Thế giới hôm nay: 02/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một phát ngôn viên của Qatar cho biết các cuộc gặp riêng rẽ với các nhà đàm phán Mỹ và Iran tại Doha đã đạt được “tiến triển tích cực.” Ông nói các cuộc đàm phán tiếp theo sẽ được lên kế hoạch sau tang lễ của cựu lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, bắt đầu vào cuối tuần này. Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ, J.D. Vance,  đồng tình rằng các cuộc thảo luận đang diễn ra tốt đẹp, nhưng cảnh báo rằng Donald Trump có “rất nhiều lựa chọn” nếu Iran không tuân thủ các điều khoản hòa bình của Mỹ.

Trump bác bỏ những lời chỉ trích nhắm vào khoản lợi nhuận tiền điện tử của mình. Các báo cáo tài chính tiết lộ Tổng thống đã kiếm được hơn 1 tỷ USD từ các dự án tiền điện tử của ông vào năm ngoái. Lợi nhuận này chủ yếu đến từ việc bán đồng meme coin của ông, $TRUMP, và các thỏa thuận liên quan đến công ty tiền điện tử của gia đình ông, World Liberty Financial. Trump, người tích cực thúc đẩy việc nới lỏng quản lý tiền điện tử, phủ nhận việc có xung đột lợi ích. Ông cho biết các tổ chức bên ngoài đang quản lý tài chính của mình. Continue reading “Thế giới hôm nay: 02/07/2026”

Tại sao vùng Vịnh cần hợp tác kinh tế chặt chẽ với Iran?

Nguồn:  Adeel Malik và Jamal Ibrahim Haidar, “Why the Gulf Needs Economic Ties with Iran”, Project Syndicate, 29/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến Mỹ-Israel chống lại Iran đã phá hủy trật tự an ninh cũ ở vùng Vịnh. Trong khi các chính phủ tìm kiếm những giải pháp thay thế, cuộc tranh luận chủ yếu tập trung vào chiến lược quân sự, tái điều chỉnh ngoại giao và vai trò của các cường quốc bên ngoài. Điều còn thiếu chính là nền tảng kinh tế cho một nền hòa bình bền vững.

Những động thái gần đây nhằm mở rộng thương mại giữa Oman với Iran và khôi phục tuyến đường sắt Hejaz nối liền Thổ Nhĩ Kỳ với Ả Rập Saudi cho thấy sự hội nhập kinh tế — vốn từng bị gạt bỏ vì cho rằng không khả thi về mặt chính trị — nay đang trở nên khả thi. Dù trật tự nào có xuất hiện từ cuộc khủng hoảng hiện nay, sự bền vững của nó sẽ không chỉ phụ thuộc vào khả năng răn đe mà còn vào các động lực kinh tế khiến xung đột trở nên đắt đỏ. Continue reading “Tại sao vùng Vịnh cần hợp tác kinh tế chặt chẽ với Iran?”

Liệu Mỹ có thể tránh được ‘khoảnh khắc Jack Ma’?

Nguồn: Dan Wang và Julian Gewirtz, “Can America Avoid a Jack Ma Moment?,” New York Times, 28/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một giám đốc công nghệ nổi tiếng toàn cầu, trong lúc hưng phấn vì chuẩn bị chào bán cổ phiếu ra công chúng, đã có những phát biểu thiếu thận trọng chỉ trích chính phủ. Nhà nước liền phản đòn mạnh mẽ hơn bất kỳ ai có thể ngờ. Chỉ qua một đêm, thỏa thuận giữa một lĩnh vực kinh tế đang bùng nổ và chính phủ đã bị phá vỡ.

Nếu bạn nghĩ câu chuyện này có thể là về Anthropic, bạn chỉ đúng một nửa mà thôi. Vào năm 2020, nhà đồng sáng lập Alibaba, Jack Ma, đã rơi vào tình cảnh khốn đốn sau khi công khai chỉ trích các cơ quan quản lý Trung Quốc. Viện dẫn các lo ngại về quản lý, các nhà chức trách sau đó đã hủy bỏ đợt chào bán cổ phiếu công khai của Ant Group — một công ty khác mà Ma đồng sáng lập — gây ra một cơn bão pháp lý khiến hầu như không có công ty công nghệ Trung Quốc nào thoát khỏi ảnh hưởng. Continue reading “Liệu Mỹ có thể tránh được ‘khoảnh khắc Jack Ma’?”

Thế giới hôm nay: 01/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump kiếm được hơn 1 tỷ USD từ các dự án tiền điện tử của mình vào năm 2025, theo một tiết lộ mới. Khoảng một nửa số tiền đó đến từ việc bán token tại công ty tiền điện tử của gia đình ông, World Liberty Financial. Tổng thống cũng thu về khoảng 1 tỷ USD khác từ các doanh nghiệp khác của mình, bao gồm cả đế chế bất động sản của ông. Nhà Trắng khẳng định “cả tổng thống và gia đình ông chưa bao giờ – và sẽ không bao giờ – để xảy ra xung đột lợi ích.”

Bộ Thương mại Mỹ dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với tất cả các mô hình trí tuệ nhân tạo của Anthropic. Tháng trước, các quan chức đã ra lệnh cho Anthropic cấm người nước ngoài truy cập vào các mô hình Mythos và Fable mới nhất của công ty này, viện dẫn lý do lo ngại về an toàn. Quyết định này đã buộc Anthropic phải cắt quyền truy cập vào các mô hình đối với người dùng. Hiện công ty được cho là đã “triển khai một biện pháp bảo vệ mới” để làm hài lòng chính quyền Trump. Continue reading “Thế giới hôm nay: 01/07/2026”

Liệu NATO có thể xoay xở để có một hội nghị thượng đỉnh bình yên?

Nguồn:  Dimitar Bechev, “Can NATO Pull Off a Dull Summit?”, Foreign Policy, 29/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn tận hưởng danh tiếng là một kẻ phá rối. Châu Âu thường là đối tượng hứng chịu những cú sốc đó. Từ việc thân thiết với Tổng thống Nga Vladimir Putin, kêu gọi mua lại Greenland, áp đặt thuế quan tùy tiện lên Liên minh châu Âu, kết liên minh với các đảng phái và chính trị gia cực hữu, cho đến đe dọa trừng phạt các đồng minh NATO vì không ủng hộ Mỹ trong vấn đề Iran — chẳng thiếu những kịch tính trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương kể từ khi ông nhậm chức vào tháng 1 vừa qua.

Tuy nhiên, khi hội nghị thượng đỉnh thường niên của NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, vào ngày 7-8/7 đang đến gần, ngày càng rõ ràng rằng một trạng thái cân bằng đã xuất hiện. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã học được cách ứng phó với Trump. Những nỗ lực thiếu tính toán của Trump nhằm định hình lại trật tự lục địa chỉ đem lại kết quả một phần. Kết quả là liên minh xuyên Đại Tây Dương đã thoái hóa thành một quan hệ đối tác vụ lợi, nhưng dù sao đó vẫn là một quan hệ đối tác. Continue reading “Liệu NATO có thể xoay xở để có một hội nghị thượng đỉnh bình yên?”

Triết học Mỹ: Nhìn lại 250 năm phát triển vượt xa tư tưởng của cựu lục địa

Tác giả: Charles Paine

Khi nhắc tới triết học, tư duy đại chúng thường hướng về những truyền thống tư tưởng đã định hình nền văn minh nhân loại, từ Socrates, Plato và Aristotle ở phương Tây đến Khổng giáo và Đạo gia ở phương Đông. Trong hình dung phổ biến ấy, các triết gia thường giam mình trong những căn phòng tĩnh lặng, dành cả đời để xây dựng các hệ thống siêu hình học. Hiểu một cách bình dân, siêu hình học là những lý thuyết xa xôi, vô hình, cố gắng giải thích xem vũ trụ này bắt nguồn từ đâu, linh hồn quan hệ ra sao với thể xác, hay bản chất tận cùng của sự tồn tại là gì. Những suy tưởng ấy vừa đẹp vừa sâu sắc, nhưng trong mắt nhiều người chúng dường như đứng khá xa những nhu cầu thiết thân của đời sống, đồng thời cũng khó được kiểm chứng bằng trải nghiệm thực tế, nên không hiếm khi xuất hiện những ví dụ hoặc lập luận thách thức các chân lý từng được xem là bất biến. Continue reading “Triết học Mỹ: Nhìn lại 250 năm phát triển vượt xa tư tưởng của cựu lục địa”

30/06/1989: “Do the Right Thing” ra mắt tại các rạp chiếu phim

Nguồn: “Do the Right Thing” released in theaters, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1989, bộ phim điện ảnh thứ ba của nhà biên kịch kiêm đạo diễn Spike Lee, Do the Right Thing — một tác phẩm chính kịch đầy tính khiêu khích, lấy bối cảnh trên một dãy phố thuộc khu dân cư Bedford-Stuyvesant ở Brooklyn vào ngày nóng nhất trong năm — chính thức phát hành tại một số rạp chiếu phim ở Mỹ. Continue reading “30/06/1989: “Do the Right Thing” ra mắt tại các rạp chiếu phim”

Thế giới hôm nay: 30/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tối cao Pháp viện Mỹ trao cho Donald Trump quyền hạn rộng lớn để sa thải những người đứng đầu các cơ quan chính phủ độc lập. Trump gọi đây là “sự gia tăng quyền lực tổng thống lớn nhất trong 100 năm qua.” Tuy nhiên, phán quyết này không áp dụng đối với Cục Dự trữ Liên bang, theo đó giúp bảo vệ sự độc lập của ngân hàng trung ương. Trong một quyết định riêng biệt, các thẩm phán cũng đã ngăn chặn nỗ lực của Trump nhằm sa thải Lisa Cook, nữ thống đốc Fed mà ông không ưa.

Iran tuyên bố không có kế hoạch đàm phán với Mỹ tại Qatar trong tuần này, trái ngược với những tuyên bố của chính quyền Trump. Lệnh ngừng bắn giữa hai bên đã bị thử thách bởi một cuộc đọ súng qua lại hồi cuối tuần. Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran cho biết nước này “độc quyền” phụ trách việc rà phá bom mìn ở Eo biển Hormuz; trước đó, Pháp ra thông báo rằng họ sẽ “hợp tác” thực hiện nhiệm vụ này với Oman và các nước khác. Continue reading “Thế giới hôm nay: 30/06/2026”

Hậu quả của việc Mỹ bỏ chế độ nghĩa vụ quân sự

Nguồn:  Julian E. Zelizer, “The Cost of America Abandoning the Military Draft”, Foreign Policy, 29/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Việc các tổng thống Mỹ sử dụng vũ lực quân sự ở nước ngoài đã trở nên quá dễ dàng. Kể từ năm 1973, Tổng tư lệnh quân đội có thể triển khai quân ra nước ngoài mà không cần huy động thanh niên thông qua lệnh gọi nhập ngũ. Các đời tổng thống đã dựa vào công nghệ quân sự, sức mạnh không quân và binh sĩ chuyên nghiệp để triển khai sức mạnh, trong khi phần lớn cử tri vẫn đứng ngoài những hệ lụy từ các quyết định này — bao gồm cả nỗi lo rằng chúng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người thân của họ. Continue reading “Hậu quả của việc Mỹ bỏ chế độ nghĩa vụ quân sự”

Chiến tranh Ukraine định hình lại hoạt động buôn bán vũ khí của Đông Nam Á

Nguồn: Yuhang Ding và Sailin Li, “How the Russia-Ukraine War Rewired Southeast Asia’s Arms Trade,” The Diplomat, 25/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cuộc chiến đã làm được điều mà nhiều năm áp lực từ phương Tây không thể, đó là loại bỏ Nga khỏi vị trí một nhà cung cấp vũ khí khả dĩ cho Đông Nam Á.

Trong hai thập kỷ, các chính phủ Đông Nam Á đã đặc biệt chú trọng đến việc đa dạng hóa danh mục vũ khí của họ. Các máy bay chiến đấu của Mỹ được cân bằng với các tàu ngầm của Nga, các tàu khu trục của Pháp với các máy bay huấn luyện của Hàn Quốc, các radar của Israel với các tàu tuần tra của Trung Quốc. Bằng cách đa dạng hóa việc mua sắm quốc phòng từ các cường quốc, các quốc gia ASEAN có thể hiện đại hóa mà không phải trung thành với bất kỳ ai, bảo vệ sự tự chủ chiến lược vốn từ lâu đã xác định lập trường của khối này trong cuộc cạnh tranh giữa các siêu cường. Continue reading “Chiến tranh Ukraine định hình lại hoạt động buôn bán vũ khí của Đông Nam Á”

Thế giới hôm nay: 29/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ và Iran được cho là đã đồng ý “xuống thang” sau khi tấn công lẫn nhau vào cuối tuần qua. Một quan chức Mỹ nói với các phương tiện truyền thông rằng cả hai bên sẽ tiếp tục các “cuộc đàm phán kỹ thuật” về việc thực hiện lệnh ngừng bắn đã được thống nhất hồi đầu tháng này. Ông nói thêm rằng các tàu thuyền hiện có thể di chuyển tự do qua Eo biển Hormuz. Phía Iran không bình luận về thỏa thuận này.

Vladimir Putin thừa nhận rằng Nga đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu sau khi Ukraine tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Nhưng Putin khẳng định vấn đề này “không nghiêm trọng” và lực lượng của ông sẽ tiếp tục tấn công Ukraine. Tuần trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ra lệnh tiến hành 40 ngày tấn công dữ dội vào Nga nhằm gây áp lực buộc Putin phải chấm dứt chiến tranh. Continue reading “Thế giới hôm nay: 29/06/2026”

Áp lực của Trung Quốc khơi lại cảm giác khủng hoảng xưa kia của người Nhật

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China’s pressure revives ancient Japanese sense of crisis,” Nikkei Asia, 27/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Gần 14 thế kỷ sau Trận Bạch Giang, quan hệ căng thẳng đang đẩy hai nước láng giềng xuống vực thẳm.

Cao điểm mùa hè đang đến gần, nhưng quan hệ Trung-Nhật lạnh giá vẫn chưa có dấu hiệu tan băng.

Nhìn từ góc độ chính trị trong nước, không bên nào có lý do thuyết phục để hàn gắn quan hệ, và thậm chí có thể thấy rằng cuộc tranh cãi này nên bị gạt sang bên lề.

Điều này cho thấy một sự chia rẽ chưa từng có. Continue reading “Áp lực của Trung Quốc khơi lại cảm giác khủng hoảng xưa kia của người Nhật”

Khủng hoảng ngoại giao Ba Lan–Ukraine: Khi món nợ lịch sử vẫn chưa phai

Nguồn: Tiết Khải Hoàn, 薛凯桓：波兰与乌克兰之间的死结，何止一枚勋章, Guancha, 24/06/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Một bưu kiện được gửi đến Warsaw, bên trong không chỉ chứa Huân chương Đại bàng Trắng — phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan — mà còn chứa đựng món nợ dân tộc kéo dài hơn một thế kỷ giữa Ba Lan và Ukraine, cùng nút thắt ngoại giao khó lòng hóa giải giữa hai nước ở thời điểm hiện tại.

Ngày 20/6/2026, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đăng tải hình ảnh bưu kiện này trên mạng xã hội như một lời đáp trả cứng rắn trước việc Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki tước bỏ Huân chương Đại bàng Trắng của ông. Trong bài đăng của mình, ông viết: “Hôm nay, tôi đã gửi trả huân chương này cho Tổng thống Ba Lan. Tôi tin rằng tương lai sẽ chứng minh người Ukraine xứng đáng nhận được sự tôn trọng.” Continue reading “Khủng hoảng ngoại giao Ba Lan–Ukraine: Khi món nợ lịch sử vẫn chưa phai”

28/06/2007: Đại bàng đầu trắng được đưa ra khỏi danh sách các loài bị đe dọa

Nguồn: Bald Eagle removed from list of threatened species, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2007, Mỹ đã đưa một trong những biểu tượng quốc gia được sử dụng phổ biến nhất của mình ra khỏi Danh sách Động vật Hoang dã Gặp nguy cấp và Bị đe dọa. Quyết định đưa đại bàng đầu trắng — loài chim từng suýt biến mất khỏi Bắc Mỹ vào khoảng giữa thế kỷ 20 — ra khỏi danh sách là một trong những nỗ lực phục hồi động vật hoang dã đáng chú ý nhất trong lịch sử nước Mỹ. Continue reading “28/06/2007: Đại bàng đầu trắng được đưa ra khỏi danh sách các loài bị đe dọa”

Tại sao việc Putin thất thế lại đáng lo ngại?

Nguồn:  Peter Frankopan, “As the Tide Turns Against Putin, Beware the Drowning Man”, Foreign Policy, 25/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Đây là thời điểm đầy cam go đối với Tổng thống Nga Vladimir Putin. “Chiến dịch quân sự đặc biệt” mà ông phát động chống lại Ukraine vào năm 2022 — vốn dự kiến chỉ kéo dài vài ngày cho đến khi dựng lên được một chính quyền bù nhìn tại Kyiv — nay đã kéo dài hơn cả cuộc chiến của Liên Xô chống Đức Quốc xã lẫn toàn bộ Chiến tranh Thế giới I. Lực lượng của ông đã ngừng đạt được những bước tiến đáng kể trên chiến trường từ lâu; một số dữ liệu thậm chí cho thấy Nga đã mất kiểm soát lãnh thổ trong tháng 4 và tháng 5. Những thành quả mà người Nga có được đều phải trả giá cực đắt: tháng trước, Anna Keast-Butler, giám đốc cơ quan tình báo GCHQ của Anh, dẫn nguồn tin tình báo mới cho thấy số thương vong của Nga có khả năng đã lên tới gần nửa triệu người; nhiều nguồn tin phương Tây khác ước tính tổng số thương vong của Nga đã vượt xa con số 1 triệu. Continue reading “Tại sao việc Putin thất thế lại đáng lo ngại?”

27/06/1922: Trao Huy chương Newbery đầu tiên dành cho văn học thiếu nhi

Nguồn: First Newbery Medal for children’s literature awarded to Hendrik Willem van Loon, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1922, Hiệp hội Thư viện Mỹ (ALA) đã trao Huy chương Newbery đầu tiên — tôn vinh cuốn sách thiếu nhi hay nhất trong năm — cho tác phẩm The Story of Mankind (Chuyện Loài Người) của Hendrik Willem van Loon.

Ý tưởng về một giải thưởng tôn vinh những đóng góp xuất sắc cho văn học thiếu nhi bắt nguồn từ Frederic G. Melcher, một cựu nhân viên bán sách, người đã trở thành biên tập viên của tạp chí Publisher’s Weekly vào năm 1918. Xuyên suốt sự nghiệp lâu dài của mình, Melcher thường tìm cách khuyến khích việc đọc sách, đặc biệt là ở trẻ em. Continue reading “27/06/1922: Trao Huy chương Newbery đầu tiên dành cho văn học thiếu nhi”

MOU có phải là điều ước quốc tế? Và tại sao chúng ta phải quan tâm?

Nguồn:  Duncan B. Hollis, “Is the MOU a Treaty or Not? And Why Should We Care?”, Foreign Policy, 23/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giới quan sát đang tranh luận sôi nổi về các hệ quả từ thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, hay còn gọi là Bản ghi nhớ (MOU) Islamabad. Bên cạnh tầm quan trọng về chính trị, quân sự và kinh tế, một câu hỏi pháp lý cốt lõi đang đặt ra là: Đây có phải là một thỏa thuận quốc tế có tính ràng buộc — nói cách khác là một điều ước quốc tế được điều chỉnh bởi luật pháp quốc tế — hay chỉ là một văn bản chính trị thể hiện ý định mà không ràng buộc pháp lý các bên? Chính quyền Trump nhiều khả năng sẽ khẳng định đây không phải là điều ước quốc tế để tránh các rào cản nội bộ, như việc phải được Quốc hội phê chuẩn. Bản thân văn bản này lại chứa đựng các yếu tố của cả hai, tạo ra rủi ro về hệ quả và tính hiệu lực tổng thể. Tóm lại, đây là một nỗ lực được soạn thảo một cách vội vàng và thiếu chuyên nghiệp. Continue reading “MOU có phải là điều ước quốc tế? Và tại sao chúng ta phải quan tâm?”

Thế giới hôm nay: 26/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vận chuyển hàng hải trên Eo biển Hormuz bị đình chỉ sau khi một tàu chở hàng treo cờ Singapore bị tấn công. Các quan chức Mỹ cáo buộc Iran đứng sau cuộc tấn công mà họ cho là bằng máy bay không người lái. Trước đó, Iran cảnh báo các tàu thuyền chỉ được sử dụng các tuyến đường mà họ đã phê duyệt. Vụ việc khiến Tổ chức Hàng hải Quốc tế của Liên Hiệp Quốc phải tạm dừng kế hoạch sơ tán các thủy thủ mắc kẹt ở eo biển này. Giá dầu cũng tăng vọt để phản ứng lại.

Số người chết được xác nhận trong các trận động đất hôm thứ Tư ở Venezuela lên tới 235 người. Lực lượng cứu hộ vẫn tiếp tục tìm kiếm trong đống đổ nát của hàng trăm tòa nhà bị sập. Hai trận động đất này là những trận động đất lớn nhất – và có thể là tàn khốc nhất – xảy ra ở nước này trong hơn một thế kỷ qua. Nhiều quốc gia trên thế giới đã cam kết hỗ trợ. Mỹ cử hai tàu hải quân và máy bay vận tải. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã cam kết 200 triệu USD để xây dựng lại cơ sở hạ tầng, theo lời Delcy Rodríguez, quyền tổng thống Venezuela. Continue reading “Thế giới hôm nay: 26/06/2026”

Cuộc khủng hoảng an ninh quốc gia do công nghệ lượng tử đã cận kề

Nguồn: Anne Neuberger, “The Coming Quantum National Security Crisis,” Foreign Affairs, 17/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trung Quốc và Nga đang thu thập các bí mật được mã hóa — và ngày càng tiến gần hơn tới việc phá vỡ chúng.

Cứ khoảng hai thập kỷ, một công nghệ mới lại xuất hiện, làm đảo lộn an ninh quốc gia. Hồi những năm 1940 và 1950, bom nguyên tử và bom hydro đã thiết lập nên răn đe hạt nhân. Sang những năm 1970 và 1980, vi điện tử đã dẫn đến việc tạo ra vũ khí tàng hình, vũ khí chính xác và các mạng lưới kỹ thuật số thuở sơ khai. Đến những năm 1990, Internet và việc triển khai Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPS) đã định hình lại ngành thông tin liên lạc. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo đang tiếp sức mạnh cho các loại vũ khí tự hành và nâng cấp năng lực không gian mạng, nhưng chẳng bao lâu nữa, công nghệ lượng tử sẽ là thứ biến đổi vô số lĩnh vực — từ việc phơi bày các bí mật an ninh quốc gia cho đến phô trương sức mạnh quân sự. Continue reading “Cuộc khủng hoảng an ninh quốc gia do công nghệ lượng tử đã cận kề”

Từ Việt Nam đến Iran: Ngoại giao thời chiến và những thỏa thuận bí mật

Nguồn:  Pierre Asselin, “From Vietnam to Iran: Wartime Diplomacy and Secret Deals”, War on the Rocks, 24/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chiến tranh hiếm khi kết thúc bằng một hành động ngoại giao đơn lẻ. Thông thường, nó phải trải qua hàng loạt lệnh ngừng bắn, khung thỏa thuận, biên bản ghi nhớ, cũng như những dàn xếp tạm thời hoặc thậm chí bí mật trước khi bất kỳ ai có thể xác định được liệu hòa bình có thực sự trong tầm tay hay không. Bản ghi nhớ giữa chính quyền Trump với Iran cần được hiểu theo khía cạnh đó. Cả về hình thức lẫn logic, nó gợi nhớ đến một nỗ lực của Mỹ trước đây nhằm đàm phán rút lui khỏi một cuộc xung đột không được lòng dân: Hiệp định Hòa bình Paris năm 1973.

Bốn bên chính trong Chiến tranh Việt Nam (1965-1975) — Mỹ, Việt Nam Cộng hòa, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam (thường được gọi là Việt Cộng) — đã ký Hiệp định Chấm dứt Chiến tranh và Lập lại Hòa bình tại Việt Nam vào ngày 27/1/1973. Thỏa thuận này là kết quả của hơn bốn năm đàm phán công khai, nửa công khai và bí mật diễn ra tại thủ đô nước Pháp. Continue reading “Từ Việt Nam đến Iran: Ngoại giao thời chiến và những thỏa thuận bí mật”