Featured

Chủ quyền dữ liệu, các luồng xuyên biên giới và cái giá của sự thận trọng

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

    • Ba mô hình đang định hình tranh luận toàn cầu về dữ liệu xuyên biên giới: mô hình dựa trên quyền của EU theo GDPR, cho phép chuyển dữ liệu dựa trên công nhận mức bảo vệ tương xứng hoặc bảo đảm hợp đồng, dưới sự giám sát độc lập; mô hình chủ quyền ưu tiên an ninh của Bắc Kinh, với các đánh giá do nhà nước tổ chức; và con đường trung dung, thân thiện với thương mại của Singapore, dựa trên chứng nhận quyền riêng tư quốc tế và DEPA.
    • Biến số quyết định là tính nhất quán: các quy tắc có tạo thành hệ thống rõ ràng hay chồng lấn, thiếu phối hợp, khiến một giao dịch phải chịu chi phí tuân thủ nhiều lần. Tính nhất quán pháp quy và khả năng tương tác — việc tuân thủ một khuôn khổ được khuôn khổ khác công nhận — là hai khái niệm trung tâm để đánh giá kiến trúc dữ liệu Việt Nam. Continue reading “Chủ quyền dữ liệu, các luồng xuyên biên giới và cái giá của sự thận trọng”
Featured

Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

PHẦN I — TÀI TRỢ CHO NỀN KINH TẾ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Chương 1. Đặt cược vào thất bại: Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và chính trị học của vốn rủi ro

Yozma của Israel và Temasek-EDBI của Singapore cho thấy vốn nhà nước có thể kéo theo tư nhân nếu tách khỏi né tránh rủi ro hành chính. Việt Nam thiếu vốn giai đoạn hạt giống và Series A; nút thắt nằm ở quản trị, không phải nguồn vốn.

Chương 2. Nợ cho những kẻ mơ mộng: Tín dụng chính sách và giới hạn của việc cho start-up vay vốn

Tín dụng chính sách Hàn Quốc, đối lập tài trợ và vốn cổ phần Israel, cho thấy start-up ít phù hợp với công cụ nợ. Chương này xem xét Quỹ Hỗ trợ Đầu tư theo Nghị định 182, gợi ý rằng Việt Nam chọn cho vay, trợ cấp vì an toàn chính trị hơn rủi ro vốn cổ phần. Continue reading “Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’”

17/11/1839: Vở opera đầu tiên của Verdi ra mắt

Nguồn: Verdi’s first opera opens, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1839, vở opera đầu tiên của nhà soạn nhạc người Ý Giuseppe Verdi, mang tên Oberto, conte di San Bonifacio (Oberto, Bá tước xứ San Bonifacio), đã chính thức ra mắt tại Milan. Buổi công diễn được tổ chức tại La Scala, nhà hát danh giá nhất nước Ý. Oberto sớm nhận được nhiều lời khen ngợi, và ngay ngày hôm sau, ông bầu của nhà hát La Scala là Bartolomeo Merelli đã đặt hàng nhà soạn nhạc viết thêm ba vở opera nữa. Sang năm 1842, sau một vài bước lùi trong cả cuộc sống cá nhân lẫn sự nghiệp, vở opera Nabucco đã biến Verdi thành một ngôi sao nổi tiếng chỉ sau một đêm. Sau đó, ông tiếp tục sáng tác nên những vở opera kinh điển như Rigoletto, Il Trovatore, La Traviata, Aída, và Otello. Continue reading “17/11/1839: Vở opera đầu tiên của Verdi ra mắt”

Thế giới hôm nay: 17/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chỉ số chứng khoán NASDAQ thiên về công nghệ của Mỹ giảm khoảng 2,7% và chỉ số S&P 500 giảm 1,9% giữa những quan ngại về sự bền vững của làn sóng bùng nổ AI. Cổ phiếu của Nvidia giảm hơn 4% trong lúc các nhà đầu tư tiếp nhận thông tin về việc Jensen Huang từ chức. Các nhà sản xuất chip châu Á cũng chịu thiệt hại. Anthropic có lẽ sẽ hy vọng rằng sự bất an này không làm chệch hướng đợt IPO dự kiến của họ trong tuần này.

Sau những hệ lụy từ việc Huang từ chức, Bộ Thương mại Mỹ ban hành một quy định tạm thời nhằm ngăn các công ty Trung Quốc giành quyền truy cập từ xa vào các chip AI tiên tiến thông qua các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài. Trước đó, Donald Trump đã phản hồi những lời kêu gọi khôi phục chức giám đốc điều hành Nvidia cho Huang, nói rằng đó “chắc chắn không phải là một ý kiến tồi.” Tuy nhiên, hội đồng quản trị Nvidia được cho là không xem xét việc này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 17/11/2026”

Kỷ nguyên vô chính phủ dưới đáy biển đang đến gần

Nguồn: Elisabeth Braw, “The Coming Era of Undersea Anarchy,” Foreign Policy, 12/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc Thổ Nhĩ Kỳ cản trở xây dựng một tuyến cáp bình thường là dấu hiệu cho thấy sự sụp đổ rộng lớn hơn của trật tự đại dương.

Giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch là điều tốt cho khí hậu, đặc biệt khi hiện nay không có gì bảo đảm rằng nguồn dầu khí dồi dào ở Vịnh Ba Tư sẽ đến được nơi tiêu thụ. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi Hy Lạp và Cộng hòa Síp muốn lắp đặt một hệ thống kết nối – một tuyến cáp điện dưới đáy biển – để cung cấp điện cho cả hai quốc gia.

Chỉ có một vấn đề: Thổ Nhĩ Kỳ muốn giám sát dự án này với lập luận rằng tuyến cáp đi qua vùng biển của họ. Theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), lập luận đó là không đúng – nhưng hiện nay, nhiều quốc gia không còn quá bận tâm đến UNCLOS. Trên thực tế, chúng ta có thể đang chứng kiến một cuộc “chiếm đất” âm thầm – cả dưới đáy biển lẫn trên mặt nước. Continue reading “Kỷ nguyên vô chính phủ dưới đáy biển đang đến gần”

Tại sao cần có một hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập – Putin?

Nguồn: Charles Kupchan, “The Case for a Trump-Xi-Putin Summit”, Foreign Affairs, 13/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chỉ trong vài ngày tới, Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể sẽ tổ chức một cuộc gặp ba bên bên lề hội nghị Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) diễn ra vào tuần tới tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Theo Wall Street Journal, tháng trước Putin đã gợi ý về một cuộc đối thoại ba bên như một cơ hội để bàn cách chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine. Dù chưa có kế hoạch chính thức nào được công bố, chỉ riêng viễn cảnh về cuộc gặp này đã gây ra làn sóng lo ngại rộng khắp. Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski cảnh báo về nguy cơ lặp lại Hội nghị Yalta năm 1945, khi Tổng thống Mỹ Franklin Roosevelt và Thủ tướng Anh Winston Churchill nhượng bộ trước đòi hỏi của nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin về việc để Liên Xô thống trị Đông Âu. Thượng nghị sĩ Mỹ Chris Coons viết trên X: “Không thể có cuộc đàm phán nào về tương lai của Ukraine mà thiếu Ukraine trên bàn đàm phán, và cũng không thể có đàm phán thực chất chừng nào ông Trump còn liên tục tỏ ra yếu thế và khúm núm trước ông Tập và ông Putin.” Continue reading “Tại sao cần có một hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập – Putin?”

Thế giới hôm nay: 16/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Scott Bessent quả quyết rằng Nvidia cần phải “tìm kiếm từ bên ngoài công ty” cho vị trí sếp mới. Bộ trưởng Tài chính Mỹ đã can thiệp khi chiến dịch đưa Jensen Huang – người được Elon Musk và nhiều nhân vật tai to mặt lớn khác ở Thung lũng Silicon hậu thuẫn – trở lại làm sếp của hãng sản xuất chip đang tăng tốc. Theo tờ Financial Times, Huang đã thảo luận về khả năng quay trở lại với những người thân tín. Nvidia sẽ báo cáo kết quả kinh doanh vào ngày mai.

Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy cho biết hoạt động hàng không tại Mỹ chưa thể trở lại bình thường cho đến một thời điểm nào đó trong hôm nay. Các hành khách đã phải chịu đựng vài ngày gián đoạn khốn khổ sau khi một nhà thầu nâng cấp thiết bị kiểm soát không lưu gây ra sự cố mất liên lạc. Theo trang web hàng không FlightAware, 2.300 chuyến bay đã bị hủy vào Chủ nhật, tiếp nối hàng nghìn chuyến khác vào thứ Bảy. Vô số chuyến bay khác cũng đã bị hoãn. Continue reading “Thế giới hôm nay: 16/11/2026”

Khoảnh khắc ‘Yalta mới’ của Tập Cận Bình thành hình ở Thâm Quyến

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi Jinping’s ‘New Yalta’ moment takes shape in Shenzhen,” Nikkei Asia, 12/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhà lãnh đạo Trung Quốc muốn Tổng thống Mỹ phải mang ơn mình về mặt ngoại giao.

Công tác chuẩn bị đang được tiến hành để các nhà lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga gặp nhau bên lề hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) sắp tới tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ lớn của Trung Quốc ở tỉnh Quảng Đông.

Hội nghị thượng đỉnh APEC vào ngày 18 và 19 tháng 11 tới sẽ quy tụ các nhà lãnh đạo của 21 nền kinh tế trong khu vực, dự kiến có sự tham dự của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Continue reading “Khoảnh khắc ‘Yalta mới’ của Tập Cận Bình thành hình ở Thâm Quyến”

15/11/1965: Craig Breedlove lập kỷ lục tốc độ trên bộ mới

Nguồn: Craig Breedlove sets new land-speed record, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1965, tại Đồng Muối Bonneville ở bang Utah, Craig Breedlove (28 tuổi, người California) đã lập một kỷ lục tốc độ trên bộ mới – 600,601 dặm/h (966,57 km/h) – trên chiếc xe Spirit of America của mình. Chiếc xe có giá 250.000 USD và được trang bị một động cơ bổ sung lấy từ máy bay phản lực của Hải quân.

Trên thực tế, Breedlove đã lái xe băng qua sa mạc hai lần trong ngày hôm đó, bởi vì luật kỷ lục thế giới quốc tế yêu cầu một chiếc xe phải thực hiện hai vòng chạy tính giờ, mỗi vòng dài một dặm, trong vòng một giờ. (Các quan chức sẽ ghi lại tốc độ trung bình của cả hai lượt chạy). Trong lượt chạy đầu tiên, Breedlove đạt tốc độ 593,178 dặm/h (954,63 km/h); trong lượt thứ hai – cũng là lần đầu tiên có người chính thức vượt mốc 600 dặm/h – ông đã đạt tốc độ 608,201 dặm/h (978,8 km/h). “Con số 600 đó tuyệt hơn con số 599 cả ngàn lần,” ông chia sẻ sau đó. “Chao ôi, cảm giác thật tuyệt vời.” Continue reading “15/11/1965: Craig Breedlove lập kỷ lục tốc độ trên bộ mới”

Nghịch lý ASEAN

Nguồn: Thitinan Pongsudhirak, “The ASEAN Paradox”, Project Syndicate, 12/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) họp Hội nghị cấp cao lần thứ 49, một loạt rạn nứt đã phơi bày những hạn chế về thể chế của khối. Nhưng giữa một trật tự toàn cầu đang rạn vỡ, ASEAN phải lựa chọn: biến quyền triệu tập của mình thành hành động phối hợp, hoặc bị thu hẹp thành đấu trường cho sự cạnh tranh giữa các cường quốc.

Khi các nhà lãnh đạo Đông Nam Á khoác tay nhau chụp bức ảnh đại gia đình quen thuộc tại Hội nghị cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ở Manila từ ngày 16 đến 18/11, hình ảnh đoàn kết ấy sẽ che khuất một thực tế: sát thềm kỷ niệm 60 năm thành lập, khối này đang chia rẽ hơn và kém hiệu quả hơn bao giờ hết. Giữa một trật tự toàn cầu đang rạn vỡ, ASEAN đứng trước lựa chọn: biến quyền triệu tập của mình thành hành động phối hợp, hoặc bị thu hẹp thành đấu trường cho sự cạnh tranh giữa các cường quốc. Continue reading “Nghịch lý ASEAN”

14/11/1832: Phương tiện giao thông công cộng đầu tiên ở New York

Nguồn: NYC’s first mass transit debuts: a horse-drawn streetcar, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1832, công ty New York and Harlem của Thành phố New York đã ra mắt chiếc xe chạy trên ray (streetcar) do ngựa kéo đầu tiên tại nước Mỹ. Xuất hiện lần đầu trên Phố Bowery và Đại lộ số 4 ở Manhattan, đoạn giữa Phố Prince và Phố 14, chiếc xe này đã trở thành dịch vụ giao thông công cộng đầu tiên của New York. Trong vòng hai tuần sau đó, hành khách đã trả phí 12,5 cent cho mỗi chuyến đi. Continue reading “14/11/1832: Phương tiện giao thông công cộng đầu tiên ở New York”

Trung Quốc trở thành “phòng thí nghiệm” chủ chốt về đổi mới chăm sóc sức khỏe

Nguồn: Ruby Wang, “China is emerging as a key testing ground for healthcare innovations”, Nikkei Asia, 10/11/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Các nước khác trên thế giới có thể học hỏi từ những thành công và thất bại của Trung Quốc trong lĩnh vực này.

Lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đang cần những đột phá công nghệ cấp thiết hơn bao giờ hết. Mặc dù các loại thuốc mới và công cụ y tế kỹ thuật số đã cho thấy tiềm năng giảm bớt áp lực cho ngành, thách thức đặt ra là liệu những hứa hẹn đó có thực sự chuyển hóa thành các giải pháp chăm sóc sức khỏe hữu ích, có giá cả phải chăng và bền vững hay không.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đang nổi lên như một trong những “phòng thí nghiệm” quan trọng nhất thế giới. Continue reading “Trung Quốc trở thành “phòng thí nghiệm” chủ chốt về đổi mới chăm sóc sức khỏe”

Mầm mống thảm họa tại Đài Loan

Nguồn: Rebecca Lissner và Mira Rapp-Hooper, “A Recipe for Disaster in Taiwan”, Foreign Affairs, 09/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Mới vài năm trước, Tổng thống Mỹ Joe Biden từng gây xôn xao khi công khai khẳng định chính quyền của ông sẽ bảo vệ Đài Loan nếu hòn đảo này bị Trung Quốc tấn công – một sự đi chệch khỏi chính sách “mơ hồ chiến lược” truyền thống của Mỹ, theo đó Washington không cam kết thực hiện bất kỳ hành động cụ thể nào. Thế nhưng vào tháng 5, Tổng thống Donald Trump lại gây bão khi đưa ra một lập trường hoàn toàn khác. Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình, ông mô tả Đài Loan là “một con bài thương lượng rất tốt” trong các thỏa thuận với Bắc Kinh và trầm ngâm rằng hòn đảo này nằm sát Trung Quốc nhưng lại cách xa nước Mỹ, ám chỉ lợi ích của Mỹ ở Đài Loan là không đáng kể. Động thái này của Trump dường như đã xác nhận điều mà nhiều nhà quan sát châu Á lo sợ: vị tổng thống Mỹ này sẵn sàng nới lỏng cam kết với Đài Loan để củng cố quan hệ với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình. Continue reading “Mầm mống thảm họa tại Đài Loan”

Thế giới hôm nay: 13/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hậu quả từ vụ bê bối của Jensen Huang lan đến Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick. Một số nhà lập pháp đã yêu cầu Lutnick ra điều trần trước Quốc hội về việc cho phép xuất khẩu chip của Nvidia sang Megaspeed, một công ty có liên hệ với Alice Huang – người bị tình nghi là gián điệp của Trung Quốc. Trước đó, Jensen Huang đã từ chức giám đốc Nvidia sau các báo cáo cho thấy ông có ba mối quan hệ ngoài luồng, trong đó có Alice Huang.

Cổ phiếu của Nvidia lao dốc 14% khi thị trường mở cửa vào hôm qua, nhưng đã phục hồi vào cuối ngày giao dịch và chỉ còn giảm 4%. Cổ phiếu của Supermicro, một nhà sản xuất thiết bị công nghệ từ Mỹ, cũng giảm 11% sau khi Bloomberg đưa tin rằng Bộ Tư pháp Mỹ đang điều tra xem liệu Alice Huang có liên quan đến các nỗ lực buôn lậu sản phẩm của công ty này vào Trung Quốc hay không. Các chỉ số S&P 500 và NASDAQ giảm nhẹ. Continue reading “Thế giới hôm nay: 13/11/2026”

Về căn cứ tàu ngầm mới đầu tiên của Mỹ ở nước ngoài sau 53 năm

Nguồn: “Inside America’s first new submarine base abroad for 53 years”, The Economist, 10/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Các “khách sạn cá ngựa” đã phải được xây dựng trước tiên. Loài cá xương sống ở vùng biển Tây Úc này bơi rất kém, dành phần lớn cuộc đời dùng đuôi bám vào những mỏm đá hoặc các công trình nhân tạo như cầu tàu và bến cảng. Vì vậy, khi Hải quân Hoàng gia Úc bắt đầu nâng cấp căn cứ hải quân HMAS Stirling để làm nơi đồn trú cho các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, các thợ lặn đã được cử xuống để di dời 263 con cá ngựa đến những rạn san hô nhân tạo bằng bê tông cốt thép gần đó.

Không có chi tiết nào là quá nhỏ khi Úc chuẩn bị để căn cứ Stirling đón các tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ bắt đầu từ năm tới. Điều này sẽ biến Stirling thành căn cứ tàu ngầm đầu tiên của Mỹ được thiết lập ở nước ngoài trong hơn nửa thế kỷ, đồng thời trở thành một bàn đạp giúp Mỹ phóng chiếu sức mạnh sâu vào châu Á. Vị trí của căn cứ mang lại một lợi thế lớn so với các căn cứ hiện tại của Mỹ: nó nằm ngoài tầm bắn của hầu hết các loại tên lửa thông thường phóng từ mặt đất của Trung Quốc, ngoại trừ những loại tối tân nhất – khác với căn cứ ở Guam – nhưng lại gần các vùng biển châu Á hơn những căn cứ tàu ngầm khác của Mỹ. Continue reading “Về căn cứ tàu ngầm mới đầu tiên của Mỹ ở nước ngoài sau 53 năm”

Mối nguy từ một Trump “Vịt què”

Nguồn: Daniel W. Drezner và Elizabeth N. Saunders, “The Dangers of a Lame-Duck Trump,” Foreign Affairs, 04/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tổng thống Mỹ sẽ đi xa tới đâu để tạo ra hòa bình – và chiến tranh?

Sau khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ kết thúc, Tổng thống Mỹ Donald Trump giờ đây đã rơi vào vị thế “vịt què” (lame duck). Những tổng thống ở nhiệm kỳ hai khi mất quyền kiểm soát Quốc hội thường phải đối mặt với một thực tế: thời gian dành cho các đạo luật mang dấu ấn cá nhân hoặc những sáng kiến đối nội của họ đã trôi qua. Khi nghĩ về di sản của mình, các tổng thống “vịt què” thường chuyển hướng sang chính sách đối ngoại, nơi quyền lực tổng thống cho phép họ hành động tự do hơn mà ít bị cản trở bởi những rắc rối chính trị trong nước. Việc một tổng thống ở giai đoạn cuối nhiệm kỳ theo đuổi một mục tiêu lớn ở nước ngoài không phải là điều hiếm gặp. Chẳng hạn, Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã dốc nhiều tâm sức vào việc thúc đẩy một thỏa thuận cuối cùng cho xung đột Israel-Palestine trong những ngày cuối nhiệm kỳ. Continue reading “Mối nguy từ một Trump “Vịt què””

12/11/1775: Abigail Adams lên tiếng mạnh mẽ chống lại nước Anh

Nguồn: Abigail Adams leads rhetorical charge against Britain, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1775, khi hay tin nước Anh bác bỏ văn kiện mang tên Kiến nghị Cành Ô liu, Abigail Adams đã viết thư cho chồng mình là John rằng: “Chúng ta hãy dứt áo ra đi, họ không còn xứng đáng làm anh em của chúng ta nữa. Hãy quay lưng lại với họ, và thay vì cầu nguyện cho họ được phồn vinh và hạnh phúc như trước đây, chúng ta hãy cầu xin Đấng Tối cao đập tan các hội đồng của họ và biến mọi mưu đồ của họ thành hư vô.”

Vào tháng 7 trước đó, Quốc hội Mỹ đã thông qua Kiến nghị Cành Ô liu do John Dickinson soạn thảo. Văn kiện này được gửi trực tiếp đến Vua George III, bày tỏ hy vọng hòa giải giữa các thuộc địa Mỹ và Vương quốc Anh. Dickinson – người tha thiết muốn tránh một cuộc tuyệt giao hoàn toàn với nước Anh – đã diễn đạt sự phản đối của các thuộc địa đối với chính sách của Anh như sau: Continue reading “12/11/1775: Abigail Adams lên tiếng mạnh mẽ chống lại nước Anh”

Thế giới hôm nay: 12/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Ban giám đốc Nvidia tổ chức các cuộc đàm phán khẩn cấp để thảo luận về tương lai của Jensen Huang tại công ty. Nếu ông bị phế truất, thì Colette Kress, giám đốc tài chính của nhà sản xuất chip này, có thể sẽ tiếp quản vị trí giám đốc điều hành tạm thời. Trước đó, tờ New York Times đưa tin Huang – người đang bị điều tra vì có quan hệ với một nghi phạm điệp viên Trung Quốc – còn có một quan hệ ngoại tình khác với một nhân viên của Nvidia. Giá cổ phiếu của nhà sản xuất chip đã lao dốc gần 9% trong giao dịch ngoài giờ.

Cùng lúc đó, cổ phiếu của các đối thủ cạnh tranh với Nvidia lại tăng vọt. Trong số những cái tên hưởng lợi có AMD và Broadcom, hai nhà sản xuất chip khác của Mỹ, cũng như các nhà sản xuất chip Trung Quốc như SMIC, với mức cổ phiếu tăng tới 5,2%. Các cổ phiếu công nghệ khác cũng tăng vọt sau khi Coreweave – một nền tảng “đám mây kiểu mới” chuyên cho thuê chip AI chuyên dụng – báo cáo doanh thu vượt qua kỳ vọng của các nhà phân tích. Continue reading “Thế giới hôm nay: 12/11/2026”

Bê bối gián điệp Nvidia: Mỹ phản ứng quá chậm?

Nguồn: David Ignatius, “The Nvidia Spy Scandal Was Hiding in Plain Sight,” Foreign Policy, 10/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cơ quan tình báo Trung Quốc đã đánh cược vào dục vọng và sự kiêu ngạo, còn Washington lại quá chậm chạp trong việc nhận ra rủi ro.

Keith Riggin, người từng đứng đầu văn phòng CIA tại Bắc Kinh và sau này trở thành cố vấn cho các công ty Mỹ về mối đe dọa tình báo Trung Quốc, kể rằng ông từng đưa ra một lời cảnh báo đơn giản cho các giám đốc điều hành Mỹ về những phụ nữ xinh đẹp có thể tiếp cận họ ở Bắc Kinh: “Các vị không trở nên đẹp trai hơn chỉ vì đến một nơi như Trung Quốc đâu.”

Nhưng các giám đốc điều hành và quan chức chính phủ hàng đầu của Mỹ thường rất kiêu ngạo, Riggin nói. Họ phớt lờ những lời cảnh báo và đôi khi nghĩ rằng các quy tắc an ninh không áp dụng cho mình. Chính điều đó có thể biến họ thành những mục tiêu dễ dàng cho các thủ đoạn ngày càng tinh vi của cơ quan tình báo Trung Quốc, tức Bộ An ninh Quốc gia (MSS). Continue reading “Bê bối gián điệp Nvidia: Mỹ phản ứng quá chậm?”

Ý nghĩa đích thực của quyền lực là gì?

Nguồn: David Sacks, “The True Meaning of Power”, Foreign Affairs, 06/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

“Chính trị quốc tế, cũng như mọi hình thức chính trị khác, đều là cuộc đấu tranh giành quyền lực”. Hans Morgenthau đã viết câu này tại bàn làm việc của mình ở Chicago vào buổi đầu Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ và Liên Xô bắt đầu bước vào cuộc cạnh tranh không hồi kết nhằm giành quyền thống trị toàn cầu. Cuốn Politics Among Nations (Chính trị giữa các quốc gia) mà Morgenthau sau đó hoàn thành nhanh chóng trở thành giáo trình về quan hệ quốc tế được sử dụng rộng rãi nhất tại Mỹ, đồng thời đặt nền móng cho một khuôn khổ tư tưởng mang tên chủ nghĩa hiện thực – học thuyết đã định hướng cho nhiều thế hệ học giả và nhà hoạch định chính sách. Continue reading “Ý nghĩa đích thực của quyền lực là gì?”

Thế giới hôm nay: 11/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các đảng viên Cộng hòa tại Hạ viện Mỹ chặn một nỗ lực nhằm luận tội Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth. Thomas Massie, một hạ nghị sĩ Cộng hòa sắp mãn nhiệm, đã tìm cách luận tội Hegseth vì phát động chiến tranh ở Iran mà không có sự chấp thuận của Quốc hội, cùng với một số cáo buộc khác. Không có đảng viên Cộng hòa nào khác ủng hộ động thái của Massie. Về phần mình, Hegseth gọi vụ việc này là “một trò hề.” Nhưng khi Đảng Dân chủ lên nắm quyền kiểm soát viện này vào tháng 01, ông có thể sẽ lại trở thành mục tiêu.

Volodymyr Zelensky cho biết các cuộc hội đàm ba bên giữa Mỹ, Nga, và Ukraine là “mang tính xây dựng và khá thực chất,” đồng thời đề cập đến các vấn đề nhân đạo. Các quan chức từ ba quốc gia đang nhóm họp tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất trong cuộc hội đàm đầu tiên của họ kể từ tháng 2. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán này không mấy hiệu quả trong việc làm chậm lại các cuộc giao tranh. Ukraine cáo buộc Điện Kremlin đã tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng ngay trong đêm. Continue reading “Thế giới hôm nay: 11/11/2026”