Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump tiết lộ FBI đang “điều tra” vụ bê bối gián điệp liên quan đến Jensen Huang, giám đốc điều hành Nvidia. Ban giám đốc của công ty sản xuất chip này cho biết họ đang điều tra các báo cáo về việc Huang có quan hệ tình cảm với Alice Huang, người bị tình nghi là gián điệp Trung Quốc. Trump nói rằng ông mới biết về những cáo buộc này “cách đây không lâu” và đã nói chuyện với Huang. Theo Tổng thống, Huang phủ nhận việc biết đến bất kỳ mối liên hệ nào giữa Alice và Trung Quốc. Cổ phiếu của Nvidia đã giảm 4,3% trong phiên giao dịch hôm qua.
Trump cũng tuyên bố rằng cuộc chiến ở Iran đã “thực sự kết thúc,” và nói thêm rằng việc nối lại các cuộc không kích của Mỹ là “rất khó xảy ra.” Tổng thống cho biết đã có “động lực tích cực” trong các cuộc thảo luận về việc chấm dứt xung đột, sau cuộc gặp với Thủ tướng Qatar tại Nhà Trắng. Tuy nhiên, quan chức an ninh hàng đầu Iran đã bác bỏ tuyên bố của Trump và gọi đó là “TIN GIẢ.”
ExxonMobil báo hiệu sẽ quay trở lại hoạt động ở Venezuela, nhiều tháng sau khi giám đốc công ty gọi quốc gia này là nơi “không thể đầu tư.” Gã khổng lồ dầu mỏ Mỹ đã ký một biên bản ghi nhớ với chính phủ và Petróleos de Venezuela SA, một công ty nhà nước, về “các cơ hội tiềm năng ở khâu thượng nguồn.” ExxonMobil đã chấm dứt các hoạt động trước đó tại Venezuela cách đây 19 năm.
Pháp khẳng định Iran đứng sau các cuộc tấn công mạng hồi tháng trước, làm ảnh hưởng đến hệ thống làm lạnh tại 700 siêu thị. Theo công tố viên trưởng Paris, nhóm tin tặc đã tăng nhiệt độ của tủ lạnh, dẫn đến việc “hư hỏng một lượng lớn thực phẩm” và gây ra khoảng 20 vụ hỏa hoạn. Bà cũng phát lệnh truy nã quốc tế đối với ba người có liên quan đến một đơn vị an ninh mạng thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Các cửa hàng trên khắp châu Âu cũng báo cáo những sự cố tương tự trong những tuần sau đó.
Thomas Massie, một hạ nghị sĩ thuộc Đảng Cộng hòa, đã đệ trình lại các điều khoản luận tội đối với Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth. Massie – người nổi loạn (và sắp nghỉ hưu) – đặt mục tiêu tiến hành một cuộc bỏ phiếu trong tuần này bất chấp mong muốn của các nhà lãnh đạo Đảng Cộng hòa tại Quốc hội, những người đã cản trở nỗ lực trước đó của ông vào tháng 9. Nghị quyết này cáo buộc Hegseth phát động cuộc chiến Iran mà không được phép và giết hại thường dân một cách bất hợp pháp trong các cuộc tấn công bằng thuyền ở vùng Caribe, cùng nhiều tội danh khác.
Rosneft, gã khổng lồ dầu mỏ thuộc sở hữu của nhà nước Nga, đã hạn chế bán xăng dầu trên toàn quốc. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm xa và tên lửa của Ukraine nhắm vào các nhà máy lọc dầu của Nga đã được nối lại vào ngày 30/10, sau nỗ lực thất bại của chính quyền Trump nhằm đạt được một thỏa thuận đình chiến về năng lượng. Trước đó, Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu lớn thứ hai của Nga, nơi chiếm khoảng 7% công suất lọc dầu của cả nước. Các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ, Nga, và Ukraine dự kiến sẽ bắt đầu lại vào hôm nay.
Russell Brand bị kết án hơn mười năm tù vì tội cưỡng hiếp một phụ nữ và tấn công tình dục ba người khác. Tuần trước, một bồi thẩm đoàn đã kết tội nam diễn viên người Anh với những tội danh diễn ra vào thời kỳ đỉnh cao sự nghiệp của ông ta trong khoảng thời gian từ năm 2004 đến 2009. Cảnh sát cho biết Brand vẫn đang bị điều tra về các cáo buộc hiếp dâm khác từ hai phụ nữ.
Con số trong ngày: 60 tỷ USD, là doanh thu của YouTube từ quảng cáo và phí đăng ký trong năm 2025 – cao hơn nhiều so với các nền tảng phát trực tuyến hàng đầu khác.
TIÊU ĐIỂM
Đàm phán hòa bình Ukraine được nối lại
Sau 9 tháng gián đoạn, các phái đoàn từ Mỹ, Nga, và Ukraine sẽ quay trở lại bàn đàm phán tại Abu Dhabi vào hôm nay. Trong một bài đăng trên X hồi tuần trước, Jared Kushner, đặc phái viên (kiêm con rể) của Donald Trump, đã nhấn mạnh sự cần thiết của một “cấu trúc an ninh châu Âu” để “thiết lập các điều kiện cho một nền hòa bình lâu dài” – những lời này đã làm phật lòng các đối tác châu Âu vì lặp lại lập luận cũ của Điện Kremlin.
Người ta không kỳ vọng sẽ đạt được một tiến triển thực chất ở Abu Dhabi, nơi trọng tâm là các đảm bảo an ninh cho cả Ukraine và Nga. Không có dấu hiệu nào cho thấy Vladimir Putin sẵn sàng giảm bớt các yêu sách của mình về việc được trao toàn bộ vùng Donbas và kìm hãm NATO ở Đông Âu. Và sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, cả Kushner và người đồng cấp Steve Witkoff hiện đang phải đối mặt với khả năng bị Quốc hội giám sát gắt gao hơn do những cáo buộc liên quan đến các quan hệ thương mại với Nga.
Cỗ máy xuất khẩu nóng hổi của Trung Quốc
Năm ngoái, thặng dư thương mại hàng hóa của Trung Quốc đã đạt gần 1.200 tỷ USD. Năm nay, con số này đang trên đà cao hơn nữa. Các số liệu được công bố hôm nay cho thấy thặng dư đạt 105 tỷ USD chỉ tính riêng trong tháng 10. Những đồn đoán rằng Mỹ sẽ làm dịu lập trường đối với Iran đã kéo giá dầu xuống, từ đó làm giảm hóa đơn nhập khẩu của Trung Quốc. Trong khi đó, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đã thúc đẩy hoạt động xuất khẩu của Bắc Kinh, bao gồm nhiều sản phẩm cần thiết để xây dựng các trung tâm dữ liệu.
Sự thành công trong lĩnh vực sản xuất của Trung Quốc – từng là một vấn đề chính trị lớn – lại không xuất hiện nhiều trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa qua của Mỹ. Cử tri tỏ ra bất mãn về chi phí sinh hoạt, theo đó có thể làm tăng áp lực buộc các nhà hoạch định chính sách ở Washington phải gia hạn thỏa thuận đình chiến thuế quan với Trung Quốc, vốn sẽ kết thúc vào tháng 1. Quan ngại duy nhất đối với Bắc Kinh là việc gia tăng các quy định đối với trung tâm dữ liệu có thể làm chậm tốc độ xây dựng điên cuồng của các trung tâm này. Những tác động lan tỏa từ làn sóng xanh (của phe Dân chủ) cuối cùng cũng có thể lan đến bờ biển của Trung Quốc.
Vụ cá cược AI rủi ro của Softbank
Kết quả hàng quý của Softbank sẽ thử thách niềm tin của các nhà đầu tư vào sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo. Masayoshi Son – nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành tập đoàn công nghệ Nhật Bản – đã đánh cược tương lai của công ty vào AI. Softbank đã đầu tư 65 tỷ USD vào OpenAI, dẫn đầu các dự án cơ sở hạ tầng như Stargate, và còn ra mắt SB Energy, một nhà cung cấp trung tâm dữ liệu. Thái độ hoài nghi ngày càng tăng của thị trường đối với AI đã buộc SB Energy phải trì hoãn đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng vào tháng 9. OpenAI cũng đã hoãn việc niêm yết của mình.
Thị trường đặc biệt bồn chồn về AI kể từ cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ hồi tuần trước; nhiều thành viên Đảng Dân chủ giành chiến thắng đã tỏ ra gay gắt với việc xây dựng các trung tâm dữ liệu. Các nhà đầu tư cũng lo lắng về khối nợ ngày càng tăng của Softbank: công ty đã phát hành 40 tỷ USD dưới dạng các khoản vay và trái phiếu trong 12 tháng tính đến tháng 6. Giá cổ phiếu của họ đã giảm hơn một nửa kể từ mức đỉnh vào tháng đó. Tất cả những điều này gây áp lực buộc Son phải mang đến những tin tức tốt lành trong cuộc gặp với các nhà đầu tư vào hôm nay. Nếu không, giá cổ phiếu của SoftBank có thể phải chịu thêm một cú giáng mạnh nữa.
Đếm ngược đến động thái tiếp theo của Fed
Quãng nghỉ gần đây của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể sẽ sớm kết thúc. Sau khi ngân hàng trung ương Mỹ giữ nguyên lãi suất trong tháng 10, nhiều người kỳ vọng họ sẽ tăng lãi suất trở lại vào tháng 12. Báo cáo việc làm tuần trước đã củng cố thêm cho nhận định này. Mỹ đã tạo thêm 165.000 việc làm trong tháng 10, cao hơn nhiều so với dự báo, trong khi tỷ lệ thất nghiệp trượt xuống mức 4,1%. Các số liệu cho thấy thị trường lao động vẫn khá bền bỉ, khiến lạm phát trở thành mối bận tâm chính của Fed.
Hôm nay, Cục Thống kê Lao động Mỹ sẽ công bố số liệu giá tiêu dùng tháng 10. Các nhà kinh tế dự kiến giá cả tăng 0,3% so với tháng 9, phần nào phản ánh chi phí lương thực và năng lượng cao hơn. Sẽ không có số liệu so với cùng kỳ năm ngoái vì việc chính phủ đóng cửa hồi tháng 10 năm ngoái đã làm gián đoạn quá trình thu thập dữ liệu. Vì thế, báo cáo này có lẽ chứa ít dữ kiện mang tính định hướng hơn so với thông thường. Tuy nhiên, lạm phát đã vượt quá mục tiêu của Fed trong gần sáu năm qua. Trừ khi các con số hôm nay mang lại một bất ngờ lớn, Kevin Warsh và các đồng sự của ông dường như đã sẵn sàng để nối lại việc tăng lãi suất vào tháng 10.
Những tia hy vọng mới tại COP
Có tới 100.000 đại biểu đã tập trung tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, để tham dự COP31, hội nghị thượng đỉnh về khí hậu thường niên của Liên Hiệp Quốc. Trong những ngày đầu tiên, họ sẽ lắng nghe phát biểu từ các nhà lãnh đạo thế giới, bao gồm Luiz Inácio Lula da Silva, Tổng thống tái đắc cử của Brazil; Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu; và Hàn Chính, Phó Chủ tịch Trung Quốc. Nhiều người sẽ kêu gọi cắt giảm phát thải khí nhà kính nhanh hơn, ngay cả khi họ đang thu hẹp lại những tham vọng của chính quốc gia mình.
Tuy nhiên, cũng có những tin tức tốt lành. Đã có những tiến bộ đáng kể trong việc điện khí hóa các hệ thống năng lượng, và vẫn còn dư địa để phát triển thêm. Lượng khí thải của quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới, Trung Quốc, hiện đã bắt đầu giảm mạnh, phần lớn vì họ đang thay thế xăng bằng điện trong giao thông vận tải, và đưa thêm nhiều năng lượng tái tạo mà họ sản xuất vào lưới điện. Các nền kinh tế trên khắp châu Phi và châu Á cũng đang áp dụng công nghệ giá rẻ của Trung Quốc để điện khí hóa nhanh chóng. Các đại biểu nên thông qua các mục tiêu mới để tận dụng triệt để xu hướng đó.
