Thế giới hôm nay: 03/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Theo một hồ sơ pháp lý trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), Anthropic cam kết chi 895 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI. Công ty báo cáo doanh thu quý III đạt gần 17 tỷ USD, tăng so với mức 1,4 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Chi phí điện toán đã dẫn đến khoản lỗ hoạt động 567 triệu USD, giảm so với mức lợi nhuận hoạt động 974 triệu USD trong quý trước đó. Đợt IPO của công ty sẽ là một trong những đợt lớn nhất từ trước đến nay.

Doanh thu hàng quý của Apple vượt qua kỳ vọng, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái lên 114,5 tỷ USD. Tuy nhiên, doanh số bán hàng tại Trung Quốc lại không đạt mục tiêu – tạo ra một thử thách đối với tân giám đốc John Ternus. Trong khi đó, báo cáo doanh thu hàng quý của Palantir Technologies cũng vượt qua các ước tính, đạt 2,3 tỷ USD. Doanh số thương mại của công ty phần mềm này đã lần đầu tiên vượt qua doanh số từ chính phủ. Dù vậy, chỉ số NASDAQ 100 tập trung vào công nghệ của Mỹ vẫn đóng cửa với mức giảm 1,4% vào hôm qua, phản ánh sự lo ngại dai dẳng của các nhà đầu tư về chi tiêu cho AI.

Tối cao Pháp viện Mỹ bác bỏ yêu cầu của chính quyền Trump về việc tạm dừng kiểm 20.000 phiếu bầu qua thư ở California trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Bộ Tư pháp đã khởi kiện tiểu bang này vào tháng trước, cáo buộc rằng những lá phiếu đó do những người nước ngoài bỏ phiếu một cách bất hợp pháp. Tuần trước, một thẩm phán liên bang đã bác bỏ yêu cầu của chính quyền đòi California phải xác minh tình trạng quốc tịch của cử tri trước khi kiểm phiếu.

Fox News thông báo lượng người xem giảm 27% trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tháng 10 năm ngoái, trung bình có 2,3 triệu người theo dõi kênh tin tức này vào khung giờ vàng. Năm nay, con số này chỉ còn 1,7 triệu. Lachlan Murdoch – ông chủ của mạng truyền hình cáp này – đổ lỗi cho “sự mệt mỏi của người xem.”

Chính quyền Trump tiết lộ đã thu xếp các cuộc đàm phán giữa Nga, Ukraine, và Mỹ tại Abu Dhabi vào tuần tới. Đây sẽ là cuộc gặp ba bên đầu tiên trong chín tháng qua. Steve Witkoff, đặc phái viên của Donald Trump, cho biết các bên sẽ thảo luận về “các thỏa thuận an ninh thời hậu chiến, giảm leo thang, nỗ lực nhân đạo, và các bước tiếp theo hướng tới hòa bình.” Trong khi đó, các cuộc không kích của Nga đã giết chết 26 người tại một trung tâm phân phát hàng viện trợ ở Ukraine.

Công ty thiết kế chip Marvell đồng ý thỏa thuận mua lại toàn bộ cổ phiếu của Lumentum, trong một trong những thương vụ sáp nhập công nghệ lớn nhất từ trước đến nay. Trong thông báo, Marvell định giá Lumentum – công ty sản xuất laser và linh kiện quang học cho các trung tâm dữ liệu – ở mức 115 tỷ USD, cao hơn nhiều so với giá trị vốn hóa thị trường của công ty này vào thời điểm đó. Các nhà đầu tư không thực sự bị thuyết phục: cổ phiếu của Lumentum đã giảm hơn 18%, trong khi cổ phiếu của Marvell giảm gần 13%.

Ông từng đối mặt với gấu Bắc Cực, băng qua những khu rừng rậm nguy hiểm của Darién Gap, và thậm chí phải ngồi tù ở Nga. Giờ đây, sau hành trình 28 năm đi qua những vùng đất khắc nghiệt nhất thế giới, Karl Bushby đã đến đích cuối cùng: Hull, nằm ở vùng đông bắc hiểm trở của nước Anh. Vào năm 1998, khi mới 29 tuổi, người đàn ông Anh Quốc đã quyết định đi bộ về nhà mình từ Chile, đi dọc theo chiều dài của châu Mỹ đến Eo biển Bering và băng qua lục địa Á-Âu – một cách liên tục và không sử dụng phương tiện giao thông.

Con số trong ngày: 150 triệu, là số lượng người Trung Quốc nghe podcast mỗi ngày.

TIÊU ĐIỂM

Những tiểu bang cần theo dõi trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ

Donald Trump đã dự đoán về một chiến thắng với “những con số kỷ lục” trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào hôm nay. Nhưng tỷ lệ ủng hộ ròng của vị tổng thống đang ở mức -27 điểm. Mô hình dự báo của Economist cho thấy Đảng Dân chủ có 94% cơ hội giành lại Hạ viện và 53% cơ hội chiếm lấy Thượng viện.

Các điểm bỏ phiếu đầu tiên sẽ đóng cửa lúc 6 giờ tối theo giờ miền Đông. Trong số các cuộc đua vào Thượng viện căng thẳng cần theo dõi có Maine và Ohio. Chiến dịch gây tranh cãi ở Alaska có thể khiến Đảng Dân chủ mất đi Thượng viện, nhưng có lẽ sẽ cần thêm vài ngày để xác định kết quả cuối cùng. Đảng Dân chủ có thể giành chiến thắng ở các thành trì của Đảng Cộng hòa như Kansas và Texas; nếu họ làm được như vậy, lợi thế của những người đương nhiệm có thể giúp họ tiếp tục cạnh tranh tốt trong các cuộc bầu cử tương lai.

Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ luôn là một cuộc trưng cầu dân ý về vị tổng thống Mỹ đương nhiệm. Bất chấp sự sụt giảm uy tín, Trump đã dành những ngày cuối cùng của chiến dịch tranh cử để chỉ đạo các cuộc vận động ở những tiểu bang đỏ (ủng hộ Đảng Cộng hòa). Cuối tuần này tại Iowa – một tiểu bang có thể bầu ra vị thống đốc từ Đảng Dân chủ đầu tiên trong 20 năm qua – Trump đã phát biểu trên sân khấu suốt hai giờ đồng hồ.

Cuộc chiến tại tòa án hiến pháp của Ba Lan

Hôm nay, Tòa án hiến pháp Ba Lan sẽ triệu tập một cuộc họp căng thẳng. Đây sẽ là cuộc đối đầu tiếp theo trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát tòa án giữa Thủ tướng Donald Tusk và các đồng minh của Đảng Pháp luật và Công lý, trong đó bao gồm Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki và Chánh án Tòa án Bogdan Swieczkowski. Hôm thứ Sáu, năm thẩm phán được bầu bởi Quốc hội – nơi Tusk nắm phe đa số – đã nỗ lực tiếp nhận nhiệm vụ của họ dưới sự hộ tống của một lực lượng cảnh sát đông đảo. Một trong số họ, Anna Korwin-Piotrowska, đã đình chỉ Swieczkowski và cấp phó của ông. Cuộc họp, trên danh nghĩa là để thông qua ngân sách, sẽ tập hợp các thẩm phán mới và những người không bị đình chỉ. Các nhà lãnh đạo phe đối lập cáo buộc chính phủ của Tusk đang cố gắng thực hiện một cuộc đảo chính.

Vị thủ tướng khẳng định rằng mình đang khôi phục uy tín của tòa án sau nhiều năm bị can thiệp chính trị dưới thời chính phủ Pháp luật và Công lý trước đây. Nawrocki đã từ chối nhận lời tuyên thệ nhậm chức của các thẩm phán mới, trong khi Swieczkowski đã cấm họ xét xử các vụ án – đó là lý do vì sao cần có cảnh sát hộ tống. Dù vậy, việc đình chỉ đội ngũ lãnh đạo của tòa án lại dựa trên những lập luận thiếu cơ sở pháp lý. Trong lúc cố gắng dọn dẹp mớ hỗn độn tại tòa án hiến pháp, Tusk có thể lại đang tạo ra một mớ hỗn độn mới.

Cuộc xung đột của các quyền tự do

Colorado vừa thua trong ba vụ kiện gần đây liên quan đến sự đối đầu giữa tự do tôn giáo và các chính sách bảo vệ người đồng tính và chuyển giới của tiểu bang này, xoay quanh các vấn đề về bánh cưới, trang web đám cưới, và liệu pháp chuyển đổi. Giờ đây, vấn đề giáo dục mầm non của tiểu bang cũng bị đưa ra xét xử.

Hôm nay, Tối cao Pháp viện sẽ xét xử vụ Giáo xứ Công giáo St. Mary kiện Roy, một vụ kiện do các giáo xứ và phụ huynh theo Công giáo La Mã đệ trình nhằm thách thức chương trình mầm non phổ cập của Colorado. Nguồn tài trợ chỉ giới hạn ở những trường chấp nhận mọi học sinh, bất kể tôn giáo, xu hướng tính dục, hay các đặc điểm khác. Vì một số trường mầm non tôn giáo chỉ nhận các gia đình “phù hợp với sứ mệnh và giáo lý của Giáo hội Công giáo” – và do đó từ chối các phụ huynh và trẻ em đồng tính hoặc chuyển giới – nên họ không thể tham gia chương trình. Những trường này lập luận rằng hậu quả là hàng nghìn gia đình muốn thụ hưởng nền giáo dục Công giáo “đã bị gạt ra khỏi” lợi ích này.

Colorado bảo vệ chương trình của mình, cho rằng nó mang tính trung lập và có thể áp dụng chung, phù hợp với một án lệ của Tối cao Pháp viện từ năm 1990. Tiểu bang nhấn mạnh rằng chính sách này hoan nghênh “các trường mầm non tôn giáo cung cấp giáo dục tôn giáo,” miễn là họ chấp nhận tất cả mọi người.

Một ngày trong đời Nhà vua Anh

Hôm nay, Vua Charles III sẽ phát biểu tại Hội nghị những Người đứng đầu Chính phủ Khối Thịnh vượng Chung ở Antigua, một phần trong chuyến công du Caribe kéo dài chín ngày. Ông dự kiến sẽ đề cập đến chủ đề nhạy cảm về nô lệ. Đã bốn năm kể từ khi vị quân vương trị vì lâu nhất trong lịch sử nước Anh qua đời và người thừa kế chờ đợi lâu nhất lên nắm quyền. Khi sự chú ý một lần nữa đổ dồn vào Charles, câu hỏi thực tế được đặt ra là: ông đang làm tốt đến mức nào?

Câu trả lời là không hề tệ. Ông đã khéo léo xử lý mối quan hệ với Donald Trump và những thành viên gia đình hay mắc lỗi. Thời điểm thuận lợi cũng đã giúp ích cho Nhà vua, khi những chủ đề – từ kiến trúc đến sinh thái học – mà ông đã dành cả đời ủng hộ nay lại nhận được sự quan tâm của công chúng. Theo công ty thăm dò dư luận YouGov, tỷ lệ ủng hộ Charles đang ở mức khá là 58%. Và thái độ thay đổi của nhà vua cũng mang lại tác động tích cực – ông không còn là vị “Hoàng tử hay than vãn” nữa. Ông có lý do chính đáng để vui vẻ.