Featured

Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

PHẦN I — TÀI TRỢ CHO NỀN KINH TẾ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Chương 1. Đặt cược vào thất bại: Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và chính trị học của vốn rủi ro

Yozma của Israel và Temasek-EDBI của Singapore cho thấy vốn nhà nước có thể kéo theo tư nhân nếu tách khỏi né tránh rủi ro hành chính. Việt Nam thiếu vốn giai đoạn hạt giống và Series A; nút thắt nằm ở quản trị, không phải nguồn vốn.

Chương 2. Nợ cho những kẻ mơ mộng: Tín dụng chính sách và giới hạn của việc cho start-up vay vốn

Tín dụng chính sách Hàn Quốc, đối lập tài trợ và vốn cổ phần Israel, cho thấy start-up ít phù hợp với công cụ nợ. Chương này xem xét Quỹ Hỗ trợ Đầu tư theo Nghị định 182, gợi ý rằng Việt Nam chọn cho vay, trợ cấp vì an toàn chính trị hơn rủi ro vốn cổ phần. Continue reading “Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’”

Featured

Cải cách thị trường vốn và cơ chế thoái vốn mà Việt Nam còn thiếu

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Một hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm là một vòng tuần hoàn, chứ không phải một giao dịch đơn lẻ: dòng vốn phải có khả năng đi vào cũng như đi ra. Tất cả các chương trước của cuốn sách đều tập trung trả lời câu hỏi làm thế nào để đưa vốn đến các doanh nghiệp công nghệ giai đoạn đầu của Việt Nam; chương này đặt ra câu hỏi mà các chương trước mặc nhiên giả định đã có lời giải: sau khi đầu tư vào một doanh nghiệp khởi nghiệp của Việt Nam, nhà đầu tư sẽ thoái vốn và thu hồi lợi nhuận bằng cách nào, và liệu thị trường vốn Việt Nam có mang lại cho họ một con đường thoái vốn đủ tin cậy hay không? Continue reading “Cải cách thị trường vốn và cơ chế thoái vốn mà Việt Nam còn thiếu”

Thế giới hôm nay: 24/08/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Scott Bessent dự kiến sẽ công bố các lệnh trừng phạt mới đối với Iran vào hôm nay. Bộ trưởng Tài chính Mỹ đã hứa hẹn về “cuộc tấn công tài chính lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào một đối thủ.” Donald Trump gần đây đã đe dọa trừng phạt các đối tác thương mại của Iran. Trong khi đó, Tư lệnh Quân đội Pakistan Asim Munir sẽ đến thăm Tehran trong một nỗ lực nhằm hòa giải để chấm dứt chiến tranh. Về phần mình, Trung Quốc cho biết họ “tích cực cam kết thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình.”

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khẳng định việc tổ chức bầu cử trong thời chiến sẽ “phá hủy” đất nước của ông bằng cách gieo rắc sự chia rẽ. Tuần trước, Mykhailo Fedorov – cựu Bộ trưởng Quốc phòng mà việc sa thải ông vào tháng trước đã châm ngòi cho làn sóng biểu tình rộng khắp – đã kêu gọi tổ chức bỏ phiếu. Hôm nay, Zelensky dự kiến sẽ nhận được một số sự ủng hộ từ Andy Burnham, người đang đến thăm Kyiv trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên trên cương vị thủ tướng Anh. Continue reading “Thế giới hôm nay: 24/08/2026”

Các cuộc tấn công của Nga đang khiến nền kinh tế Ukraine tổn hại nghiêm trọng

Nguồn:  “Russian attacks are doing severe harm to Ukraine’s economy”, The Economist, 18/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ những ngày đầu của cuộc chiến, người dân Kyiv chưa từng phải đối mặt với cảnh các kệ hàng siêu thị trống trơn. Nhưng giờ đây, tình trạng đó đã xuất hiện trở lại. Ngày 19/7, một tên lửa đạn đạo của Nga đã đánh trúng một nhà kho cung ứng hàng hóa cho chuỗi cửa hàng cao cấp Goodwine. Hai tuần sau, các cuộc tấn công nhằm vào hai trung tâm phân phối của Silpo, một chuỗi bán lẻ lớn hơn, đã khiến sáu công nhân thiệt mạng. Nova Poshta, dịch vụ bưu chính tư nhân mà phần lớn người dân Ukraine phụ thuộc, cũng liên tục bị tấn công. Dmytro Krymsky, đồng sáng lập Goodwine, ước tính rằng các cuộc không kích trong ba tuần qua đã gây thiệt hại khoảng 500 triệu USD cho các doanh nghiệp Ukraine. Đáng lo ngại hơn là chiến thuật mới của Nga nhằm săn lùng các tàu hàng dân sự sử dụng các cảng Biển Đen của Ukraine, qua đó đe dọa một phần lớn hơn rất nhiều của nền kinh tế. Continue reading “Các cuộc tấn công của Nga đang khiến nền kinh tế Ukraine tổn hại nghiêm trọng”

23/08/1856: Nghiên cứu của Eunice Foote về hiện tượng nóng lên toàn cầu được công bố

Nguồn: Eunice Foote’s research on global warming is presented publicly, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1856, công trình của Eunice Foote đã được trình bày tại một cuộc họp của Hiệp hội Tiến bộ Khoa học Mỹ (AAAS) ở Albany, New York. Bà là người đầu tiên chỉ ra khả năng xảy ra hiện tượng nóng lên toàn cầu do carbon dioxide trong khí quyển.

Eunice Foote là một nhà khoa học, nhà phát minh, nhà vận động vì quyền phụ nữ, một người vợ và một người mẹ. Bài báo cáo năm 1856 của bà, “Các điều kiện ảnh hưởng đến sức nóng của tia nắng mặt trời”, lập luận rằng carbon dioxide và hơi nước hấp thụ và giữ lại nhiệt từ Mặt Trời dễ dàng hơn so với các loại khí khác. Thí nghiệm của Foote sử dụng một máy bơm không khí và các bình trụ để đo lường sự thay đổi nhiệt độ không khí của các loại khí khác nhau dưới ánh nắng Mặt Trời và trong bóng râm. Continue reading “23/08/1856: Nghiên cứu của Eunice Foote về hiện tượng nóng lên toàn cầu được công bố”

AI và Kỷ nguyên mới của vũ khí sinh học

Nguồn:  Elizabeth Sherwood-Randall, “AI and the New Age of Bioweapons”, Foreign Affairs, 18/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Những đột phá khoa học lớn có thể tạo ra những năng lực mang tính cách mạng. Nhưng chúng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ra những hậu quả thảm khốc. Sự hội tụ giữa trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học và kỹ thuật sinh học đang mở ra những thành tựu có khả năng thay đổi cuộc sống, từ điều trị bệnh, nâng cao năng suất nông nghiệp cho đến giải quyết các thách thức về năng lượng. Tuy nhiên, chính xu hướng này cũng tạo ra những năng lực có thể bị vũ khí hóa dễ dàng hơn bao giờ hết bởi ngày càng nhiều tác nhân xấu. Nước Mỹ hiện vẫn chưa sẵn sàng để đối phó với những mối đe dọa đó. Continue reading “AI và Kỷ nguyên mới của vũ khí sinh học”

22/08/1862: Tổng thống Lincoln hồi đáp Horace Greeley

Nguồn: President Lincoln replies to Horace Greeley, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1862, Tổng thống Abraham Lincoln đã viết một bức thư với những lời lẽ cẩn trọng để đáp lại một bài xã luận mang tư tưởng bãi nô của Horace Greeley, biên tập viên của tờ báo có sức ảnh hưởng New York Tribune, đồng thời ám chỉ sự thay đổi trong chính sách của ông về vấn đề nô lệ.

Ngay từ khi Nội chiến Mỹ bắt đầu, Lincoln đã tuyên bố mục tiêu của cuộc chiến là tái thống nhất đất nước. Ông ít nói về vấn đề nô lệ vì sợ làm phật ý các khu vực cử tri trọng yếu như các bang biên giới Missouri, Kentucky, Maryland, và ở mức độ thấp hơn là Delaware. Các bang này cho phép chế độ nô lệ nhưng chưa ly khai khỏi Liên bang. Lincoln cũng lo ngại về các đảng viên Dân chủ miền Bắc, những người nhìn chung phản đối việc tiến hành chiến tranh để giải phóng người bị bắt làm nô lệ, nhưng Lincoln lại rất cần sự ủng hộ của họ. Continue reading “22/08/1862: Tổng thống Lincoln hồi đáp Horace Greeley”

Philippines đẩy mạnh các liên minh nhằm hiện đại hóa quốc phòng

Nguồn: Abdul Rahman Yaacob, “The Philippines leans into alliances to modernise its defence”, East Asia Forum, 18/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Trong phần lớn thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, quân đội Philippines gặp nhiều khó khăn trong việc đảm đương các trách nhiệm chiến lược, trong khi năng lực của lực lượng này vẫn hạn chế do phụ thuộc vào các khí tài cũ kỹ và một cơ cấu lực lượng chủ yếu hướng tới nhiệm vụ bảo đảm an ninh nội địa. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt trong khu vực, hiện đại hóa quân đội đã trở thành một ưu tiên quốc gia cấp bách.

Xét về địa lý, hơn 7.600 hòn đảo của Philippines nằm án ngữ các tuyến hàng hải huyết mạch nối Thái Bình Dương với Biển Đông. Vùng đặc quyền kinh tế của nước này trải rộng trên diện tích hơn 2 triệu km². Continue reading “Philippines đẩy mạnh các liên minh nhằm hiện đại hóa quốc phòng”

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu tiếp theo có thể bắt nguồn từ Trung Quốc

Nguồn: Michael B. G. Froman, “The Next Global Economic Crisis Could Be Made in China,” Foreign Affairs, 13/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tình trạng dư thừa công suất sẽ kết thúc như thế nào?

Trong những năm gần đây, không thiếu những lời phàn nàn về tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc. Cam kết của Bắc Kinh trong việc thúc đẩy xuất khẩu và mở rộng thặng dư thương mại bằng mọi giá đã làm xói mòn tham vọng phát triển sản xuất của các nền kinh tế tiên tiến như Mỹ và châu Âu, cũng như nhiều nước đang phát triển ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh. Hiện nay, sự đồng thuận toàn cầu về bản chất của thách thức này lớn hơn bao giờ hết, nhưng điều đó hầu như không tác động đến chính sách của Trung Quốc.

Giờ đây, vấn đề này đang chuyển sang một giai đoạn mới, nguy hiểm hơn: khả năng của thế giới trong việc hấp thụ lượng hàng hóa do tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc tạo ra đang tiến dần tới giới hạn. Và nếu giới hạn đó thực sự bị chạm tới, hậu quả có thể là một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, đúng vào thời điểm các chính phủ đặc biệt thiếu công cụ để kiểm soát tác động của nó. Continue reading “Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu tiếp theo có thể bắt nguồn từ Trung Quốc”

Thế giới hôm nay: 21/08/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trung Quốc cảnh báo rằng mối đe dọa “chiến tranh kinh tế” của Mỹ nhắm vào Iran và các đối tác thương mại của nước này sẽ không có tác dụng. Một người phát ngôn Trung Quốc kêu gọi các giải pháp ngoại giao sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói rằng Trung Quốc cần phải “hợp tác với chương trình.” Trung Quốc – quốc gia mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran – có thể lọt vào tầm ngắm của Donald Trump. Nhưng Mỹ đang đứng trước nguy cơ kích động tranh chấp vào một thời điểm nhạy cảm, khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình  dự kiến đến thăm Washington vào tháng tới.

Trong khi đó, nỗ lực của Bessent nhằm kiểm soát thị trường trái phiếu Mỹ bất ngờ chững lại. Lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 30 năm đã tăng trở lại, đảo ngược một phần đà giảm sau đợt mua lại nợ dài hạn của Bộ trưởng Tài chính vào thứ Tư, dù ông ám chỉ rằng có thể sẽ có thêm các đợt mua lại khác. “Bất cứ điều gì xảy ra trong 24 giờ đầu đều là nhiễu loạn,” Bessent đáp trả. Các nhà đầu tư vẫn lo ngại về lạm phát và nợ của chính phủ Mỹ, khoản nợ mà trong tuần này đã lần đầu tiên vượt qua mức 40 nghìn tỷ đô la. Continue reading “Thế giới hôm nay: 21/08/2026”

Luật mới của Trung Quốc đang đưa các công ty phương Tây vào bẫy

Nguồn:  Maria Shagina, “China’s New Laws Are Ensnaring Western Companies”, Foreign Policy, 17/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ năm 2020, Trung Quốc đã liên tục mở rộng bộ công cụ an ninh kinh tế nhằm đối phó với các biện pháp hạn chế thương mại và tài chính của phương Tây. Những gì ban đầu chủ yếu là một khuôn khổ phòng thủ nay đã phát triển thành một cấu trúc pháp lý cứng rắn hơn, được thiết kế để trừng phạt các công ty và cá nhân tuân thủ các lệnh trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu của nước ngoài. Bắc Kinh đặc biệt quyết liệt trong việc chống lại các chính sách tài phán ngoài lãnh thổ của phương Tây — cơ chế cho phép nhiều chính phủ, đặc biệt là Mỹ, mở rộng các biện pháp trừng phạt tới các công ty và cá nhân nước ngoài có giao dịch với những đối tượng bị trừng phạt chính. Continue reading “Luật mới của Trung Quốc đang đưa các công ty phương Tây vào bẫy”

Cái giá của việc Mỹ loại trừ Trung Quốc

Nguồn:  Peter Cowhey và Meg Rithmire, “The Cost of Keeping China Out”, Foreign Affairs, 17/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Du khách trở về từ Trung Quốc thường kể rằng họ đã nhìn thấy tương lai. Những bước tiến của quốc gia này trong các công nghệ thương mại tiên phong hiện diện ở khắp nơi: robot nấu và phục vụ món ăn trong nhà hàng, drone vận chuyển thực phẩm và dược phẩm, cùng việc triển khai ngày càng rộng rãi robot công nghiệp và robot hình người trên các dây chuyền sản xuất. Ngay cả bên ngoài Trung Quốc, phần lớn thế giới giờ đây đã quen thuộc với những chiếc xe điện Trung Quốc vừa có giá phải chăng vừa có thiết kế bắt mắt, được trang bị ghế massage và pin có thể thay nhanh, đang chinh phục hành khách từ Luân Đôn cho tới Santiago. Continue reading “Cái giá của việc Mỹ loại trừ Trung Quốc”

20/08/1794: Trận Fallen Timbers

Nguồn: Battle of Fallen Timbers, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1794, Tướng “Mad Anthony” Wayne (Anthony Điên) đã chứng minh rằng nền cộng hòa non trẻ vẫn đủ sức chống trả một mối đe dọa quân sự khi ông đập tan liên minh của Tù trưởng Blue Jacket người Shawnee gần Toledo, Ohio ngày nay, với Quân đoàn Mỹ mới được thành lập chỉ gồm 3.000 binh sĩ trong Trận Fallen Timbers.

Dù Hiệp ước Paris đã nhượng lại cái gọi là Lãnh thổ Tây Bắc, trải dài về phía tây đến Sông Mississippi và về phía nam đến vùng Florida của Tây Ban Nha cho Mỹ, nhưng người Anh đã không chịu từ bỏ các pháo đài của họ trong khu vực này, đồng thời tiếp tục hỗ trợ các đồng minh người Mỹ bản địa trong những cuộc giao tranh với người Mỹ định cư. Continue reading “20/08/1794: Trận Fallen Timbers”

Thế giới hôm nay: 20/08/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nợ công của chính phủ liên bang Mỹ lần đầu tiên vượt mốc 40.000 tỷ USD, theo các số liệu công bố vào thứ Tư. Trước đó, Bộ Tài chính cho biết họ sẽ mua lại nhiều trái phiếu chính phủ dài hạn hơn nhằm nỗ lực kiềm chế chi phí vay. Để đáp lại, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm đã giảm nhẹ xuống còn 5,18%. Nỗi lo ngại của giới đầu tư về lạm phát và khoản nợ khổng lồ của Mỹ đã đẩy lợi suất kỳ hạn 30 năm lên mức cao nhất kể từ năm 2007.

Hứa Gia Ấn, nhà sáng lập Evergrande – từng là tập đoàn bất động sản lớn nhất thế giới tính theo doanh số – bị kết án tù chung thân vì “phạm nhiều tội danh kết hợp.” Vào tháng 4, ông đã nhận 8 tội danh, bao gồm gian lận và sử dụng vốn sai mục đích. Evergrande đã thổi phồng giá trị tài sản và che giấu các khoản nợ phải trả trước khi vỡ nợ khoản vay 300 tỷ USD vào năm 2021. Tập đoàn này cùng một công ty con đã bị phạt 2,4 tỷ USD. Continue reading “Thế giới hôm nay: 20/08/2026”

Chủ nghĩa ‘thực dụng linh hoạt’ của Colby sẽ không hiệu quả ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nguồn: Derek Grossman, “Colby’s ‘Flexible Realism’ Won’t Work in the Indo-Pacific,” Foreign Policy, 18/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến lược mới của Washington chẳng khác nào một tên gọi khác cho sự khó lường.

Elbridge Colby, vị Thứ trưởng Quốc phòng phụ trách chính sách đầy ảnh hưởng nhưng cũng gây nhiều tranh cãi của Mỹ, vừa hoàn thành chuyến công du Đông Nam Á, với các điểm dừng tại Campuchia, Indonesia, Philippines và Thái Lan. Mục tiêu chính của ông rõ ràng là giải thích và thúc đẩy chiến lược quốc phòng toàn cầu mới của chính quyền Trump, được xây dựng trên nền tảng mà họ gọi là “chủ nghĩa thực dụng linh hoạt” (flexible realism), với các đồng minh và đối tác của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Continue reading “Chủ nghĩa ‘thực dụng linh hoạt’ của Colby sẽ không hiệu quả ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”

Mojtaba Khamenei đang lên kế hoạch cho một cuộc chiến trường kỳ

Nguồn:  Sina Toossi, “Mojtaba Khamenei Is Planning for a Long War”, Foreign Policy, 13/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vài tháng sau khi nhậm chức lãnh tụ tối cao, Mojtaba Khamenei đang bắt đầu để lại dấu ấn riêng đối với bộ máy quân sự và an ninh quốc gia của Iran. Thông qua một loạt quyết định bổ nhiệm, ông đã tái cấu trúc đáng kể đội ngũ chỉ huy cấp cao, đồng thời sắp xếp lại các thể chế chịu trách nhiệm quản lý cả chiến tranh lẫn ngoại giao.

Nhiều vị trí bổ nhiệm là điều tất yếu do Iran đã phải chịu tổn thất nghiêm trọng về nhân sự lãnh đạo quân sự trong các cuộc chiến liên tiếp kể từ tháng 6/2025. Tuy nhiên, những lựa chọn của ông Khamenei cũng cho thấy Tehran đang tái thiết bộ máy an ninh dựa trên các bài học rút ra từ những cuộc xung đột này, đồng thời chuẩn bị cho một cuộc đối đầu kéo dài với Mỹ và Israel. Continue reading “Mojtaba Khamenei đang lên kế hoạch cho một cuộc chiến trường kỳ”

Thế giới hôm nay: 19/08/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump thông báo tạm dừng áp thuế 50% đối với lượng hàng hóa trị giá hàng tỷ đô la từ Canada nhập vào Mỹ trong vòng ba ngày. Tuyên bố này được đưa ra chỉ vài giờ trước khi lệnh áp thuế có hiệu lực. Thủ tướng Canada Mark Carney  phản hồi rằng “vẫn còn những công việc quan trọng cần hoàn thành.” Trump cũng cho biết đường ống dẫn dầu Keystone XL, một dự án đường ống dẫn dầu Canada-Mỹ bị hủy bỏ, có thể được khôi phục.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng vượt mức 5.3% trong một thời gian ngắn, đạt mức cao nhất kể từ năm 2007, do quan ngại về lạm phát, khoản nợ công 40 nghìn tỷ đô la của Mỹ, và giá dầu tăng. Chi phí đi vay của chính phủ cũng tăng vọt ở Anh và Nhật Bản, trong khi chạm mức cao nhất trong nhiều năm ở Pháp và Đức. Trong một diễn biến khác, chỉ số chứng khoán NASDAQ thiên về công nghệ của Mỹ đã giảm 1.3% do các nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu của các nhà sản xuất chip. Continue reading “Thế giới hôm nay: 19/08/2026”

Cú sốc việc làm tại Trung Quốc

Nguồn: Thomas Hale và William Langley, “China’s great jobs squeeze”, Financial Times, 12/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trong lúc ngành xây dựng lao dốc và quá trình sản xuất được tự động hóa, 53 triệu người Trung Quốc hiện đang chật vật làm việc với mức lương thấp trong lĩnh vực giao đồ ăn và gọi xe công nghệ.

Tại Sân bay Phố Đông của Thượng Hải, thời gian chờ là bảy giờ đồng hồ, tại Đại Hưng của Bắc Kinh là tám giờ, còn tại Sân bay Thiên Phủ ở Thành Đô, con số lên đến tận 10 giờ.

Trong bối cảnh thiếu hụt số liệu thống kê chính thức, một cuộc khảo sát nhỏ về thời gian mà các tài xế sẵn sàng chờ khách tại các bãi đậu taxi ở sân bay đã cho chúng ta nhìn thoáng qua những xáo trộn sâu sắc trong thị trường lao động khổng lồ ở Trung Quốc. Continue reading “Cú sốc việc làm tại Trung Quốc”

Sakhalin: Nơi di sản Nhật Bản sống dưới chủ quyền Nga

Nguồn: Trương Thần Ý, Khúc Giai Hân, 在萨哈林读懂，为什么普京表态会如此强硬？, Sina Finance, 14/08/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Ngày 13/8, Tổng thống Nga Putin lần đầu tiên đặt chân tới đảo Iturup thuộc quần đảo Nam Kuril (được Nhật Bản gọi là “Lãnh thổ phương Bắc”). Chỉ một ngày trước đó, ông vừa tuyên bố tại Yuzhno-Sakhalinsk rằng yêu sách lãnh thổ của Nhật Bản đối với quần đảo Nam Kuril là “hoàn toàn không có cơ sở”. Tín hiệu chính trị không thể rõ ràng hơn – không có chỗ cho thỏa hiệp trong tranh chấp lãnh thổ giữa Nga và Nhật Bản.

Tuy nhiên, trên đảo Sakhalin (mà Nhật Bản gọi là Karafuto) chỉ cách đó một eo biển, một “nước Nhật” khác dường như chưa từng thực sự rời đi. Mùa hè năm nay, tác giả bài viết đã tới thăm đảo Sakhalin và bắt gặp những chiếc xe tay lái nghịch chạy kín đường phố, những sản phẩm có bao bì tiếng Nhật được bày trên kệ và thường được người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn, những cửa hàng sushi mọc lên khắp nơi, cùng những biển hiệu bằng tiếng Nhật vẫn còn hiện hữu trên các thiết bị đường sắt cũ cho đến tận ngày nay. Đây vừa là dấu ấn sâu đậm mà lịch sử thuộc địa để lại trên vùng đất này, vừa là lời nhắc nhở đối với nước Nga rằng quản trị hiệu quả mới là con đường đưa chủ quyền của Sakhalin trở lại đúng nghĩa. Continue reading “Sakhalin: Nơi di sản Nhật Bản sống dưới chủ quyền Nga”

18/08/1920 Tu chính án thứ 19 được phê chuẩn nhờ một lá phiếu duy nhất

Nguồn: 19th Amendment ratified thanks to one vote, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1920, một cuộc chiến đầy kịch tính tại Hạ viện Tennessee đã kết thúc với việc tiểu bang này phê chuẩn Tu chính án thứ 19 của Hiến pháp Mỹ. Sau nhiều thập kỷ đấu tranh và biểu tình của những người ủng hộ quyền bầu cử của phụ nữ trên khắp cả nước, lá phiếu quyết định này đến từ một hạ nghị sĩ 24 tuổi, người được cho là đã thay đổi quyết định sau khi nhận được một bức thư từ mẹ mình. Continue reading “18/08/1920 Tu chính án thứ 19 được phê chuẩn nhờ một lá phiếu duy nhất”