Liệu Ukraine có thể lật ngược thế cờ?

Nguồn: Jack Watling, “Ukraine Turns the Tide,” Foreign Affairs, 01/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao lệnh ngừng bắn giờ đây lại là một khả năng thực tế?

Cuộc chiến ở Ukraine đã đến một bước ngoặt. Kể từ sau cuộc phản công thất bại năm 2023 của Ukraine, cuộc xâm lược toàn diện của Nga đã ổn định dần thành một chuỗi dễ đoán gồm các đợt tấn công mùa hè và mùa đông, xen kẽ là những quãng thời gian áp lực tấn công giảm bớt trong khi các đơn vị Nga luân chuyển và củng cố lực lượng. Thoạt nhìn, năm nay có lẽ cũng không có gì khác biệt. Khi mùa xuân chuyển dần sang mùa hè, quân đội Ukraine trong các hầm trú ẩn dọc mặt trận một lần nữa lại chứng kiến sự gia tăng đều đặn của các cuộc không kích và nỗ lực xâm nhập từ Nga. Tuy nhiên, tâm trạng của các chỉ huy Ukraine đã thay đổi. Các cuộc tấn công của Nga đang tạo ra ít áp lực hơn lên các đơn vị của họ so với những năm trước. Dù các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và pháo kích vẫn diễn ra liên tục, hiệu suất chiến đấu của Nga đang suy giảm. Ở Kyiv, ngày càng nhiều người lạc quan tin rằng Ukraine có thể chiến đấu với Nga cho đến khi đạt được một lệnh ngừng bắn. Continue reading “Liệu Ukraine có thể lật ngược thế cờ?”

Thế giới hôm nay: 03/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết họ đã tấn công các mục tiêu trên đảo Qeshm ở Eo biển Hormuz. Họ cũng nói rằng Iran đã bắn tên lửa vào Kuwait và Bahrain, nhưng bị Mỹ “đánh chặn thành công.” Đây là lần đầu tiên Bahrain – nơi có căn cứ hải quân của Mỹ – bị tấn công kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được thiết lập giữa Mỹ và Iran. Donald Trump tuyên bố các cuộc đàm phán hòa bình vẫn đang “tiếp diễn.”

Thủ tướng Anh Sir Keir Starmer kêu gọi bình tĩnh sau khi các cuộc biểu tình bạo lực làm rung chuyển Southampton. Tình trạng bất ổn xảy ra sau khi một người đàn ông theo đạo Sikh bị kết án vì sát hại một nam sinh da trắng. Đoạn phim từ camera gắn trên người của cảnh sát cho thấy các sĩ quan còng tay người đàn ông đang hấp hối sau khi nhận được thông tin sai lệch rằng ông đã thực hiện một cuộc tấn công phân biệt chủng tộc. Nigel Farage – lãnh đạo Đảng Cải cách cực hữu – đã bị chỉ trích vì kêu gọi “cơn thịnh nộ lạnh lùng” đối với cái gọi là “thành kiến chống người da trắng” của cảnh sát. Continue reading “Thế giới hôm nay: 03/06/2026”

Trump đang biến Đài Loan thành con bài mặc cả

Nguồn: Derek Grossman, “Trump is turning Taiwan into a bargaining chip,” Nikkei Asia, 02/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Từ thể thao và giải trí cho đến văn hóa người nổi tiếng, kinh doanh, chính trị, hay chính sách đối ngoại, Tổng thống Mỹ Donald Trump hầu như chưa bao giờ bỏ lỡ cơ hội lên tiếng công khai về một chủ đề, dù nhỏ nhặt hay lớn lao. Thế nhưng có một điều ông hiếm khi nhắc đến: Đài Loan. Kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của mình, mỗi khi được hỏi Mỹ có thể phản ứng thế nào trước một cuộc tấn công của Trung Quốc vào hòn đảo này, Trump đã thường xuyên lảng tránh.

Đó là lý do tại sao quyết định phá vỡ sự im lặng về Đài Loan của Trump — cả trước và sau hội nghị thượng đỉnh tháng trước với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh — lại đáng chú ý đến vậy. Những phát biểu của ông mang lại một mức độ trấn an nhất định, nhưng phần lớn sẽ gây lo ngại cho nền dân chủ trên hòn đảo này và 23 triệu công dân của nó. Continue reading “Trump đang biến Đài Loan thành con bài mặc cả”

Đàm phán với Mỹ là lựa chọn duy nhất của Cuba?

Nguồn:  Michael J. Bustamante và Ricardo Herrero, “Cuba’s Only Choice”, Foreign Affairs, 29/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi các đặc nhiệm Mỹ lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào tháng 1, Washington đã đổ dồn áp lực chưa từng có lên Cuba, cựu đồng minh đang lâm vào thế bế tắc của Caracas. Nền kinh tế của hòn đảo vốn đã rơi vào vòng xoáy suy thoái do các lệnh trừng phạt “áp lực tối đa” từ chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu, đại dịch COVID-19, và sự chậm trễ của Havana trong việc áp dụng các cải cách kinh tế sâu rộng hơn. Thế nhưng, việc Cuba mất đi nguồn dầu giá rẻ từ Venezuela mới là đòn chí mạng. Lệnh phong tỏa dầu mỏ trên thực tế mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt lên hòn đảo này trong 5 tháng qua — khi Nhà Trắng chỉ cho phép duy nhất một tàu chở dầu của Nga đi qua — đã đẩy đất nước đến bờ vực nguy hiểm: tình trạng mất điện giờ đây diễn ra hàng ngày và không thể dự đoán, các dịch vụ cơ bản bị đình trệ, và người dân ngày càng tuyệt vọng. Continue reading “Đàm phán với Mỹ là lựa chọn duy nhất của Cuba?”

02/06/1886: Grover Cleveland kết hôn tại Nhà Trắng

Nguồn: Grover Cleveland gets married in the White House, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1886, Grover Cleveland trở thành Tổng thống Mỹ đương nhiệm đầu tiên kết hôn tại Nhà Trắng.

Cleveland bước vào Nhà Trắng khi còn độc thân và rời đi với tư cách một người đàn ông đã có gia đình cùng hai người con. Người vợ mới của ông là một phụ nữ trẻ kém ông 27 tuổi, tên Frances Folsom. Continue reading “02/06/1886: Grover Cleveland kết hôn tại Nhà Trắng”

Thế giới hôm nay: 02/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump tuyên bố rằng Israel và Hezbollah đã đồng ý thu hẹp quy mô các cuộc tấn công lẫn nhau, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vừa hủy bỏ một “cuộc đột kích lớn” vào Beirut, thủ đô của Lebanon. Lebanon đã xác nhận thỏa thuận ngừng bắn một phần. Dù vậy, Thủ tướng Israel khẳng định lực lượng vũ trang của ông sẽ “tiếp tục hoạt động như kế hoạch ở miền nam Lebanon.” Có thông tin cho rằng Iran đang đình chỉ các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ vì sự hiện diện của Israel ở Lebanon.

Anthropic nộp dự thảo hồ sơ cho đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Công ty nghiên cứu trí tuệ nhân tạo này được định giá 965 tỷ USD vào tuần trước và được cho là muốn huy động 60 tỷ USD. Thông báo được đưa ra ngay sau quyết định niêm yết trên sàn Nasdaq của SpaceX, công ty điều hành Grok AI. OpenAI dự kiến cũng sẽ sớm niêm yết. Cùng nhau, ba đợt siêu IPO này có thể bổ sung thêm 4 nghìn tỷ USD vào giá trị vốn hóa thị trường của các công ty niêm yết của Mỹ. Continue reading “Thế giới hôm nay: 02/06/2026”

Ba kịch bản quan hệ Trung – Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump

Nguồn: Lý Thành, Hàn Hoa, 李成：在我看来，中美不必急于推动达成“第四个公报”, Guancha, 27/05/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump, quan hệ Trung – Mỹ đã xuất hiện những thay đổi mang tính bước ngoặt. Nhà Trắng lần đầu tiên chính thức sử dụng khái niệm “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”. Hai bên phát đi những tín hiệu tích cực về hợp tác kinh tế – thương mại, đối thoại chiến lược và kiểm soát rủi ro tại eo biển Đài Loan. Tuy nhiên, cạnh tranh công nghệ, cuộc đua chuỗi cung ứng, vấn đề Đài Loan và những mâu thuẫn mang tính cơ cấu trong nội bộ nước Mỹ vẫn khiến quan hệ Trung – Mỹ đối mặt với nhiều bất định.

Cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước đã kết thúc từ lâu, nhưng những vấn đề đằng sau nó vẫn đáng để suy ngẫm: Vì sao ngoại giao nguyên thủ lần này có thể giúp quan hệ Trung – Mỹ thoát khỏi đà suy giảm và dần ổn định trở lại? Vì sao Trump lại có sự khác biệt đáng kể so với giới chiến lược truyền thống của Mỹ? Điểm rủi ro trong vấn đề Đài Loan nằm ở đâu? Trí tuệ nhân tạo (AI), rủi ro tài chính và xu thế toàn cầu hóa sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tương tác Trung – Mỹ trong tương lai? Continue reading “Ba kịch bản quan hệ Trung – Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump”

Thế giới hôm nay: 01/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ tuyên bố đã ném bom các trạm radar và cơ sở kiểm soát máy bay không người lái ở Iran vào cuối tuần qua, trong lúc Donald Trump đang cân nhắc phiên bản mới nhất của một đề xuất thỏa thuận hòa bình. Giống như các cuộc tấn công gần đây khác, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ gọi các hành động này là “tự vệ.” Iran nói rằng họ đã nhắm mục tiêu vào một căn cứ không quân không xác định của Mỹ để đáp trả. Kuwait, nơi đặt một số cơ sở quân sự của Mỹ, thừa nhận họ đã bị tấn công.

Quân đội Israel thực hiện cuộc xâm nhập đáng kể nhất vào Lebanon trong nhiều thập kỷ, tiến sát một trong những thành phố lớn nhất ở miền nam nước này. Mục tiêu của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là “khoét sâu và mở rộng” quyền kiểm soát của Israel tại những nơi được cho là nằm dưới quyền kiểm soát của Hezbollah. Trong khi đó, lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn đã bắn hơn 300 quả đạn vào Israel. Trước đó, Israel và Lebanon đã đồng ý ngừng bắn vào tháng 4. Continue reading “Thế giới hôm nay: 01/06/2026”

Vì sao Mỹ nên cắt giảm viện trợ quân sự cho Israel

Nguồn:  Steven A. Cook, “Why the U.S. Should Wind Down Military Aid to Israel”, Foreign Policy, 26/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Việc cắt giảm hoặc chấm dứt viện trợ quân sự và các hợp đồng bán vũ khí của Mỹ cho Israel đang trở thành xu hướng thời thượng hiện nay. Vào tháng 4, phần lớn các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã bỏ phiếu chống lại hợp đồng bán các xe ủi đất bọc thép trị giá 295 triệu USD và các quả bom nặng 1.000 bảng trị giá 151 triệu USD cho Israel (thương vụ này dù vậy vẫn được thông qua nhờ sự ủng hộ lớn từ Đảng Cộng hòa). Đây là một bước chuyển dịch đầy kịch tính. Kể từ khi cuộc chiến ở Gaza bùng nổ vào tháng 10/2023, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders đã đệ trình bốn đề xuất nhằm ngăn chặn Washington bán vũ khí cho Israel. Cuộc bỏ phiếu hồi tháng 4 đánh dấu lần đầu tiên đa số các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đứng về phía ông. Continue reading “Vì sao Mỹ nên cắt giảm viện trợ quân sự cho Israel”

AI Trung Quốc phớt lờ lời chia buồn của Takaichi đối với vụ nổ mỏ than

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China AI ignores Takaichi’s condolences over coal mine blast,” Nikkei Asia, 28/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tập đã che giấu sự tức giận với Trump về việc Nhật Bản ‘tái vũ trang’ dưới thời Takaichi.

Các nỗ lực ngoại giao giữa Nhật Bản và Trung Quốc đã gia tăng sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh hồi đầu tháng 5 để hội đàm với người đồng cấp Trung Quốc, Tập Cận Bình.

Hôm thứ Bảy ngày 23/5, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã gửi thông điệp chia buồn tới Tập và Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường về vụ nổ khí gas chết người xảy ra tại một mỏ than ở tỉnh Sơn Tây, miền bắc Trung Quốc vào đêm hôm trước. Continue reading “AI Trung Quốc phớt lờ lời chia buồn của Takaichi đối với vụ nổ mỏ than”

31/05/1977: BBC cấm phát sóng ca khúc “God Save the Queen” của Sex Pistols

Nguồn: The BBC bans the Sex Pistols’ “God Save the Queen”, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1977, ca khúc “God Save the Queen” (Chúa Phù hộ Nữ hoàng) đã bị BBC cấm phát sóng hoàn toàn trên đài phát thanh. Một lệnh cấm như vậy đáng lẽ phải là “nụ hôn thần chết” đối với một đĩa đơn nhạc pop thông thường, nhưng nó lại trở thành sự hậu thuẫn mạnh mẽ cho những quan điểm chống lại giới cầm quyền của nhóm nhạc punk người Anh mang tên Sex Pistols. Continue reading “31/05/1977: BBC cấm phát sóng ca khúc “God Save the Queen” của Sex Pistols”

Ngành công nghiệp tấm pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc lâm vào bất ổn

Nguồn: “China’s world-beating solar industry is in turmoil”, The Economist, 26/05/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Cuộc chiến ở Vùng Vịnh cũng không thể cứu vãn được tình trạng này.

Trong bối cảnh cuộc chiến của Mỹ ở Iran làm chao đảo thị trường năng lượng, các công ty năng lượng sạch của Trung Quốc đáng ra đã có thể tận dụng cơ hội này. Quốc gia này sản xuất hơn 80% tấm pin năng lượng mặt trời của thế giới với số lượng khổng lồ. Nhờ những nỗ lực ấy, các nguồn năng lượng tái tạo đã tạo ra nhiều điện hơn than vào cuối năm ngoái trên toàn thế giới. Dù vậy, ngành công nghiệp tấm pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc — dù dẫn đầu thế giới — đang trong tình trạng bất ổn. Và cuộc chiến cũng không đủ để ổn định tình hình. Continue reading “Ngành công nghiệp tấm pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc lâm vào bất ổn”

Trung Quốc cần Triều Tiên đứng về phía mình

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “China Needs North Korea on Its Side,” Foreign Policy, 27/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tập Cận Bình có thể sẽ sớm đến thăm Bình Nhưỡng, sau khoảng thời gian gián đoạn 7 năm.

Gần đây, truyền thông Hàn Quốc đưa tin rằng các nhân viên an ninh và lễ tân Trung Quốc đã đến Bình Nhưỡng để chuẩn bị và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có lẽ sẽ thăm Triều Tiên vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6.

Phía Trung Quốc chưa xác nhận chuyến đi này, nhưng từ góc nhìn của Tập, một chuyến thăm như vậy vừa quá hạn, lại vừa cần thiết. Dù Bắc Kinh và Bình Nhưỡng thân thiết trên giấy tờ, quan hệ giữa hai bên ở hậu trường lại thường xuyên căng thẳng; Trung Quốc chưa bao giờ thực sự chấp nhận vị thế cường quốc hạt nhân của Triều Tiên và thường lo lắng về việc mất đi tầm ảnh hưởng tại quốc gia này vào tay Nga. Continue reading “Trung Quốc cần Triều Tiên đứng về phía mình”

30/05/1934: Công ty Xe hơi Nissan được thành lập

Nguồn: Nissan Motor Company founded, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1934, Jidosha-Seizo Kabushiki-Kaisha (tiếng Anh là Automobile Manufacturing Co., Ltd.; nghĩa là Công ty TNHH Sản xuất Xe hơi) có trụ sở tại Tokyo đã chính thức mang một cái tên mới: Công ty Xe hơi Nissan.

Jidosha-Seizo Kabushiki-Kaisha được thành lập vào tháng 12/1933. Tên mới của công ty, được thông qua vào tháng 6/1934, là từ viết tắt của Nippon Sangyo — một “zaibatsu” (hay tập đoàn tài phiệt) thuộc sở hữu của người sáng lập Tobata, Yoshisuke Aikawa. Nissan đã sản xuất chiếc Datsun đầu tiên của mình tại nhà máy ở Yokohama vào tháng 4/1935 — hậu duệ của Dat Car, một mẫu xe du lịch nhỏ gọn, vuông vức do nhà tiên phong trong ngành xe hơi Nhật Bản Masujiro Hashimoto thiết kế và được sản xuất lần đầu vào năm 1914. Continue reading “30/05/1934: Công ty Xe hơi Nissan được thành lập”

Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới

Tác giả: Phạm Quý Thọ

Trong bối cảnh địa chính trị đầu thập niên 2020 đang vận động theo hướng ngày càng “phi tuyến tính” — với chiến tranh cục bộ kéo dài, cạnh tranh cường quốc leo thang, phân mảnh chuỗi cung ứng và sự suy giảm niềm tin vào các thiết chế toàn cầu — trật tự quốc tế dường như bước vào một trạng thái khó định danh: không còn là thế giới đơn cực hậu Chiến tranh Lạnh, cũng chưa hình thành một cấu trúc đa cực ổn định. Thay vào đó, nó mang dáng dấp của một hệ thống “bế tắc động”, nơi xung đột, hợp tác và kiềm chế cùng tồn tại trong trạng thái căng thẳng kéo dài.

Bài viết này tiếp cận cục diện đó từ khung phân tích của góc nhìn thực dụng quyền lực và chu kỳ cường quốc, theo đó hành vi của các siêu cường không được hiểu như phản ứng ngẫu nhiên trước biến cố, mà như sự biểu hiện của những quy luật sâu hơn về dịch chuyển tương quan quyền lực trong hệ thống quốc tế. Trong logic này, sự “điên loạn” bề mặt của địa chính trị hiện nay thực chất phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp điển hình: khi trật tự cũ mất khả năng điều phối, còn trật tự mới chưa đạt tới điểm cân bằng thể chế. Continue reading “Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới”

Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản

Nguồn:  Daisuke Kawai, “Japan’s Point of No Return”, Foreign Affairs, 25/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong vòng mười năm qua, Nhật Bản đã rũ bỏ bản sắc hòa bình của mình. Sau khi cam kết chỉ duy trì một lực lượng quân sự quy mô nhỏ thời hậu Thế chiến thứ II, Tokyo giờ đây đang xây dựng các lực lượng vũ trang có năng lực thực sự và một nền tảng công nghiệp quốc phòng quy mô. Ví dụ, vào tháng 12/2018, quốc gia này đã công bố kế hoạch cải tiến các tàu khu trục lớp Izumo để chúng có thể vận hành các chiến đấu cơ F-35B — điều đã mang lại cho Nhật Bản chiếc tàu sân bay đầu tiên kể từ năm 1945 — và mua 147 chiến đấu cơ F-35. Vào năm 2023, họ đã cho phép các công ty của mình bắt đầu bán một số loại vũ khí tấn công và linh kiện vũ khí. Và vào tháng trước, Tokyo đã dỡ bỏ hầu hết các hạn chế còn lại đối với xuất khẩu vũ khí, bao gồm cả tàu khu trục, tên lửa và máy bay phản lực. Continue reading “Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản”

Thế giới hôm nay: 29/05/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

J.D. Vance nói rằng Mỹ và Iran đã tiến “rất gần” đến một thỏa thuận nhưng ông không biết “khi nào hoặc liệu” Donald Trump có ký nó hay không. Theo Phó Tổng thống Mỹ, “một vài điểm khác biệt về ngôn ngữ” vẫn chưa được giải quyết, bao gồm cả “vấn đề làm giàu [uranium].” Theo các báo cáo, thỏa thuận này sẽ buộc cả hai bên gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày trong khi họ tổ chức thêm các cuộc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran.

Benjamin Netanyahu nói rằng ông đã chỉ đạo các lực lượng vũ trang Israel chiếm giữ ít nhất 70% Gaza. Mệnh lệnh của Thủ tướng Israel sẽ vi phạm một thỏa thuận ngừng bắn mà Mỹ làm trung gian vào tháng 10, trong đó Israel đồng ý để lại chỉ hơn một nửa khu vực bị chiếm đóng. Cùng lúc đó, Israel tiếp tục tấn công miền nam Lebanon, dù lệnh ngừng bắn vẫn đang có hiệu lực. Continue reading “Thế giới hôm nay: 29/05/2026”

Hormuz là lời cảnh báo cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nguồn: Lynn Kuok, “Hormuz Is a Warning for the Indo-Pacific,” Foreign Affairs, 22/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Về cuộc cạnh tranh sắp tới trên các tuyến đường thủy của châu Á.

Cuối tháng 2, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành đóng cửa Eo biển Hormuz, cảnh báo rằng “nếu bất kỳ ai cố gắng vượt qua, các anh hùng của Vệ binh Cách mạng và hải quân chính quy sẽ thiêu rụi những con tàu đó.” Bằng cách nhắm mục tiêu vào các con tàu bằng máy bay không người lái và tên lửa chống hạm cũng như rải mìn, Tehran đã bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu dầu từ Trung Đông và đẩy giá năng lượng tăng vọt.

Việc kiểm soát các tuyến đường thủy từ lâu đã được sử dụng để cản trở đối thủ và định hình các kết cục chiến lược. Vào năm 1951, sau khi quốc hữu hóa ngành công nghiệp dầu mỏ của mình, Anh sử dụng áp lực hải quân để ngăn chặn Iran xuất khẩu dầu. Trong “cuộc chiến tàu chở dầu” năm 1984, Iran rải mìn ở Eo biển Hormuz và quấy rối các tàu bè để đáp trả các cuộc tấn công của Iraq. Tuy nhiên, xuyên suốt hai cuộc xung đột này, Eo biển Hormuz vẫn được sử dụng. Continue reading “Hormuz là lời cảnh báo cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”

Thông điệp Magnifica Humanitas thách thức tham vọng AI của Trump

Nguồn:  Christopher White, “On AI, It’s the Pope vs. Trump”, Foreign Policy, 27/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào năm 2023, các nhà lãnh đạo thế giới và giới điều hành công nghệ đã tập trung tại Anh để tham dự Hội nghị Thượng đỉnh về An toàn AI, hội nghị toàn cầu đầu tiên về trí tuệ nhân tạo. Hai năm sau, nhóm này tái họp tại Paris dưới một cái tên khác: Hội nghị Thượng đỉnh về Hành động AI. Sự nhấn mạnh vào yếu tố an toàn đã không còn nữa. Để không ai phải nghi ngờ, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã phát biểu trước khán phòng: “Tương lai của AI sẽ không thuộc về những kẻ chỉ biết ngồi không và lo sốt vó về chuyện an toàn.”

Lập trường thờ ơ của chính quyền Trump đối với AI, như ông Vance đã phác thảo tại Paris, phần lớn được định hình bởi cách tiếp cận buông lỏng quản lý, phi điều tiết hóa nhằm đẩy nhanh tốc độ phát triển. Trong cuộc đua AI toàn cầu, Mỹ trên thực tế không khác gì một vùng Viễn Tây hoang dã. Ngay tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã đảo ngược quyết định và bác bỏ các kế hoạch của chính chính quyền ông nhằm ban hành một quy trình thẩm định AI mới. Continue reading “Thông điệp Magnifica Humanitas thách thức tham vọng AI của Trump”

28/05/1936: Một sợi lông ngựa giúp kết án kẻ sát hại Nancy Titterton

Nguồn: A single horsehair helps convict the killer of Nancy Titterton, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1936, một kẻ giết người đã bị kết án chỉ dựa trên một sợi lông ngựa duy nhất.

Sợi lông ngựa đó là manh mối quyết định trong vụ cưỡng hiếp và sát hại Nancy Titterton ở thành phố New York. Titterton – một tiểu thuyết gia và là vợ của giám đốc đài NBC Lewis Titterton – đã bị cưỡng hiếp và siết cổ trong ngôi nhà sang trọng của bà ở Beekman Place vào buổi sáng ngày 10/04/1936. Những manh mối duy nhất để lại là một đoạn dây dài khoảng 30 cm từng được dùng để trói tay Titterton và một sợi lông ngựa duy nhất được tìm thấy trên tấm khăn trải giường của bà. Continue reading “28/05/1936: Một sợi lông ngựa giúp kết án kẻ sát hại Nancy Titterton”