Author: Kim Phụng

04/01/1896: Utah gia nhập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ

Nguồn: Utah enters the Union, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1896, sáu năm sau khi Wilford Woodruff, người đứng đầu Giáo hội Mặc Môn (Mormon), ban hành Tuyên ngôn (Manifesto) cải cách đời sống chính trị, tôn giáo, và kinh tế tại Utah, vùng lãnh thổ này được kết nạp vào Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, trở thành tiểu bang thứ 45.

Hồi năm 1823, Joseph Smith, một người sinh ra tại Vermont, tuyên bố rằng ông đã được thị kiến với một thiên thần tên là Moroni, người tiết lộ cho ông về một văn bản tiếng Do Thái cổ bị thất lạc suốt 1500 năm. Văn bản thánh này – được cho là do một sử gia người Mỹ bản địa khắc trên các tấm vàng vào thế kỷ 4 – kể lại câu chuyện về những người Do Thái sống tại Mỹ vào thời cổ đại. Continue reading “04/01/1896: Utah gia nhập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ”

03/01/1967: Jack Ruby qua đời trước phiên tòa thứ hai

Nguồn: Jack Ruby dies before second trial, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1967, tại một bệnh viện ở Dallas, Jack Ruby, ông chủ hộp đêm và là người đã giết kẻ bị cáo buộc ám sát Tổng thống John F. Kennedy, đã qua đời do một cục máu đông lớn. Trước đó không lâu, Tòa Phúc thẩm Texas quyết định hủy án tử hình dành cho ông vì tội giết Lee Harvey Oswald và dự kiến sẽ cho ông được xét xử lại.

Trước đó, vào ngày 24/11/1963, hai ngày sau vụ ám sát Kennedy, Lee Harvey Oswald được đưa xuống tầng hầm của trụ sở cảnh sát Dallas để chuyển đến một nhà tù có an ninh tốt hơn. Một đám đông cảnh sát và báo chí cùng các máy quay truyền hình phát trực tiếp đã tụ tập để chứng kiến việc hắn rời đi. Khi Oswald bước vào phòng, Jack Ruby từ trong đám đông lao ra và bắn hạ hắn chỉ bằng một phát đạn duy nhất từ khẩu súng lục cỡ nòng 38 được giấu sẵn. Ruby, người bị bắt giữ ngay lập tức, khai rằng ông quá đau buồn trước vụ ám sát tổng thống. Một số người gọi ông là anh hùng, nhưng dù vậy, ông vẫn bị buộc tội giết người cấp độ một. Continue reading “03/01/1967: Jack Ruby qua đời trước phiên tòa thứ hai”

Thế giới hôm nay: 02/01/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhiều người thiệt mạng trong ngày biểu tình thứ năm do nền kinh tế đang ốm yếu của Iran. Người biểu tình đã đụng độ với lực lượng an ninh tại nhiều nơi trên cả nước. Truyền thông nhà nước cho biết ít nhất ba người đã chết tại thành phố Azna ở phía tây khi một đám đông cố gắng xông vào đồn cảnh sát. Tổng thống Iran, Masoud Pezeshkian, nói rằng chính phủ của ông sẽ hành động để “giải quyết vấn đề sinh kế của người dân”.

Thụy Sĩ tuyên bố 5 ngày quốc tang sau vụ hỏa hoạn tại một quán bar khiến 40 người thiệt mạng và khoảng 115 người khác bị thương. Đám đông đã tụ tập tại quán bar ở Crans-Montana, một điểm du lịch nổi tiếng, để đón Giao thừa. Tổng thống Thụy Sĩ, Guy Parmelin, cho biết phần lớn những người thiệt mạng là thanh thiếu niên. Nguyên nhân vụ cháy vẫn đang được điều tra, nhưng cảnh sát tin rằng đây là một tai nạn. Continue reading “Thế giới hôm nay: 02/01/2026”

Tại sao nên có một thỏa thuận lớn giữa Mỹ và Trung Quốc?

Nguồn: Wu Xinbo (Ngô Tâm Bá), “The Case for a Grand Bargain Between America and China,” Foreign Affairs, 31/12/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trump và Tập có thể tái thiết lập quan hệ như thế nào?

Trong nửa thế kỷ qua, Washington và Bắc Kinh đã hai lần đối mặt với những bước ngoặt giúp định nghĩa lại các điều khoản trong quan hệ giữa hai nước. Lần đầu tiên diễn ra trong chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Richard Nixon vào năm 1972, khi Mỹ từ bỏ chính sách kiềm chế và thay vào đó tìm kiếm sự hòa giải với Bắc Kinh. Đây là nỗ lực nhằm hợp tác chống lại mối đe dọa từ sự bành trướng của Liên Xô, nhưng khi Liên Xô tan rã vào cuối Chiến tranh Lạnh, thỏa thuận này cũng tan vỡ theo. Lần thứ hai xảy ra vào giữa những năm 1990, khi chính quyền Clinton quyết định can dự với một Trung Quốc đang trỗi dậy và hỗ trợ quá trình hiện đại hóa kinh tế của nước này. Về phần mình, Bắc Kinh đã tìm cách tham gia vào hệ thống quốc tế do Mỹ dẫn đầu và đóng vai trò mang tính xây dựng trong các vấn đề của thế giới. Tuy nhiên, sự thấu hiểu này đã sụp đổ trong nhiệm kỳ đầu tiên của chính quyền Trump, khi Washington xem Trung Quốc là thách thức chính của Mỹ và thay thế can dự bằng cạnh tranh. Continue reading “Tại sao nên có một thỏa thuận lớn giữa Mỹ và Trung Quốc?”

01/01/1835: Nợ công Mỹ lần đầu tiên chạm mốc 0 đô la

Nguồn: The U.S. national debt reaches $0 for the first time, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1835, Tổng thống Andrew Jackson đã đạt được mục tiêu trả hết toàn bộ nợ công của Mỹ. Đây là lần duy nhất trong lịch sử Mỹ nợ công đứng ở mức 0, và sự kiện này đã châm ngòi cho một trong những cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất lịch sử nước này.

Việc xóa bỏ nợ công vừa là vấn đề cá nhân đối với Jackson, vừa là kết quả của một dự án chính trị tồn tại từ khi lập quốc. Kể từ thời Cách mạng, các chính trị gia Mỹ đã nhiều lần tranh luận về tính đúng đắn của việc quốc gia gánh nợ. Sau khi giành độc lập, chính quyền liên bang đồng ý gánh các khoản nợ chiến tranh của từng bang như một phần của việc thống nhất các thuộc địa cũ. Phe Liên bang, những người ủng hộ một chính quyền trung ương mạnh hơn, đã thành lập một ngân hàng quốc gia và lập luận rằng nợ có thể là một phương thức hữu ích để thúc đẩy nền kinh tế của đất nước mới. Những người phản đối họ, tiêu biểu nhất là Thomas Jefferson, cảm thấy rằng các chính sách này ưu ái giới tinh hoa vùng đông bắc, mà gây thiệt hại cho người dân nông thôn và xem nợ nần là một nỗi nhục quốc gia. Continue reading “01/01/1835: Nợ công Mỹ lần đầu tiên chạm mốc 0 đô la”

Thế giới hôm nay: 01/01/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump tuyên bố rút lực lượng Vệ binh Quốc gia khỏi ba thành phố của Mỹ – Chicago, Los Angeles và Portland, Oregon – nơi các quan chức tiểu bang và địa phương phản đối sự hiện diện của lực lượng này. Quyết định đảo ngược này được đưa ra vài ngày sau khi Tối cao Pháp viện từ chối cấp phép triển khai quân đội tại Chicago. Tổng thống ghi nhận công lao của lực lượng vệ binh trong việc giảm thiểu tội phạm và cam kết sẽ điều động lại binh sĩ nếu tỷ lệ tội phạm gia tăng.

Các chỉ số chứng khoán Mỹ khép lại năm 2025 ở mức cao hơn so với một năm trước, bất chấp những biến động gây ra bởi thuế quan của Trump và lo ngại về khả năng vỡ bong bóng AI. Chỉ số S&P 500 ghi nhận mức tăng trưởng hàng năm là 16%, trong khi chỉ số NASDAQ thiên về công nghệ tăng 20%. Giá bạc tương lai tăng khoảng 150% trong năm nay, do các nhà đầu tư đổ xô vào kim loại quý với kỳ vọng lãi suất sẽ giảm. Continue reading “Thế giới hôm nay: 01/01/2026”

Điểm lại các cải cách trong Quân đội Trung Quốc từ năm 2015

Nguồn: Dennis J. Blasko, “China’s Military Reforms Since 2015: Is Time on Its Side?,” The Diplomat, 29/12/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các cuộc cải cách mới nhằm chuẩn bị lực lượng tốt hơn cho răn đe, tác chiến, và các hoạt động quân sự phi chiến tranh. Nhưng liệu chúng có hiệu quả?

Sau nhiều năm lập kế hoạch và thử nghiệm học thuyết, vào ngày cuối cùng của năm 2015, các lực lượng vũ trang Trung Quốc (gồm Quân Giải phóng Nhân dân, Cảnh sát Vũ trang Nhân dân, và Dân quân) đã chính thức bắt đầu chuỗi cải cách sâu rộng nhất kể từ thập niên 1950, khi họ áp dụng cấu trúc tổ chức quân sự của Liên Xô.

Các cải cách mới nhằm mục đích chuẩn bị lực lượng tốt hơn cho răn đe, tác chiến, và các hoạt động quân sự phi chiến tranh, cả trong việc bảo vệ lãnh thổ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và tại các khoảng cách ngày càng xa biên giới. Sự hợp tác với khu vực dân sự (hội nhập quân-dân, được gộp vào khái niệm mới là “Hệ thống và Năng lực Chiến lược Quốc gia Tích hợp”) là điều cần thiết để cung cấp nhân lực, vũ khí hiện đại (hiện gần như tất cả đều được sản xuất trong nước), hậu cần, và sự hỗ trợ chính trị cần thiết để tiến hành các hoạt động tác chiến liên hợp tích hợp trên nhiều miền (đất liền, biển, không trung, vũ trụ, không gian mạng, và thông tin). Continue reading “Điểm lại các cải cách trong Quân đội Trung Quốc từ năm 2015”

Thế giới hôm nay: 31/12/2025

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rút quân khỏi Yemen sau khi Ả Rập Saudi ủng hộ tối hậu thư của chính phủ Yemen yêu cầu nước này rút quân. Cuộc rút lui diễn ra sau đợt không kích của Ả Rập Saudi vào Mukalla, một thành phố ở bờ biển phía đông Yemen, nhắm vào các lô vũ khí của UAE được chuyển cho Hội đồng Chuyển tiếp Miền Nam (STC), một nhóm ly khai. Đầu tháng này, nhóm STC được UAE hậu thuẫn đã chiếm lãnh thổ do các phe phái được Ả Rập Saudi hậu thuẫn nắm giữ, làm sâu sắc thêm rạn nứt giữa người UAE và người Ả Rập Saudi.

Warner Bros Discovery dự định từ chối lời đề nghị trị giá 108 tỷ đô la của đối thủ Paramount để mua lại xưởng phim Hollywood này. Theo các báo cáo, hội đồng quản trị của Warner vẫn xem lời đề nghị trị giá 83 tỷ đô la từ Netflix là lựa chọn tốt hơn. Paramount đã bất ngờ chen ngang khi đặt mức giá của mình chỉ vài ngày sau khi Warner và Netflix công bố thỏa thuận của họ. Chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra, nhưng hội đồng quản trị của Warner dự kiến sẽ họp vào tuần tới. Continue reading “Thế giới hôm nay: 31/12/2025”

30/12/1903: Hỏa hoạn tại Nhà hát Iroquois làm chết hơn 600 người

Nguồn: Fire breaks out in Chicago theater, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1903, một vụ hỏa hoạn tại Nhà hát Iroquois ở Chicago, Illinois, đã cướp đi sinh mạng của hơn 600 người và trở thành vụ cháy nhà hát chết chóc nhất trong lịch sử nước Mỹ. Các lối thoát hiểm bị chặn và sự thiếu hụt kế hoạch an toàn phòng cháy chữa cháy là nguyên nhân gây ra phần lớn các ca tử vong.

Được thiết kế bởi Benjamin Marshall theo phong cách Phục hưng, Nhà hát Iroquois vô cùng sang trọng được cho là có khả năng “chống cháy” khi khai trương vào năm 1903. Quả thật, Ủy viên Xây dựng Chicago George Williams và thanh tra cứu hỏa Ed Laughlin đã đến kiểm tra nhà hát vào tháng 11/1903 và tuyên bố rằng nó “hoàn toàn chống cháy.” Họ cũng ghi nhận nhà hát có 30 lối ra, trong đó 27 lối là cửa đôi. Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, William Clendenin, biên tập viên của tạp chí Fireproof (Chống cháy), cũng kiểm tra Iroquois và viết một bài xã luận gay gắt về các nguy cơ hỏa hoạn tại đây, chỉ ra rằng có quá nhiều chi tiết trang trí bằng gỗ, không có chuông báo cháy, và không có hệ thống phun nước phía trên sân khấu. Continue reading “30/12/1903: Hỏa hoạn tại Nhà hát Iroquois làm chết hơn 600 người”

Thế giới hôm nay: 30/12/2025

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump đe dọa tiến hành các cuộc không kích nhắm vào Iran nếu nước này tái thiết chương trình hạt nhân. Lời cảnh báo của Tổng thống Mỹ được đưa ra sau cuộc gặp với nhà lãnh đạo Israel Benjamin Netanyahu. Trump cũng tuyên bố Hamas sẽ phải trả “cái giá rất đắt” nếu không chịu giải giáp tại Gaza. Ông cho biết mình muốn chuyển sang giai đoạn hai của kế hoạch hòa bình tại vùng lãnh thổ này, vốn đã bị đình trệ trong những tuần gần đây.

Trump thừa nhận rằng Mỹ đã tấn công một “khu vực bến cảng” tại Venezuela vào đầu tháng này. Cuộc tấn công này là đòn đánh đầu tiên nhắm vào một mục tiêu bên trong Venezuela kể từ khi chính quyền Trump bắt đầu chiến dịch gây sức ép lên quốc gia này. Theo CNN, vụ tấn công được thực hiện bởi CIA và nhắm vào một bến tàu được một băng đảng sừng sỏ sử dụng để vận chuyển ma túy. Continue reading “Thế giới hôm nay: 30/12/2025”

Cuộc chiến kinh tế trường kỳ của Trung Quốc

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “China’s Long Economic War,” Foreign Affairs, 16/12/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cách Bắc Kinh xây dựng đòn bẩy cho cuộc cạnh tranh không hồi kết.

Trong phần lớn năm qua, phản ứng của Trung Quốc trước những căng thẳng thương mại đã liên tục khiến phe “diều hâu” ở Washington bất ngờ. Hồi tháng 12/2024, khi chính quyền Biden áp đặt các hạn chế xuất khẩu mới đối với các chip tiên tiến, Bắc Kinh ngay lập tức đáp trả bằng cách cấm xuất khẩu một số nguyên tố kim loại sang Mỹ. Sang tháng 4/2025, sau khi chính quyền Trump đe dọa áp thuế khổng lồ lên Trung Quốc, Bắc Kinh kiên quyết chống trả, áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt lên bảy loại khoáng sản đất hiếm quan trọng cho quốc phòng và sản xuất năng lượng sạch. Kế đó, vào tháng 5, Trung Quốc ngừng mua đậu nành, vốn là mặt hàng xuất khẩu có giá trị lớn nhất của Mỹ sang Trung Quốc. Và vào tháng 10, sau khi Mỹ mở rộng các hạn chế xuất khẩu hiện có đối với các công ty Trung Quốc sang tất cả các công ty con mà nước này sở hữu đa số, Trung Quốc đã bổ sung thêm năm loại đất hiếm và một loạt các công nghệ chế biến tiên tiến vào danh mục kiểm soát xuất khẩu của mình. Những biện pháp ngày càng táo bạo này không chỉ đặt ra mối đe dọa lớn đối với chuỗi cung ứng của Mỹ và toàn cầu, mà còn gây ra những hậu quả đáng kể trong nước. Thông điệp rất rõ ràng: Trung Quốc sẵn sàng chịu đau đớn để gây sức ép thực sự lên Mỹ. Continue reading “Cuộc chiến kinh tế trường kỳ của Trung Quốc”

Thế giới hôm nay: 29/12/2025

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump nói rằng ông có “tiền đề cho một thỏa thuận” nhằm chấm dứt chiến tranh tại Ukraine, sau khi gặp gỡ Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, tại Florida. Zelensky tuyên bố “các cam kết bảo đảm an ninh Mỹ-Ukraine” đã được “thống nhất 100%.” Nhưng đàm phán vẫn chưa tạo ra bước đột phá. Trump cũng cho biết ông dự định triệu tập một cuộc họp vào tháng 1 với Tổng thống Ukraine và các nhà lãnh đạo châu Âu.

Trung Quốc phát động các cuộc tập trận quân sự mới xung quanh Đài Loan. Theo phát ngôn viên quân đội Trung Quốc, đợt tập trận “Chính Nghĩa Sứ Mệnh 2025” là “lời cảnh báo nghiêm khắc đối với các lực lượng ly khai đòi độc lập cho Đài Loan và các thế lực can thiệp bên ngoài.” Cuộc tập trận sẽ bao gồm các bài kiểm tra bắn đạn thật và khả năng sẵn sàng chiến đấu của Trung Quốc. Sự kiện bắt đầu 11 ngày sau khi Mỹ công bố thương vụ bán vũ khí trị giá 11,1 tỷ USD cho Đài Loan. Continue reading “Thế giới hôm nay: 29/12/2025”

Ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc: Xưa và nay

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China’s panda diplomacy was not pioneered by the Communist Party,” Nikkei Asia, 25/12/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Từ năm 1941, Tưởng Giới Thạch đã bắt đầu dùng những con vật đáng yêu này để thu phục công chúng Mỹ.

Trong một diễn biến quan trọng mang tính biểu tượng cho quan hệ ngoại giao song phương, hai chú gấu trúc khổng lồ còn lại của Nhật Bản sẽ được trả về Trung Quốc vào cuối tháng 1 khi hợp đồng cho thuê hết hạn.

Những chú gấu cưng với hai màu đen trắng này có nguồn gốc từ Trung Quốc và đã trở thành biểu tượng hữu nghị giữa hai láng giềng châu Á. Continue reading “Ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc: Xưa và nay”

28/12/1895: Buổi chiếu phim thương mại đầu tiên

Nguồn: First commercial movie screened, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1895, buổi chiếu phim thương mại đầu tiên trên thế giới đã diễn ra tại Grand Cafe ở Paris. Bộ phim được thực hiện bởi Louis và Auguste Lumière, hai anh em người Pháp. Họ đã phát minh ra máy quay phim kiêm máy chiếu có tên là Cinematographe. Trước đó, anh em nhà Lumière đã giới thiệu phát minh của mình với công chúng vào tháng 03/1895 bằng một đoạn phim ngắn ghi lại cảnh công nhân rời khỏi nhà máy Lumière. Sang ngày 28/12, cặp anh em giàu óc kinh doanh này bắt đầu chiếu một loạt các cảnh phim ngắn về cuộc sống thường nhật của người Pháp và lần đầu tiên thu phí vào cửa. Continue reading “28/12/1895: Buổi chiếu phim thương mại đầu tiên”

27/12/1932: Khai trương Radio City Music Hall

Nguồn: Radio City Music Hall opens, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào thời kỳ đỉnh điểm của Đại Khủng hoảng, hàng ngàn người đã đổ xô đến dự lễ khai trương Radio City Music Hall, một nhà hát Art Deco tráng lệ ở Thành phố New York. Tòa nhà được thiết kế như một cung điện dành cho dân thường, một nơi tuyệt đẹp để người bình thường cũng có thể thưởng thức các chương trình giải trí chất lượng cao. Kể từ khi mở cửa vào năm 1932, hơn 300 triệu người đã đến Radio City để thưởng thức phim ảnh, các buổi biểu diễn sân khấu, hòa nhạc, và nhiều sự kiện đặc biệt khác. Continue reading “27/12/1932: Khai trương Radio City Music Hall”

Thế giới hôm nay: 27/12/2025

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Volodymyr Zelensky cho biết ông sẽ đến thăm Donald Trump tại Mar-a-Lago vào Chủ Nhật để thảo luận về việc chấm dứt cuộc xâm lược kéo dài bốn năm của Nga tại Ukraine. “Rất nhiều điều có thể được quyết định trước thềm Năm Mới,” Tổng thống Ukraine phát biểu; ông cũng từng ngụ ý rằng mình có thể chấp nhận một vùng phi quân sự ở miền đông đất nước. Sáng sớm hôm nay, Nga đã tiến hành một cuộc không kích quy mô lớn vào Kyiv, thủ đô của Ukraine.

Campuchia và Thái Lan đồng ý ngừng bắn ngay lập tức sau 20 ngày giao tranh khiến ít nhất 101 người thiệt mạng và hàng trăm nghìn người phải di tản. Hai quốc gia láng giềng tuyên bố sẽ không đưa quân đi quá các vị trí hiện tại. Các cuộc đụng độ gần đây nổ ra sau sự đổ vỡ của một thỏa thuận ngừng bắn khác mà Trump từng giám sát việc ký kết. Continue reading “Thế giới hôm nay: 27/12/2025”

Thế giới hôm nay: 26/12/2025

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tổng thống Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng Mỹ đã phát động các cuộc tấn công chống lại Nhà nước Hồi giáo (IS) ở tây bắc Nigeria để bảo vệ cộng đồng Thiên Chúa giáo ở nước này. Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết chính phủ Nigeria đã chấp thuận các cuộc tấn công và hợp tác với Mỹ để thực hiện chúng. Trước đó, Trump từng đe dọa tiến vào Nigeria “với vũ khí hạng nặng,” cáo buộc chính phủ nước này không ngăn chặn được việc các nhóm cực đoan giết hại tín đồ Thiên Chúa giáo.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông vừa có một “cuộc trò chuyện tốt đẹp” với Steve Witkoff và Jared Kushner, các đặc phái viên hòa bình của Trump. Trước đó, phía Nga tuyên bố họ đang xem xét các tài liệu được cung cấp bởi Kirill Dmitriev, một nhà đàm phán của Điện Kremlin, người đã gặp Witkoff và Kushner vào cuối tuần trước. Hôm thứ Tư, Zelensky đề xuất Ukraine có thể thiết lập một khu vực phi quân sự ở phía đông đất nước như một phần của thỏa thuận hòa bình, nhưng Nga vẫn chưa phản hồi về kế hoạch này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 26/12/2025”

Trạng thái bình thường mới ở Gaza

Nguồn: Daniel Byman, “Gaza’s New Normal,” Foreign Affairs, 23/12/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Xung đột hạn chế kéo dài có nhiều khả năng xảy ra hơn là hòa bình.

Gaza đã đạt đến một trạng thái cân bằng mới. Và cũng không ngạc nhiên khi đó là một trạng thái cân bằng tồi tệ. Tin tốt là giao tranh dữ dội đã kết thúc, và viện trợ nhân đạo đang liên tục được đưa vào dải đất này. Kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu vào ngày 10/10, Israel đã thả gần 2.000 tù nhân Palestine, trong khi Hamas trao trả tự do cho tất cả các con tin còn sống cũng như hầu hết thi thể của những người thiệt mạng, phù hợp với kế hoạch hòa bình 20 điểm của chính quyền Trump. Israel đã mở lại các cửa khẩu biên giới Kerem Shalom, Kissufim, và Zikim và hứa sẽ cho phép 600 xe tải vào Gaza mỗi ngày, mang theo cả hàng viện trợ lẫn hàng hóa thương mại để bán, và họ đã bắt đầu thực hiện điều này. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cũng rút quân về “ranh giới màu vàng” giới hạn sự hiện diện của họ ở khoảng 53% dải Gaza, dù một số ranh giới cụ thể vẫn đang gây tranh cãi. Continue reading “Trạng thái bình thường mới ở Gaza”

25/12/1895: Huyền thoại về “Stagger Lee” ra đời

Nguồn: The legend of “Stagger Lee” is born, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào Đêm Giáng sinh năm 1895, một cuộc cãi vã trong quán bar giữa hai người đàn ông – một người tên là Billy và người kia tên là “Stag” Lee – đã xảy ra và cuối cùng dẫn đến án mạng. Vụ giết người này đã truyền cảm hứng cho một bài hát blues kinh điển.

Thực ra, án mạng và bạo lực đã truyền cảm hứng cho nhiều bài hát nổi tiếng suốt những năm qua, dù thường thì những câu chuyện xoay quanh các bài hát đó lại hoàn toàn là hư cấu. Johnny Cash chưa bao giờ bắn một người đàn ông nào ở Reno, và các sự kiện được kể trong những bài hát nổi tiếng như “El Paso” và “I Shot The Sheriff” chưa bao giờ thực sự xảy ra. Không thể nói như thế về “Stagger Lee” – một bài hát, tuy có phần sai lệch so với sự thật trong suốt hơn 100 năm tồn tại, nhưng được lấy cảm hứng từ một vụ giết người có thật xảy ra vào tối muộn ngày 25/12/1895, tại một quán bar ở St. Louis, Missouri. Billy Lyons đã chết vào sáng sớm hôm sau. Continue reading “25/12/1895: Huyền thoại về “Stagger Lee” ra đời”

Thế giới hôm nay: 24/12/2025

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Theo Cục Phân tích Kinh tế (BEA), nền kinh tế Mỹ tăng trưởng với tốc độ quy đổi theo năm là 4,3% trong quý III năm nay. Đây là mức tăng trưởng nhanh nhất kể từ quý III năm 2023. Một cuộc thăm dò của Bloomberg cho thấy hầu hết các nhà kinh tế chỉ kỳ vọng mức tăng khiêm tốn 3,2%. Báo cáo của BEA thay thế cho các ước tính bị trì hoãn vào tháng 10 và tháng 11 do chính phủ đóng cửa.

Tối cao Pháp viện Mỹ từ chối cho phép chính quyền Trump triển khai lực lượng Vệ binh Quốc gia tại khu vực Chicago bất chấp sự phản đối của các quan chức bang Illinois. Chính quyền cho rằng sự hiện diện của binh lính là cần thiết để bảo vệ các đặc vụ di trú liên bang. Tuy nhiên, hai tòa án cấp dưới đã ngăn chặn động thái này và đặt nghi vấn về tính hợp pháp của nó. Tối cao Pháp viện tuyên bố chính phủ đã “không chỉ ra được cơ sở thẩm quyền” cho việc triển khai này, vốn chỉ là một trong số nhiều đợt triển khai mà Donald Trump đã ra lệnh. Continue reading “Thế giới hôm nay: 24/12/2025”