Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Thượng viện – và gần như chắc chắn cũng sẽ làm được điều tương tự ở Hạ viện – trong một đêm thắng lợi vang dội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ. Họ đã tận hưởng chiến thắng lớn ở Texas, nơi James Talarico giành được một ghế Thượng viện, ghế đầu tiên của đảng này tại tiểu bang kể từ năm 1988. Một ghế Thượng viện khác ở Kansas đã chuyển sang màu xanh lần đầu tiên sau gần một thế kỷ. Cử tri ở Iowa, Maine, North Carolina, South Carolina, và Ohio cũng bầu cho các thượng nghị sĩ Dân chủ, đồng nghĩa với việc đảng này đã lật ngược thế cờ ở bảy ghế cho đến nay. Họ chỉ cần tăng thêm bốn ghế là có thể nắm quyền ở Thượng viện.
Việc kiểm soát cả hai viện sẽ giúp Đảng Dân chủ nắm trong tay chương trình nghị sự lập pháp và có quyền triệu tập các đảng viên Cộng hòa. Donald Trump viết trên Truth Social rằng “Tên tôi không có trên lá phiếu, chứ nếu có thì chúng tôi đã thắng áp đảo rồi.” Trước đó, ông từng bảo cử tri hãy bỏ phiếu như thể ông đang tranh cử. Tuy nhiên, vị tổng thống đã nói với tờ New York Times rằng ông sẽ chấp nhận kết quả – đây có lẽ là dấu hiệu cho thấy phe Cộng hòa đã thất bại toàn diện như thế nào.
Tại Texas, bên cạnh việc giành lại Thượng viện, ứng viên Dân chủ là Gina Hinojosa còn chiến thắng trong cuộc đua giành chức thống đốc, thành công đầu tiên của đảng này trong các cuộc bầu cử thống đốc tại tiểu bang kể từ năm 1995. Keisha Lance Bottoms cũng làm được điều tương tự ở bang Georgia, đánh dấu lần đầu tiên bang này bầu ra một thống đốc thuộc Đảng Dân chủ kể từ năm 1998. Trong khi đó, Amy Acton đã giành chiến thắng tại Ohio, sau khi đương đầu với một chiến dịch bôi nhọ đặc biệt tồi tệ từ Vivek Ramaswamy, ứng viên Cộng hòa được Trump ủng hộ.
Trước đó, Trump tuyên bố Mỹ sẽ ngừng viện trợ cho Israel vào cuối năm nay. Vị tổng thống nói với Fox News rằng ông và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu – người gần đây vừa đánh mất thế đa số tại Quốc hội – “đã thỏa thuận từ nhiều tháng trước” về việc ngừng khoản tài trợ thường niên 4 tỷ USD. Trump không tiết lộ thêm chi tiết nào; một thỏa thuận giữa hai quốc gia hiện đang cung cấp khoản viện trợ quân sự hàng năm xấp xỉ mức đó cho đến năm 2028.
Binance cho biết nhóm tin tặc đánh cắp 6,3 tỷ USD từ sàn giao dịch tiền điện tử này hồi tuần trước đã sử dụng một cuộc phỏng vấn xin việc giả mạo và phần mềm ẩn trong một quảng cáo để xâm nhập vào máy tính của hai kỹ sư. Công ty cho biết vụ trộm là một quá trình gồm nhiều giai đoạn bắt đầu từ tháng 6. FBI đổ lỗi cho một nhóm tin tặc có liên hệ với Triều Tiên. Đây có thể là vụ trộm tài chính lớn nhất từ trước đến nay.
AMD xoa dịu sự lo lắng của các nhà đầu tư về việc mở rộng AI khi báo cáo doanh thu 13 tỷ USD trong quý III, đồng thời dự đoán doanh số bán hàng sẽ tăng mạnh. Hãng sản xuất chip này kỳ vọng doanh thu đạt 17 tỷ USD trong quý IV, cao hơn kỳ vọng của các nhà phân tích, và cho rằng con số này sẽ tăng gấp đôi vào năm 2027. Những dự báo màu hồng đó đã đẩy giá cổ phiếu của AMD tăng vọt.
Một số chuyến bay ở châu Âu bị đe dọa đánh bom, khiến một vài chuyến phải hạ cánh khẩn cấp. Một chiếc máy bay chở 181 hành khách từ London đến Warsaw đã được chuyển hướng đến sân bay xa hơn ở Modlin thuộc thủ đô Ba Lan. Năm chuyến bay khác cũng bị đe dọa nhưng đã hạ cánh an toàn tại Bulgaria, Ba Lan, Tây Ban Nha, và Ý. Một ngày trước, một chuyến bay của Wizz Air từ London cũng phải hạ cánh khẩn cấp xuống Budapest. Vẫn chưa rõ liệu những lời đe dọa này có liên quan với nhau hay không.
Con số trong ngày: 1,3 tỷ, là số lượng kết nối không dây tại Ấn Độ.
TIÊU ĐIỂM
Điều gì đang chờ Đảng Cộng hòa?
Donald Trump đã bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ với mức tín nhiệm ròng thấp nhất so với bất kỳ tổng thống nào trong cùng hoàn cảnh suốt 80 năm qua. Thất bại của Đảng Cộng hòa đã được báo trước, nhưng điều họ phải đối diện là một thất bại cực kỳ thảm hại. Đảng Dân chủ đã lật ngược tình thế ở Hạ viện và dễ dàng giành quyền kiểm soát Thượng viện, chiến thắng tại những thành trì của phe Cộng hòa ở Iowa, Ohio, South Carolina, Texas, và Kansas.
Vị tổng thống đổ lỗi cho sự vắng mặt của mình trên lá phiếu, một lập luận kỳ lạ bởi ông từng yêu cầu cử tri hãy tưởng tượng như ông có mặt trong danh sách tranh cử. Họ đã làm vậy và đảng của ông vẫn thất bại. Ông từng hứa sẽ giảm giá cả và chấm dứt các cuộc chiến không hồi kết. Thay vào đó, ông lại gây chiến với Iran, khơi mào một cuộc chiến thương mại toàn cầu và dường như quan tâm đến việc gia tăng tài sản cho gia đình mình hơn là cho người dân Mỹ.
Thành công của Đảng Dân chủ có thể chưa báo hiệu một kỷ nguyên hoạch định chính sách mới, nhưng đó là một thắng lợi chính trị không thể chối cãi. Đối với Đảng Cộng hòa, kết quả này đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới đầy biến động. Trump đã siết chặt quyền kiểm soát đảng này xuyên suốt một thập kỷ. Các chính trị gia của đảng hiện đang đối mặt với một lựa chọn khó khăn. Chỉ trích Trump, và ông có thể sẽ cố gắng kết thúc sự nghiệp của họ từ vòng bầu cử sơ bộ. Bám víu lấy Trump, và ông vẫn có thể chấm dứt hoàn toàn sự nghiệp của họ.
Cơ hội để Tây Ban Nha giành lại Mỹ Latinh
Rất khó để tập hợp các nhà lãnh đạo Mỹ Latinh vào cùng một căn phòng. Tại hội nghị thượng đỉnh Ibero-American gần đây nhất – cuộc gặp diễn ra hai năm một lần của các nhà lãnh đạo từ Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, và Mỹ Latinh – được tổ chức ở Ecuador vào năm 2024, chỉ có duy nhất một nhà lãnh đạo Mỹ Latinh xuất hiện: nước chủ nhà. Tây Ban Nha hy vọng sẽ làm tốt hơn khi tổ chức hội nghị năm nay tại Madrid, bắt đầu vào hôm nay. Họ kỳ vọng sẽ có 18 người đứng đầu chính phủ hoặc cấp phó của họ tham dự.
Kỳ thượng đỉnh diễn ra rất đúng lúc. Donald Trump luôn xem Mỹ Latinh như sân sau của nước mình. Dù một số nhà lãnh đạo mới đắc cử có xu hướng ngả về Trump, các chính phủ trong khu vực đều rất muốn cải thiện quan hệ với châu Âu. Tây Ban Nha, một cựu cường quốc thực dân, hy vọng sẽ hưởng lợi từ điều này. Nhưng những khác biệt về chính trị lại là một trở ngại. Thủ tướng theo đường lối xã hội chủ nghĩa của Tây Ban Nha Pedro Sánchez từng đụng độ với một số nhà lãnh đạo cánh hữu trong khu vực.
Chương trình nghị sự của hội nghị khá khiêm tốn, bao gồm hợp tác trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và công nhận lẫn nhau về bằng cấp giáo dục. Tuy nhiên, nó mang lại cho Tây Ban Nha cơ hội hiếm hoi để gắn kết các nhà lãnh đạo đang bị chia rẽ của Mỹ Latinh lại với nhau – và để giành lại ảnh hưởng ngoại giao.
Không có thành công nào là không tốn sức tại Novo
Novo từng là công ty tiên phong về thuốc giảm cân GLP-1. Thế nhưng khi nhà sản xuất thuốc Đan Mạch này báo cáo thu nhập hàng quý vào hôm nay, họ sẽ làm điều đó với tư cách là người về nhì. Eli Lilly, nhà sản xuất thuốc giá trị nhất thế giới, đang nắm giữ khoảng hai phần ba thị trường Mỹ. Họ cũng dẫn đầu làn sóng thuốc tiếp theo, hứa hẹn khả năng giảm cân tốt hơn hoặc có ít tác dụng phụ hơn. Phương pháp điều trị thử nghiệm của Lilly, retatrutide, đã mang lại những kết quả đầy hứa hẹn trong các thử nghiệm.
Một điểm sáng đối với Novo là thuốc dạng viên. Thuốc Wegovy dạng uống của họ, ra mắt tại Mỹ vào tháng 1, đang dẫn đầu thị trường đó. Mike Doustdar, giám đốc của Novo, khẳng định thuốc viên có thể chiếm tới một nửa doanh số bán thuốc chống béo phì toàn cầu vào năm 2030. Dù vậy, các nhà đầu tư vẫn muốn công ty ít phụ thuộc hơn vào những loại thuốc này, đặc biệt là khi semaglutide, phân tử chủ chốt của hãng, sẽ mất quyền bảo hộ bằng sáng chế ở một số quốc gia trong năm nay và tại Mỹ vào năm 2032. Doustdar hứa hẹn sẽ có “ít nhất năm” loại thuốc trị giá hàng tỷ USD vào năm 2030 và đang cân nhắc nhiều thỏa thuận hơn. Các thị trường vẫn tỏ ra hoài nghi: khi ông vạch ra kế hoạch của mình vào tháng 9, cổ phiếu của Novo đã giảm 8%.
Bài toán lạm phát khó nhằn của châu Âu
Dù giá tiêu dùng ở khu vực đồng euro trong tháng 9 cao hơn 3,8% so với cùng kỳ năm trước, Ngân hàng Trung ương Châu Âu vẫn không thay đổi lãi suất vào tháng 10. Họ lập luận rằng lạm phát cơ bản “nhìn chung ổn định,” nghĩa là cú sốc giá năng lượng vẫn chưa ngấm vào tiền lương và dịch vụ. Dữ liệu được công bố vào hôm nay sẽ cho thấy liệu lạm phát có còn phù hợp với kỳ vọng của ngân hàng này hay không.
Các báo cáo gần đây từ một số quốc gia cho thấy con số tổng hợp của khu vực đồng euro sẽ ở mức cao. Tại Pháp và Ý, lạm phát hàng năm đã nhích lên lần lượt là 3,4% và 5,4% trong tháng 10. Tỷ lệ này của Tây Ban Nha vẫn giữ ở mức 4,9%. Trong số bốn nền kinh tế lớn của châu Âu, chỉ có lạm phát ở Đức giảm rõ rệt, xuống còn 2,8%. Hiện tại, giá cả các dịch vụ dường như không tăng tốc. Vì nền kinh tế khu vực đồng euro vẫn đang trụ vững, các thị trường kỳ vọng ECB sẽ tăng lãi suất thêm một lần nữa trong năm nay vào tháng 12, lên mức 2,75%. Nếu may mắn, điều đó sẽ đẩy lạm phát về mức mục tiêu khoảng 2% mà không làm tổn hại đến tăng trưởng.
Ngày phán xét đối với các nhà lãnh đạo Nam Phi
Hôm nay, các cuộc bầu cử địa phương ở Nam Phi dự kiến sẽ đánh dấu một mức đáy mới cho Đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC) từng một thời hùng mạnh. Các cuộc thăm dò cho thấy đảng của Nelson Mandela sẽ nhận về kết quả tệ nhất từ trước đến nay trong một cuộc bỏ phiếu trên toàn quốc. Trung bình các cuộc thăm dò ý kiến trong sáu tháng qua cho thấy ANC chỉ đạt mức 32%. Nếu đó là kết quả cuối cùng, thì đây sẽ là một sự sụt giảm mạnh so với mức 46% mà đảng này đạt được trong cuộc bầu cử địa phương năm 2021 (và từ mức cao 65% vào năm 2006).
Đảng này thậm chí có thể thất bại ở Johannesburg, thủ đô thương mại của đất nước. ANC có thể sẽ bị thay thế bởi Liên minh Dân chủ (DA) – với ứng viên Helen Zille – người đang tìm cách trở thành thị trưởng da trắng đầu tiên của Johannesburg kể từ thời kỳ phân biệt chủng tộc apartheid. Để chiến thắng, bà sẽ cần phiếu từ các cư dân da đen, những người chiếm tới ba phần tư dân số của thành phố.
Cuộc bầu cử địa phương này sẽ mang lại nhiều hệ quả cho nền chính trị quốc gia. DA và ANC đang là trụ cột của một liên minh điều hành chính phủ Nam Phi. Những tranh cãi xung quanh việc có nên cùng nhau cai quản các thành phố lớn hay không có thể làm rạn nứt mối quan hệ đó.
