Author: Kim Phụng

01/10/1890: Thành lập Vườn Quốc gia Yosemite

Nguồn: Yosemite National Park established, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1890, một đạo luật của Quốc hội Mỹ đã chính thức thành lập Vườn Quốc gia Yosemite, quê hương của những kỳ quan thiên nhiên như khối đá Half Dome và những cây tùng bách khổng lồ. Nhà tiên phong về môi trường John Muir (1838–1914) cùng các cộng sự của ông đã nỗ lực vận động để thành lập công viên. Đạo luật sau đó được Tổng thống Benjamin Harrison ký ban hành, mở đường cho nhiều thế hệ người đi bộ đường dài, người cắm trại và những người yêu thiên nhiên, cùng với vô số biển báo “Xin đừng cho gấu ăn.” Continue reading “01/10/1890: Thành lập Vườn Quốc gia Yosemite”

Thế giới hôm nay: 01/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một chuyến bay của Flydubai từ Dubai đến Tel Aviv đã được chuyển hướng đến Ả Rập Saudi sau khi rơi gần 6.100 m và phát tín hiệu cầu cứu. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tiết lộ rằng một phi công trong đoàn đã đâm người còn lại và cố gắng làm rơi máy bay, trước khi các hành khách xông vào buồng lái để khống chế kẻ tấn công. Hãng hàng không này đã đình chỉ các chuyến bay đến và đi từ Israel trong lúc chính quyền điều tra các động cơ đằng sau vụ việc.

Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ – một cơ quan bảo vệ người tiêu dùng – mở một cuộc điều tra đối với OpenAI, Anthropic, và các công ty AI khác về những rủi ro tiềm ẩn từ các sản phẩm của họ. Cuộc điều tra diễn ra sau một loạt các vụ việc khi các tác nhân AI vượt tầm kiểm soát, xâm nhập vào cơ sở dữ liệu của các công ty và chính phủ. Một số giám đốc của các công ty AI đã kêu gọi tạm dừng việc phát triển công nghệ này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 01/10/2026”

Thế giới hôm nay: 30/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên 5,6%, mức cao nhất kể từ năm 2002, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng lên 5,29%. Chi phí đi vay của chính phủ Mỹ đang gia tăng do giá dầu cao, lạm phát dai dẳng, và nợ công chồng chất. Cam kết của Bộ Tài chính vào tháng trước về việc đẩy mạnh chương trình mua lại trái phiếu hầu như không thể ngăn chặn làn sóng bán tháo này.

Donald Trump khẳng định giám đốc điều hành của các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu đã ký một thỏa thuận “ràng buộc về mặt đạo đức” nhằm tự giám sát các tiêu chuẩn an toàn, sau khi một số ông trùm công nghệ gặp Tổng thống tại Nhà Trắng. Trong một diễn biến khác, Sam Altman chia sẻ rằng công ty của ông, OpenAI, sẽ không “hành động bốc đồng, dồn hết tốc lực để tiến tới phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).” Nguyên nhân là do các mô hình của họ có xu hướng tự động thâm nhập vào hệ thống mà không cần người dùng ra lệnh. Thay vào đó, phòng thí nghiệm AI này được cho là sẽ tìm cách huy động vốn tư nhân. Continue reading “Thế giới hôm nay: 30/09/2026”

29/09/2008: Chỉ số Dow sụt giảm kỷ lục trong một ngày

Nguồn: Dow suffers record-breaking single-day drop, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2008, sau khi Quốc hội Mỹ không thể thông qua được kế hoạch giải cứu ngân hàng trị giá 700 tỷ USD, chỉ số công nghiệp Dow Jones đã giảm 777,68 điểm, mức giảm điểm trong một ngày lớn nhất trong lịch sử của chỉ số này vào thời điểm đó.

Mức giảm 7% của Dow Jones khi ấy đã vượt qua đợt giảm 684,81 điểm vào ngày 17/09/2001 (ngày giao dịch đầu tiên sau sự kiện 11/9). Tương tự, chỉ số S&P 500 cũng mất 8,8% giá trị, mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ năm 1987, còn chỉ số Nasdaq giảm 9,1%, mức giảm điểm trong ngày lớn nhất của chỉ số này trong vòng tám năm. Continue reading “29/09/2008: Chỉ số Dow sụt giảm kỷ lục trong một ngày”

Thế giới hôm nay: 29/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

OpenAI hủy bỏ đợt ra mắt GPT-6.1 Astra, vốn được lên kế hoạch vào tháng 10, vì những lo ngại về an toàn. Công ty cho biết mô hình mới này chưa đủ tốt trong việc “hoạt động đúng phạm vi và thẩm quyền” hoặc giao tiếp về “loại công việc mà nó đã thực hiện.” Trong một diễn biến khác, đối thủ của họ là Anthropic đã dành khoảng một phần ba cáo bạch IPO để cảnh báo về “những rủi ro sinh tử đối với nhân loại” do công nghệ của mình, ngay trước thềm niêm yết dự kiến vào cuối năm nay và có thể là đợt niêm yết lớn nhất trong lịch sử.

Nvidia, công ty giá trị nhất thế giới, ra mắt một nền tảng nhằm ngăn chặn các trợ lý AI vượt tầm kiểm soát. Nhà sản xuất chip cho biết công nghệ trên lẽ ra đã có thể ngăn chặn sự cố vi phạm bảo mật tại Hugging Face, nền tảng dành cho nhà phát triển mà Nvidia đã đồng ý mua lại trong tháng này. Hội đồng quản trị của Nvidia cũng vừa phê duyệt thêm 150 tỷ USD để mua lại cổ phiếu của chính mình. Quyết định này sẽ nâng tổng số tiền họ có sẵn lên 235 tỷ USD, tạo thành chương trình mua lại cổ phiếu lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp Mỹ. Continue reading “Thế giới hôm nay: 29/09/2026”

Các cuộc thanh trừng của Trung Quốc đang phát huy tác dụng như dự tính

Nguồn: Andrew Mertha, “China’s Purges Are Working as Designed,” Foreign Affairs, 17/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một hệ thống kỷ luật độc đáo đã giúp đảng trụ vững.

Suốt hai thập kỷ qua, nhiều học giả tin rằng lý do chính khiến chính quyền cộng sản Trung Quốc tồn tại được sang thế kỷ 21 – trong khi mọi chế độ cộng sản ở châu Âu đều sụp đổ – là nhờ họ đã xây dựng được các thể chế vững chắc và lâu dài. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã từ bỏ chế độ độc tài cá nhân khó lường thời Mao Trạch Đông và thiết lập nền móng cho một quốc gia hiện đại. Họ đặt ra giới hạn nhiệm kỳ cho các nhà lãnh đạo, áp dụng cơ chế lãnh đạo tập thể, và dần chuyển sang đề bạt quan chức dựa trên năng lực. Những bước đi này giúp đảng đủ sức bật dậy sau những cú sốc từ cả bên trong lẫn bên ngoài từng đánh gục các hệ thống xã hội chủ nghĩa khác. Continue reading “Các cuộc thanh trừng của Trung Quốc đang phát huy tác dụng như dự tính”

Thế giới hôm nay: 28/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lợi suất Trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm chạm mức 5,20%, trong khi giá dầu thô Brent tăng lên 106 USD/thùng sau khi Iran tuyên bố sẽ không thay đổi đề xuất thỏa thuận nhằm đạt được lệnh ngừng bắn và mở cửa lại Eo biển Hormuz. Donald Trump tuyên bố đã từ chối lời đề nghị này, dù Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các nhà hòa giải Mỹ vẫn chưa chính thức bác bỏ nó.

Cảnh sát Anh giam giữ năm người đàn ông vì nghi ngờ chuẩn bị cho một hành động khủng bố, sau khi nhận được tin báo về các hoạt động đáng ngờ gần căn cứ không quân RAF Fairford. Trump cho biết những người này “đang tìm cách gây ra thiệt hại lớn” tại căn cứ này, nơi Mỹ từng sử dụng để tiến hành các cuộc không kích vào Iran. Hồi tháng 7, Iran từng cảnh báo rằng họ xem bất kỳ căn cứ nào được sử dụng để tiến hành không kích là một mục tiêu tấn công hợp pháp. Cảnh sát hiện chưa công bố thêm chi tiết về những người bị bắt. Continue reading “Thế giới hôm nay: 28/09/2026”

27/09/1960: Ngày mất Sylvia Pankhurst

Nguồn: British suffragette Sylvia Pankhurst dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1960, Sylvia Pankhurst – nhà đấu tranh vì quyền bầu cử cho phụ nữ người Anh và là người theo chủ nghĩa xã hội quốc tế – đã qua đời tại Addis Ababa, Ethiopia, hưởng thọ 78 tuổi.

Sinh ra tại Manchester, Anh, vào năm 1882, Sylvia Pankhurst là con gái của bà Emmeline Pankhurst, một người đi tiên phong trong việc bảo vệ quyền bầu cử của phụ nữ bắt đầu hoạt động từ cuối những năm 1880. Sylvia giành được học bổng tại Đại học Nghệ thuật Hoàng gia và trong thời gian ở London, bà đã chia thời gian giữa việc học và việc tham gia vào chiến dịch của mẹ mình nhằm giành quyền bầu cử cho nữ giới. Cùng với mẹ và chị gái – Christabel – Sylvia đã góp phần thành lập Liên đoàn Xã hội và Chính trị Phụ nữ (WSPU) vào năm 1903, một tổ chức chính trị hoạt động vì mục tiêu bình đẳng giới, với trọng tâm là mang lại quyền bầu cử cho phụ nữ. Continue reading “27/09/1960: Ngày mất Sylvia Pankhurst”

Sự trỗi dậy và suy tàn của phong trào thánh chiến toàn cầu

Nguồn: Daniel Byman, “The Rise and Fall of Global Jihadism,” Foreign Affairs, 08/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cách nước Mỹ kiềm chế – nhưng không chấm dứt – mối đe dọa khủng bố.

Hai mươi lăm năm trước, các thành viên al-Qaeda đã cướp bốn máy bay chở khách của Mỹ, lao hai chiếc vào tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới ở Thành phố New York và một chiếc vào Lầu Năm Góc ở Washington, D.C. Trên chiếc máy bay thứ tư, các hành khách đã cố giành lại quyền kiểm soát, khiến nó rơi xuống Shanksville, Pennsylvania, làm toàn bộ những người trên khoang thiệt mạng. Tổng cộng, những kẻ không tặc đã cướp đi sinh mạng của 2.977 người – cho đến nay vẫn là vụ tấn công khủng bố đơn lẻ đẫm máu nhất trong lịch sử.

Đối với nhiều người Mỹ, các sự kiện ngày 11/09/2001 dường như xảy ra hoàn toàn bất ngờ. Khi đó, rất ít người từng nghe tới al-Qaeda. Nhưng chỉ một ngày sau, nước Mỹ đã bước vào điều mà Tổng thống George W. Bush gọi là “cuộc chiến chống khủng bố” – một cuộc chiến kéo dài suốt nhiều thập niên, bao trùm nhiều tổ chức thánh chiến và lan tới hầu như mọi khu vực trên thế giới. Continue reading “Sự trỗi dậy và suy tàn của phong trào thánh chiến toàn cầu”

26/09/1980: Làng Olympic Lake Placid mở cửa lại thành nhà tù liên bang

Nguồn: Lake Placid’s Olympic Village reopens as federal prison, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1980, Làng Olympic Lake Placid đã mở cửa trở lại như một cơ sở cải tạo liên bang, đáp ứng yêu cầu của Quốc hội Mỹ về việc chuyển đổi mục đích sử dụng khu vực này sau kỳ Thế vận hội. Được xây dựng với mục tiêu đảm bảo an ninh cho các vận động viên sau các vụ tấn công khủng bố tại Thế vận hội năm 1972, thiết kế của khu phức hợp này đặc biệt phù hợp để cải tạo thành một nhà tù. Continue reading “26/09/1980: Làng Olympic Lake Placid mở cửa lại thành nhà tù liên bang”

“CIA của Nhật Bản” có thể trở thành con bài chiến lược của Takaichi

Nguồn: Derek Grossman, “Japan’s New CIA Could Be Takaichi’s Trump Card”, Foreign Policy, 22/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sau nhiều thập kỷ kín tiếng, Tokyo đang mở rộng hoạt động thu thập tình báo ở nước ngoài.

Khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm nay, bà sẽ có trong tay một kế hoạch mới để chứng minh rằng Tokyo sẵn sàng đóng góp nhiều hơn cho liên minh an ninh Mỹ – Nhật. Chính phủ của bà đang tiến hành cuộc cải tổ sâu rộng nhất đối với năng lực thu thập và phân tích tình báo của Nhật Bản kể từ năm 1945, với mục tiêu cuối cùng là xây dựng một thứ mà nước này chưa từng có: phiên bản CIA của riêng mình vào năm 2028. Continue reading ““CIA của Nhật Bản” có thể trở thành con bài chiến lược của Takaichi”

Thế giới hôm nay: 25/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump gặp Tập Cận Bình tại Nhà Trắng. Tổng thống Mỹ mô tả cuộc hội đàm là “tuyệt vời,” dù chương trình nghị sự được nhiều người đánh giá là thiếu thực chất. Trong chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Washington kể từ năm 2015, Tập nói rằng hai nước “sẽ cùng có lợi từ việc hợp tác và cả hai sẽ cùng chịu thiệt trong thế đối đầu.” Ông kêu gọi một sự cạnh tranh “lành mạnh” và “được giữ trong khuôn khổ.” Sau đó, Trump đã tổ chức một buổi quốc yến thiết đãi Tập.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có một bài phát biểu đầy hiếu chiến tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, gọi những người chỉ trích ông là “những kẻ biểu tình nhân quyền giả tạo.” Ông bảo vệ cuộc tấn công của Israel ở Gaza và khẳng định rằng điều này “đã ngăn chặn nạn diệt chủng.” Ông cho biết cuộc chiến của đất nước mình cùng với Mỹ ở Iran đã được phát động “để cứu lấy nền văn minh.” Trước đó, Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas, người bị từ chối cấp thị thực tham dự, đã cáo buộc Israel trong một bài phát biểu qua video rằng họ đang tiến hành “chiến tranh diệt chủng” ở Gaza. Continue reading “Thế giới hôm nay: 25/09/2026”

24/09/1964: Báo cáo của Ủy ban Warren được trình lên Tổng thống Johnson

Nguồn: Warren Commission report delivered to President Johnson, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1964, Tổng thống Lyndon B. Johnson đã nhận được báo cáo từ một ủy ban đặc biệt về vụ ám sát Tổng thống John F. Kennedy, diễn ra vào ngày 22/12/1963 tại Dallas, Texas.

Do kẻ ám sát là Lee Harvey Oswald đã bị một người đàn ông tên là Jack Ruby giết chết gần như ngay sau khi sát hại Kennedy, nên động cơ ám sát Tổng thống của Oswald vẫn là một ẩn số. Bảy ngày sau vụ ám sát, Johnson thành lập Ủy ban Tổng thống về Vụ Ám sát Tổng thống Kennedy để điều tra về cái chết của ông. Ủy ban này do Chánh án Tối cao Pháp viện Earl Warren đứng đầu nên thường được biết đến với tên gọi Ủy ban Warren. Ủy ban kết luận rằng Oswald đã hành động một mình, đồng thời chỉ ra rằng Cơ quan Mật vụ thiếu sự chuẩn bị cho chuyến thăm Dallas của JFK và đã thất bại trong việc bảo vệ ông một cách thỏa đáng. Continue reading “24/09/1964: Báo cáo của Ủy ban Warren được trình lên Tổng thống Johnson”

Thế giới hôm nay: 24/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump chào đón Tập Cận Bình tại Căn cứ Không quân Andrews, gần Washington, DC, trước thềm một hội nghị thượng đỉnh đã được lên kế hoạch từ lâu. Đây sẽ là chuyến thăm đầu tiên của nhà lãnh đạo Trung Quốc tới Nhà Trắng kể từ năm 2015. Ngay sau đó, Bộ trưởng Tài chính của Trump, Scott Bessent, cho biết hai nước đã đồng ý gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài một năm – vốn dự kiến hết hạn vào tháng 11 – thêm hai tháng nữa.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng vọt khi các nhà đầu tư cân nhắc về tình trạng vật giá leo thang, thị trường dầu mỏ đầy biến động, và các đợt tăng lãi suất trong tương lai. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 5,13%, trong khi trái phiếu kỳ hạn 5 năm chạm mức 5% – mức cao nhất trong khoảng hai thập kỷ qua. Chỉ số nhà quản lý mua hàng S&P được nhiều người quan tâm đã cho thấy tăng trưởng kinh doanh mạnh mẽ tại Mỹ trong tháng này, nhưng cũng cảnh báo về tình trạng tắc nghẽn chuỗi cung ứng “nghiêm trọng.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 24/09/2026”

Thế giới hôm nay: 23/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump tuyên bố trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc rằng ông có thể đạt được một thỏa thuận với Iran để chấm dứt chiến tranh, hoặc ông có thể “tiêu diệt nước cộng hòa Hồi giáo này.” Ông dự đoán hai bên sẽ đạt được thỏa thuận sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11. Bất chấp lời đe dọa của Trump, các quan chức Iran và Mỹ đã tổ chức một cuộc họp kéo dài ba giờ bên lề mà ông mô tả là “rất hiệu quả.”

Liên minh Châu Âu yêu cầu Ukraine thể hiện nhiều tiến bộ dân chủ hơn trước khi giải ngân thêm khoản vay trị giá 90 tỷ euro (103 tỷ USD). Đất nước bị chiến tranh tàn phá này đã xin được hỗ trợ khẩn cấp để đảm bảo “sự ổn định tài chính.” Nhưng Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen lại nói với Volodymyr Zelensky rằng Quốc hội Ukraine trước tiên cần phải thúc đẩy các cải cách về những vấn đề như thu thuế và nền kinh tế ngầm. Continue reading “Thế giới hôm nay: 23/09/2026”

Trump là nguyên nhân hạn chế thành quả ngoại giao của cuộc gặp Tập-Modi

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Trump factor limits diplomatic outcome of Xi’s outreach to Modi”, Nikkei Asia, 17/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

New Delhi e ngại làm phật lòng Washington nếu tỏ ra quá thân thiết với Bắc Kinh.

Hai tuần trước, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đến thăm Ấn Độ lần đầu tiên sau bảy năm để tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai gã khổng lồ châu Á đang dần lắng dịu.

Nhân dịp này, Tập cũng có cuộc gặp song phương với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vào thứ Bảy, ngày 13/9.

“Trung Quốc và Ấn Độ là đối tác hợp tác, không phải đối thủ,” Tân Hoa Xã dẫn lời Tập nói với Modi. “Hai nước mang lại cơ hội phát triển cho nhau, chứ không tạo ra mối đe dọa cho đối phương.” Continue reading “Trump là nguyên nhân hạn chế thành quả ngoại giao của cuộc gặp Tập-Modi”

22/09/1993: Tàu hỏa trật bánh tại đầm lầy ở Alabama

Nguồn: Train derails in Alabama swamp, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1993, một đoàn tàu Amtrak trên đường tới Miami bị trật bánh gần Mobile, bang Alabama, khiến 47 người thiệt mạng. Đây là vụ tai nạn chết người nghiêm trọng nhất trong lịch sử Amtrak, bắt nguồn từ sự bất cẩn của thủy thủ đoàn một tàu kéo trong điều kiện sương mù dày đặc.

Khi đó, chuyến tàu mang tên Sunset Limited chạy theo hành trình từ Los Angeles qua Texas tới New Orleans, trước khi tiếp tục đến Miami, bang Florida. Chuyến tàu đặc biệt được nhiều hành khách lớn tuổi lựa chọn vì họ không muốn di chuyển bằng máy bay hoặc ô tô. Rạng sáng ngày 22/9, đoàn tàu đang chạy qua Alabama. Ba đầu máy kéo theo tám toa xe rời Mobile lúc 1 giờ 30 phút sáng, hướng về Birmingham và đi qua một vùng đầm lầy. Continue reading “22/09/1993: Tàu hỏa trật bánh tại đầm lầy ở Alabama”

Thế giới hôm nay: 22/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Paramount Skydance đạt được thỏa thuận hòa giải với California và 11 tiểu bang khác từng khởi kiện nhằm ngăn chặn thương vụ công ty này mua lại Warner Bros. Discovery. Thỏa thuận này sẽ chấm dứt nhiều tháng tranh chấp pháp lý và mở đường cho việc thành lập một trong những tập đoàn truyền thông và giải trí lớn nhất thế giới. Theo một phần của thỏa thuận, công ty sau sáp nhập sẽ thành lập các ban biên tập độc lập cho CNN và CBS.

Alibaba ra mắt một dòng chip mới, được hãng khẳng định là mạnh nhất Trung Quốc. Gã khổng lồ thương mại điện tử đã đẩy mạnh chi tiêu cho AI trong bối cảnh các lệnh hạn chế thương mại của Mỹ làm tăng nhu cầu sử dụng chip nội địa. Alibaba kỳ vọng chip Zhenwu V900 sẽ cung cấp khoảng 20 GW công suất trung tâm dữ liệu cho các dịch vụ đám mây của hãng vào năm 2032. Công ty cũng công bố một mô hình AI lớn hơn khoảng hai đến bốn lần so với mô hình chủ lực Qwen 3.8 Max. Continue reading “Thế giới hôm nay: 22/09/2026”

Thế giới hôm nay: 21/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Friedrich Merz gọi cuộc bầu cử khu vực ở Mecklenburg-Vorpommern, miền đông bắc nước Đức, là “một thảm họa” đối với đảng Liên minh Dân chủ Thiên Chúa giáo (CDU) của ông. Kết quả sơ bộ cho thấy CDU chỉ giành được 4,9% số phiếu bầu, kết quả tệ nhất từ trước đến nay – và đủ để gạch tên đảng này khỏi quốc hội bang. Đảng Lựa chọn Thay thế cho Nước Đức, một đảng cánh hữu dân túy, đã về nhất với hơn 38% phiếu bầu. Trong khi đó, tại Berlin, đảng cánh tả dân túy Die Linke đã đẩy CDU khỏi chính quyền.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết cuộc hội đàm của ông với Hà Lập Phong, quan chức kinh tế hàng đầu Trung Quốc, đã diễn ra “rất thành công.” Hai người gặp nhau tại văn phòng của JPMorgan Chase ở New York trước thềm hội nghị thượng đỉnh giữa lãnh đạo hai nước tại Washington vào thứ Năm. Bessent cho biết họ đã thống nhất sẽ tiếp tục thảo luận về “các mục tiêu chung và mối đe dọa chung” liên quan đến AI. Continue reading “Thế giới hôm nay: 21/09/2026”

Các công ty Trung Quốc có đang vô tình giao dữ liệu cho Mỹ?

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “Are Chinese Firms Handing the United States Data?”, Foreign Policy, 15/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cuộc đua AI có thể vô tình trở thành một điểm yếu của Bắc Kinh.

Một báo cáo gần đây của Anthropic, công ty trí tuệ nhân tạo của Mỹ, cáo buộc một số công ty AI hàng đầu Trung Quốc, trong đó có Moonshot AI và DeepSeek, đã tiến hành chắt lọc năng lực (distillation) từ mô hình Claude trên quy mô lớn. Anthropic cho biết một số công ty không chỉ sử dụng Claude để tạo dữ liệu huấn luyện mà, trong ít nhất một trường hợp, còn âm thầm chuyển hướng hơn 300.000 yêu cầu của người dùng thực qua mô hình này chỉ trong vòng 10 ngày.

Những dữ liệu được cho là đã gửi tới Claude bao gồm các tài liệu giám sát do một người dùng mà Anthropic nghi ngờ có liên hệ với Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cung cấp; mã nguồn nội bộ và thông tin đăng nhập hợp lệ của các kỹ sư tại những doanh nghiệp nhà nước lớn của Trung Quốc; dữ liệu từ hệ thống quản lý vụ án của cảnh sát; cùng thông tin chi tiết về các dự án AI nội bộ tại các công ty công nghệ Trung Quốc. Continue reading “Các công ty Trung Quốc có đang vô tình giao dữ liệu cho Mỹ?”