Nguồn: First privately owned spacecraft, SS1, travels beyond the earth’s atmosphere, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 2004, SpaceShipOne đã trở thành tàu vũ trụ thuộc sở hữu tư nhân đầu tiên đạt tới độ cao 100 km phía trên Trái Đất — điểm thường được chấp nhận là ranh giới bắt đầu của “không gian vũ trụ”.
Phi công Mike Melvill, thành viên phi hành đoàn duy nhất, đã đưa SpaceShipOne — hay còn gọi tắt là SS1 — lên độ cao 100,124 km, vừa qua khỏi ranh giới vô hình bước vào không gian, trước khi bắt đầu chặng đường lượn dài trở lại Trái Đất. Khi hạ cánh tại nơi hiện là Cảng Hàng không và Vũ trụ Mojave ở Mojave, California, ông đã trở thành phi hành gia thương mại đầu tiên trong lịch sử. Chuyến bay kéo dài 24 phút.
SpaceShipOne sau đó đã giành Giải thưởng Ansari X trị giá 10 triệu USD — được trao cho công ty tư nhân đầu tiên đưa một tàu vũ trụ có thể tái sử dụng và có khả năng chở ba người vượt qua rìa không gian hai lần trong vòng hai tuần. Các chuyến bay chiến thắng diễn ra vào ngày 29/9 và ngày 4/10/2004.
SS1 được chế tạo bởi Scaled Composites, công ty có trụ sở tại Mojave do nhà thiết kế máy bay nổi tiếng Burt Rutan sáng lập. Rutan trước đó đã nổi danh với tư cách là người thiết kế chiếc Rutan Voyager — chiếc máy bay đầu tiên bay vòng quanh thế giới mà không cần hạ cánh hay tiếp nhiên liệu vào năm 1986, một kỳ tích kéo dài chín ngày.
Giống như chiếc Voyager trước đó, SS1 được chế tạo từ các vật liệu composite nhẹ. Thay vì phóng từ mặt đất, nó được một máy bay phản lực lớn hơn mang lên cao rồi thả ra ở độ cao khoảng 47.000 ft (gần 15 km) để tự bay bằng năng lượng tên lửa của chính mình — rất giống với các máy bay X-15 từng đóng vai trò quan trọng trong những ngày đầu của chương trình không gian Mỹ.
SS1 đã “nghỉ hưu” sau khi giành được Giải thưởng X Prize và hiện được trưng bày tại Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Smithsonian ở Washington, D.C. — nơi cũng lưu giữ chiếc Voyager.
