Thế giới hôm nay: 26/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vận chuyển hàng hải trên Eo biển Hormuz bị đình chỉ sau khi một tàu chở hàng treo cờ Singapore bị tấn công. Các quan chức Mỹ cáo buộc Iran đứng sau cuộc tấn công mà họ cho là bằng máy bay không người lái. Trước đó, Iran cảnh báo các tàu thuyền chỉ được sử dụng các tuyến đường mà họ đã phê duyệt. Vụ việc khiến Tổ chức Hàng hải Quốc tế của Liên Hiệp Quốc phải tạm dừng kế hoạch sơ tán các thủy thủ mắc kẹt ở eo biển này. Giá dầu cũng tăng vọt để phản ứng lại.

Số người chết được xác nhận trong các trận động đất hôm thứ Tư ở Venezuela lên tới 235 người. Lực lượng cứu hộ vẫn tiếp tục tìm kiếm trong đống đổ nát của hàng trăm tòa nhà bị sập. Hai trận động đất này là những trận động đất lớn nhất – và có thể là tàn khốc nhất – xảy ra ở nước này trong hơn một thế kỷ qua. Nhiều quốc gia trên thế giới đã cam kết hỗ trợ. Mỹ cử hai tàu hải quân và máy bay vận tải. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã cam kết 200 triệu USD để xây dựng lại cơ sở hạ tầng, theo lời Delcy Rodríguez, quyền tổng thống Venezuela. Continue reading “Thế giới hôm nay: 26/06/2026”

Cuộc khủng hoảng an ninh quốc gia do công nghệ lượng tử đã cận kề

Nguồn: Anne Neuberger, “The Coming Quantum National Security Crisis,” Foreign Affairs, 17/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trung Quốc và Nga đang thu thập các bí mật được mã hóa — và ngày càng tiến gần hơn tới việc phá vỡ chúng.

Cứ khoảng hai thập kỷ, một công nghệ mới lại xuất hiện, làm đảo lộn an ninh quốc gia. Hồi những năm 1940 và 1950, bom nguyên tử và bom hydro đã thiết lập nên răn đe hạt nhân. Sang những năm 1970 và 1980, vi điện tử đã dẫn đến việc tạo ra vũ khí tàng hình, vũ khí chính xác và các mạng lưới kỹ thuật số thuở sơ khai. Đến những năm 1990, Internet và việc triển khai Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPS) đã định hình lại ngành thông tin liên lạc. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo đang tiếp sức mạnh cho các loại vũ khí tự hành và nâng cấp năng lực không gian mạng, nhưng chẳng bao lâu nữa, công nghệ lượng tử sẽ là thứ biến đổi vô số lĩnh vực — từ việc phơi bày các bí mật an ninh quốc gia cho đến phô trương sức mạnh quân sự. Continue reading “Cuộc khủng hoảng an ninh quốc gia do công nghệ lượng tử đã cận kề”

Từ Việt Nam đến Iran: Ngoại giao thời chiến và những thỏa thuận bí mật

Nguồn:  Pierre Asselin, “From Vietnam to Iran: Wartime Diplomacy and Secret Deals”, War on the Rocks, 24/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chiến tranh hiếm khi kết thúc bằng một hành động ngoại giao đơn lẻ. Thông thường, nó phải trải qua hàng loạt lệnh ngừng bắn, khung thỏa thuận, biên bản ghi nhớ, cũng như những dàn xếp tạm thời hoặc thậm chí bí mật trước khi bất kỳ ai có thể xác định được liệu hòa bình có thực sự trong tầm tay hay không. Bản ghi nhớ giữa chính quyền Trump với Iran cần được hiểu theo khía cạnh đó. Cả về hình thức lẫn logic, nó gợi nhớ đến một nỗ lực của Mỹ trước đây nhằm đàm phán rút lui khỏi một cuộc xung đột không được lòng dân: Hiệp định Hòa bình Paris năm 1973.

Bốn bên chính trong Chiến tranh Việt Nam (1965-1975) — Mỹ, Việt Nam Cộng hòa, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam (thường được gọi là Việt Cộng) — đã ký Hiệp định Chấm dứt Chiến tranh và Lập lại Hòa bình tại Việt Nam vào ngày 27/1/1973. Thỏa thuận này là kết quả của hơn bốn năm đàm phán công khai, nửa công khai và bí mật diễn ra tại thủ đô nước Pháp. Continue reading “Từ Việt Nam đến Iran: Ngoại giao thời chiến và những thỏa thuận bí mật”

25/06/2009: “Ông hoàng nhạc Pop” Michael Jackson qua đời ở tuổi 50

Nguồn: “King of Pop” Michael Jackson dies at age 50, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2009, Michael Jackson — một trong những nghệ sĩ giải trí thành công nhất về mặt thương mại trong lịch sử — đã qua đời ở tuổi 50 tại nhà riêng ở Los Angeles, bang California, sau khi bị ngừng tim do sự kết hợp chết người của nhiều loại thuốc mà bác sĩ riêng đã kê cho ông.

Trưởng thành trong vai trò giọng ca chính đầy tài năng của ban nhạc gia đình Jackson 5, Michael Jackson phát hành album solo đầu tay Got to Be There vào năm 1972, trong khi vẫn tiếp tục biểu diễn cùng các anh em của mình. Continue reading “25/06/2009: “Ông hoàng nhạc Pop” Michael Jackson qua đời ở tuổi 50”

Thế giới hôm nay: 25/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hai trận động đất lớn xảy ra tại Venezuela, khiến ít nhất 32 người thiệt mạng và 700 người khác bị thương. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), có 44% khả năng số người chết sẽ vượt qua con số 10.000. Delcy Rodríguez – quyền tổng thống Venezuela – đã ban bố tình trạng khẩn cấp. Phía Mỹ cho biết họ đang cử các đội tìm kiếm và cứu nạn đến. Mạng lưới điện và viễn thông đang bị sập ở một số khu vực của Venezuela.

SK Hynix, nhà sản xuất chip nhớ lớn thứ hai thế giới, nói rằng họ đang tìm cách huy động tới 29,4 tỷ USD trên sàn giao dịch Nasdaq của Mỹ. Tuần này, gã khổng lồ công nghệ đã vượt qua Samsung Electronics trong một thời gian ngắn để trở thành công ty có giá trị nhất Hàn Quốc. Quyết định niêm yết của SK Hynix có thể giúp công ty vượt qua mức 25,6 tỷ USD mà Saudi Aramco từng huy động được trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào năm 2019, một kỷ lục mãi cho đến đợt IPO trị giá 75 tỷ USD của SpaceX. Cổ phiếu của SK Hynix đã tăng tới 12% sau thông báo này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 25/06/2026”

Một châu Âu mang màu sắc Pháp hậu Brexit

Nguồn: “Britain’s departure made Europe more French”, The Economist, 18/06/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Một EU với ít thành viên hơn đã học được cách sống mà không có sự hiện diện của nước Anh.

Vào thời điểm cuộc trưng cầu dân ý Brexit tháng 6 năm 2016, nhiều người dự đoán rằng trong thập kỷ tiếp theo, Liên minh châu Âu hoặc sẽ tan rã hoặc sẽ nhanh chóng tiến tới sự thống nhất ngày càng chặt chẽ hơn. Lựa chọn cách nhìn nào phụ thuộc vào người đưa ra nhận định. Những người theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu, bao gồm những người trong chiến dịch Brexit của Anh, dự đoán rằng nước đầu tiên rời khỏi liên minh sẽ tạo ra một hiệu ứng domino, khiến các nước còn lại cũng muốn rời đi. Ngược lại, những người ủng hộ châu Âu lại nhìn thấy một cơ hội: khi đất nước thành viên bảo thủ ngoài khơi xa này rời đi, một EU bao gồm các nước châu Âu lục địa sẽ trở nên gắn kết hơn. Tuy vậy, cả hai luồng ý kiến đều đồng ý rằng tiếng Anh — thứ ngôn ngữ của nước Anh bội bạc theo cách nói của người Pháp — sẽ mất dần ảnh hưởng tại trụ sở EU ở Brussels. Continue reading “Một châu Âu mang màu sắc Pháp hậu Brexit”

Trung Quốc có thể chiếm Đài Loan mà không cần động binh?

Nguồn:  Richard Haass và David Sacks, “China Could Win Taiwan Without Fighting”, Foreign Affairs, 22/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chính phủ Mỹ lẫn Trung Quốc đều khẳng định mối quan hệ giữa họ là mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới. Hai bên cũng đồng ý rằng ngòi nổ cho một cuộc xung đột vũ trang dễ xảy ra nhất giữa họ chính là Đài Loan. Về mặt lý thuyết, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình thảo luận sâu về Đài Loan tại Bắc Kinh hồi tháng trước, và hai nhà lãnh đạo ra về với sự thấu hiểu rõ hơn về lập trường của nhau, đáng lẽ phải là một tín hiệu đáng mừng.

Thế nhưng, hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung vừa qua hoàn toàn không mang lại sự an tâm. Trái lại, nó đại diện cho bước đi mở màn của ông Tập trong một nỗ lực bền bỉ nhằm khiến chính quyền ông Trump giữ khoảng cách với Đài Loan. Chuyến thăm của ông Trump vừa mới bắt đầu thì Trung Quốc đã đưa ra một tuyên bố dẫn lại lời cảnh báo mà ông Tập đã gửi tới ông Trump: nếu Đài Loan “được xử lý thỏa đáng, mối quan hệ song phương sẽ có sự ổn định tổng thể”, nhưng nếu không, “hai nước sẽ xảy ra va chạm và thậm chí là xung đột, đẩy toàn bộ mối quan hệ vào tình thế vô cùng nguy hiểm”. Continue reading “Trung Quốc có thể chiếm Đài Loan mà không cần động binh?”

Thế giới hôm nay: 24/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thị trường tiếp tục đà biến động chóng mặt, khi các cổ phiếu ở châu Á tăng rồi lại giảm điểm trong phiên giao dịch sớm. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc đã vọt lên 4% trước khi giảm; hôm qua, chỉ số này cũng giảm 10%. Ở Mỹ, chỉ số S&P 500 đóng cửa giảm gần 1,5%, trong khi chỉ số NASDAQ tập trung vào công nghệ giảm 2,2%. Các nhà đầu tư dường như chưa quyết định được liệu các cổ phiếu trí tuệ nhân tạo có đang được định giá quá cao hay không. Họ cũng lo ngại rằng lãi suất ở Mỹ có thể tăng lên.

Thượng viện Mỹ bỏ phiếu với tỷ lệ 50-48 để thông qua một nghị quyết về quyền hạn chiến tranh nhằm ngăn Donald Trump thực hiện hành động quân sự chống lại Iran mà không có sự chấp thuận của Quốc hội. Bốn đảng viên Cộng hòa đã đứng về phía các thượng nghị sĩ Dân chủ. Hạ viện đã thông qua nghị quyết này hồi đầu tháng. Dù là một lời khiển trách mạnh mẽ đối với cuộc chiến của Trump ở Iran, nhưng nó không mang sức mạnh của luật pháp. Continue reading “Thế giới hôm nay: 24/06/2026”

Bài học về an ninh lương thực cho thế giới từ cuộc chiến Iran

Nguồn:  Maximo Torero, “What the Iran War Taught the World About Food Security”, Project Syndicate, 22/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Bản ghi nhớ mới đây giữa Mỹ và Iran hứa hẹn khôi phục dòng chảy dầu mỏ, khí đốt tự nhiên, lưu huỳnh và phân bón qua eo biển Hormuz, giúp giảm bớt áp lực lên thị trường nông sản và hạn chế nguy cơ một cuộc khủng hoảng an ninh lương thực toàn cầu trầm trọng hơn. Tuy nhiên, dù bản ghi nhớ này có thể làm giảm cường độ của cú sốc — với giả định eo biển vẫn được mở — nó không thể xóa bỏ bài học cốt lõi từ bốn tháng qua: ngành nông nghiệp vẫn đang đối mặt với lỗ hổng nguy hiểm trong chuỗi cung ứng phân bón.

Trước sự bất định lớn từ chính bản ghi nhớ này, chưa kể đến quan hệ dài hạn với Iran nói chung, các quốc gia nên tận dụng khoảng lắng dịu trước mắt để củng cố khả năng chống chịu trước khi cú sốc tiếp theo ập đến. Câu hỏi không phải là liệu một sự gián đoạn khác có xảy ra hay không, mà là liệu chúng ta có được chuẩn bị tốt hơn khi điều đó xảy ra hay không. Continue reading “Bài học về an ninh lương thực cho thế giới từ cuộc chiến Iran”

Hồi kết cho giai đoạn tăng trưởng cao của Trung Quốc

Nguồn: James Palmer, “The End of Chinese Growth,” Foreign Policy, 15/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tham vọng kinh tế của Bắc Kinh đã bị kéo trở lại mặt đất.

Đối với nhiều quốc gia, mức tăng trưởng GDP thường niên từ 4,5 đến 5% sẽ là một năm rất tốt đẹp. Với Trung Quốc, quốc gia vừa công bố mục tiêu này trong năm nay, đây là việc cố tình đặt kỳ vọng ở mức thấp. Sau hơn ba thập kỷ tăng trưởng cao ngất ngưởng — thường xuyên vượt mức 10%/năm — tham vọng kinh tế của Bắc Kinh giờ đây đã bị kéo trở lại mặt đất. Và điều đó làm thay đổi nhiều thứ hơn chỉ nền kinh tế của quốc gia này. Continue reading “Hồi kết cho giai đoạn tăng trưởng cao của Trung Quốc”

23/06/2013: Nik Wallenda đi trên dây qua Little Grand Canyon

Nguồn: Wallenda crosses Little Grand Canyon on high wire, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2013, nghệ sĩ đi dây trên không 34 tuổi Nik Wallenda đã trở thành người đầu tiên đi trên dây cáp bắc qua hẻm núi sông Little Colorado, gần Grand Canyon National Park ở bang Arizona. Wallenda không đeo dây an toàn khi thực hiện hành trình dài khoảng 400 m trên một sợi cáp thép dày 5 cm, ở độ cao hơn 457 m phía trên hẻm núi. Chỉ một năm trước đó, Wallenda — thành viên của gia đình nghệ sĩ xiếc nổi tiếng The Flying Wallendas — đã trở thành người đầu tiên đi dây qua Thác Niagara. Continue reading “23/06/2013: Nik Wallenda đi trên dây qua Little Grand Canyon”

Thế giới hôm nay: 23/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Andy Burnham tuyên thệ nhậm chức nghị sĩ Quốc hội. Cựu thị trưởng Greater Manchester gần như chắc chắn sẽ thay thế Keir Starmer làm lãnh đạo Công Đảng và theo đó trở thành thủ tướng Anh. Starmer đã tuyên bố từ chức vào hôm qua, sau khi đánh mất sự ủng hộ của đảng mình. Việc đề cử người thay thế ông sẽ bắt đầu vào ngày 09/07, nhưng Burnham hiện không có đối thủ nào đáng gờm.

Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán Iran, cho biết “Iran sẽ quản lý Eo biển Hormuz” sau khi đồng ý thiết lập một “đường dây nóng điện thoại” cho các tàu thuyền đi qua tuyến đường biển này. Trước đó, J.D. Vance nói rằng Iran đã đồng ý tiếp nhận các thanh sát viên vũ khí hạt nhân của Liên Hiệp Quốc. Phó tổng thống Mỹ cũng ám chỉ rằng bất kỳ tài sản nào của Iran được phong tỏa đều phải được dùng để mua các sản phẩm nông nghiệp Mỹ. Continue reading “Thế giới hôm nay: 23/06/2026”

Tập đang chống lại sự chuyển giao thế hệ

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “73-year-old Xi Jinping resists generational shift,” Nikkei Asia, 18/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vai trò mới của cánh tay phải ở tuổi thất thập làm dấy lên đồn đoán.

Ở Trung Quốc, tuổi 70 theo truyền thống được gọi là “cổ lai hy,” nghĩa đen là “xưa nay hiếm.” Cụm từ này bắt nguồn từ một câu thơ nổi tiếng của Đỗ Phủ, nhà thơ lớn thời nhà Đường, ngụ ý rằng người sống đến 70 tuổi từ xưa đến nay vốn rất hiếm.

Nhưng Chủ tịch Trung Quốc kiêm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Tập Cận Bình — người vừa bước sang tuổi 73 vào thứ Hai ngày 15/6 — giờ đây lại cho rằng một người 70 tuổi vẫn còn rất trẻ trung. Continue reading “Tập đang chống lại sự chuyển giao thế hệ”

Giải ảo huyền thoại Trần Đức Thảo: Tiến trình lịch sử của một trí thức

Tác giả: Charles Paine

Trong lịch sử học thuật thế kỷ 20 ở Việt Nam, việc đánh giá vai trò của Trần Đức Thảo thường bị chi phối bởi các tự sự chính trị mang tính huyền thoại hóa hoặc tâm lý tự hào dân tộc thái quá, dẫn đến sự định danh thiếu chính xác về khái niệm “triết gia”. Dưới lăng kính khảo sát hàn lâm nghiêm ngặt về lịch sử ý niệm và dựa trên tiến trình thời gian thực tế từ đầu thập niên 1940 tại Pháp đến tận những năm cuối thập niên 1970 tại Việt Nam, dễ dàng nhận ra sự thật lịch sử rõ ràng rằng Trần Đức Thảo chưa thể là một triết gia.

Xét về bản chất cốt lõi của lao động tri thức, ông là một học giả có năng lực ngôn ngữ và giải mã văn bản xuất chúng, một nhà bình luận lý thuyết nhạy bén trước các trào lưu mới, nhưng vĩnh viễn dừng lại trước ngưỡng cửa của sự bắt đầu kiến tạo hệ thống hay trường phái tư tưởng riêng. Các di sản của ông xuyên suốt cuộc đời thực chất là một chuỗi những sự lắp ghép cơ học bị bỏ dở. Sự dang dở này không chỉ xuất phát từ những hạn chế nội tại trong phương pháp luận mà còn chịu sự chi phối nặng nề của hoàn cảnh lịch sử khốc liệt và sự kiểm tỏa của các cấu trúc quyền lực chính trị mà ông mong muốn được tham gia xây dựng. Continue reading “Giải ảo huyền thoại Trần Đức Thảo: Tiến trình lịch sử của một trí thức”

Thế giới hôm nay: 22/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các quan chức Mỹ và Iran kết thúc vòng đàm phán tại Thụy Sĩ về giai đoạn tiếp theo của thỏa thuận hòa bình giữa hai bên. Các nhà hòa giải Qatar và Pakistan tuyên bố đã có “tiến triển đáng khích lệ” hướng tới một thỏa thuận lâu dài. Nhưng Donald Trump lại cảnh báo rằng “tôi có thể làm bất cứ điều gì mình muốn” sau 60 ngày tạm dừng giao tranh, bao gồm cả việc “tiếp quản phần còn lại của đất nước.” Mohammad Bagher Ghalibaf, nhà đàm phán chính của Iran, cảnh báo Mỹ không nên đưa ra những lời đe dọa.

Theo kết quả kiểm phiếu ban đầu, Abelardo de la Espriella, cựu luật sư bào chữa hình sự thuộc phe cực hữu, đã giành chiến thắng trong vòng hai cuộc bầu cử tổng thống ở Colombia. Ông giành được gần 49,7% số phiếu bầu, so với 48,7% của đối thủ cánh tả Iván Cepeda. de la Espriella đã cam kết sẽ đập tan các băng đảng và tội phạm buôn lậu ma túy, xây dựng các siêu nhà tù trong rừng rậm, và thu hẹp quy mô bộ máy nhà nước. Continue reading “Thế giới hôm nay: 22/06/2026”

Nepal phải tìm cách thích nghi với việc Ấn Độ và Trung Quốc vẽ lại bản đồ Himalaya

Nguồn: Brabim Karki, “India and China are redrawing the Himalayan map. Nepal must adapt”, Nikkei Asia, 15/06/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Tranh chấp đèo Lipulekh cho thấy Kathmandu cần một chiến lược lớn hơn thay vì chỉ phản đối.

Tranh chấp biên giới vốn kéo dài giữa Nepal và Ấn Độ lại bùng lên một lần nữa sau khi New Delhi và Bắc Kinh công bố kế hoạch mở lại một con đèo trên dãy Himalaya dẫn tới một điểm hành hương đạo Hindu ở Tây Tạng.

Trước đây, Nepal đã công khai phản đối tuyến đường được đề xuất đến điểm hành hương này qua đèo Lipulekh — một con đèo cao nằm trên biên giới của cả ba nước — và đã phản đối với Ấn Độ và Trung Quốc rằng tuyến đường này đi qua lãnh thổ của họ. Ấn Độ bác bỏ tuyên bố của Nepal, cho rằng những yêu sách của Kathmandu đối với khu vực này là “sự bành trướng đơn phương và giả tạo.” Còn Trung Quốc đến nay vẫn giữ im lặng. Continue reading “Nepal phải tìm cách thích nghi với việc Ấn Độ và Trung Quốc vẽ lại bản đồ Himalaya”

Chiến lược xuất khẩu của Bắc Kinh đang kìm hãm các nước nghèo

Nguồn:  Shoumitro Chatterjee và Arvind Subramanian, “China Is Pulling Up the Ladder Behind It”, Foreign Affairs, 18/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trung Quốc đang ngày càng chủ động gánh vác vị thế đi kèm với tư cách một siêu cường toàn cầu. Sự trỗi dậy của Trung Quốc đang buộc phần còn lại của thế giới phải đánh giá năng lực của họ với tư cách là một bá quyền tiềm năng lẫn một bên cung cấp các lợi ích công. Và trong một lĩnh vực quan trọng, sức mạnh của họ có thể lại chính là một điểm yếu chí mạng. Nhiều quốc gia nghèo hơn lo ngại rằng sự bứt phá kinh tế của Trung Quốc sẽ không để lại khoảng trống cho họ công nghiệp hóa. Không giống như Mỹ và các quốc gia châu Âu — những bên trong quá khứ từng giúp tạo điều kiện cho quá trình công nghiệp hóa của các nước nghèo hơn (bao gồm cả Trung Quốc) — Bắc Kinh hiện tại lại đang trên đà tạo ra hiệu ứng ngược lại. Continue reading “Chiến lược xuất khẩu của Bắc Kinh đang kìm hãm các nước nghèo”

21/06/2004: Tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên ra ngoài bầu khí quyển

Nguồn: First privately owned spacecraft, SS1, travels beyond the earth’s atmosphere, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2004, SpaceShipOne đã trở thành tàu vũ trụ thuộc sở hữu tư nhân đầu tiên đạt tới độ cao 100 km phía trên Trái Đất — điểm thường được chấp nhận là ranh giới bắt đầu của “không gian vũ trụ”.

Phi công Mike Melvill, thành viên phi hành đoàn duy nhất, đã đưa SpaceShipOne — hay còn gọi tắt là SS1 — lên độ cao 100,124 km, vừa qua khỏi ranh giới vô hình bước vào không gian, trước khi bắt đầu chặng đường lượn dài trở lại Trái Đất. Khi hạ cánh tại nơi hiện là Cảng Hàng không và Vũ trụ Mojave ở Mojave, California, ông đã trở thành phi hành gia thương mại đầu tiên trong lịch sử. Chuyến bay kéo dài 24 phút. Continue reading “21/06/2004: Tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên ra ngoài bầu khí quyển”

Hội nghị G7 hé mở cánh cửa ngoại giao tại Ukraine

Nguồn:  “The G7 has nudged open a window for diplomacy in Ukraine”, The Economist, 18/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Một năm trước, Donald Trump đã rời hội nghị thượng đỉnh G7 tại Canada ngay trong tối đầu tiên. Chính vì vậy, việc ông ở lại cho đến khi hội nghị kết thúc sau ba ngày làm việc tại thị trấn ven hồ Evian-les-Bains của Pháp lần này được xem là một dấu hiệu của sự tiến triển. Việc Emmanuel Macron, chủ nhà của năm nay, thiết đãi ông một bữa tối tại Cung điện Versailles cũng góp phần mang lại kết quả này (“không phải mạ vàng [mà là] hàng thật!” ông Trump trầm trồ tán thưởng). Các nước châu Âu đầy cảnh giác đã thấm thía bài học xương máu rằng không thể chỉ nghe những gì ông Trump nói. Dẫu vậy, hội nghị thượng đỉnh vẫn khép lại với bầu không khí lạc quan thận trọng rằng Washington có thể sẽ được thuyết phục để tái cấp một số hỗ trợ cho Ukraine. Continue reading “Hội nghị G7 hé mở cánh cửa ngoại giao tại Ukraine”

20/06/1941: Ford ký thỏa thuận lao động đầu tiên với công đoàn ngành xe hơi

Nguồn: Ford signs first contract with autoworkers’ union, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1941, sau một cuộc đấu tranh kéo dài và gay gắt từ phía Henry Ford nhằm chống lại việc hợp tác với các tổ chức công đoàn lao động, Công ty Ford Motor cuối cùng đã ký thỏa thuận lao động đầu tiên với Nghiệp đoàn Công nhân Xe hơi Mỹ và Hiệp hội các Tổ chức Công nghiệp (UAW-CIO).

Quay trở lại năm 1935, các đồng minh của Tổng thống Franklin D. Roosevelt trong Quốc hội đã thông qua Đạo luật Quan hệ Lao động Quốc gia mang tính bước ngoặt – còn được gọi là Đạo luật Wagner, theo tên một trong những tác giả của nó, Thượng nghị sĩ Robert Wagner của New York – đạo luật này thiết lập quyền thương lượng tập thể của công nhân và nỗ lực điều chỉnh các hành vi không công bằng của người sử dụng lao động, người lao động, và công đoàn. Đến năm 1937, sau các cuộc đình công ngồi thành công (trong đó công nhân ở lại bên trong nhà máy để những người chống đình công không thể vào trong), cả General Motors và Chrysler đều đã đạt được thỏa thuận với UAW non trẻ, và Ford là công ty duy nhất còn chống lại việc thành lập công đoàn trong ngành công nghiệp xe hơi. Continue reading “20/06/1941: Ford ký thỏa thuận lao động đầu tiên với công đoàn ngành xe hơi”