Author: Kim Phụng

Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc

Nguồn: Joel Wuthnow, “The Limits of China’s Self-Sufficiency,” Foreign Affairs, 02/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao tình trạng mất an ninh lương thực ở đại lục có thể ngăn chặn một cuộc chiến với Đài Loan?

Khi đánh giá nguy cơ xảy ra xung đột ở eo biển Đài Loan, các nhà phân tích thường tập trung vào một vài rủi ro rõ ràng mà Trung Quốc sẽ phải đối mặt – cụ thể là thất bại quân sự, suy thoái kinh tế, và việc hạn chế nhập khẩu dầu mỏ cũng như công nghệ. Tất cả những yếu tố này đều quan trọng, nhưng một điểm yếu khác nghiêm trọng không kém lại thường bị bỏ qua: sự phụ thuộc của Trung Quốc vào đậu nành nhập khẩu.

Bắc Kinh nhận thức được rủi ro này. Tại Đại hội Đảng lần thứ 20 vào năm 2022, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã xác định “đảm bảo an ninh lương thực, tài nguyên năng lượng, và các chuỗi cung ứng công nghiệp trọng yếu” là những vấn đề cốt lõi đối với an ninh quốc gia và ổn định xã hội. An ninh lương thực – được ưu tiên xếp đầu tiên một cách có chủ ý – là một vấn đề đặc biệt nhạy cảm đối với 1,4 tỷ dân của Trung Quốc: khoảng 15% dân số nước này hiện nay từng sống qua nạn đói năm 1959-1961, thảm kịch đã cướp đi sinh mạng của khoảng 30 triệu người. Continue reading “Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc”

Thế giới hôm nay: 05/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance cho rằng nguyên nhân khiến Đảng Cộng hòa thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ là do chiến tranh Iran. Trước đó, Donald Trump cũng thừa nhận với tờ Wall Street Journal rằng “Iran là một phần nguyên nhân.” Vance cho biết cử tri đang tức giận về tình trạng lạm phát và muốn “thay đổi” quan hệ của Mỹ với Israel. Trong khi đó, Trump lại tận dụng lần xuất hiện công khai đầu tiên kể từ sau cuộc bỏ phiếu để nói về việc xây dựng phòng khiêu vũ của Nhà Trắng. Đảng Dân chủ đã giành được thế đa số tại cả Hạ viện và Thượng viện. Họ có thể giành thêm hơn 50 ghế tại Hạ viện.

Những bình luận của Vance khơi dậy đôi chút lạc quan trong giới giao dịch – giá dầu thô Brent giảm xuống còn khoảng 95 USD/thùng. Thị trường chứng khoán Mỹ cũng phục hồi sau những đợt giảm trước đó, với chỉ số S&P 500 và chỉ số NASDAQ thiên về công nghệ tăng lần lượt khoảng 1,6% và 1,4%. Đồng USD Mỹ cũng tăng giá. Dù vậy, giá cổ phiếu của một số công ty vẫn giảm, trong đó có các công ty của Elon Musk. Vị tỷ phú từng có lúc sở hữu nghìn tỷ USD này đã chi nửa tỷ USD cho các chiến dịch tranh cử của Đảng Cộng hòa. Continue reading “Thế giới hôm nay: 05/11/2026”

Thế giới hôm nay: 04/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Thượng viện – và gần như chắc chắn cũng sẽ làm được điều tương tự ở Hạ viện – trong một đêm thắng lợi vang dội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ. Họ đã tận hưởng chiến thắng lớn ở Texas, nơi James Talarico giành được một ghế Thượng viện, ghế đầu tiên của đảng này tại tiểu bang kể từ năm 1988. Một ghế Thượng viện khác ở Kansas đã chuyển sang màu xanh lần đầu tiên sau gần một thế kỷ. Cử tri ở Iowa, Maine, North Carolina, South Carolina, và Ohio cũng bầu cho các thượng nghị sĩ Dân chủ, đồng nghĩa với việc đảng này đã lật ngược thế cờ ở bảy ghế cho đến nay. Họ chỉ cần tăng thêm bốn ghế là có thể nắm quyền ở Thượng viện.

Việc kiểm soát cả hai viện sẽ giúp Đảng Dân chủ nắm trong tay chương trình nghị sự lập pháp và có quyền triệu tập các đảng viên Cộng hòa. Donald Trump viết trên Truth Social rằng “Tên tôi không có trên lá phiếu, chứ nếu có thì chúng tôi đã thắng áp đảo rồi.” Trước đó, ông từng bảo cử tri hãy bỏ phiếu như thể ông đang tranh cử. Tuy nhiên, vị tổng thống đã nói với tờ New York Times rằng ông sẽ chấp nhận kết quả – đây có lẽ là dấu hiệu cho thấy phe Cộng hòa đã thất bại toàn diện như thế nào. Continue reading “Thế giới hôm nay: 04/11/2026”

AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng

Nguồn: Priya Satia, “AI Isn’t a Revolution—Yet,” Foreign Policy, 30/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giống như những gì người Anh từng làm với động cơ hơi nước, công chúng Mỹ có thể định hình cách công nghệ mới lan truyền.

Đã có lúc, vào những năm 1980, Cách mạng Công nghiệp đánh mất vị thế là một “cuộc cách mạng.” Các thước đo định lượng mới khi ấy có thể giáng cấp cuộc chuyển đổi kinh tế thế kỷ 18 của nước Anh xuống thành một “quá trình” dài hạn, kém hào quang hơn. Đơn giản là vì nó diễn ra quá chậm và trong quá ít lĩnh vực, không đủ để dùng một thuật ngữ mang hàm ý về sự lột xác hoàn toàn chỉ sau một đêm. Continue reading “AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng”

03/11/1964: Đặc khu Columbia lần đầu bỏ phiếu bầu Tổng thống Mỹ kể từ năm 1800

Nguồn: D.C. residents cast first presidential votes since 1800, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1964, cư dân Đặc khu Columbia (D.C.) đã đi bỏ phiếu trong một cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ lần đầu tiên kể từ năm 1800. Việc thông qua Tu chính án thứ 23 vào năm 1961 đã mang lại cho công dân thủ đô nước Mỹ quyền bầu chọn Tổng Tư lệnh và Phó Tổng thống. Trong kỳ bầu cử tiếp theo vào năm 1964, họ đã góp phần giúp ứng viên Đảng Dân chủ Lyndon Johnson đánh bại ứng viên Đảng Cộng hòa Barry Goldwater. Continue reading “03/11/1964: Đặc khu Columbia lần đầu bỏ phiếu bầu Tổng thống Mỹ kể từ năm 1800”

Thế giới hôm nay: 03/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Theo một hồ sơ pháp lý trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), Anthropic cam kết chi 895 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI. Công ty báo cáo doanh thu quý III đạt gần 17 tỷ USD, tăng so với mức 1,4 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Chi phí điện toán đã dẫn đến khoản lỗ hoạt động 567 triệu USD, giảm so với mức lợi nhuận hoạt động 974 triệu USD trong quý trước đó. Đợt IPO của công ty sẽ là một trong những đợt lớn nhất từ trước đến nay.

Doanh thu hàng quý của Apple vượt qua kỳ vọng, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái lên 114,5 tỷ USD. Tuy nhiên, doanh số bán hàng tại Trung Quốc lại không đạt mục tiêu – tạo ra một thử thách đối với tân giám đốc John Ternus. Trong khi đó, báo cáo doanh thu hàng quý của Palantir Technologies cũng vượt qua các ước tính, đạt 2,3 tỷ USD. Doanh số thương mại của công ty phần mềm này đã lần đầu tiên vượt qua doanh số từ chính phủ. Dù vậy, chỉ số NASDAQ 100 tập trung vào công nghệ của Mỹ vẫn đóng cửa với mức giảm 1,4% vào hôm qua, phản ánh sự lo ngại dai dẳng của các nhà đầu tư về chi tiêu cho AI. Continue reading “Thế giới hôm nay: 03/11/2026”

Tập hạ bệ cựu thị trưởng từng được ví như lật đật không bao giờ ngã

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi topples old mayor often likened to a toy that won’t fall down,” Nikkei Asia, 29/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hy vọng sẽ giành thêm nhiệm kỳ Tổng Bí thư thứ tư, Tập cảnh báo các quan chức kinh tế đã nghỉ hưu phải giữ im lặng.

Trùng Khánh, siêu đô thị với hơn 30 triệu dân ở tây nam Trung Quốc – nơi nổi tiếng với những cuộc đấu tranh quyền lực khốc liệt của đất nước – vừa thu hút lại sự chú ý trên chính trường.

Cụ thể, vào ngày 13/10, nhà chức trách đã thông báo rằng cựu Thị trưởng Hoàng Kỳ Phàm đang bị điều tra vì “nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng.” Đây vốn là cách nói giảm nói tránh phổ biến cho tội tham nhũng. Continue reading “Tập hạ bệ cựu thị trưởng từng được ví như lật đật không bao giờ ngã”

Cuộc chiến Iran đã thay đổi thế giới mãi mãi

Nguồn: Kenneth M. Pollack, “The Iran War Has Changed the World Forever,” Foreign Policy, 19/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một số hậu quả lâu dài và sâu rộng chỉ mới bắt đầu lộ diện.

Nhiều hệ quả trước mắt của cuộc chiến chống Iran của liên quân Mỹ-Israel đã hiển hiện rõ ràng. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của máy bay không người lái (drone) và tên lửa như những vũ khí thống trị chiến tranh; mối nguy đối với nền kinh tế toàn cầu do các mối đe dọa tại những điểm nghẽn trọng yếu như Eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb; sự thiếu hụt trong khâu mua sắm vũ khí của Mỹ; cùng nhiều vấn đề khác, đã thu hút sự chú ý rộng rãi một cách hoàn toàn hợp lý.

Tuy nhiên, dù những diễn biến đó có quan trọng đến đâu, cuộc xung đột ở Iran vẫn sẽ mang lại những tác động sâu rộng và lâu dài hơn nhiều – chúng là những thay đổi có thể thực sự mang tính bước ngoặt đối với khu vực Trung Đông và phần còn lại của thế giới. Sau vài chục năm nữa, chúng ta có thể nhìn lại cuộc xung đột này như một sự kiện dấu mốc, định hình lại căn bản những nguyên tắc cốt lõi của địa chính trị hiện đại. Continue reading “Cuộc chiến Iran đã thay đổi thế giới mãi mãi”

Thế giới hôm nay: 02/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của Nga và Ukraine được cho là đã bị tấn công mạng. Ukraine cáo buộc Nga là thủ phạm gửi đi các tin nhắn, một vài trong số đó có nội dung báo động về một “cảnh báo hạt nhân” trên toàn quốc. Chính quyền kêu gọi người dùng bỏ qua các “tin nhắn lạ.” Phía Nga cho biết ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của họ cũng bị tin tặc tấn công, nhưng chưa đi đến việc đổ lỗi cho Ukraine. Trong khi đó, Ukraine đã nối lại các cuộc tấn công vào những nhà máy lọc dầu của Nga, bất chấp yêu cầu từ Donald Trump.

Haley Stevens – người vừa thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ tại bang Michigan – tuyên bố ủng hộ ứng viên Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử Thượng viện sắp tới của bang này. Stevens đã đi lễ nhà thờ cùng Mike Rogers sau khi rút lại sự ủng hộ dành cho ứng viên Đảng Dân chủ Abdul El-Sayed. Bà cho biết mình cảm thấy “không được chào đón” trong chiến dịch tranh cử của ông. Đây là một ghế mà Đảng Dân chủ có thể phải giữ bằng được để giành thế đa số tại Thượng viện. Vui mừng trước tin này, Trump đã ngỏ lời mời Stevens gia nhập Đảng Cộng hòa. Continue reading “Thế giới hôm nay: 02/11/2026”

01/11/1755: Động đất tàn phá Lisbon

Nguồn: Earthquake takes heavy toll on Lisbon, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1755, một trận động đất kinh hoàng đã tấn công thành phố Lisbon, Bồ Đào Nha, cướp đi sinh mạng của khoảng 50.000 người. Sau đợt tàn phá trên diện rộng này, thành phố gần như phải xây dựng lại từ đầu.

Lisbon là thủ đô và thành phố lớn nhất của Bồ Đào Nha trong thế kỷ 18 đầy thịnh vượng, thời kỳ mà kim cương và vàng từ thuộc địa ở Brazil đã giúp nhiều người dân Bồ Đào Nha trở nên giàu có. Khi ấy, khoảng 10% trong số 3 triệu dân của Bồ Đào Nha sống tại Lisbon. Là một trong những cảng biển lớn nhất trên Đại Tây Dương, thành phố đóng vai trò then chốt trong thương mại toàn cầu. Năm 1755, Lisbon cũng là một trung tâm lớn của Thiên Chúa giáo và là nơi cư ngụ của các chức sắc tôn giáo. Continue reading “01/11/1755: Động đất tàn phá Lisbon”

31/10/1926: Ngày mất ảo thuật gia lừng danh Harry Houdini

Nguồn: Celebrated magician Harry Houdini dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1926, Harry Houdini, ảo thuật gia kiêm nghệ sĩ trốn thoát nổi tiếng nhất thế kỷ 20, đã qua đời vì viêm phúc mạc tại một bệnh viện ở Detroit. Mười hai ngày trước đó, sau một buổi diễn thuyết ở Montreal, Houdini đã trò chuyện với một nhóm sinh viên và có nhắc đến sự dẻo dai của cơ bụng và khả năng chịu đựng những cú đấm mạnh của mình. Bất ngờ, một sinh viên trong nhóm vung tay đấm hai nhát vào bụng ông. Do không kịp phòng bị, những cú đấm này đã làm vị ảo thuật gia vỡ ruột thừa. Ông ngã bệnh trên chuyến tàu đến Detroit, và sau khi cố gắng hoàn thành buổi biểu diễn cuối cùng, ông buộc phải nhập viện. Các bác sĩ đã tiến hành phẫu thuật cho ông nhưng chẳng ích gì. Phần ruột thừa bị vỡ đã gây nhiễm trùng toàn thân, và ông trút hơi thở cuối cùng vào ngày 31/10. Continue reading “31/10/1926: Ngày mất ảo thuật gia lừng danh Harry Houdini”

Thế giới hôm nay: 30/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Alphabet đang gặp rắc rối. Sau khi kết quả kinh doanh quý III khiến các nhà đầu tư thất vọng, cổ phiếu của công ty mẹ của Google đã giảm 13%, bốc hơi hơn 500 tỷ USD giá trị vốn hóa. Doanh thu từ mảng tìm kiếm không đạt kỳ vọng, một phần vì các truy vấn thực hiện ở “chế độ AI” mang lại ít tiền quảng cáo hơn. Tin tức này làm dấy lên quan ngại về việc các công ty chi những khoản tiền khổng lồ cho AI. Trong lúc đó, chỉ số NASDAQ thiên về công nghệ đã giảm gần 1,4%.

Báo cáo thu nhập của Amazon không giúp trấn an được các nhà đầu tư. Công ty báo cáo doanh thu đạt 201,9 tỷ USD – thấp hơn dự kiến của các nhà phân tích. Việc vung tiền cho AI khiến dòng tiền tự do chuyển sang mức âm, với mức chi là 42,4 tỷ USD. Khép lại một ngày buồn cho các công ty công nghệ Mỹ, cổ phiếu của Intel cũng sụt giảm trong phiên giao dịch ngoài giờ sau khi hãng dự báo doanh thu chỉ đạt 15 – 16 tỷ USD trong quý tới, thấp hơn mức ước tính. Nhà sản xuất chip này viện dẫn nguyên nhân là do nhu cầu máy tính cá nhân (PC) chậm lại. Continue reading “Thế giới hôm nay: 30/10/2026”

29/10/1969: Thông điệp đầu tiên được gửi qua ARPANET – tiền thân của Internet

Nguồn: First electronic message is sent via internet precursor ARPANET, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1969, các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Los Angeles (UCLA) đã gửi thành công một thông điệp điện tử – loại hình thông điệp đầu tiên thuộc dạng này – tới Viện Nghiên cứu Stanford thông qua ARPANET, mạng lưới tiền thân của Internet hiện đại.

Vào thời điểm đó, thứ mà ngày nay chúng ta gọi là Internet chỉ mới là một mạng lưới máy tính thử nghiệm sơ khai, được ủy quyền và tài trợ bởi Cơ quan Nghiên cứu Dự án Tiên tiến (ARPA) thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ. Sau khi Nga phóng vệ tinh không gian Sputnik, Tổng thống Dwight D. Eisenhower đã thành lập ARPA vào năm 1958 nhằm đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và hỗ trợ phát triển các công nghệ có tiềm năng ứng dụng trong lĩnh vực quốc phòng. Continue reading “29/10/1969: Thông điệp đầu tiên được gửi qua ARPANET – tiền thân của Internet”

Thế giới hôm nay: 29/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Với khoảng 90% số phiếu đã được kiểm trong cuộc bầu cử ở Israel, liên minh cánh hữu và siêu chính thống của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang trên đà giành được 53 trong số 120 ghế của Quốc hội. Để nắm quyền lãnh đạo, phe đối lập của Gadi Eisenkot – dự kiến giành được 48 ghế–sẽ cần nhanh chóng chứng minh họ có thể đạt được thỏa thuận với các đảng Ả Rập, nhưng việc này đang bị nhiều người phản đối gay gắt. Trong trường hợp phe đối lập không đạt được thỏa thuận, Netanyahu sẽ được trao cơ hội thành lập chính phủ.

Kết quả kinh doanh hàng quý của Microsoft vượt xa kỳ vọng, giúp cổ phiếu của công ty tăng 3% trong phiên giao dịch ngoài giờ. Doanh thu tăng 19% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 92 tỷ USD. Doanh số đặc biệt tăng mạnh tại bộ phận điện toán đám mây Azure, với mức tăng 48% và mang về 33 tỷ USD. Các nhà đầu tư rất hài lòng vì Microsoft đạt được thành tích này trong khi chi tiêu ít hơn dự kiến. Continue reading “Thế giới hôm nay: 29/10/2026”

Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?

Nguồn: Tôn Thành Hạo (Sun Chenghao), “What Does Beijing Mean By ‘Strategic Stability’?,” Foreign Policy, 20/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sau hội nghị thượng đỉnh với Trump, Trung Quốc muốn một cuộc cạnh tranh có kiểm soát.

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đến thăm Bắc Kinh vào tháng 5, ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí rằng Mỹ và Trung Quốc nên vun đắp một “quan hệ mang tính xây dựng về ổn định chiến lược.” Tại cuộc gặp ở Washington vào tháng 9, hai bên tiếp tục tái khẳng định khuôn khổ này và nêu rõ rằng nó phải dựa trên sự tôn trọng, công bằng, và có đi có lại. Các nhà lãnh đạo không tuyên bố chấm dứt cạnh tranh mà đang thừa nhận thực tế: Cạnh tranh cần có một khuôn khổ chính trị để ngăn nó trượt đà thành đối đầu.

Vậy chính xác thì ổn định chiến lược là ổn định điều gì? Continue reading “Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?”

Thế giới hôm nay: 28/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các cuộc thăm dò ý kiến cử tri sau khi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội Israel cho thấy không có người chiến thắng rõ ràng, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có vẻ khó giành được thế đa số. Đảng Likud của ông có thể vẫn là đảng lớn nhất, nhưng được dự báo sẽ mất khoảng một phần tư số ghế. Mức trung bình trong các cuộc thăm dò của Economist cho thấy các đảng đối lập, bao gồm cả đảng của đối thủ chính của Netanyahu là Gadi Eisenkot, giành được khoảng 70 ghế, trong khi khối của thủ tướng chỉ có 50 ghế.

Phe đối lập sẽ cần ít nhất một đảng của người Ả Rập để chiếm đa số. Sự ủng hộ dành cho các đảng này đã đạt mức cao kỷ lục, nhưng Eisenkot lại tỏ ra ngần ngại khi đưa họ vào liên minh. Trước đó, Netanyahu đã liên tục lên mạng xã hội tuyên bố rằng cánh tả và người Ả Rập đang “đánh cắp cuộc bầu cử.” Không có bằng chứng nào được đưa ra. Có lẽ phải mất nhiều tuần nữa chính phủ mới được thành lập. Continue reading “Thế giới hôm nay: 28/10/2026”

Trung Quốc: Thế hệ lãnh đạo tiếp theo đang chờ tới lượt sau cánh gà

Nguồn: William Zheng, “China’s next generation of leaders waiting in the wings for more senior roles,” South China Morning Post, 25/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một cuộc họp tại Bắc Kinh vào tuần này sẽ đặt nền móng để các thành viên thuộc thế hệ thứ bảy của Đảng Cộng sản Trung Quốc – hay 7G – đảm nhận những vị trí chủ chốt.

Các phiên họp toàn thể của Ban Chấp hành Trung ương, cơ quan lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc cầm quyền, là những sự kiện trọng đại trong lịch trình chính trị của đất nước. Trong bài viết dưới đây, William Zheng xem xét cách thế hệ lãnh đạo tiếp theo của đảng được hình thành.

Khi giới tinh hoa chính trị Trung Quốc họp kín tại Bắc Kinh trong Hội nghị Trung ương 5 của Đảng Cộng sản vào thứ Hai ngày 26/10, phần lớn sự chú ý sẽ đổ dồn vào những công tác chuẩn bị âm thầm để bổ nhiệm hàng trăm vị trí then chốt trong đại hội đảng lần thứ 21 vào năm sau. Continue reading “Trung Quốc: Thế hệ lãnh đạo tiếp theo đang chờ tới lượt sau cánh gà”

27/10/1994: Bộ Tư pháp Mỹ thông báo số lượng tù nhân vượt mốc 1 triệu người

Nguồn: Justice Department announces U.S. prison population exceeds 1 million, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1994, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo rằng số lượng tù nhân tại nước này đã vượt mốc 1 triệu người, lần đầu tiên trong lịch sử đất nước. Con số 1.012.851 tù nhân nam và nữ tại các nhà tù tiểu bang và liên bang này chưa bao gồm số người bị giam giữ tại các nhà tù địa phương – nơi ước tính có khoảng 500.000 người đang bị giam giữ, thường là trong thời gian ngắn. Sự gia tăng này, bắt nguồn từ các đạo luật quy định mức án nghiêm khắc hơn, đã khiến Mỹ trở thành quốc gia có tỷ lệ giam giữ cao thứ hai thế giới vào thời điểm đó, chỉ sau Nga. Ngày nay, Mỹ là quốc gia có tỷ lệ giam giữ cao nhất thế giới. Continue reading “27/10/1994: Bộ Tư pháp Mỹ thông báo số lượng tù nhân vượt mốc 1 triệu người”

Thế giới hôm nay: 27/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Anthropic, công ty tạo ra chatbot Claude, nộp hồ sơ niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Nasdaq. Đây sẽ là công ty đầu tiên tập trung chủ yếu vào AI tiên phong chào bán cổ phiếu ra công chúng. Hồ sơ của họ cho thấy khoản lỗ ròng 80,7 tỷ USD và doanh thu 16,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026. Có thông tin cho rằng Anthropic đang đặt mục tiêu san bằng hoặc vượt qua kỷ lục IPO của SpaceX, thương vụ từng huy động được 75 tỷ USD.

Thị trường chứng khoán Brazil lao dốc sau khi Luiz Inácio Lula da Silva bất ngờ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống của nước này. Các nhà đầu tư có lý do chính đáng để lo ngại rằng sự trở lại của Lula trong nhiệm kỳ thứ tư sẽ làm tình hình tài chính công tồi tệ hơn. Chính phủ cánh tả của ông đang điều hành đất nước với mức thâm hụt ngân sách hơn 9% GDP, và ông còn hứa hẹn sẽ tung ra nhiều khoản hỗ trợ hơn nữa. Trị giá đồng real đã giảm 8% so với đồng USD, mức giảm trong một ngày lớn nhất kể từ năm 1999. Continue reading “Thế giới hôm nay: 27/10/2026”

Trung Quốc đi ngược sự ủng hộ của Mao dành cho Nhật trong tranh chấp đảo với Nga

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China defies Mao’s support for Japan in Russia islands row,” Nikkei Asia, 22/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một sự thay đổi tinh tế trong lập trường đã xuất hiện trong bối cảnh quan hệ đối tác Bắc Kinh-Moscow ngày càng sâu sắc.

Chính quyền của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang hành xử như thể muốn phá vỡ một cam kết quan trọng mà Mao Trạch Đông, nhà lập quốc của đất nước này, đã đưa ra với Nhật Bản hơn 60 năm trước.

Vấn đề nằm ở lập trường của Trung Quốc đối với tranh chấp lãnh thổ kéo dài giữa Nhật Bản và Nga xoay quanh bốn hòn đảo nhỏ ngoài khơi Hokkaido, tỉnh cực bắc của Nhật Bản. Được người Nhật gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc, còn người Nga gọi là Nam Kuril, quần đảo này đã bị quân đội Liên Xô chiếm đóng trong những ngày cuối cùng của Thế chiến II và nằm dưới sự kiểm soát thực tế của Nga từ đó đến nay. Chính tranh chấp này đã ngăn cản Nhật Bản và Nga ký kết một hiệp ước hòa bình. Continue reading “Trung Quốc đi ngược sự ủng hộ của Mao dành cho Nhật trong tranh chấp đảo với Nga”