trung Đông và trật tự thế giới sẽ thay đổi ra sao?

Tác giả: PGS. TS. Phạm Quý Thọ

Trong nhiều thập kỷ qua, Ali Khamenei không chỉ là lãnh tụ tối cao của Iran mà còn là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất tới cấu trúc quyền lực tại Trung Đông. Vai trò của ông gắn liền với sự phát triển của mô hình nhà nước thần quyền ở Iran và với chiến lược mở rộng ảnh hưởng khu vực của Tehran.

Sau cuộc cách mạng năm 1979 do Ruhollah Khomeini lãnh đạo, Iran thiết lập mô hình Cộng hòa Hồi giáo, trong đó vị trí lãnh tụ tối cao nắm quyền lực cao nhất về chính trị, quân sự và tôn giáo. Khi Khomeini qua đời năm 1989, Khamenei kế nhiệm vị trí này và dần củng cố quyền lực thông qua các thiết chế nhà nước, hệ thống tôn giáo và lực lượng an ninh, đặc biệt là bộ máy an ninh – quân sự có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống chính trị Iran. Continue reading “Sau Ali Khamenei, Trung Đông và trật tự thế giới sẽ thay đổi ra sao?”

Kho vũ khí AI của Trung Quốc

Nguồn: Sam Bresnick, Emelia S. Probasco, và Cole McFaul, “China’s AI Arsenal”, Foreign Affairs, 02/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tại lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng vào tháng 9 năm 2025, tâm điểm chú ý của dư luận không nằm ở những đoàn quân hay những hàng xe tăng rầm rập, mà chính là các hệ thống vũ khí thế hệ mới được phô diễn. Các phương tiện mặt đất không người lái, thiết bị bay và tàu lặn không người lái, cùng phi đội tác chiến hiệp đồng—những máy bay phản lực tự hành bay cùng máy bay có người lái để hỗ trợ nhiệm vụ—đã được giới thiệu như những thành phần cốt lõi trong lực lượng chiến đấu tương lai của Trung Quốc. Việc trưng bày các hệ thống này đã gửi đi một thông điệp về cách Quân đội Trung Quốc (PLA) dự định tận dụng các công nghệ mới nổi để giành lợi thế trên chiến trường. Đứng từ phía Washington, cuộc duyệt binh đã nhấn mạnh tham vọng của Bắc Kinh trong việc xói mòn ưu thế công nghệ của Mỹ. Continue reading “Kho vũ khí AI của Trung Quốc”

Iran thách thức khi bổ nhiệm con trai Khamenei làm lãnh đạo tối cao

Nguồn: Ali Hashem, “Iran Signals Defiance by Naming Khamenei’s Son as Supreme Leader,” Foreign Policy, 08/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc bổ nhiệm Mojtaba Khamenei có ý nghĩa gì đối với tương lai của Iran?

Suốt nhiều năm, truyền thông đối lập và các nhà phân tích đã đồn đoán rằng Mojtaba Khamenei – người con trai hiếm khi lộ diện của Lãnh đạo Tối cao Iran Ali Khamenei vừa bị ám sát gần đây – có thể sẽ kế thừa chức vụ cao nhất tại Iran. Tuy nhiên, bên trong Iran, ý tưởng này lại nhạy cảm hơn rất nhiều.

Cộng hòa Hồi giáo Iran vốn dĩ được lập nên để chống lại chế độ cha truyền con nối. Cuộc cách mạng năm 1979 lật đổ Quốc vương Mohammad Reza Pahlavi không chỉ là một sự thay đổi chính trị; nó đánh dấu sự đoạn tuyệt với chế độ quân chủ. Tính chính danh của hệ thống mới xuất phát từ quyền lực của giới giáo sĩ, các thể chế cách mạng, và học thuyết velayat-e faqih, hay còn gọi là sự giám hộ của các học giả Hồi giáo. Đây là lý do tại sao việc chuyển giao quyền lực từ cha sang con lại gây ra tranh cãi vô cùng gay gắt. Continue reading “Iran thách thức khi bổ nhiệm con trai Khamenei làm lãnh đạo tối cao”

Tại sao Trung Quốc sẽ không giúp Iran?

Nguồn: Yun Sun, “Why China Won’t Help Iran”, Foreign Affairs, 05/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trung Quốc đang quan sát vô cùng cẩn trọng khi Mỹ và Israel oanh tạc Iran. Suy cho cùng, Bắc Kinh chính là đối tác quan trọng nhất của Tehran. Hai quốc gia này đã trở nên gần gũi nhờ lịch sử và những mục tiêu chung: cả hai đều truy nguyên nguồn gốc từ các nền văn minh cổ đại hàng đầu ngoài phương Tây, và ngày nay cả hai đều phản đối một trật tự toàn cầu do phương Tây thống trị. An ninh năng lượng của Trung Quốc cũng gắn liền với mối quan hệ với Iran. Hơn 55% tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2025 đến từ Trung Đông (khoảng 13% đến từ chính Iran), phần lớn trong số đó phải đi qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp giáp ranh với Iran. Do chiến dịch ném bom gần đây sẽ làm gián đoạn nguồn cung dầu của Iran và có thể làm suy yếu việc sản xuất dầu tại các quốc gia vùng Vịnh, và bởi nó có khả năng đe dọa khả năng vận chuyển dầu từ khu vực này của Bắc Kinh, một số nhà phân tích đã suy đoán rằng Bắc Kinh sẽ ra tay hỗ trợ Tehran—hoặc bằng can thiệp quân sự trực tiếp hoặc ít nhất là hỗ trợ vật chất như thiết bị và linh kiện lưỡng dụng, tương tự như những gì Trung Quốc đã cung cấp cho Nga trong cuộc chiến Ukraine. Continue reading “Tại sao Trung Quốc sẽ không giúp Iran?”

Binyamin Netanyahu đang là người hưởng lợi lớn nhất từ cuộc chiến Iran

Nguồn: “Binyamin Netanyahu is the big winner from the Iran war, for now”, The Economist, 03/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Một canh bạc lớn đang diễn ra tại Iran. Những rủi ro đặt ra là vô cùng đáng sợ đối với người dân Iran, đối với khu vực Trung Đông rộng lớn hơn và cả thế giới. Có thể sẽ có nhiều kẻ bại trận, mà trước hết chính là những người dân Iran bình thường.

Trong những ngày đầu đầy bất định này, một kẻ thắng cuộc sớm đã lộ diện: Israel. Chiến dịch tại Iran dựa vào hỏa lực của Mỹ, nhưng ở một mức độ đáng ngạc nhiên, nó lại được định hình bởi các học thuyết chiến tranh của Israel. Các quy tắc để chiến thắng của Israel có thể tóm gọn là: tấn công không cảnh báo, sử dụng vũ lực áp đảo và không ngần ngại tiêu diệt hàng ngũ lãnh đạo của đối phương. Continue reading “Binyamin Netanyahu đang là người hưởng lợi lớn nhất từ cuộc chiến Iran”

Phương thức dụng binh mới của Trump

Nguồn: Richard Fontaine, “Trump’s Way of War”, Foreign Affairs, 02/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi những loạt bom đầu tiên dội xuống Iran cuối tuần qua, đa số người dân Mỹ cũng bàng hoàng không kém gì thế giới. Dù thế bố trí lực lượng Mỹ tại Trung Đông đã gia tăng dồn dập trong những tuần trước đó, các nỗ lực ngoại giao giữa Washington và Tehran trên thực tế vẫn đang diễn ra. Ngay cả khi quân đội Mỹ đã sẵn sàng tấn công, chính quyền Trump vẫn tung hỏa mù về mục tiêu thực sự của mình. Đáng chú ý, không hề có một cuộc tranh luận công khai nào ở tầm quốc gia, rất ít thảo luận với các đồng minh, và cũng chẳng có cuộc bỏ phiếu nào tại Quốc hội về tính cần thiết của cuộc xung đột. Hai ngày sau khi nổ ra cuộc chiến, các quan chức chính quyền vẫn chưa thể phác thảo một lộ trình kết thúc cụ thể. Thay vì sử dụng sức mạnh áp đảo để dứt điểm, Tổng thống Donald Trump lại ưu tiên sự tùy biến linh hoạt. Thái độ này phản ánh một tư duy chiến tranh mới—từng thể hiện trong các đợt can thiệp của Trump từ Biển Đỏ đến Venezuela—một sự đảo ngược hoàn toàn những quan điểm truyền thống về việc sử dụng vũ lực. Continue reading “Phương thức dụng binh mới của Trump”

Mỹ vẫn “nghiện” chiến tranh?

Nguồn: Stephen M. Walt, “The United States Is Still Addicted to War”, Foreign Policy, 02/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Bất kể họ nói gì, các tổng thống Mỹ dường như luôn thấy mình không thể cưỡng lại việc lao vào chiến tranh. Trở lại năm 1992, Bill Clinton thắng cử nhờ khẩu hiệu “vấn đề nằm ở kinh tế, đồ ngốc” và tuyên bố kỷ nguyên của chính trị cường quyền đã kết thúc. Thế nhưng, vừa nhậm chức, ông đã liên tục ra lệnh không kích nhiều quốc gia, duy trì các vùng cấm bay ở Iraq (và thỉnh thoảng ném bom nơi này), đồng thời phát động một chiến dịch không kích kéo dài vào Serbia năm 1999. Continue reading “Mỹ vẫn “nghiện” chiến tranh?”

Trung Quốc đang thắng thế Mỹ về quyền lực mềm?

Nguồn: Kyle Chan, “China Is Winning by Waiting”, Foreign Affairs, 27/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Một trong những lợi thế lớn nhất của Mỹ so với Trung Quốc chính là quyền lực mềm—khả năng thuyết phục các quốc gia khác, đặc biệt là các đồng minh và đối tác, đồng thuận với mong muốn của mình mà không cần viện đến biện pháp cưỡng ép. Trong nhiều thập kỷ, các quốc gia khác đã chấp nhận chịu thiệt thòi vì lợi ích của Mỹ bởi họ tin rằng về lâu dài, việc hợp tác với Washington sẽ tốt hơn so với hợp tác với Bắc Kinh. Đây là kịch bản đôi bên cùng có lợi kinh điển cho Mỹ và các đối tác. Cùng nhau, họ trở nên thịnh vượng nhờ lá chắn phòng thủ tập thể, thị trường tích hợp và những bước đi phối hợp nhịp nhàng trước các thách thức toàn cầu, bao gồm cả việc kìm chế Trung Quốc. Continue reading “Trung Quốc đang thắng thế Mỹ về quyền lực mềm?”

Mỹ và Israel khó đạt mục tiêu ở Iran nếu không xâm nhập trên bộ

Nguồn: Thần Phong, 不发动地面入侵，美以不可能真正达到目的, Sina Finance, 02/03/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Trong khi cả thế giới còn đang hoài nghi liệu những nhượng bộ liên tiếp của Iran và các cuộc đàm phán hạt nhân có mang lại kết quả cuối cùng hay không, thì Mỹ và Israel đã phát động một cuộc không kích quy mô lớn vào Iran. Giao tranh vẫn đang diễn ra ác liệt, cả hai bên đều tuyên bố “chiến quả”, nhưng có quá nhiều chi tiết hiện vẫn còn nằm trong màn sương mù. Đối với thế giới, “màn sương chiến tranh” ở Vịnh Ba Tư hiện dày đặc hơn bao giờ hết. Trong thời khắc như vậy, người ta nên lùi lại một bước. Thay vì bị cuốn theo các trận đánh cụ thể, những tuyên bố chiến thắng hay diễn biến ngắn hạn, chúng ta nên tự hỏi: Mục tiêu thực sự phía sau tất cả những điều này là gì? Continue reading “Mỹ và Israel khó đạt mục tiêu ở Iran nếu không xâm nhập trên bộ”

Những biến động đầu năm Bính Ngọ

Tác giả: Nguyễn Quang Dy

Năm Ất Tỵ (con rắn) đã qua, năm Bính Ngọ (con ngựa) bắt đầu, báo hiệu một năm đầy biến động. Sau nhiều ngày chuẩn bị và căng thẳng chờ đợi, một cuộc chiến mới ở Trung Đông đã nổ ra. Mỹ và Israel đã phối hợp tấn công phủ đầu Iran (Epic Fury / Lion Roar, 28/2/2026). Sau đó, Iran đã đáp trả Israel và các căn cứ của Mỹ tại Bahrain, Qatar, Kuwait, UAE bằng hàng trăm tên lửa. Epic Fury là một cuộc chiến tranh quy mô lớn được Mỹ và Israel phối hợp chặt chẽ nhắm nhiều mục tiêu, khác với cuộc tấn công chớp nhoáng “Búa Đêm” (Night Hammer, 22/6/2025). Continue reading “Những biến động đầu năm Bính Ngọ”

Iran được xây dựng để đứng vững sau vụ ám sát lãnh tụ tối cao

Nguồn: Ali Hashem, “Iran Is Built to Withstand the Ayatollah’s Assassination,” Foreign Policy, 28/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Quân đội Mỹ và Israel đang nhắm vào các nhà lãnh đạo của Iran – nhưng điều đó có lẽ chỉ làm cho nước này mạnh hơn.

Cuộc chiến mới nhất của Israel và Mỹ nhắm vào Iran đã bắt đầu bằng các cuộc không kích vào nhà ở và văn phòng của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Tiền đề của việc này dường như là sự biến mất đột ngột của Khamenei sẽ trở thành một mối nguy thảm khốc đối với hệ thống cầm quyền hiện tại. Mục tiêu là đạt được những gì từng xảy ra ở Libya thời hậu Muammar al-Qaddafi hoặc ở Syria thời hậu Bashar al-Assad, nơi các chế độ sụp đổ ngay khi các nhà lãnh đạo không còn nắm quyền. Trong những hệ thống đó, tương lai của đất nước bị gắn chặt vào một cá nhân duy nhất. Continue reading “Iran được xây dựng để đứng vững sau vụ ám sát lãnh tụ tối cao”

6 Câu hỏi về Chiến dịch Cuồng nộ Dữ dội

Nguồn: Daniel Byman, “6 Questions About Operation Epic Fury,” Foreign Policy, 28/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ và Israel đã đặt ra tiêu chuẩn thành công rất cao trong cuộc chiến chống lại Iran.

Khi Mỹ và Israel bắt đầu ném bom Iran trong khuôn khổ Chiến dịch Cuồng nộ Dữ dội (Epic Fury) vào thứ Bảy, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố hàng loạt mục tiêu đầy tham vọng mà chính quyền của ông sẽ hoàn thành. Trump lưu ý rằng “trong suốt 47 năm qua, chế độ Iran đã hô vang khẩu hiệu ‘Cái chết cho nước Mỹ’ và tiến hành một chiến dịch đẫm máu và giết chóc hàng loạt không hồi kết, nhắm vào nước Mỹ, vào quân đội của chúng ta, cùng những người dân vô tội ở rất, rất nhiều quốc gia.” Sau đó, ông lên án Iran vì đã giết hại hàng chục ngàn công dân biểu tình của chính nước mình và tài trợ cho “các lực lượng dân quân khủng bố đã nhuộm đất bằng máu và ruột gan.” Ông cũng lập luận (dù có rất ít bằng chứng hậu thuẫn) rằng Iran đang xây dựng lại chương trình hạt nhân của mình, phát triển các tên lửa tầm xa “có thể sớm vươn tới lãnh thổ nước Mỹ.” Continue reading “6 Câu hỏi về Chiến dịch Cuồng nộ Dữ dội”

Cuộc chiến tự lựa chọn đầy rủi ro của Trump tại Iran

Nguồn: Richard Haass, “Trump’s Risky War of Choice in Iran”, Project Syndicate, 01/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Có quá nhiều điều để mổ xẻ về quyết định tấn công Iran của Mỹ – và những hậu quả từ các cuộc không kích chung giữa Mỹ và Israel nhằm vào các mục tiêu quân sự và chính trị trên khắp nước này. Đáng tiếc thay, trong số đó chẳng có mấy tín hiệu khả quan.

Trước hết và quan trọng nhất, đây là một cuộc chiến tự lựa chọn. Mỹ vốn còn có các lựa chọn chính sách khác. Ngoại giao vốn dĩ vẫn là một hướng đi đầy triển vọng để kiềm chế tham vọng hạt nhân của Tehran. Việc gia tăng áp lực kinh tế cũng có tiềm năng thúc đẩy sự thay đổi chế độ theo thời gian. Continue reading “Cuộc chiến tự lựa chọn đầy rủi ro của Trump tại Iran”

Mỹ lại tấn công Iran: Phân tích động cơ và triển vọng

Nguồn: Steven Simon, “America’s attack on Iran turns a taboo into a method,” Economist, 28/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hiếm khi chỉ riêng sức mạnh không quân lại có thể mang đến sự thay đổi chế độ.

Cuộc tranh cãi kéo dài của Mỹ với Cộng hòa Hồi giáo Iran vừa trở thành một cuộc chiến. Vào ngày 28/02, Mỹ và Israel đã phát động các cuộc không kích phối hợp trên khắp Iran, còn chế độ Tehran đáp trả bằng tên lửa khắp khu vực; và Tổng thống Donald Trump đã thúc giục người dân Iran “tiếp quản” chính phủ của họ – đẩy mục tiêu được tuyên bố từ việc kiềm chế hạt nhân sang thay đổi chế độ. Tuy nhiên, ranh giới thực sự đã bị vượt qua từ trước đó. Hồi tháng 6 năm ngoái, Chiến dịch Midnight Hammer (Búa Đêm) đã điều máy bay ném bom B-2 và tên lửa Tomahawk nhắm vào các cơ sở hạt nhân chính của Iran tại Fordow, Natanz, và Isfahan, chấm dứt nửa thế kỷ Mỹ ngần ngại tấn công trực tiếp vào vùng lõi chiến lược của Iran. Chiến dịch đó đã phá vỡ một điều cấm kỵ vốn tồn tại suốt hàng thập kỷ bất chấp các cuộc tấn công đẫm máu do Iran bảo trợ nhắm vào người Mỹ ở Lebanon và Ả Rập Saudi. Lần này, nó đã biến một điều cấm kỵ bị phá vỡ thành một phương thức hành động cho một kỷ nguyên mới. Continue reading “Mỹ lại tấn công Iran: Phân tích động cơ và triển vọng”

Châu Á hậu “kỷ nguyên Mỹ”

Nguồn: Zack Cooper, “Asia After America”, Foreign Affairs, 17/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chiến lược xoay trục sang châu Á” đã thất bại. Cách đây một thập kỷ rưỡi, vào năm 2011, Tổng thống Barack Obama đã cam kết tái cân bằng chiến lược và nguồn lực của Mỹ để tập trung vào khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. “Đừng để ai phải nghi ngờ,” ông cam kết trong chuyến thăm Úc, “Mỹ đã dốc toàn lực vào chiến lược này”. Dù cách diễn đạt có thể thay đổi và giới chính trị cũng như các nhà hoạch định chính sách còn tranh cãi về chi tiết thực thi, nhưng những người kế nhiệm ông Obama đều khẳng định tính logic của chiến lược xoay trục, và quan điểm này đã sớm trở thành định hướng cốt lõi nhận được sự đồng thuận của cả hai đảng trong chiến lược của Mỹ. Hết bài phát biểu này đến bài phát biểu khác, các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng cách duy nhất để ngăn chặn Trung Quốc thống trị Châu Á là Mỹ cùng các đồng minh và đối tác phải đầu tư thật nhiều vào sự ổn định chính trị, kinh tế và quân sự của khu vực. Continue reading “Châu Á hậu “kỷ nguyên Mỹ””

Mỹ đang đánh giá sai nghiêm trọng về tình hình Iran?

Nguồn: Ali Hashem, “The United States Is Dangerously Misreading Iran”, Foreign Policy, 23/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi Nga tấn công Ukraine vào năm 2022, cái tên drone Shahed của Iran vẫn còn hoàn toàn xa lạ với hầu hết những ai nằm ngoài giới chuyên gia quân sự quốc tế. Công chúng chỉ bắt đầu biết đến chúng qua những đoạn video trên mạng xã hội với tiếng vo ve đặc trưng, ghi lại cảnh những bầy drone giá rẻ này dội xuống chiến trường Ukraine. Dù không sở hữu công nghệ tiên tiến hay độ chính xác cao, thế mạnh cốt lõi của chúng lại nằm ở khả năng bào mòn hệ thống phòng thủ của đối phương theo thời gian. Giới chức Ukraine từng ví chúng như một “nỗi phiền toái trên không”, loại vũ khí được thiết kế để vắt kiệt nguồn lực phòng vệ hơn là tung ra một đòn đánh mang tính quyết định. Continue reading “Mỹ đang đánh giá sai nghiêm trọng về tình hình Iran?”

Bốn kịch bản cho một Iran hậu chiến

Nguồn: Marc Lynch, “Four Scenarios for a Postwar Iran,” Foreign Policy, 20/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trump muốn thay đổi chế độ nhưng không muốn một hậu quả hỗn loạn.

Có một điều chắc chắn về cuộc chiến được dự báo rộng rãi của Mỹ nhắm vào Iran: Nếu nó xảy ra, nó sẽ không bao gồm việc chiếm đóng đất nước này. Mỹ đã và đang điều động các tàu sân bay cùng trang thiết bị hỗ trợ đến Vùng Vịnh, chứ không phải lực lượng bộ binh viễn chinh cho một cuộc xâm lược, và không có bằng chứng công khai nào về bất kỳ kế hoạch hiện diện lâu dài nào tại Iran. Nếu có điều gì Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn nhất quán về khu vực này, thì đó là việc cần phải tránh một cuộc chiếm đóng kiểu Iraq, điều mà ông từng mô tả là một “sai lầm lớn.” Giống như vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolàs Maduro hồi tháng 1, vụ tiêu diệt chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Qassem Soleimani vào năm 2020, và đòn không kích triệt hạ thủ lĩnh Hezbollah Hassan Nasrallah của Israel vào năm 2024, Mỹ rất có thể sẽ nhắm vào các lãnh đạo cấp cao ở Iran cùng với bộ máy đàn áp của chế độ, rồi sau đó để mặc cho mọi chuyện đến đâu thì đến. Continue reading “Bốn kịch bản cho một Iran hậu chiến”

“Hai Trung Đông” và 6 thách thức địa chính trị năm 2026

Nguồn: Lưu Trung Dân, 刘中民：“两个中东”分化加剧，美伊冲突规模和持续性仍将受限, Guancha, 23/02/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Hiệu ứng lan tỏa của vòng xung đột Israel-Palestine mới tiếp tục lan rộng; mức độ an ninh trên các tuyến hàng hải Biển Đỏ và Vịnh Ba Tư biến động trái chiều; cuộc đối đầu Mỹ-Iran và vai trò khu vực của Israel đồng thời gia tăng; Trung Đông đang đẩy nhanh sự phân hóa giữa lằn ranh biến động và tái cấu trúc. Ảnh hưởng của các cường quốc truyền thống lên xuống thất thường, các lực lượng khu vực cạnh tranh đa điểm, sự “phân mảnh” và “tái tích hợp” đan xen cùng tồn tại, trở thành gam màu nổi bật của tình hình Trung Đông kể từ đầu năm 2026.

Trong bối cảnh đó, cần hiểu như thế nào về sự phân hóa cấu trúc của cái gọi là “Hai Trung Đông”? Liệu Syria và Yemen có phản ánh một trạng thái bình thường mới của cạnh tranh đa trung tâm trong khu vực? Liệu Israel và Thổ Nhĩ Kỳ có hình thành một trục đối đầu mới trong vấn đề Syria? Liệu diễn biến rủi ro tại Biển Đỏ và Vịnh Ba Tư có tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu? Và dưới bóng đen của xung đột, liệu Trung Đông có còn không gian cho chuyển đổi và phát triển? Trang Guancha đã có cuộc đối thoại với Giáo sư Lưu Trung Dân – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Ngoại Ngữ Thượng Hải, nhằm giải mã các động lực sâu xa và xu hướng tương lai của cục diện Trung Đông. Continue reading ““Hai Trung Đông” và 6 thách thức địa chính trị năm 2026”

Tại sao an ninh Châu Âu cần Thổ Nhĩ Kỳ?

Nguồn: Abdullah Gül, “European Security Needs Turkey”, Project Syndicate, 20/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Châu Âu đang đối mặt với cuộc khủng hoảng an ninh nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Dù thực trạng này chỉ trở nên rõ ràng sau khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng, nhưng gốc rễ của nó lại nằm ở một sai lầm chiến lược sâu xa hơn: giao phó việc phòng thủ cho người ngoài.

Châu Âu vẫn là một trung tâm của quyền lực mềm — thông qua việc thúc đẩy dân chủ, nhân quyền và quản trị tốt — nhưng họ đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải đạt được tự chủ chiến lược bằng cách xây dựng một khuôn khổ an ninh đáng tin cậy. Phản ứng này không chỉ cần sâu rộng và bao trùm mà còn phải thực tế, vừa bổ trợ cho NATO, vừa phải kết hợp với những thành viên không thể thiếu như Thổ Nhĩ Kỳ. Continue reading “Tại sao an ninh Châu Âu cần Thổ Nhĩ Kỳ?”

Cái giá phải trả cho hòa bình ở Ukraine

Nguồn: Peter Slezkine và Joshua Shifrinson, “The Price of Peace in Ukraine”, Foreign Affairs, 16/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong bốn năm kể từ khi Tổng thống Nga Vladimir Putin phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt”, Ukraine và các đồng minh phương Tây luôn nhất quán đặt mục tiêu cốt lõi là bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ. Trong năm đầu tiên của cuộc chiến, các quan chức phương Tây đã công khai kêu gọi khôi phục chủ quyền của Ukraine đối với toàn bộ lãnh thổ được quốc tế công nhận, bao gồm cả Crimea và một phần vùng Donbas mà Nga đã kiểm soát từ năm 2014. Học thuyết chiến thắng này, vốn luôn phi thực tế, đã sụp đổ sau thất bại của cuộc phản công năm 2023 của Ukraine. Kể từ đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và hầu hết các nhà lãnh đạo phương Tây đã miễn cưỡng thừa nhận rằng Nga sẽ duy trì quyền kiểm soát trên thực tế đối với phần lớn lãnh thổ mà họ đã chiếm được. Tuy nhiên, họ vẫn tiếp tục kiên quyết bác bỏ việc công nhận chính thức các biên giới đã bị thay đổi của Ukraine. Continue reading “Cái giá phải trả cho hòa bình ở Ukraine”