Tư liệu học thuật chuyên ngành nghiên cứu quốc tế
Nguồn: Henry Kissinger begins secret negotiations with North Vietnamese, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1970, Cố vấn An ninh Quốc gia Henry Kissinger đã bắt đầu các cuộc đàm phán hòa bình bí mật với đại diện Bắc Việt Nam là Lê Đức Thọ, nhân vật đứng thứ năm trong Bộ Chính trị Hà Nội, tại một biệt thự bên ngoài Paris. Continue reading “21/02/1970: Henry Kissinger bắt đầu các cuộc đàm phán bí mật với Bắc Việt”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump cảnh báo Iran rằng “những điều tồi tệ sẽ xảy ra” nếu nước này không đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân của mình trong vòng 15 ngày tới. Tối hậu thư của Tổng thống được đưa ra sau khi các quan chức xác nhận rằng Mỹ đã triển khai đủ nguồn lực quân sự trong khu vực để tiến hành một cuộc tấn công vào Iran vào cuối tuần này. Viễn cảnh chiến tranh đã đẩy giá dầu thô Brent, tiêu chuẩn dầu mỏ toàn cầu, lên mức cao nhất trong sáu tháng.
Andrew Mountbatten-Windsor, trước đây là Hoàng tử Andrew, được cảnh sát trả tự do sau khi bị bắt vì nghi ngờ có hành vi sai trái khi thi hành công vụ. Cuộc điều tra, hiện vẫn đang được tiến hành, diễn ra sau khi một kho lưu trữ email khổng lồ của Jeffrey Epstein, tên tội phạm tình dục đã chết mà Mountbatten-Windsor có quan hệ thân thiết, được công bố. Trong một tuyên bố, Vua Charles III, anh trai của ông, nói rằng “pháp luật phải làm việc của nó.” Về phần mình, Mountbatten-Windsor đã phủ nhận mọi hành vi sai trái. Continue reading “Thế giới hôm nay: 20/02/2026”
Nguồn: Jennifer Lind, “China’s Smart Authoritarianism,” Foreign Affairs, 10/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Đảng cộng sản đã cân bằng giữa kiểm soát và đổi mới như thế nào?
Quan niệm phổ biến từ lâu luôn cho rằng Trung Quốc sẽ không bao giờ trở thành một cường quốc công nghệ. Từ cuối những năm 1970 đến đầu thế kỷ 21, bất chấp tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, nền tảng công nghệ của nước này vẫn tụt hậu hàng chục năm so với Mỹ. Nhiều nhà khoa học xã hội lỗi lạc đã nhận định rằng Trung Quốc sẽ không thể bắt kịp: họ lập luận rằng các thể chế chuyên chế của nước này đã bóp nghẹt sự đổi mới thông qua đàn áp, kiểm duyệt, và tham nhũng, theo đó ngăn cản Trung Quốc thực sự cạnh tranh với Mỹ. Vì không thể theo kịp Mỹ về công nghệ, nên Trung Quốc cũng không phải là đối thủ về kinh tế hay quân sự. Continue reading “Chủ nghĩa Chuyên chế Thông minh của Trung Quốc”
Nguồn: Chicago Seven acquitted of conspiracy charges, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1970, nhóm Chicago 7 (trước đây là Chicago 8 – nhưng một bị cáo, Bobby Seale, đang bị xét xử riêng) đã được tuyên trắng án đối với các cáo buộc âm mưu bạo loạn, nhưng vẫn bị kết tội kích động bạo loạn.
Tám nhà hoạt động phản chiến này bị buộc tội chịu trách nhiệm cho các cuộc biểu tình bạo lực tại Đại hội Toàn quốc Đảng Dân chủ vào tháng 08/1968 ở Chicago. Các bị cáo bao gồm David Dellinger thuộc Ủy ban Huy động Quốc gia (NMC); Rennie Davis và Thomas Hayden thuộc Tổ chức Sinh viên vì Xã hội Dân chủ (SDS); Abbie Hoffman và Jerry Rubin, những người sáng lập Đảng Thanh niên Quốc tế (“Yippies”); Bobby Seale của Đảng Báo Đen (Black Panthers); và hai nhà hoạt động ít tên tuổi hơn là Lee Weiner và John Froines. Continue reading “19/02/1970: ‘Chicago 7’ được tuyên trắng án về các cáo buộc âm mưu bạo loạn”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Ukraine và Nga kết thúc ngày thứ hai của cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn đầu tại Geneva chỉ sau hai giờ đồng hồ. Nhà Trắng cho biết đã có “những tiến triển có ý nghĩa” và gợi ý rằng sẽ sớm có thêm các cuộc thảo luận. Nhưng Volodymyr Zelensky lại gọi các cuộc đàm phán này là “khó khăn.” Tổng thống Ukraine cáo buộc Nga đang cố tình kéo dài đàm phán thay vì hướng tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 4 năm qua.
Mark Zuckerberg lên tiếng bảo vệ cách xử lý của Meta đối với sự an toàn của trẻ em khi làm chứng trong một phiên tòa xét xử về tác động của công ty đối với sức khỏe tinh thần của người dùng trẻ tuổi. Vụ án này là vụ đầu tiên trong số hơn 1.600 vụ kiện cáo buộc rằng các nền tảng mạng xã hội được thiết kế để gây nghiện. Meta phủ nhận việc làm sai trái. Nhưng một phán quyết bất lợi cho công ty này có thể đồng nghĩa với việc các hãng công nghệ sẽ mất đi những lá chắn bảo vệ họ khỏi trách nhiệm pháp lý từ trước đến nay. Continue reading “Thế giới hôm nay: 19/02/2026”
Nguồn: Hoàng Thị Hà, “Infrastructure as Strategy: How Vietnam Rewires Indochina through Ports and Roads,” Fulcrum, 13/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Việt Nam thường được mô tả là đang mất dần ảnh hưởng ở Lào và Campuchia vào tay Trung Quốc. Nhưng việc xây dựng các cơ sở hạ tầng trọng yếu mang lại cho Hà Nội một mức độ chủ động nhất định.
Hiện nay, Việt Nam thường được mô tả là đang dần mất đi ảnh hưởng truyền thống tại các nước láng giềng Lào và Campuchia vào tay Trung Quốc. Nhưng những đánh giá như vậy đã bỏ qua một khía cạnh mới nổi trong sách lược của Hà Nội: bằng cách xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu dọc bờ biển tây nam và cấp quyền tiếp cận biển cho Lào, Hà Nội đang biến đường bờ biển của mình thành đòn bẩy chiến lược để đối phó với sự dịch chuyển quyền lực trong khu vực và củng cố dấu ấn địa chính trị của mình. Continue reading “Cách Việt Nam tái định hình Đông Dương qua Cảng biển và Đường bộ”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Warner Bros Discovery, gã khổng lồ điện ảnh, đang khởi động lại các cuộc đàm phán với Paramount về một thương vụ tiềm năng. Hồi tháng 12, Netflix tuyên bố sẽ chi 83 tỷ USD cho mảng dịch vụ trực tuyến và phim trường của Warner; sau đó Paramount đưa ra đề nghị 108 tỷ USD cho toàn bộ công ty nhưng đã bị từ chối. Paramount đã trực tiếp kêu gọi các cổ đông và được cho là đã nâng mức giá đề nghị, dù chưa công khai con số cụ thể.
Donald Trump cho biết Nhật Bản sẽ đầu tư khoảng 36 tỷ USD vào Mỹ trong giai đoạn đầu của “thỏa thuận thương mại khổng lồ” giữa hai nước, vốn đã được thống nhất vào năm ngoái. Số tiền này sẽ được rót vào ba dự án năng lượng và sản xuất, bao gồm một nhà máy khí đốt tự nhiên ở Ohio. Nhật Bản đã cam kết đầu tư khoảng 550 tỷ USD vào Mỹ để đổi lấy việc chính quyền Trump giới hạn mức thuế quan đối với hàng xuất khẩu của Nhật ở mức 15%. Continue reading “Thế giới hôm nay: 18/02/2026”
Nguồn: Ian Storey, “Can Moscow and Seoul Help Vietnam Achieve its Nuclear Energy Ambitions?,” Fulcrum, 04/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Việt Nam có những kế hoạch lớn để xây dựng một loạt nhà máy điện hạt nhân. Nhưng hiện phải đối mặt với nhiều thách thức.
Việt Nam đang ấp ủ những kế hoạch đầy tham vọng nhằm xây dựng một loạt nhà máy điện hạt nhân để cung cấp năng lượng cho nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng của mình. Và một số quốc gia khác sẵn sàng tham gia hỗ trợ quá trình chuyển đổi này. Dù vậy, tham vọng điện hạt nhân của Việt Nam vẫn phải đối mặt với những thách thức lớn.
Tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam vừa kết thúc, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đưa ra cam kết mạnh mẽ về việc tăng trưởng kinh tế ít nhất 10% mỗi năm cho đến năm 2030. Continue reading “Liệu Nga và Hàn Quốc có thể giúp Việt Nam hiện thực hóa tham vọng năng lượng hạt nhân?”
Nguồn: Beetle overtakes Model T as world’s best-selling car, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1972, chiếc Volkswagen Beetle thứ 15.007.034 đã lăn bánh khỏi dây chuyền lắp ráp, phá vỡ kỷ lục sản xuất xe hơi thế giới được nắm giữ trong hơn bốn thập kỷ bởi mẫu xe Model T mang tính biểu tượng của Ford, dòng xe được sản xuất từ năm 1908 đến 1927.
Lịch sử của chiếc VW Beetle bắt đầu từ nước Đức những năm 1930. Năm 1933, Adolf Hitler trở thành Thủ tướng và tuyên bố muốn xây dựng những con đường mới và xe hơi giá rẻ cho người dân Đức. Vào thời điểm đó, kỹ sư người Áo Ferdinand Porsche (1875-1951) đang nghiên cứu tạo ra một chiếc xe nhỏ cho đại chúng. Hitler và Porsche sau đó đã gặp nhau và vị kỹ sư này được giao nhiệm vụ thiết kế chiếc Volkswagen, hay “xe của nhân dân,” với chi phí thấp và sản xuất hàng loạt. Continue reading “17/02/1972: Beetle vượt Model T, trở thành mẫu xe bán chạy nhất thế giới”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Giá dầu tăng trước thềm các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ tại Geneva vào hôm nay. Donald Trump cho biết ông sẽ tham gia “gián tiếp” vào các cuộc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran. Trước đó, Mỹ đã điều động tàu sân bay thứ hai đến Trung Đông, làm gia tăng căng thẳng. Hôm qua, Ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, đã có cuộc hội đàm với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc.
BHP, công ty khai khoáng lớn nhất thế giới tính theo vốn hóa thị trường, công bố kết quả kinh doanh bán niên khả quan hơn dự kiến, nhờ vào nhu cầu đồng tăng vọt. Tập đoàn Australia này cho biết doanh thu tăng 11% so với cùng kỳ năm trước, đạt 27,9 tỷ USD trong sáu tháng tính đến cuối tháng 12. Lợi nhuận ròng tăng gần 30%. Giá cổ phiếu của công ty đã mở cửa tăng 7,5%. Continue reading “Thế giới hôm nay: 17/02/2026”
Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Japan PM’s historic landslide reverberates in China,” Nikkei Asia, 12/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Sai lầm trong chính sách đối ngoại của Bắc Kinh đã kích hoạt sự trỗi dậy của ‘Takaichi 2.0’
Canh bạc chính trị của vị Thủ tướng Nhật Bản được lòng dân Sanae Takaichi đã được đền đáp xứng đáng khi Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền của bà giành chiến thắng áp đảo mang tính lịch sử trong cuộc bầu cử sớm mà Takaichi kêu gọi tiến hành chỉ ba tháng sau khi nhậm chức.
Chiến thắng vang dội này cũng đang gây chấn động khắp Trung Quốc. Rõ ràng là việc Takaichi củng cố quyền lực là tin không vui đối với Chủ tịch Tập Cận Bình. Trước đó, chính quyền của ông đã tung ra hàng loạt công kích cá nhân nhắm vào Takaichi, do tức giận trước một bình luận mà bà đưa ra liên quan đến Đài Loan vào đầu tháng 11. Continue reading “Chiến thắng lịch sử của bà Sanae Takaichi gây chấn động tại Trung Quốc”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Kaja Kallas, Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, chỉ trích trào lưu “bài châu Âu đang thịnh hành” của Mỹ và khẳng định rằng các quốc gia khác vẫn “ngưỡng mộ chúng tôi.” Những phát biểu của bà được đưa ra vào lúc kết thúc Hội nghị An ninh Munich đầy căng thẳng. Một ngày trước đó, Marco Rubio, Ngoại trưởng Mỹ, đã chinh phục khán giả bằng cách đề cao quan hệ giữa các đồng minh – dù ông cũng gửi đi một thông điệp thẳng thừng rằng lợi ích quốc gia đang lấn át “cái gọi là trật tự toàn cầu.”
Các cuộc không kích của Israel khiến ít nhất 12 người thiệt mạng tại Gaza vào Chủ nhật, theo các quan chức Palestine. Israel tuyên bố các cuộc tấn công này nhằm đáp trả việc Hamas vi phạm thỏa thuận ngừng bắn một ngày trước đó. Trong khi đó, Israel cũng đã phê duyệt kế hoạch xác định các khu vực tại Bờ Tây bị chiếm đóng là “tài sản nhà nước,” một động thái bị chỉ trích là hành động sáp nhập trên thực tế. Continue reading “Thế giới hôm nay: 16/02/2026”
Nguồn: IOC finds fraud, awards second gold in Winter Olympics skating event, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 2002, Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) thông báo đã có đủ bằng chứng về hành vi gian lận của một trọng tài người Pháp và quyết định trao tấm huy chương vàng thứ hai cho nội dung trượt băng nghệ thuật đôi tại Thế vận hội Mùa đông ở Salt Lake City, Utah. Quyết định này được đưa ra sau nhiều ngày râm ran tin đồn và những cuộc điều tra hậu trường.
Là một phần trong âm mưu trao đổi phiếu bầu, nữ trọng tài người Pháp được cho là đã nhượng bộ trước áp lực từ liên đoàn của mình để chấm điểm vàng cho cặp đôi người Nga Yelena Berezhnaya và Anton Sikharulidze, khiến cặp đôi người Canada Jamie Sale và David Pelletier chỉ nhận được huy chương bạc. Continue reading “15/02/2002: Tấm huy chương vàng thứ hai ở môn trượt băng Olympics Mùa đông”
Nguồn: Frederick Douglass is born, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1818, Frederick Douglass, một tượng đài của lịch sử Mỹ, đã sinh ra trong cảnh nô lệ với tên khai sinh là Frederick Augustus Washington Bailey, tại Quận Talbot, Maryland. Về sau, ông đã thực hiện một cuộc trốn chạy táo bạo về phía Bắc và trở thành một trong những người nổi tiếng nhất nước Mỹ trong thế kỷ 19. Là một nhà hùng biện, tác giả và nhà hoạt động lừng danh, ông đã trở thành một tiếng nói mạnh mẽ và hùng hồn không chỉ cho việc bãi bỏ chế độ nô lệ, mà còn cho các quyền con người nói chung. Continue reading “14/02/1818: Ngày sinh Frederick Douglass”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Đảng Quốc gia Bangladesh (BNP) giành chiến thắng trong cuộc bầu cử đầu tiên của đất nước kể từ khi người biểu tình lật đổ Sheikh Hasina, nữ thủ tướng độc tài, vào năm 2024. Truyền thông trong nước đưa tin BNP sẽ nắm đa số trong Quốc hội 300 ghế, trong khi Jamaat-e-Islami, một nhóm Hồi giáo, về nhì. Dưới sự lãnh đạo của Tarique Rahman, hậu duệ của một gia tộc chính trị lừng danh, BNP cam kết chống tham nhũng và bảo vệ tự do ngôn luận.
Chứng khoán châu Á giảm điểm sau đợt bán tháo trên các thị trường Mỹ. Chỉ số NASDAQ tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ của Mỹ giảm khoảng 2%, trong khi S&P 500 trượt dốc hơn 1,5%. Giá vàng cũng giảm hơn 3% vào hôm qua trước khi phục hồi một phần vào hôm nay. Các thị trường đã chao đảo trong những tuần gần đây do lo ngại trí tuệ nhân tạo có thể gây xáo trộn hoạt động của hàng loạt công ty. Continue reading “Thế giới hôm nay: 13/02/2026”
Nguồn: Dinny McMahon, “Beijing’s Growth Model Is Still Broken,” Foreign Affairs, 09/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Và nó đang gây tổn hại cho Trung Quốc cùng phần còn lại của thế giới.
Khi thị trường bất động sản Trung Quốc sụp đổ vào năm 2021, các nhà lãnh đạo nước này đã cuống cuồng tìm kiếm một động lực tăng trưởng kinh tế mới để thay thế cho việc xây dựng nhà ở. Đầu tư thêm vào cơ sở hạ tầng, vốn đã thúc đẩy phần lớn sự bùng nổ của đất nước trong nhiều thập kỷ, không còn là một lựa chọn: dân số đang đạt đỉnh, và sự sụp giảm doanh số bán đất đồng nghĩa với việc chính quyền địa phương thiếu vốn để chi cho các sân bay mới hay những con đường cao tốc tám làn xe. Bắc Kinh cũng không thể dựa thêm vào xuất khẩu. Trung Quốc hiện đã là nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới, và xét đến chi phí lao động cũng như đất đai ngày càng tăng, “công xưởng của thế giới” không còn lợi thế chi phí đáng kể đối với hàng hóa giá rẻ nữa. Continue reading “Mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh vẫn gặp rắc rối”
Nguồn: The US enacts first fugitive slave law, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1793, Quốc hội Mỹ đã thông qua đạo luật đầu tiên về nô lệ bỏ trốn, yêu cầu tất cả các bang, bao gồm cả những bang cấm chế độ nô lệ, phải cưỡng chế trao trả những nô lệ đã trốn thoát từ các bang khác về cho chủ sở hữu ban đầu của họ. Luật quy định rằng “không một người nào đang chịu sự quản chế lao động hoặc phục vụ tại một bang, theo luật pháp của bang đó, khi trốn sang bang khác, lại được miễn trừ khỏi sự phục vụ hoặc lao động đó do bất kỳ luật lệ hay quy định nào tại nơi ở mới, mà phải được giao nộp lại theo yêu cầu của bên được hưởng sự phục vụ hoặc lao động đó.” Continue reading “12/02/1793: Mỹ ban hành đạo luật đầu tiên về nô lệ bỏ trốn”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Hạ viện Mỹ bỏ phiếu ủng hộ việc chấm dứt tình trạng khẩn cấp quốc gia mà Donald Trump viện dẫn để áp thuế lên hàng nhập khẩu từ Canada vào năm ngoái. Biện pháp này hiện đang được chuyển đến Thượng viện, dù Tổng thống có thể sẽ phủ quyết nếu nó đến được bàn làm việc của ông. Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện là một lời khiển trách mang tính biểu tượng đối với các chính sách thương mại của Trump, với sáu đảng viên Cộng hòa đã tham gia cùng Đảng Dân chủ để ủng hộ nghị quyết này.
Cảnh sát xác định Jesse Van Rootselaar, một phụ nữ chuyển giới 18 tuổi, là nghi phạm nổ súng trong cuộc tấn công vào một trường học và khu dân cư gần đó ở tỉnh British Columbia, Canada. Chín người đã thiệt mạng trong vụ nổ súng, bao gồm cả kẻ tấn công, người đã tự sát ngay sau đó. Trước đó, chính quyền cho biết có ít nhất 25 người khác bị thương. Động cơ vụ việc vẫn chưa được xác nhận. Continue reading “Thế giới hôm nay: 12/02/2026”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Mark Carney, Thủ tướng Canada, cho biết ông đã có một “cuộc trò chuyện tích cực” với Donald Trump sau khi Tổng thống Mỹ đe dọa ngăn chặn việc khánh thành Cầu Quốc tế Gordie Howe nối liền Ontario và Michigan. Trump cáo buộc Canada đang cố gắng “trục lợi” từ Mỹ. Còn Carney chỉ ra rằng Canada đã chi trả cho việc xây dựng cây cầu, vốn sử dụng thép của Mỹ. Ngoài ra, Mỹ cũng có quyền đồng sở hữu công trình này.
Một tay súng đã sát hại ít nhất chín người tại một trường học và một khu nhà ở liên quan tại tỉnh British Columbia của Canada, trước khi tự sát bằng chính vũ khí đó. Các nhà chức trách cho biết có 25 người khác bị thương trong vụ tấn công tại Tumbler Ridge. Động cơ gây án vẫn chưa được xác nhận. Continue reading “Thế giới hôm nay: 11/02/2026”
Nguồn: Michael Kimmage và Hanna Notte, “The Limits of Russian Power,” Foreign Affairs, 05/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Tại sao Putin không thể vươn lên mạnh mẽ trong thế giới hỗn loạn của Trump?
Vào đêm trước cuộc xâm lược Ukraine năm 2022, Nga sở hữu một vị thế toàn cầu khá tốt. Họ có quan hệ đối tác vững chắc với Trung Quốc; quan hệ kinh tế sâu rộng với Châu Âu; quan hệ làm việc tuy căng thẳng nhưng vẫn vận hành được với Mỹ; và mạng lưới đối tác không chính thức để làm ăn. Nga chi phối rất ít quốc gia (ngoài Belarus) nhưng cũng có ít kẻ thù thực sự và vẫn đủ sức gây ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực lân cận của mình. Không hẳn là một cường quốc đang trỗi dậy hay suy tàn, Nga khi ấy là một cường quốc có khả năng thích ứng linh hoạt. Continue reading “Những giới hạn của quyền lực Nga”
