Featured

Thị thực khởi nghiệp và cuộc cạnh tranh nhân tài mà Việt Nam chưa có

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Tech Visa của Pháp, Thị thực Nhân tài Toàn cầu (Global Talent Visa) của Anh và Tech.Pass của Singapore đều xem chính sách nhập cư là một công cụ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chứ không chỉ là công cụ điều tiết thị trường lao động. Các chương trình này chủ động cạnh tranh để thu hút các nhà sáng lập nước ngoài, các nhà điều hành công nghệ cấp cao và nhà đầu tư, thay vì xử lý họ theo cùng cơ chế áp dụng cho lao động có kỹ năng thông thường.
      • Tuy cùng hướng tới một mục tiêu, ba mô hình được thiết kế theo những cách rất khác nhau. Pháp gắn thị thực với một hệ sinh thái khởi nghiệp hữu hình do nhà nước xây dựng; Anh trao quyền đánh giá chuyên môn cho một cơ quan xác nhận độc lập hoạt động theo cơ chế bình duyệt đồng cấp; còn Singapore từ bỏ hoàn toàn việc đánh giá mang tính chủ quan để áp dụng các ngưỡng tài chính cứng. Mỗi mô hình đều có những điểm yếu riêng, từ ma sát hành chính, cuộc khủng hoảng gần như làm tê liệt cơ quan xác nhận của Anh năm 2023, đến quy mô tiếp nhận rất nhỏ và chỉ dành cho nhóm tinh hoa của Singapore. Continue reading “Thị thực khởi nghiệp và cuộc cạnh tranh nhân tài mà Việt Nam chưa có”
Featured

Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

PHẦN I — TÀI TRỢ CHO NỀN KINH TẾ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Chương 1. Đặt cược vào thất bại: Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và chính trị học của vốn rủi ro

Yozma của Israel và Temasek-EDBI của Singapore cho thấy vốn nhà nước có thể kéo theo tư nhân nếu tách khỏi né tránh rủi ro hành chính. Việt Nam thiếu vốn giai đoạn hạt giống và Series A; nút thắt nằm ở quản trị, không phải nguồn vốn.

Chương 2. Nợ cho những kẻ mơ mộng: Tín dụng chính sách và giới hạn của việc cho start-up vay vốn

Tín dụng chính sách Hàn Quốc, đối lập tài trợ và vốn cổ phần Israel, cho thấy start-up ít phù hợp với công cụ nợ. Chương này xem xét Quỹ Hỗ trợ Đầu tư theo Nghị định 182, gợi ý rằng Việt Nam chọn cho vay, trợ cấp vì an toàn chính trị hơn rủi ro vốn cổ phần. Continue reading “Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’”

Thế giới hôm nay: 14/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trung Quốc cáo buộc các ông trùm công nghệ Mỹ đang “gieo rắc nỗi sợ” qua những lời kêu gọi hạn chế khả năng phát triển trí tuệ nhân tạo của nước này. Hôm thứ Bảy, Dario Amodei – giám đốc điều hành của Anthropic – đã kêu gọi làm chậm lại quá trình phát triển các mô hình AI tiên phong và nhận định rằng việc Trung Quốc giành lấy vị thế dẫn đầu từ tay Mỹ trong công nghệ này sẽ “gây ra một mối nguy nghiêm trọng.” Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết những bình luận như vậy sẽ hạn chế các cơ hội trong việc quản trị AI toàn cầu.

Một máy bay không người lái của Nga tấn công một tuyến đường sắt ở Ukraine ngay sau khi các quan chức cấp cao phương Tây đi qua khu vực này. Cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson và Cựu Giám đốc CIA David Petraeus vừa mới vượt biên giới sang Ba Lan dọc theo tuyến đường này. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha mô tả cuộc tấn công này là “đòn khủng bố của Putin đang gõ cửa… EU và NATO.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 14/09/2026”

Sự trỗi dậy thầm lặng của quyền lực mềm Trung Quốc trong giới trẻ Việt Nam

Nguồn: Hoàng Thị Hà & Phạm Thị Phương Thảo, “The Quiet Rise of China’s Soft Power Among Vietnam’s Youth”, Fulcrum, 07/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giới trẻ Việt Nam ngày càng bị thu hút bởi văn hóa và các cơ hội kinh tế gắn với Trung Quốc, ngay cả khi những nhạy cảm lâu đời vẫn tồn tại.

Việt Nam thường được viện dẫn như một minh chứng cho những giới hạn của quyền lực mềm Trung Quốc ở Đông Nam Á: một thiên niên kỷ chống lại sự thống trị của Trung Quốc, một cuộc chiến tranh biên giới vẫn còn in đậm trong ký ức, những tranh chấp hàng hải chưa được giải quyết và các cuộc khảo sát giới tinh hoa liên tục cho thấy mức độ hoài nghi sâu sắc đối với Bắc Kinh. Tuy nhiên, phía sau những căng thẳng chiến lược ấy, một sự chuyển dịch âm thầm hơn đang diễn ra: giới trẻ Việt Nam ngày càng cởi mở hơn với văn hóa, ngôn ngữ, lối sống và các cơ hội kinh tế gắn với Trung Quốc. Từ những dòng người xếp hàng mua đồ chơi Labubu đến cuộc đua tìm kiếm các vị trí việc làm đòi hỏi tiếng Trung, từ nội dung Trung Quốc tràn ngập mạng xã hội đến số lượng kỷ lục sinh viên Việt Nam lựa chọn du học tại các trường đại học Trung Quốc, Trung Quốc đang ngày càng hiện diện sâu hơn trong đời sống thường nhật của giới trẻ Việt Nam. Continue reading “Sự trỗi dậy thầm lặng của quyền lực mềm Trung Quốc trong giới trẻ Việt Nam”

13/09/1990: “Law & Order” ra mắt

Nguồn: “Law & Order” debuts, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1990, loạt phim truyền hình dài tập “Law & Order” (Luật pháp và Trật tự) đã chính thức lên sóng trên kênh NBC. Bộ phim sau này trở thành một trong những loạt phim giờ vàng chiếu lâu nhất trong lịch sử truyền hình và cho ra đời nhiều phần ngoại truyện ăn khách.

Theo mô-típ đã trở nên nổi tiếng hiện nay của “Law & Order,” nửa đầu của mỗi tập phim kéo dài một giờ đồng hồ (lấy bối cảnh tại thành phố New York) tập trung vào quá trình cảnh sát điều tra một vụ án – thường được lấy cảm hứng từ các bản tin ngoài đời thực – trong khi nửa sau của chương trình xoay quanh việc truy tố những kẻ bị buộc tội trong vụ án đó. Mỗi tập phim mở đầu bằng lời của người dẫn truyện: “Trong hệ thống tư pháp hình sự, người dân được đại diện bởi hai nhóm riêng biệt nhưng có tầm quan trọng ngang nhau: cảnh sát, những người điều tra tội phạm, và các công tố viên quận, những người truy tố kẻ phạm pháp. Đây là câu chuyện của họ.” Continue reading “13/09/1990: “Law & Order” ra mắt”

Bản chất thực sự của cuộc chiến chống khủng bố là gì?

Nguồn: Joseph Stieb, “What Was the War on Terror?”, Foreign Policy, 04/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến chống khủng bố giờ đây đã chính thức khép lại. Nó kéo dài từ ngày 11/9/2001 đến khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan vào tháng 8/2021. Khi thế giới tiến tới cột mốc 25 năm sự kiện 11/9, việc xác định rõ giới hạn của cuộc xung đột này là điều hữu ích, cả về mặt lịch sử lẫn hoạch định chính sách.

Cuộc chiến chống khủng bố có ba đặc điểm cốt lõi, giúp định hình nó như một giai đoạn lịch sử riêng biệt. Thứ nhất, giới hoạch định chính sách Mỹ coi khủng bố như một hình thức chiến tranh và là một mối đe dọa chiến lược cấp cao. Thứ hai, chiến lược chống khủng bố không chỉ nhằm bảo vệ lãnh thổ Mỹ mà còn hướng tới việc cải tạo hệ thống quốc tế để xử lý tận gốc những nguyên nhân được cho là sản sinh ra chủ nghĩa khủng bố. Thứ ba, cuộc chiến chống khủng bố về bản chất là phản ứng của Mỹ trước sự trỗi dậy của phong trào thánh chiến toàn cầu. Continue reading “Bản chất thực sự của cuộc chiến chống khủng bố là gì?”

12/09/2014: Vận động viên Paralympics Oscar Pistorius bị kết tội ngộ sát

Nguồn: Paralympian Oscar Pistorius convicted of culpable homicide, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2014, ngôi sao điền kinh người Nam Phi Oscar Pistorius đã bị kết tội ngộ sát (culpable homicide) – một tội danh tương đương với vô ý làm chết người (manslaughter) – vì đã sát hại bạn gái của mình, người mẫu và ngôi sao truyền hình thực tế Reeva Steenkamp.

Bản án này là hồi kết cho một phiên tòa xét xử tội giết người kéo dài bảy tháng, thu hút sự chú ý khổng lồ của dư luận quốc tế do sự nổi tiếng của cặp đôi. Continue reading “12/09/2014: Vận động viên Paralympics Oscar Pistorius bị kết tội ngộ sát”

Kế hoạch chi tiêu mạnh tay của bà Takaichi Sanae gây lo ngại cho thị trường

Nguồn: “Takaichi Sanae’s big-spending plans are unnerving markets”, The Economist, 09/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Bà Takaichi đang đưa nhà nước trở lại vị trí trung tâm của nền kinh tế Nhật Bản.

Năm 1999, một nữ nghị sĩ mới bước sang nhiệm kỳ thứ hai và chưa được nhiều người biết đến đã đóng góp một bài viết đầy tham vọng cho một ấn phẩm bàn về tương lai của Nhật Bản. Takaichi Sanae hình dung rằng đến tháng 10/2010, bà sẽ đắc cử thủ tướng và thực hiện một chương trình truyền hình định kỳ vào sáng Chủ nhật để trực tiếp giao tiếp với công chúng. Dự đoán của bà Takaichi chỉ sai về thời điểm và phương tiện truyền tải: bà trở thành thủ tướng vào tháng 10/2025, và thay vì lên truyền hình, bà truyền tải thông điệp qua nền tảng X. Tuyển tập bài viết năm đó quy tụ các cựu học viên của Viện Quản trị và Chính phủ Matsushita, nơi bà Takaichi từng học hỏi từ nhà sáng lập Panasonic về cách nhìn chính trị như một nghệ thuật “quản trị quốc gia”. Continue reading “Kế hoạch chi tiêu mạnh tay của bà Takaichi Sanae gây lo ngại cho thị trường”

Liệu Israel có thể chấm dứt cuộc chiến không hồi kết?

Nguồn:  Amos Harel, “Can Israel End Its Forever Wars?”, Foreign Affairs, 02/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi chuẩn bị đối mặt với cử tri Israel vào tháng tới, sau ba năm chiến tranh gần như không ngừng nghỉ, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã vạch ra một chiến lược hoàn toàn mới. Bất chấp những tổn thất khổng lồ về người và của, chưa kể sự suy giảm mạnh trong mức độ ủng hộ dành cho Israel tại Mỹ và nhiều nơi khác, ông giờ đây công khai ủng hộ việc duy trì một trạng thái chiến tranh gần như thường trực. Rút ra bài học từ cuộc thảm sát do Hamas gây ra ngày 7/10/2023, Netanyahu lập luận rằng Israel phải chủ động sử dụng vũ lực phủ đầu trước mọi mối đe dọa an ninh tiềm tàng, bất kể hậu quả. Điều đó đặt ra câu hỏi: cách tiếp cận cứng rắn này sẽ thay đổi đến mức nào nếu Gadi Eisenkot, cựu tổng tham mưu trưởng quân đội hiện đang dẫn trước Netanyahu trong các cuộc thăm dò, đánh bại ông trong cuộc bầu cử sắp tới? Continue reading “Liệu Israel có thể chấm dứt cuộc chiến không hồi kết?”

Thế giới hôm nay: 11/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Houthi chiếm giữ Mocha, một cảng chiến lược ở miền tây Yemen, trong lúc giao tranh với các lực lượng do Ả Rập Saudi hậu thuẫn ngày càng leo thang. Việc chiếm được cảng này mang lại cho lực lượng phiến quân do Iran hậu thuẫn đòn bẩy lớn hơn đối với Eo biển Bab el-Mandeb, nối liền Biển Đỏ với Vịnh Aden. Tuyến đường biển này đã trở nên đặc biệt quan trọng đối với xuất khẩu dầu mỏ kể từ khi cuộc chiến tại Iran làm gián đoạn hoạt động vận tải biển qua Eo biển Hormuz.

Tình trạng bán tháo nợ chính phủ Mỹ tiếp tục diễn ra mạnh mẽ, với lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm chạm mức 4,96%, tiệm cận mức cao nhất kể từ năm 2007. Các nhà đầu tư đang lo lắng về việc giá dầu tăng cao – dầu thô Brent đã chạm mức 109 USD/thùng trước khi giảm trở lại – cũng như chương trình mua lại nợ của Bộ Tài chính yếu hơn mong đợi. Quan ngại cũng lan sang các thị trường trái phiếu khác khi lợi suất chuẩn tăng vọt ở Australia và Nhật Bản. Continue reading “Thế giới hôm nay: 11/09/2026”

Đài Loan có thể giành chiến thắng như thế nào?

Nguồn: Holmes Liao và Dennis Blair, “How Taiwan Can Win the Strait,” Foreign Affairs, 04/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một lực lượng hải quân linh hoạt hơn có thể giúp Đài Loan ngăn chặn Trung Quốc.

Nằm cách Trung Quốc một eo biển rộng khoảng 160 km, Đài Loan dựa vào hải quân như tuyến phòng thủ đầu tiên trước nguy cơ bị xâm lược. Lực lượng này phải có khả năng ngăn chặn các tàu đổ bộ lớn của quân đội Trung Quốc vượt Eo biển Đài Loan. Từ lâu, Đài Loan vẫn lấy những tàu chiến lớn như tàu khu trục và tàu hộ vệ làm nòng cốt cho hạm đội. Chúng vừa là biểu tượng phô trương sức mạnh quốc gia, vừa là công cụ thể hiện quyết tâm trước sức ép từ đại lục. Kế hoạch đóng tàu hiện nay của Đài Loan cũng tiếp tục đi theo hướng này, với mục tiêu thay thế hạm đội tàu mặt nước già cỗi bằng những chiến hạm mới, lớn hơn và đắt tiền hơn. Continue reading “Đài Loan có thể giành chiến thắng như thế nào?”

Bước ngoặt chiến lược của Nhật Bản

Nguồn: Eliot A. Cohen, “Japan’s Strategic Turn”, The Atlantic, 06/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi tôi lần đầu đến Nhật Bản cách đây hơn 30 năm, Chiến tranh Lạnh vừa kết thúc, Trung Quốc vẫn chưa trỗi dậy, và Nhật Bản — dù không còn giữ vị thế “Nhật Bản là số một” như tiêu đề cuốn sách bán chạy năm 1979 của Ezra Vogel — vẫn là một cường quốc đáng gờm. GDP của Nhật Bản khi đó không thua kém Mỹ quá xa, lớn hơn tổng GDP của phần lớn các nước châu Á còn lại cộng lại, và gấp khoảng bảy lần Trung Quốc.

Trong chuyến thăm gần đây, tôi nhận thấy Nhật Bản đã trở thành một đất nước rất khác. Ngay từ năm 1995, những dấu hiệu đáng lo ngại đã xuất hiện: giá bất động sản sụp đổ và nền kinh tế bước vào nhiều năm trì trệ, rồi kéo dài thành nhiều thập kỷ. Tỷ suất sinh giảm xuống dưới mức thay thế, còn khoảng 1,4 con trên mỗi phụ nữ, và kể từ đó tiếp tục giảm xuống chỉ còn hơn 1,1. Nhưng những thay đổi sâu sắc nhất lại nằm ở môi trường địa chính trị xung quanh Nhật Bản. Continue reading “Bước ngoặt chiến lược của Nhật Bản”

10/09/1897: Vụ bắt giữ vì tội lái xe khi say rượu đầu tiên

Nguồn: First drunk driving arrest, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1897, một tài xế taxi 25 tuổi ở London tên là George Smith đã trở thành người đầu tiên trong lịch sử bị bắt vì tội lái xe khi say rượu sau khi tông chiếc xe của mình vào một tòa nhà. Smith sau đó đã nhận tội và bị phạt 20 shilling.

Smith đã để lại một dấu ấn hi hữu trong lịch sử ngành xe hơi khi vào lúc 12:45 sáng hôm đó, chiếc taxi chạy bằng điện của ông lao ra khỏi đường và tông thẳng vào một tòa nhà trên phố New Bond ở Mayfair, làm vỡ một đường ống nước và phần khung trên của một cửa sổ, theo một bản tin trên tờ Morning Post của London. Bài báo lưu ý rằng một cảnh sát đã phát hiện xe của Smith lạng lách bất thường trên những con phố lúc rạng sáng. Dấu hiệu này hoàn toàn trùng khớp với lời thú nhận sau đó của tài xế rằng ông đã uống “hai hoặc ba ly bia” trước khi ngồi sau vô lăng. Continue reading “10/09/1897: Vụ bắt giữ vì tội lái xe khi say rượu đầu tiên”

Thế giới hôm nay: 10/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump tuyên bố mỗi người lớn ở Mỹ sẽ được trả 5.000 USD nếu Đảng Cộng hòa “giành chiến thắng” trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Khi phát biểu trong ngày đầu tiên của hội nghị mini của Đảng Cộng hòa, vị tổng thống đưa ra rất ít thông tin chi tiết về kế hoạch của mình, nhưng lại bảo cử tri hãy tưởng tượng rằng tên ông xuất hiện trên lá phiếu. Có hai vấn đề ở đây: lời đề nghị này nhiều khả năng là bất hợp pháp, và mức độ ủng hộ Trump đang tụt dốc không phanh – công cụ theo dõi của Economist cho thấy tỷ lệ ủng hộ ròng của ông đang ở mức âm 26 (-26).

Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố bắt đầu mua lại tới 6 tỷ USD trái phiếu chính phủ dài hạn kể từ hôm nay trong nỗ lực kiểm soát chi phí đi vay. Tuy nhiên, các nhà đầu tư – những người đang mong đợi một chương trình mua lại lớn hơn – đã phải thất vọng: lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm nhanh chóng tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2023. Bộ Tài chính từng cam kết “tăng ít nhất gấp đôi” lượng mua lại lên 4 tỷ USD khi công bố chương trình này vào tháng trước. Continue reading “Thế giới hôm nay: 10/09/2026”

Diện mạo chiến tranh sau xung đột Nga – Ukraine

Nguồn: Sergiy Korsunsky, “What will war look like after peace?”, Nikkei Asia, 04/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

AI, các đàn máy bay không người lái quy mô lớn và các cuộc tấn công mạng đang định hình lại chiến tranh hiện đại, và các nền dân chủ cần phải chuẩn bị ngay từ bây giờ.

Những tranh luận về việc cuộc chiến của Nga tại Ukraine sẽ kết thúc như thế nào và những hệ quả mà nó để lại cho thế giới dường như không có hồi kết. Tuy nhiên, ngày càng rõ rằng chúng ta cần đặt ra một câu hỏi khác: không chỉ hòa bình sau cuộc chiến này sẽ mang diện mạo ra sao, mà cả cuộc chiến tiếp theo sau thời kỳ hòa bình ấy sẽ như thế nào. Continue reading “Diện mạo chiến tranh sau xung đột Nga – Ukraine”

Trở về quê hương: Gắn kết kiều bào và đảo ngược chảy máu chất xám

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Công viên Khoa học Tân Trúc của Đài Loan và việc Israel tiếp nhận gần một triệu người nhập cư từ Liên Xô là hai trường hợp kinh điển về cách một quốc gia chuyển nguồn nhân tài ở nước ngoài thành tài sản công nghệ trong nước. Tuy nhiên, hai trường hợp này phản ánh hai bài toán có cấu trúc khác nhau. Đài Loan lựa chọn thu hút trở về một cộng đồng kiều dân phân tán nhưng đã thành đạt bằng cách xây dựng một “bãi đáp” chuyên biệt kết hợp với các mạng lưới nghề nghiệp phi chính thức. Trong khi đó, Israel phải tiếp nhận đột ngột một lượng lớn người nhập cư có kỹ năng nhưng chưa được phân loại, thông qua các chương trình đào tạo lại và hệ thống vườn ươm do nhà nước vận hành. Cả hai mô hình chỉ thành công khi được hỗ trợ bởi những thể chế bổ sung như năng lực R&D quân sự, các trường đại học và vốn đầu tư mạo hiểm — những yếu tố mà chương này coi là điều kiện nền tảng chứ không phải các chi tiết ngẫu nhiên. Cộng đồng người Việt ở nước ngoài có đặc điểm gần với trường hợp Đài Loan hơn nhiều so với Israel; vì vậy, điều này cần định hướng cách Hà Nội lựa chọn và vận dụng các công cụ chính sách. Continue reading “Trở về quê hương: Gắn kết kiều bào và đảo ngược chảy máu chất xám”

Thế giới hôm nay: 09/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ khẳng định sẽ cấm nhập khẩu một số sản phẩm của Canada, bao gồm xe máy, các sản phẩm từ sữa, và hầu hết các loại đồ uống có cồn, trong bối cảnh leo thang thương chiến với quốc gia láng giềng phía Bắc. Thông báo về lệnh cấm – sẽ có hiệu lực sau ba tuần nữa – được đưa ra sau khi Canada áp thuế lên tới 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa của Mỹ. Dù cả hai bên đều nói rằng họ muốn đạt được thỏa thuận, nhưng đàm phán đã đi vào bế tắc.

Truyền thông nhà nước Iran cho biết nước này đã phóng tên lửa vào một căn cứ của Mỹ ở Jordan nhằm trả đũa các cuộc không kích của Mỹ vào các tàu chở dầu quanh Đảo Kharg, trạm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran. Trước đó, Houthi – nhóm phiến quân Yemen do Iran hậu thuẫn – đã tấn công bốn thành phố ở miền nam Ả Rập Saudi, làm ít nhất 73 người bị thương. Giá dầu thô Brent, chuẩn dầu mỏ toàn cầu, theo đó tăng vọt lên gần 100 USD/thùng. Continue reading “Thế giới hôm nay: 09/09/2026”

Chủ quyền AI, và ai đang nắm giữ nó

Tác giả: Phạm Vũ Thiều Quang

Mỹ vừa chào bán cho các đối tác khái niệm “chuỗi AI có chủ quyền”, nhưng đồng thời cảnh báo các chính phủ đừng dại dột tự tái tạo toàn bộ chuỗi công nghệ này trong biên giới của mình. Đằng sau nghịch lý ấy là một bài học lịch sử từ hơn sáu thập kỷ trước. Một nguyên tắc ra đời nhằm bảo vệ quyền tự chủ của các quốc gia yếu thế không đồng nghĩa với việc những quốc gia đó đương nhiên có đủ năng lực để tận dụng nó một cách hiệu quả.

Tháng 6/2026, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách Kinh tế Jacob Helberg lên tiếng cảnh báo các quốc gia về “bẫy chủ quyền số”. Mở đầu bài bình luận, Helberg nhận xét rằng hiếm có khái niệm nào dễ làm hài lòng các chính phủ như “chủ quyền số”. Cụm từ này mang đầy sức nặng của sự độc lập, phẩm giá tự chủ và lời hứa về quyền tự quyết vận mệnh quốc gia. Đáng chú ý, chính Helberg lại là kiến trúc sư trưởng của Pax Silica, sáng kiến do Washington dẫn dắt nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, bán dẫn và hạ tầng AI giữa những đối tác mà Mỹ coi là đáng tin cậy. Nói cách khác, Washington vừa khuyên thế giới đừng quá say mê theo đuổi một nền chủ quyền công nghệ hoàn toàn độc lập, vừa ráo riết xây dựng một khuôn khổ để định hình lại chuỗi AI cho phần còn lại của thế giới. Continue reading “Chủ quyền AI, và ai đang nắm giữ nó”

Tập Cận Bình thanh trừng ‘tai mắt’ của mình trong quân đội

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi Jinping purges his ‘spy’ in the military,” Nikkei Asia, 03/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chung Thiệu Quân đã bị thanh trừng cùng với viên tướng cấp cao Trương Hựu Hiệp.

Chiến dịch chống tham nhũng mang đậm dấu ấn của Chủ tịch Tập Cận Bình vừa có một bước ngoặt đáng chú ý: một trợ lý lâu năm từng được giao nhiệm vụ giám sát quân đội nay cũng bị thanh trừng. Chung Thiệu Quân được xem là “tai mắt” mà Tập cài vào trung tâm quyền lực của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Trước khi gia nhập quân đội, Chung vốn là một quan chức địa phương. Việc Tập đưa một nhân vật dân sự thân tín như Chung vào bộ máy quân sự phản ánh sự thiếu tin tưởng của ông đối với giới tướng lĩnh và sĩ quan chuyên nghiệp. Chung từng là một trợ lý đầy triển vọng, được Tập ưu ái suốt nhiều năm. Thế nhưng cuối cùng, chính ông cũng bị cuốn vào chiến dịch trấn áp tham nhũng trong quân đội của Tập. Continue reading “Tập Cận Bình thanh trừng ‘tai mắt’ của mình trong quân đội”

08/09/2022: Nữ hoàng Elizabeth II qua đời; Vua Charles lên ngôi

Nguồn: Queen Elizabeth II dies; Charles becomes King, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2022, Nữ hoàng Elizabeth II – vị quân chủ trị vì lâu nhất trong lịch sử nước Anh – đã qua đời ở tuổi 96 tại Lâu đài Balmoral ở Scotland. Ngôi vị được chuyển giao cho con trai cả của bà, người hiện là Vua Charles III.

Elizabeth Alexandra Mary Windsor lên ngôi vào ngày 02/06/1953 ở tuổi 27, sau khi cha bà là Vua George VI qua đời. Cậu con trai bốn tuổi của bà – người sau này trở thành Vua Charles – đã có mặt tại lễ đăng quang của bà. Đến lượt mình, Charles đã thực hiện nghi thức tuyên thệ trong lễ đăng quang vào ngày 06/05/2023 tại Tu viện Westminster, cùng với vợ là Vương hậu Camilla. Continue reading “08/09/2022: Nữ hoàng Elizabeth II qua đời; Vua Charles lên ngôi”

Thế giới hôm nay: 08/09/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Canada áp thuế đối ứng lên khoảng 700 mặt hàng của Mỹ, bao gồm thép, các sản phẩm từ sữa, và đồ gia dụng. Đáp lại, Donald Trump cảnh báo sẽ áp dụng thêm nhiều khoản thuế khác. Hôm qua, ông tuyên bố cấm Bombardier bán máy bay của hãng tại Mỹ trừ khi nhà sản xuất Canada này chuyển khâu lắp ráp sang Mỹ. Thị trường này có ý nghĩa sống còn đối với Bombardier: khoảng một nửa trong số 5.100 máy bay do khách hàng của hãng vận hành đang đặt tại Mỹ.

Friedrich Merz, vị thủ tướng không được lòng dân của Đức, tuyên bố không có ý định từ chức sau chiến thắng bầu cử của đảng Lựa chọn Thay thế cho Nước Đức (AfD) tại bang Saxony-Anhalt ở miền đông. Tuy nhiên, ông thừa nhận “chắc chắn sẽ có những hệ lụy” sau thành công của lực lượng cánh hữu dân túy này. Ông cũng cho biết sự sụt giảm ủng hộ đối với đảng Liên minh Dân chủ Thiên Chúa giáo của ông đã làm rung chuyển đảng này “tới tận nền móng.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 08/09/2026”