Thế giới hôm nay: 17/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chỉ số chứng khoán NASDAQ thiên về công nghệ của Mỹ giảm khoảng 2,7% và chỉ số S&P 500 giảm 1,9% giữa những quan ngại về sự bền vững của làn sóng bùng nổ AI. Cổ phiếu của Nvidia giảm hơn 4% trong lúc các nhà đầu tư tiếp nhận thông tin về việc Jensen Huang từ chức. Các nhà sản xuất chip châu Á cũng chịu thiệt hại. Anthropic có lẽ sẽ hy vọng rằng sự bất an này không làm chệch hướng đợt IPO dự kiến của họ trong tuần này.

Sau những hệ lụy từ việc Huang từ chức, Bộ Thương mại Mỹ ban hành một quy định tạm thời nhằm ngăn các công ty Trung Quốc giành quyền truy cập từ xa vào các chip AI tiên tiến thông qua các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài. Trước đó, Donald Trump đã phản hồi những lời kêu gọi khôi phục chức giám đốc điều hành Nvidia cho Huang, nói rằng đó “chắc chắn không phải là một ý kiến tồi.” Tuy nhiên, hội đồng quản trị Nvidia được cho là không xem xét việc này.

JPMorgan Chase – ngân hàng lớn nhất nước Mỹ – cho biết họ đang nỗ lực khắc phục một “lỗi phần mềm” làm gián đoạn giao dịch của khách hàng. Ngân hàng này khẳng định không có bằng chứng cho thấy đây là một cuộc tấn công mạng. Trong một diễn biến khác, hãng hàng không United Airlines tuyên bố đã giải quyết xong “sự cố gián đoạn hệ thống trên diện rộng” của mình. Hôm thứ Sáu, một lỗi kỹ thuật đã khiến tất cả các chuyến bay tại Mỹ bị trì hoãn.

Tổng chưởng lý bang California Rob Bonta kiện OpenAI, cáo buộc công ty này “lừa dối và gây nguy hiểm” cho công chúng khi phát triển và thử nghiệm các mô hình tiên tiến mà không có các biện pháp bảo vệ đầy đủ. Vụ kiện của ông viện dẫn vụ nền tảng AI Hugging Face bị các tác nhân OpenAI độc hại tấn công hồi tháng 7. OpenAI khẳng định đã tăng cường các biện pháp kiểm soát bảo mật để đối phó với cuộc tấn công, mà theo họ là do một mô hình nội bộ gây ra.

Năm quốc gia EU thống nhất kế hoạch trục xuất một số người di cư đến Rwanda. Áo, Đan Mạch, Đức, Hy Lạp, và Hà Lan dự kiến mở một trung tâm trục xuất tại quốc gia châu Phi này vào năm tới để xử lý những người không còn lựa chọn pháp lý nào khác để ở lại EU. Những người bị trục xuất sẽ phải chọn giữa việc ở lại Rwanda hoặc trở về quê hương của họ. Kế hoạch này được dự báo sẽ vấp phải nhiều thách thức pháp lý.

Ukraine phát động đợt tấn công bằng máy bay không người lái lớn nhất vào Nga kể từ đầu cuộc chiến đến nay, bao gồm một cuộc không kích vào cây cầu nối Bán đảo Taman của Nga với Crimea, nơi Nga đã sáp nhập vào năm 2014. Cây cầu này là tuyến đường tiếp tế quan trọng cho quân đội Nga. Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã bắn hạ hơn 2.000 máy bay không người lái trong 24 giờ, trong khi thị trưởng Moscow cho biết khoảng 600 chiếc đã bay về phía khu vực này.

Robert Pattinson được chọn làm James Bond tiếp theo. Điệp viên người Anh này sẽ là vai diễn kinh điển mới nhất của nam diễn viên, người trước đây từng đóng vai một phù thủy, một ma cà rồng, và một siêu anh hùng mặc áo choàng. Denis Villeneuve, đạo diễn phần phim thứ 26 của loạt phim Bond với sự tham gia của Pattinson, cho biết nam diễn viên này sở hữu “linh hồn vượt thời gian của 007.”

Con số trong ngày: 23 tỷ USD, là tổng doanh thu của 25 bộ phim trong loạt phim James Bond (sau khi đã điều chỉnh lạm phát).

TIÊU ĐIỂM

Chuyến công du châu Á của Donald Trump bắt đầu

Hôm nay, Tổng thống Donald Trump sẽ dừng chân tại Manila trên đường tới Trung Quốc. Ông đến thủ đô của Philippines vào ngày cuối cùng của hội nghị thượng đỉnh Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Các nhà lãnh đạo của nhóm Bộ Tứ (Quad) dự kiến cũng sẽ gặp gỡ bên lề, đánh dấu cuộc hội ngộ đầu tiên của họ trong hai năm qua. Nhóm này – bao gồm Mỹ, Australia, Ấn Độ, và Nhật Bản – được thiết kế để đối trọng với sức mạnh đang gia tăng của Trung Quốc tại khu vực Thái Bình Dương. Tuy nhiên, quan hệ đang xấu đi giữa Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã cản trở sự hợp tác này.

Ngày mai, Trump sẽ tới Thâm Quyến để dự diễn đàn APEC kéo dài hai ngày. Tại đây, ông dự kiến sẽ gặp các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Nga trong một cuộc họp ba bên hiếm hoi. Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ có ý định thảo luận về vũ khí hạt nhân với Tập Cận Bình và Vladimir Putin; họ cũng được cho là sẽ nói về cuộc chiến tại Iran. Tuy nhiên, Trump dự kiến sẽ không đề cập đến cuộc chiến ở Ukraine hay chiến dịch tình báo bị cáo buộc của Trung Quốc liên quan đến cựu giám đốc Nvidia, Jensen Huang.

Ủy ban Bầu cử Ấn Độ chịu nhiều áp lực

Hôm nay, Tòa án Tối cao Ấn Độ sẽ lắng nghe các tranh luận thách thức việc Ủy ban Bầu cử làm sạch danh sách cử tri. Đây là một quá trình tưởng chừng vô hại khi nó bắt đầu vào tháng 06/2025. Nhiều năm bị bỏ bê khiến danh sách với quy mô gần 1 tỷ người này chứa đầy những người đã qua đời và tên gọi trùng lặp. Ủy ban đã bắt tay vào xác minh các công dân đủ điều kiện với phương châm “Không để cử tri nào bị bỏ lại phía sau.”

Nhưng hỗn loạn đã xảy ra sau đó. Các đợt chỉnh sửa được tiến hành vội vã ngay trước thềm các cuộc bầu cử cấp bang, để lại rất ít thời gian để xem xét các ý kiến phản đối, và 130 triệu cái tên đã bị xóa bỏ. Những người chỉ trích cho rằng điều này cố tình tước đi quyền bỏ phiếu của hàng triệu cử tri hợp pháp – với sự thiên vị nhắm vào người Hồi giáo. Các cuộc biểu tình quy mô lớn nổ ra vào tháng 9 sau khi người đứng đầu ủy ban bị các đồng nghiệp cáo buộc có hành vi sai trái (điều mà ông này phủ nhận).

Những người nộp đơn kiến nghị khẳng định rằng quá trình chỉnh sửa này là bất hợp pháp và hối thúc tòa án tuyên bố vô hiệu hóa nó. Họ muốn kiểm tra hồ sơ của ủy ban để xác định xem các quyết định đã được đưa ra như thế nào. Ủy ban Bầu cử chính là nền tảng cho uy tín của Ấn Độ về các cuộc bầu cử tự do và công bằng. Phiên tòa này đang đặt độ tin cậy của họ vào vòng thử thách.

Sếp mới của Nvidia đối mặt với quyết định khó khăn

Kể từ khi Nvidia chào bán cổ phiếu ra công chúng vào năm 1999, nhà sáng lập Jensen Huang luôn là một nhân vật quen mặt trong các kỳ báo cáo doanh thu. Khi hãng sản xuất chip đứng sau phần lớn làn sóng bùng nổ AI báo cáo kết quả kinh doanh quý III vào hôm nay, giám đốc điều hành tạm thời Colette Kress sẽ phải đối mặt với các nhà đầu tư và nhà phân tích mà không có sự xuất hiện của Huang. Quả là một áp lực không nhỏ.

Huang được cho là đang toan tính tìm cách quay lại vị trí lãnh đạo, sau khi bị buộc phải rời đi vào tuần trước do những tiết lộ về các vụ ngoại tình của ông, trong đó có một vụ với một khách hàng bị nghi ngờ là điệp viên Trung Quốc. Công ty dự kiến doanh thu sẽ tăng trưởng 12% so với quý trước, đạt mức 108 tỷ USD. Nhưng kể từ khi tin tức về vụ ngoại tình đầu tiên bị phanh phui, giá cổ phiếu của Nvidia đã sụt giảm hơn một phần tư, thổi bay gần 1,3 nghìn tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường.

Huang đã đích thân giám sát việc phát triển công nghệ tối tân của công ty. Ông đồng thời cũng là người bán hàng xuất sắc nhất – thuyết phục các nhà đầu tư, các nhà hoạch định chính sách và khách hàng cam kết rót hàng tỷ USD để xây dựng các trung tâm dữ liệu chứa chip của Nvidia. Bê bối gián điệp giờ đây có thể thúc đẩy các nhà lập pháp Mỹ thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đối với các sản phẩm tiên tiến nhất của công ty. Và Kress đang phải gánh vác một nhiệm vụ khó khăn là thuyết phục các nhà đầu tư rằng Nvidia vẫn có thể tiếp tục thăng hoa.

Joe Biden nói rằng mình luôn đúng từ trước đến nay

Joe Biden rất thích những lời hứa. Cuốn sách tranh cử đầu tiên của ông vào năm 2007 có tựa đề là “Promises to Keep” (Những lời hứa phải giữ). Cuốn hồi ký về quãng thời gian làm phó tổng thống của ông mang tên “Promise Me, Dad” (Hứa với con nhé, Bố) – theo lời cầu xin từ cậu con trai cả Beau, người đã qua đời vì bệnh ung thư não (“Hãy hứa với con… rằng Bố sẽ ổn”). Không có gì ngạc nhiên khi cuốn sách viết về nhiệm kỳ tổng thống của ông lại mang tên “Promise Me, America” (Hứa với tôi nhé, nước Mỹ). Những đảng viên Dân chủ hiện vẫn đang phẫn nộ trước quyết định tái tranh cử vào năm 2024 ở tuổi 80 của ông, có lẽ sẽ mỉa mai về việc dấu phẩy trong tựa đề đó đang phải gồng gánh quá nhiều ý nghĩa.

Giống như nhiều tổng thống khác, Biden sử dụng hồi ký để biện minh cho các quyết định của mình. Tuy nhiên, ông lại thiếu đi sự chiêm nghiệm cần thiết để làm điều đó một cách thuyết phục. Ông hậm hực về việc không có thêm một cuộc tranh luận nào khác sau cuộc tranh luận thảm hại đã dập tắt chiến dịch tái tranh cử của mình; ông phàn nàn về cách báo chí đối xử với mình; ông tự hào khoe rằng mình sẽ “chiến thắng” các đảng viên Dân chủ khác nếu ông theo đuổi đề cử năm 2024. Đó hẳn sẽ là một chiến thắng đầy cay đắng: Biden đã phải cắt giảm lịch trình quảng bá sách của mình vì đang mắc bệnh ung thư.