Featured

Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026

Download toàn văn báo cáo (PDF) tại đây: Du an Nghiencuuquocte-Annual report 2025

II. Hoạt động năm 2025

Trong năm 2025, Dự án xuất bản tổng cộng 957 bài, xấp xỉ năm 2024 (954 bài), đạt trung bình 2,62 bài/ngày. Tổng số lượt đọc của trang đạt 6,1 triệu lượt, giảm từ mức 8,3 triệu lượt trong năm 2024. Hiện chúng tôi chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây sụt giảm lượt đọc, nhưng khả năng một phần quan trọng là do tính tăng tóm tắt bằng AI trên các công cụ tìm kiếm, khiến độc giả chỉ đọc thông tin ở đó mà không click vào đường link của các bài viết gốc trên NCQT. Continue reading “Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026”

20/01/1863: Cuộc Hành quân Bùn lầy bắt đầu

Nguồn: Mud March begins, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1863, Binh đoàn Potomac của Tướng Liên minh miền Bắc Ambrose Burnside bắt đầu mở cuộc tấn công nhắm vào Binh đoàn Bắc Virginia của Tướng Robert E. Lee. Tuy nhiên, chiến dịch nhanh chóng sa lầy khi những cơn mưa lớn kéo dài nhiều ngày biến các con đường tại Virginia thành những bãi lầy nhão nhoét. Chiến dịch đã bị hủy bỏ chỉ vài ngày sau đó.

Phe Liên minh khi ấy vẫn còn đang choáng váng sau Trận Fredericksburg thảm khốc tại Virginia vào ngày 13/12/1862. Lực lượng của Burnside đã chịu hơn 13.000 thương vong khi tấn công quân của Lee dọc theo các ngọn đồi phía trên Fredericksburg. Trong khi đó, Lee chỉ chịu khoảng 5.000 thương vong, khiến Fredericksburg trở thành một trong những trận giao tranh có thương vong chênh lệch nhất ở mặt trận phía Đông. Tinh thần của lính miền Bắc đã xuống rất thấp vào mùa đông năm đó. Continue reading “20/01/1863: Cuộc Hành quân Bùn lầy bắt đầu”

Thế giới hôm nay: 20/01/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đan Mạch gửi một lượng quân “đáng kể” tới Greenland sau khi Donald Trump từ chối loại trừ khả năng xâm chiếm hòn đảo Bắc Cực này. Trước đó, Trump đã gửi thư cho Thủ tướng Na Uy, ám chỉ rằng khao khát có được Greenland bắt nguồn từ việc ông bị gạt khỏi giải Nobel Hòa bình. Trump cũng đe dọa áp thuế quan đối với các quốc gia chống đối ông; các nhà lãnh đạo châu Âu dự kiến họp vào thứ Năm để lên kế hoạch phản ứng chung.

Trump xác nhận rằng ông đã mời Vladimir Putin, Tổng thống Nga, tham gia “Hội đồng Hòa bình” nhằm giám sát hoạt động gìn giữ hòa bình tại Gaza. Chính phủ Nga cho biết họ đang “nghiên cứu” lời đề nghị này. Tổng thống Mỹ cũng mời một số nhân vật chính trị và kinh doanh có ảnh hưởng, bao gồm Sir Tony Blair, cựu Thủ tướng Anh, tham gia vào hội đồng. Continue reading “Thế giới hôm nay: 20/01/2026”

Châu Âu cần nghĩ đến điều không tưởng về NATO

Nguồn: Gideon Rachman, “Europe needs to think the unthinkable on NATO,” Financial Times, 12/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Xung đột về vấn đề Greenland có thể phá hủy liên minh xuyên Đại Tây Dương, đòi hỏi một hiệp ước an ninh mới cho châu Âu để thay thế.

Gerardus Mercator có lẽ phải chịu trách nhiệm cho nhiều điều. Ông là một nhà vẽ bản đồ sống ở thế kỷ 16, người đã vẽ ra tấm bản đồ thế giới để hỗ trợ các nhà hàng hải. Trên bản đồ Mercator, vốn phóng đại các vùng cực và vẫn được sử dụng rộng rãi ngày nay, Greenland trông lớn hơn cả Nam Mỹ và có kích thước gần bằng châu Phi. Trên thực tế, hai lục địa kia đều lớn hơn hòn đảo gấp nhiều lần. Continue reading “Châu Âu cần nghĩ đến điều không tưởng về NATO”

‘Thái tử lưu vong’ Reza Pahlavi khó trở thành lời giải cho một Iran ‘thế tục hóa’

Nguồn: Kim Lương Tường, 金良祥：在伊朗，美国复制不了委内瑞拉模式, Guancha, 15/01/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Kể từ sau vụ Mỹ bắt cóc Maduro, thế giới ngày càng lo ngại về việc liệu Mỹ và Israel có nhân bối cảnh bất ổn leo thang tại Iran để phát động một cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, hay thậm chí tìm cách lật đổ chính quyền hiện tại của nước này hay không. Bước vào giữa tháng 1, Bộ Ngoại giao Mỹ đã yêu cầu công dân Mỹ nhanh chóng rời khỏi Iran, đồng thời “chỉ số Pizza” tại Bộ Quốc phòng Mỹ một lần nữa tăng vọt, báo hiệu mùi thuốc súng đang trở nên nồng nặc hơn bao giờ hết.

Trên mặt trận ngoại giao, các động thái liên quan cũng không hề dừng lại. Theo tiết lộ từ truyền thông Mỹ, Steve Witkoff – Đặc phái viên về Trung Đông của Tổng thống Mỹ Trump – mới đây đã có cuộc gặp bí mật “Thái tử cuối cùng của Iran” Reza Pahlavi. Ngay sau đó, Đức, Australia cùng một số quốc gia khác tuyên bố không còn công nhận tính hợp pháp của chính quyền Iran hiện tại. Một cuộc đại chiến dường như đang cận kề. Continue reading “‘Thái tử lưu vong’ Reza Pahlavi khó trở thành lời giải cho một Iran ‘thế tục hóa’”

Thế giới hôm nay: 19/01/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các nhà lãnh đạo châu Âu có thể sẽ gặp nhau vào hôm nay, nhằm tìm kiếm một phản ứng thống nhất đối với nỗ lực mua lại Greenland ngày càng quyết liệt của Donald Trump. Cuối tuần qua, tám quốc gia châu Âu bị Trump đe dọa tăng thuế quan đã đưa ra một tuyên bố đanh thép, cảnh báo về mối đe dọa đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Các lựa chọn của châu Âu bao gồm thuế quan trả đũa, đóng cửa các căn cứ quân sự của Mỹ, và bán tháo Trái phiếu Kho bạc Mỹ. Tất cả đều là những lựa chọn nan giải.

Một vụ va chạm giữa hai tàu cao tốc ở miền nam Tây Ban Nha khiến ít nhất 21 người thiệt mạng và 75 người khác bị thương. Vụ việc xảy ra khi một đoàn tàu đi từ Malaga đến Madrid bị trật bánh và đâm vào một đoàn tàu khác đang đi tới. Nguyên nhân vẫn chưa được xác định. Pedro Sánchez, Thủ tướng Tây Ban Nha, mô tả đây là một “đêm đau thương tột cùng.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 19/01/2026”

Cuộc tấn công của Mỹ vào Iran có thể sẽ phản tác dụng

Nguồn: Marc Lynch, “Why a U.S. Attack on Iran Would Backfire”, Foreign Policy, ngày 14/01/2026

“Trump đã đe dọa tiến hành các cuộc tấn công để ủng hộ những người biểu tình chống chế độ.”

Biên dịch: Lê Mạnh Cường

Với việc lấy lý do ủng hộ các cuộc biểu tình chống chế độ, khả năng Mỹ và có thể cả Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran dường như đang hiện hữu. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên tục đăng các lời đe dọa trực tiếp trên mạng xã hội, bên cạnh đó cũng có rất nhiều thông tin rò rỉ từ các quan chức trong chính quyền về việc Mỹ đang chuẩn bị cho kịch bản này.

Trump có vẻ tự tin quá mức về khả năng thành công của mình ở Venezuela cũng như với các cuộc không kích của Mỹ vào Iran trong năm ngoái, đồng thời ông luôn tỏ ra xem thường những cảnh báo từ các chuyên gia về những rủi ro và hậu quả có thể xảy ra. Nhiều báo cáo ở bên ngoài nước Mỹ cho thấy các quan chức Châu Âu đã được tham vấn về các mục tiêu có khả năng Mỹ nhắm tới, và một vài nhân sự đã nhận được lời khuyên rời khỏi các căn cứ của Mỹ ở Vùng Vịnh. Mặc dù không có dấu hiệu nào cho thấy quyết định tấn công là chắc chắn—Trump có thể chọn áp đặt thêm các lệnh trừng phạt hoặc tấn công mạng—nhưng những tín hiệu trên đang gây lo ngại. Continue reading “Cuộc tấn công của Mỹ vào Iran có thể sẽ phản tác dụng”

Lập trường cứng rắn của Trung Quốc làm tăng uy tín của Thủ tướng Nhật

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China’s tough stance backfires, boosting Japan PM’s popularity,” Nikkei Asia, 15/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhờ tỷ lệ ủng hộ cao, Sanae Takaichi đang dự định tổ chức bầu cử sớm.

Trung Quốc đã liên tục gây áp lực lên Nhật Bản kể từ ngày 07/11, khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đưa ra nhận định về khả năng xảy ra xung đột ở Đài Loan.

Takaichi, người mới nhậm chức khoảng hai tuần rưỡi trước đó, đã nói với Quốc hội Nhật Bản rằng một cuộc tấn công của Trung Quốc vào Đài Loan có thể gây ra mối đe dọa sống còn đối với Nhật Bản, cho phép nước này thực hiện quyền tự vệ tập thể. Continue reading “Lập trường cứng rắn của Trung Quốc làm tăng uy tín của Thủ tướng Nhật”

18/01/1990: Bị cáo trong các phiên tòa Trường mầm non McMartin được tuyên trắng án

Nguồn: Defendant in McMartin Preschool trials is acquitted, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1990, một bồi thẩm đoàn tại Los Angeles đã bỏ phiếu tuyên trắng án mọi tội danh cho Peggy McMartin Buckey, người bị cáo buộc lạm dụng tình dục trẻ em tại Trường mầm non McMartin ở Manhattan Beach, California. Các phiên tòa trong vụ McMartin – vốn đã trở thành một hiện tượng truyền thông – kéo dài hơn sáu năm và tiêu tốn hơn 13,5 triệu đô la mà không đưa ra được một bản án kết tội nào. Tuy nhiên, bồi thẩm đoàn đã không thể thống nhất ý kiến đối với 13 cáo buộc chống lại con trai bà là Ray Buckey, và các công tố viên, vì không muốn buông xuôi vụ việc, sau đó đã xét xử lại anh ta với tám trong số các tội danh này. Continue reading “18/01/1990: Bị cáo trong các phiên tòa Trường mầm non McMartin được tuyên trắng án”

Đại hội XIV của Việt Nam: Quyền lực, cải cách và thế hệ chính trị kế tiếp

Tác giả: Nguyễn Khắc Giang

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam khai mạc ngày 19/1, với khoảng 1.600 đại biểu nhóm họp để hợp thức hóa những quyết định đã được dàn xếp trong nhiều tháng trước đó. Nhưng kỳ đại hội này có thể sẽ là sự kiện quan trọng nhất trong một thế hệ. Không chỉ quyết định ai sẽ nắm quyền trong chính trường Việt Nam đến năm 2031, Đại hội còn cho thấy liệu hệ thống một đảng có thể tự điều chỉnh để đáp ứng những đòi hỏi mới của thời đại, hay sẽ “đông cứng” dưới một bộ máy an ninh vốn chưa bao giờ có ảnh hưởng lớn đến thế. Continue reading “Đại hội XIV của Việt Nam: Quyền lực, cải cách và thế hệ chính trị kế tiếp”

17/01/1994: Paula Jones cáo buộc Bill Clinton quấy rối tình dục

Nguồn: Paula Jones accuses Bill Clinton of sexual harassment, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1994, Paula Jones, một cựu nhân viên của tiểu bang Arkansas, đã đệ đơn kiện Tổng thống Bill Clinton tại tòa án liên bang ở Little Rock, yêu cầu bồi thường thiệt hại 700.000 đô la.

Jones khẳng định rằng Clinton, khi còn là Thống đốc bang Arkansas, đã quấy rối tình dục bà, rồi sau đó bôi nhọ danh dự bà khi bà công khai các cáo buộc của mình. Tháng 8 năm sau, các luật sư của Clinton đã đệ đơn xin bác bỏ vụ kiện của Jones, viện dẫn quyền miễn trừ của Tổng thống. Thẩm phán quận liên bang phán quyết rằng Clinton không thể bị đưa ra xét xử cho đến khi mãn nhiệm, nhưng quá trình điều tra đối với các cáo buộc của Jones vẫn có thể được tiến hành. Continue reading “17/01/1994: Paula Jones cáo buộc Bill Clinton quấy rối tình dục”

“Học thuyết Donroe” của Trump phi lý như thế nào?

Nguồn: Stephen M. Walt, “The ‘Donroe Doctrine’ Makes No Sense”, Foreign Policy, 08/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nếu bạn cảm thấy bối rối về cơ sở chiến lược cho các chính sách của chính quyền Trump đối với Venezuela, bao gồm cả vụ bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro gần đây, tôi không hề trách bạn bởi hầu hết các lý lẽ được Mỹ đưa ra cho đến nay đều không hề thuyết phục một chút nào.

Trước hết, chiến dịch này không phải là để bảo vệ Mỹ khỏi “nạn khủng bố ma túy”. Không chỉ vì Venezuela chưa bao giờ là nguồn cung cấp ma túy bất hợp pháp đáng kể vào Mỹ (và chắc chắn không phải là fentanyl), mà quyết định gần đây của Tổng thống Donald Trump về việc ân xá hoàn toàn cho cựu Tổng thống Honduras Juan Orlando Hernández, người từng bị bồi thẩm đoàn Mỹ kết tội buôn bán ma túy, đã cho thấy ông thực sự quan tâm đến vấn đề đó ở mức độ nào. Continue reading ““Học thuyết Donroe” của Trump phi lý như thế nào?”

Thế giới hôm nay: 16/01/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

María Corina Machado, lãnh đạo phe đối lập Venezuela, đã trao tặng huy chương giải Nobel Hòa bình của bà cho Donald Trump trong một cuộc gặp tại Nhà Trắng, nhưng cuối cùng vẫn phải rời đi mà không thuyết phục được Tổng thống Mỹ ủng hộ bà trở thành lãnh đạo đất nước. Machado nói món quà này ghi nhận “cam kết của Trump đối với sự tự do của chúng tôi.” Tuy nhiên, Trump tuyên bố rằng Machado, người vốn rất nổi tiếng ở Venezuela, lại “không có sự ủng hộ nào” tại đó.

Mỹ đồng ý áp trần thuế quan 15% đối với hàng nhập khẩu từ Đài Loan để đổi lấy việc các nhà sản xuất chip của hòn đảo này (bao gồm cả tập đoàn lớn nhất thế giới TSMC) đầu tư 500 tỷ USD vào các hoạt động tại Mỹ. Chính quyền Trump đã đồng ý giảm mức thuế từ 20% xuống ngang bằng mức áp dụng cho Hàn Quốc và Nhật Bản. Bộ Thương mại Mỹ cho biết thỏa thuận này sẽ dẫn đến một cuộc “hồi hương ồ ạt” của ngành sản xuất chip về lại nước Mỹ. Continue reading “Thế giới hôm nay: 16/01/2026”

Việt Nam nhìn nhận thế nào về cuộc đột kích Venezuela của Mỹ?

Nguồn: Khang Vũ, “The U.S. Raid on Venezuela: The View from Hanoi”, The Diplomat, 13/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng vũ lực để bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, việc chính quyền của ông tuyên bố Washington có quyền dùng vũ lực chiếm Greenland, cùng những đe dọa sử dụng lực lượng quân sự chống lại Colombia, Cuba và Mexico cho thấy Mỹ đang tập trung vào việc khẳng định sự thống trị tại Tây Bán Cầu, như đã đề ra trong Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) năm 2025. Việc một cường quốc xem thường chủ quyền của các nước nhỏ đã vô tình tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, làm giảm đi rào cản đạo đức cho các cường quốc khác hành động tương tự. Điều này càng trở nên rõ rệt khi Washington vừa ép Ukraine phải đổi đất lấy hòa bình với Nga. Continue reading “Việt Nam nhìn nhận thế nào về cuộc đột kích Venezuela của Mỹ?”

Sự rút lui thầm lặng của Trung Quốc khỏi vấn đề phi hạt nhân hóa Triều Tiên

Nguồn: Park Jinwan, “China’s Quiet Retreat From North Korean Denuclearization,” Foreign Policy, 09/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Canh bạc của Bắc Kinh có thể phản tác dụng như thế nào?

Suốt nhiều thập kỷ, Trung Quốc đã gắn chặt quan điểm chính thức của mình đối với Triều Tiên vào mục tiêu “phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên.” Cụm từ này xuất hiện trong một loạt các sách trắng quốc phòng, tuyên bố chung, và các hoạt động ngoại giao, đóng vai trò như bằng chứng hùng hồn của Bắc Kinh rằng họ phản đối tham vọng hạt nhân của Bình Nhưỡng.

Nhưng vào cuối tháng 11 năm ngoái, Trung Quốc đã công bố sách trắng mới nhất về kiểm soát vũ khí, giải trừ quân bị, và chống phổ biến vũ khí hạt nhân – và lần đầu tiên sau nhiều năm, tài liệu này đã loại bỏ mọi đề cập rõ ràng đến việc phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên. Thay vào đó là những lời kêu gọi mơ hồ về “hòa bình,” “ổn định,” và giải quyết thông qua “các biện pháp chính trị,” cũng như nhắc lại “lập trường trung lập” của Trung Quốc về vấn đề này. Continue reading “Sự rút lui thầm lặng của Trung Quốc khỏi vấn đề phi hạt nhân hóa Triều Tiên”

15/01/1929: Ngày sinh Martin Luther King Jr.

Nguồn: Martin Luther King Jr. born, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1929, Martin Luther King Jr. đã chào đời tại Atlanta, Georgia, là con trai của một mục sư Baptist. Ông lớn lên, nhận bằng tiến sĩ thần học, và vào năm 1955 đã giúp tổ chức cuộc biểu tình lớn đầu tiên của phong trào đòi quyền công dân cho người Mỹ gốc Phi: cuộc Tẩy chay Xe buýt Montgomery thành công. Chịu ảnh hưởng bởi Mohandas Gandhi, ông chủ trương bất tuân dân sự và phản kháng bất bạo động đối với nạn phân tách chủng tộc (segregation) ở miền nam nước Mỹ. Các cuộc biểu tình hòa bình mà ông lãnh đạo khắp miền nam nước Mỹ thường bị đáp trả bằng bạo lực, nhưng King và những người ủng hộ ông vẫn kiên trì, và phong trào ngày càng tạo được đà tiến lên mạnh mẽ. Continue reading “15/01/1929: Ngày sinh Martin Luther King Jr.”

Thế giới hôm nay: 15/01/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump tuyên bố “việc giết chóc ở Iran đang dừng lại,” và chế độ này “không có kế hoạch” xử tử những người biểu tình chống chính phủ. Ngoại trưởng Iran nói với truyền thông Mỹ rằng “việc treo cổ là hoàn toàn không thể xảy ra.” Trước đó, Trump đã đe dọa có “hành động cực mạnh” sau các báo cáo về những vụ hành quyết đã được lên kế hoạch. Trong lúc cân nhắc can thiệp quân sự chống lại Iran, Mỹ đã bắt đầu sơ tán một số nhân sự khỏi các căn cứ ở Trung Đông.

Ngoại trưởng Đan Mạch nói rằng các cuộc đàm phán về Greenland tại Nhà Trắng diễn ra “mang tính xây dựng” nhưng vẫn còn “bất đồng cơ bản.” Trước cuộc họp, Trump khẳng định rằng Mỹ “cần” Greenland. Trong khi đó, Đan Mạch thông báo sẽ gửi thêm máy bay, tàu thuyền, và binh lính đến vùng lãnh thổ bán tự trị ở Bắc Cực này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 15/01/2026”

Đe dọa Greenland cho thấy Mỹ thiếu một chiến lược ở Bắc Cực

Nguồn: Imran Bayoumi, “Trump’s Greenland Threats Paper Over a Lack of Arctic Strategy”, Foreign Policy, 08/01/2026.

Biên dịch: Lê Mạnh Cường

Những nỗ lực của Mỹ trong việc đối phó với Nga và Trung Quốc cần có sự hỗ trợ từ đồng minh thay vì xem họ như những mục tiêu.

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu thảo luận việc mua Greenland trong nhiệm kỳ đầu của ông, ý tưởng này đã bị xem là không mấy nghiêm túc. Các nhà lãnh đạo an ninh quốc gia tại Washington nhận thức được tầm quan trọng chiến lược của vùng lãnh thổ thuộc Đan Mạch nhưng cũng thừa nhận rằng hòn đảo ấy rõ ràng không phải để bán. Giờ đây, sau một năm bước vào nhiệm kỳ thứ hai của mình, Trump một lần nữa thể hiện rõ ràng mong muốn Hoa Kỳ sẽ mua lại Greenland – bất kể Đan Mạch có đồng ý hay không. Continue reading “Đe dọa Greenland cho thấy Mỹ thiếu một chiến lược ở Bắc Cực”

Liệu Tập có thể khiến người Trung Quốc chi tiêu nhiều hơn?

Nguồn: Lizzi C. Lee và Jing Qian, “Can Xi Jinping Make China Spend?,” Foreign Policy, 08/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các lãnh đạo biết rằng cầu nội địa yếu là một vấn đề, nhưng họ có thể không có đủ công cụ để khắc phục nó.

“Nhiệm vụ số một trong công tác kinh tế Trung Quốc năm 2026,” ban lãnh đạo Bắc Kinh tuyên bố tại Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương hồi tháng trước, là “kiên định lấy cầu nội địa làm động lực chính và xây dựng một thị trường nội địa mạnh mẽ.” Nhưng tuyên bố rõ ràng không nhất thiết đồng nghĩa với hành động rõ ràng. Dù Bắc Kinh nói rằng họ muốn thúc đẩy tiêu dùng nội địa, vì cả sự ổn định trong nước lẫn tính bền vững quốc tế, các nhà lãnh đạo Trung Quốc nhiều khả năng sẽ không sẵn sàng hành động ở quy mô cần thiết để biến điều đó thành hiện thực. Continue reading “Liệu Tập có thể khiến người Trung Quốc chi tiêu nhiều hơn?”

Thế giới hôm nay: 14/01/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump thúc giục những người biểu tình ở Iran “TIẾP QUẢN” các cơ quan nhà nước, hứa rằng “SỰ TRỢ GIÚP ĐANG ĐẾN” trong lúc làn sóng biểu tình tiếp tục dâng cao trên toàn quốc. Tổ chức Ân xá Quốc tế cảnh báo về “các phiên tòa chóng vánh và các vụ hành quyết tùy tiện” đối với hàng ngàn người Iran bị bắt trong cuộc bạo loạn. Starlink được cho là đã cung cấp dịch vụ internet vệ tinh miễn phí trên khắp Iran. Việc chính phủ cắt internet đã che giấu quy mô của các cuộc biểu tình cũng như sự trả đũa của chính quyền.

Chính quyền Trump nới lỏng việc bán chip AI cho Trung Quốc, cho phép Nvidia xuất khẩu H200, dòng chip mạnh thứ hai của hãng này. Các đơn xin phép bán H200 và các loại chip tương đương giờ đây sẽ được xem xét theo từng trường hợp cụ thể, thay vì bắt đầu với quy tắc mặc định là từ chối. Trump dường như nghĩ rằng tốt nhất là giữ cho Trung Quốc phụ thuộc vào công nghệ của Nvidia, hơn là ép buộc họ tự phát triển các dòng chip tiên tiến của riêng mình. Continue reading “Thế giới hôm nay: 14/01/2026”

Vấn đề Greenland: Bốn kịch bản chiến lược của Mỹ và nguy cơ đối với trật tự pháp lý quốc tế

Nguồn: Trịnh Qua, 郑戈：若让美国成功“拥有”格陵兰岛，将引发灾难性连锁反应, Guancha, 10/01/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Vào năm 2019, Trump gây chấn động dư luận toàn cầu khi công khai tuyên bố muốn “mua” Greenland. Gần đây, vấn đề này được Trump nhắc lại với những lời lẽ mạnh mẽ hơn, biến nó thành một trong những trọng tâm chính của Mỹ sau vụ bắt cóc Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Chính quyền Đan Mạch và Greenland lên án ý tưởng này là “nực cười”, trong khi dư luận quốc tế phần lớn coi đó là một trò hề chính trị. Tuy nhiên, sự kiện tưởng chừng kỳ quặc này hoàn toàn không phải là ngẫu nhiên, mà đóng vai trò là chất xúc tác làm bùng phát những xung lực địa chiến lược vốn bị chôn vùi suốt một thế kỷ rưỡi, đồng thời đẩy trật tự pháp lý quốc tế của thế kỷ 21 vào một cuộc khủng hoảng căn bản về tính chính danh. Continue reading “Vấn đề Greenland: Bốn kịch bản chiến lược của Mỹ và nguy cơ đối với trật tự pháp lý quốc tế”