Thế giới hôm nay: 10/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Iran và Mỹ tiếp tục không kích lẫn nhau, ngay trong lúc Iran đang tổ chức lễ tang cho Ali Khamenei. Mỹ tấn công các cây cầu đường sắt dẫn đến Mashhad, thành phố nơi nhà lãnh đạo tối cao an nghỉ, còn Iran nhắm vào các căn cứ của Mỹ trong khu vực. Giao thông qua Eo biển Hormuz sụt giảm nghiêm trọng kể từ khi giao tranh bùng phát trở lại. Trong khi đó, Israel tuyên bố đã sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công vào Iran.

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, Kevin Warsh, bổ nhiệm các học giả, lãnh đạo doanh nghiệp, và cựu quan chức ngân hàng trung ương vào vị trí đứng đầu các lực lượng đặc nhiệm mới. Những người được ông lựa chọn bao gồm Raj Chetty, một nhà kinh tế học từ Harvard, Marc Andreessen, một nhà đầu tư mạo hiểm, và Mervyn King, cựu thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh. Các nhóm này sẽ xem xét cách các nhà hoạch định chính sách tiếp cận dữ liệu và phân tích các động lực của lạm phát, cùng với những vấn đề khác. Fed khẳng định sẽ tiếp tục “hoạt động độc lập.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 10/07/2026”

Chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương chưa chết, nó chỉ đang được đàm phán lại

Nguồn: Alexandra de Hoop Scheffer, “Trans-Atlanticism Isn’t Dead—It’s Being Renegotiated,” Foreign Policy, 01/07/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Những báo cáo về sự sụp đổ của NATO đã bị phóng đại quá mức.

Cáo phó cho chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương có lẽ đã được viết quá sớm. Dù đúng là chính quyền Trump đã làm rung chuyển sâu sắc quan hệ Mỹ-châu Âu, nhưng bài tiểu luận gần đây của Nathalie Tocci trên tạp chí Foreign Policy – trong đó cho rằng chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương với tư cách là một lực lượng hoạt động và hiện hữu nay đã không còn – đã nhầm lẫn giữa một cuộc chuyển đổi cần thiết với một chẩn đoán giai đoạn cuối. Bằng chứng không chỉ ra sự kết thúc của liên minh xuyên Đại Tây Dương, mà là sự xuất hiện của một quan hệ đối tác đòi hỏi khắt khe hơn và cuối cùng là bền vững hơn, đánh dấu sự trỗi dậy vốn bị trì hoãn từ lâu của châu Âu như một thực thể trưởng thành về mặt địa chính trị. Continue reading “Chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương chưa chết, nó chỉ đang được đàm phán lại”

Châu Âu làm thế nào để thu hút sự chú ý của Putin

Nguồn: Alexander Gabuev, “How Europe Can Get Putin’s Attention”, Foreign Affairs, 07/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Châu lục này phải vượt qua thế khó mang tên nước Nga.

“Tôi tin rằng chúng ta nên đối thoại với Putin”, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb phát biểu trong một cuộc phỏng vấn đầu tháng Sáu. Đây là một thừa nhận cho thấy nhiều điều. Trong nhiều năm qua, Stubb luôn là một trong những chính trị gia châu Âu có lập trường ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất và thường giữ thái độ cứng rắn với Điện Kremlin. Nhưng giờ đây, Stubb chia sẻ với giới báo chí rằng việc phớt lờ Tổng thống Nga Vladimir Putin đang dần trở nên bất khả thi. “Đường biên giới này sẽ vẫn còn đó”, ông nói, nhắc đến ranh giới dài 1.340 km giữa Phần Lan và Nga. “Đến một thời điểm nào đó, chúng ta sẽ phải duy trì quan hệ chính trị”. Continue reading “Châu Âu làm thế nào để thu hút sự chú ý của Putin”

09/07/1971: Mỹ bàn giao trách nhiệm đối với khu phi quân sự ở Việt Nam

Nguồn: United States turns over responsibility for the DMZ, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1971, cách Khu phi quân sự (DMZ) gần 6,5 km về phía nam, khoảng 500 binh sĩ Mỹ thuộc Lữ đoàn 1, Sư đoàn 5 Bộ binh Cơ giới đã bàn giao Căn cứ Hỏa lực Charlie 2 cho quân đội Sài Gòn, hoàn tất việc chuyển giao trách nhiệm phòng thủ khu vực biên giới. Continue reading “09/07/1971: Mỹ bàn giao trách nhiệm đối với khu phi quân sự ở Việt Nam”

Thế giới hôm nay: 09/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Iran phát động không kích vào các căn cứ của Mỹ ở Bahrain và Kuwait. Cuộc tấn công này là để đáp trả cuộc không kích mới của Mỹ, mà Mỹ cho rằng bắt nguồn từ “hành động gây hấn vô cớ đối với hoạt động vận tải thương mại.” Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, cáo buộc Mỹ “bắt nạt và thất hứa,” đồng thời khẳng định rằng Eo biển Hormuz sẽ chỉ mở cửa theo “sự sắp xếp của Iran.” Trước đó, Donald Trump đã tuyên bố lệnh ngừng bắn giữa hai bên “đã kết thúc.”

Giá dầu tăng vọt sau khi giao tranh leo thang. Dữ liệu mới cũng cho thấy giao thông qua Eo biển Hormuz đã bị đình trệ. Ngoài ra, giá dầu diesel tương lai của Mỹ đã tăng 11,6% – mức tăng trong một ngày lớn nhất kể từ năm 2022, sau khi Nga tạm thời chặn xuất khẩu loại nhiên liệu này. Cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga cũng gây ra lo ngại về nguồn cung. Continue reading “Thế giới hôm nay: 09/07/2026”

Châu Âu và NATO cần làm gì để sẵn sàng cho chiến tranh

Nguồn: Ursula von der Leyen & Mark Rutte,  “What Europe and NATO must do to be ready for war”, The Economist, 05/07/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Chúng tôi đều lớn lên trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, thời kỳ mà châu Âu luôn được bảo vệ, canh gác và đầu tư vào hòa bình. “Không bao giờ nữa” là khẩu hiệu của thế hệ chúng tôi. Sau hàng thế kỷ xung đột, châu Âu được định hình bởi một niềm tin vững chắc: hợp tác kinh tế là chìa khóa cho nền hòa bình lâu dài.

Khi những tượng đài của một lục địa chia rẽ sụp đổ cùng với sự tan rã của chủ nghĩa cộng sản, nỗi sợ chiến tranh dần phai mờ. Ngân sách quốc phòng dần thu hẹp, lực lượng vũ trang cũng co lại theo. Nhiều ngành công nghiệp chiến tranh từng cung cấp cho quân đội phải đóng cửa. Châu Âu dần phụ thuộc nặng nề hơn vào Mỹ, thông qua NATO, để có những năng lực cần thiết nếu an ninh bị đe dọa. Continue reading “Châu Âu và NATO cần làm gì để sẵn sàng cho chiến tranh”

Tại sao chiến tranh đang trở nên vô nghĩa?

Nguồn: Stephen M. Walt, “War Has Become Pointless”, Foreign Policy, 06/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Xung đột quân sự vẫn luôn tồn tại. Nó chỉ đã ngừng có ý nghĩa.

Nếu bạn chưa từng đọc Bàn về Chiến tranh, có lẽ bạn vẫn biết câu châm ngôn nổi tiếng của Carl von Clausewitz rằng: “Chiến tranh là sự tiếp nối của chính trị bằng những phương tiện khác”. Ý của ông là chiến tranh phải luôn có một mục tiêu chính trị rõ ràng, và mục tiêu đó phải định hướng cho việc chọn chiến lược cũng như cách thức sử dụng sức mạnh quân sự. Những thắng lợi rực rỡ trên chiến trường sẽ trở nên vô nghĩa nếu chúng không mang lại được kết quả chính trị mong muốn. Continue reading “Tại sao chiến tranh đang trở nên vô nghĩa?”

Thế giới hôm nay: 08/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Iran nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Kuwait và Bahrain bằng máy bay không người lái và tên lửa, sau khi Mỹ tiến hành các cuộc không kích vào các địa điểm dọc theo bờ biển nước này. Trước đó, Bộ Tài chính Mỹ đã thu hồi giấy phép tạm thời cho phép Iran bán dầu, với lý do nước này đã tấn công các tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz. Giá dầu thô Brent, tiêu chuẩn toàn cầu, đã tăng vài USD lên mức 76 USD/thùng.

Marine Le Pen – lãnh đạo Đảng Đại hội Quốc gia (National Rally, RN) cánh hữu dân túy của Pháp – tuyên bố sẽ tranh cử trong cuộc bầu cử tổng thống vào năm tới, sau khi tòa phúc thẩm rút ngắn bản án tù và lệnh cấm giữ chức vụ công của bà. Tòa án vẫn giữ nguyên tội danh tham ô của Le Pen, dù bà thề sẽ tiếp tục kháng cáo. Bà cũng nói rằng Jordan Bardella, người được bà bảo trợ và cũng là người sẽ tranh cử tổng thống nếu bà bị cấm, sẽ trở thành thủ tướng của bà. Continue reading “Thế giới hôm nay: 08/07/2026”

Thucydides thực sự nghĩ gì về quyền lực?

Nguồn: Jonathan Kirshner, “The Strong Do What They Can—and Suffer What They Must”, Foreign Affairs, 03/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ngày nay, nhiều người cảm thấy thế giới như một khu rừng chỉ tuân theo một quy luật duy nhất. Kể từ khi trở lại nắm quyền vào năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump không chỉ phô diễn sức mạnh Mỹ — bằng các vụ tấn công những kẻ bị cáo buộc buôn lậu ma túy ở Caribe, bắt cóc Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, ném bom Iran, và thậm chí đe dọa chủ quyền của các đồng minh — mà ông còn biến điều đó thành một nguyên tắc hành xử. Trump mô tả vụ bắt giữ Maduro là minh chứng cho “những quy luật sắt vốn luôn định đoạt quyền lực toàn cầu”. Continue reading “Thucydides thực sự nghĩ gì về quyền lực?”

Các vụ bắt giữ của Trung Quốc phủ bóng lên di sản Nhật Bản tại Đại Liên

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China detentions cast shadow over Japan’s legacy in Dalian,” Nikkei Asia, 02/07/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đòn trả đũa kinh tế đã làm đóng băng quan hệ mà sự kiện Thiên An Môn từng không thể làm phai nhạt.

Cây keo, với những chùm hoa trắng ngát hương, là biểu tượng của Đại Liên, một thành phố cảng ở phía đông bắc Trung Quốc.

Đối với nhiều người Nhật, tên của thành phố Trung Quốc thuộc tỉnh Liêu Ninh này gợi nhớ đến “Akashiya no Dairen,” cuốn tiểu thuyết do Takayuki Kiyooka viết năm 1969.

Kiyooka sinh ra ở Đại Liên vào năm 1922, khi vùng lãnh thổ này còn đang được cho Nhật Bản thuê. “Akashiya no Dairen” – dịch sát nghĩa là “Đại Liên của loài hoa keo” – phác họa những ký ức của Kiyooka về thời niên thiếu tại thành phố này vào khoảng cuối Thế chiến II. Continue reading “Các vụ bắt giữ của Trung Quốc phủ bóng lên di sản Nhật Bản tại Đại Liên”

07/07/1798: Mỹ phát động Chiến tranh Nửa mùa với Pháp

Nguồn: U.S. launches the Quasi-War with France, the first conflict since the Revolution, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1798 – 15 năm sau khi Chiến tranh Cách mạng kết thúc – Quốc hội Mỹ hủy bỏ các hiệp ước với Pháp và khởi đầu hai năm rưỡi của cái gọi là Chiến tranh Nửa mùa (Quasi-War) với cựu đồng minh của mình.

Tổng thống John Adams và Bộ trưởng Hải quân Benjamin Stoddert lãnh đạo cuộc hải chiến không tuyên bố này, bắt nguồn từ việc Pháp bắt giữ hơn 300 tàu buôn trung lập của Mỹ trong thời kỳ Cách mạng Pháp. Mỹ khi đó đang theo đuổi một chính sách đối ngoại thân Anh hơn, điều này chọc giận đối thủ của họ là Pháp. Continue reading “07/07/1798: Mỹ phát động Chiến tranh Nửa mùa với Pháp”

Thế giới hôm nay: 07/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các quan chức Mỹ cho biết lực lượng Iran đã tấn công hai con tàu đang đi qua Eo biển Hormuz. Các báo cáo cho thấy cả hai con tàu đều bị hư hại nặng. Các cuộc đàm phán ngừng bắn giữa hai nước, bao gồm cả các cuộc thảo luận về việc mở cửa lại vĩnh viễn eo biển này, đã bị đình chỉ do Iran đang tổ chức quốc tang cho Ali Khamenei, nhà lãnh đạo tối cao đã thiệt mạng trong cuộc xung đột hồi tháng 2.

Israel bác bỏ thông báo của Hamas về việc nhóm này sẽ trao lại một số quyền điều hành Gaza cho một cơ quan được Mỹ hậu thuẫn. Nhóm chiến binh này tuyên bố đã giải tán nhánh hành chính của mình, nhưng không cam kết giải trừ vũ khí – điều mà Mỹ và Israel đã kêu gọi. Một quan chức Israel khẳng định động thái này “không có ý nghĩa gì” vì các thành viên của Hamas “vẫn giữ nguyên vị trí của họ” trong chính quyền. Continue reading “Thế giới hôm nay: 07/07/2026”

Vấn đề vai trò của Đức trong cục diện an ninh mới của châu Âu

Nguồn: Marco Buti và Francesco Nicoli, “Europe’s New German Question”, Project Syndicate, 03/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nhiều quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu (EU), trước nhất là Đức, mặc nhiên cho rằng việc tăng chi tiêu quốc phòng sẽ tự động tạo ra những năng lực cần thiết để bảo đảm an ninh cho châu Âu. Thế nhưng, nếu theo đuổi chính sách này một cách riêng lẻ, họ sẽ chỉ kéo dài tình trạng phân mảnh, lạc hậu của hệ thống quốc phòng, thứ vốn đã khiến họ phụ thuộc vào Mỹ trong hơn 70 năm qua – và thậm chí có thể tạo ra những rủi ro mới.

Trong lĩnh vực quốc phòng, châu Âu đang đối mặt với ba vấn đề cốt lõi: công nghệ lỗi thời, thiếu quy mô và quản trị kém hiệu quả. Cuộc chiến tại Ukraine làm nổi bật cả ba điểm yếu này. Khi Ukraine sử dụng những công nghệ sáng tạo và linh hoạt để chống lại kho vũ khí thông thường khổng lồ của Nga, những hạn chế từ các hệ thống cũ kỹ trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, châu Âu vẫn chưa tận dụng triệt để cơ hội mà cuộc chiến mang lại để thử nghiệm các hệ thống vũ khí mới, tăng quy mô sản xuất các loại vũ khí hiệu quả nhất, và chuyển hóa nỗ lực này thành tiến bộ trong việc củng cố các thể chế chung. Continue reading “Vấn đề vai trò của Đức trong cục diện an ninh mới của châu Âu”

Chiến lược đằng sau trận chiến giành Crimea

Nguồn: Paul Hockenos, “The Strategy Behind the Battle for Crimea”, Foreign Policy, 02/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Hàng trăm xác xe rơ-moóc, xe bồn và nhiều loại phương tiện vận tải quân sự cháy rụi nằm la liệt dọc tuyến đường tiếp tế chính của Nga nối từ lãnh thổ Nga vào Crimea và các vùng đang chiếm đóng ở miền Nam Ukraine. Dọc theo con đường, những khung xe bị lật ngược hoặc vặn xoắn nằm ngổn ngang dưới mương, minh chứng cho những chuyến hàng tiếp tế không bao giờ đến được đích. Đoạn đường dài 627km này — lộ trình trực tiếp nhất từ trung tâm hậu cần Rostov-on-Don đến vùng Biển Đen — được cả binh sĩ Ukraine lẫn Nga đặt cho biệt danh “Xa lộ Tử thần”. Continue reading “Chiến lược đằng sau trận chiến giành Crimea”

Thế giới hôm nay: 06/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Những đám đông khổng lồ tập trung tại Tehran trước thềm lễ tang chính thức của Ayatollah Ali Khamenei, cựu lãnh đạo tối cao Iran. Vào Chủ nhật, ba người con trai của ông đã cầu nguyện bên linh cữu của ông – nhưng Mojtaba, người kế nhiệm ông, lại không có mặt. Mojtaba đã không xuất hiện trước công chúng kể từ cuộc tấn công giết chết cha ông vào ngày 28/2.

Nga tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa vào Kyiv, giết chết ít nhất 11 người ở thủ đô của Ukraine. Cuộc tấn công diễn ra ngay trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ. Donald Trump sẽ tham dự và dự kiến sẽ gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Hai nhà lãnh đạo đã nói chuyện qua điện thoại vào cuối tuần qua; sau đó, Zelensky tuyên bố rằng có một “triển vọng thực sự để kết thúc” cuộc chiến. Continue reading “Thế giới hôm nay: 06/07/2026”

Tăng tốc ‘vươn mình’: Việt Nam đang học tập Trung Quốc như thế nào?

Nguồn: Hoàng Thị Hà và Phạm Thị Phương Thảo, “Fast-Tracking “National Rise”: How Vietnam Is Learning from China”, FULCRUM, 03/07/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Chính sách Trung Quốc của Việt Nam thường được kể qua lăng kính ngờ vực lịch sử, tranh chấp Biển Đông và sự cần thiết phải bảo vệ chủ quyền của một quốc gia nhỏ trước người hàng xóm hống hách. Câu chuyện này có thật. Tuy nhiên, nó bỏ qua một động lực khác có khả năng đưa quan hệ hai nước xích lại gần nhau hơn: việc Hà Nội chủ động học hỏi từ Bắc Kinh nhằm tăng tốc “kỷ nguyên vươn mình” — tầm nhìn đầy tham vọng của Tổng Bí thư Tô Lâm. Việt Nam ngày càng nhìn nhận Trung Quốc qua một chương trình phát triển hướng tới tương lai — không chỉ là đối tác quan trọng về đầu tư và thương mại, mà còn là nguồn học hỏi chính về cách một nhà nước mạnh có thể thúc đẩy chuyển đổi kinh tế. Continue reading “Tăng tốc ‘vươn mình’: Việt Nam đang học tập Trung Quốc như thế nào?”

Học giả Trung Quốc: ‘Thuyết lịch sử cáo chung’ của Fukuyama chỉ có thể cáo chung!

Nguồn: Trương Duy Vi, Kim Trọng Vĩ, Hà Tiệp, 张维为《这就是中国》第337集 | 回望十五年前的那场辩论：两种知识体系的碰撞, Guancha, 28/06/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Nhiều năm trước, học giả người Mỹ Francis Fukuyama, xuất phát từ niềm tin tuyệt đối vào chế độ dân chủ phương Tây, đã đưa ra luận điểm nổi tiếng về “sự cáo chung của lịch sử”. Trong những năm gần đây, ngày càng nhiều người nhận ra sự thiếu chính xác trong quan điểm này — và xu thế lớn đằng sau đó chính là sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Trong chương trình Đây chính là Trung Quốc phát sóng trên Đài Truyền hình Đông Phương (Dragon TV) ngày 22/6, Giáo sư Trương Duy Vi — Viện trưởng Viện Nghiên cứu Trung Quốc thuộc Đại học Phúc Đán — cùng ông Kim Trọng Vĩ — Tổng Biên tập sáng lập chuyên trang Guancha — đã tiến hành một cuộc thảo luận chuyên sâu xoay quanh “thuyết lịch sử cáo chung”, đồng thời phân tích bản chất logic của hai hệ thống tri thức Đông–Tây đằng sau cuộc tranh luận này. Continue reading “Học giả Trung Quốc: ‘Thuyết lịch sử cáo chung’ của Fukuyama chỉ có thể cáo chung!”

05/07/1852: Douglass đọc bài diễn văn ‘Ngày 4 tháng 7 có ý nghĩa gì đối với người nô lệ?’

Nguồn: Frederick Douglass delivers his “What to the slave is the Fourth of July?” speech, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1852, trong lễ kỷ niệm Quốc khánh Mỹ tại Rochester, New York, Frederick Douglass đọc bài diễn văn sau này trở thành bài phát biểu nổi tiếng nhất của ông, “Ngày 4 tháng 7 có ý nghĩa gì đối với người nô lệ?” Căng thẳng xoay quanh chế độ nô lệ đang ở mức cao vào đầu thập niên 1850, và bài hùng biện của nhà hoạt động bãi nô lừng danh này là một lời nhắc nhở nhức nhối: vào thời điểm đó, chỉ một phần nhỏ dân số Mỹ được hưởng nền tự do mà cả quốc gia đang ăn mừng. Continue reading “05/07/1852: Douglass đọc bài diễn văn ‘Ngày 4 tháng 7 có ý nghĩa gì đối với người nô lệ?’”

Tam bất khả: Để xâm lược Đài Loan, Trung Quốc phải ba lần làm nên lịch sử quân sự

Nguồn: Jay McVann, “The Three Nevers: To Invade Taiwan, China Would Have to Make Military History Thrice”, War on the Rocks, 01/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc đổ bộ xâm lược Normandy ngày 6/6/1944 vẫn là chiến dịch đổ bộ lớn nhất và phức tạp nhất trong lịch sử. Chỉ riêng ngày đầu tiên, quân Đồng minh đổ bộ tám sư đoàn, gồm năm sư đoàn tấn công đổ bộ và ba sư đoàn dù, tổng quân số khoảng 160.000 người. Lực lượng đó tăng hơn gấp đôi chỉ trong vài ngày.

Normandy chưa từng có tiền lệ về quy mô, nhưng không phải về bản chất. Một cuộc xâm lược Đài Loan sẽ đặt ra vấn đề ngược lại: cái chưa từng có không nằm ở quy mô hòn đảo, mà nằm ở các thách thức tác chiến. Phân tích về khả năng Trung Quốc xâm lược Đài Loan thường nhấn mạnh tốc độ hiện đại hóa của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) và khả năng gây bất ngờ chiến lược. Continue reading “Tam bất khả: Để xâm lược Đài Loan, Trung Quốc phải ba lần làm nên lịch sử quân sự”

04/07/1817: Kênh đào Erie bắt đầu được xây dựng

Nguồn: Construction on the Erie Canal begins, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1817, công nhân tiến hành động thổ xây dựng Kênh đào Erie tại Rome, New York. Hoàn thành năm 1825, con kênh kết nối vùng duyên hải Bờ Đông với vùng Trung Tây và biến New York thành một trung tâm kinh tế, văn hóa lớn.

Những đề xuất đầu tiên về Kênh đào Erie đến từ một thương gia buôn bột mì nghèo túng tên Jesse Hawley. Năm 1806, ông viết một loạt bài tiểu luận đề xuất xây dựng một con kênh lớn nối liền đông-tây, nhằm tạo tuyến giao thương đáng tin cậy giữa bờ biển phía đông và nội địa nước Mỹ. Hawley viết những bài này từ một nơi rất đặc biệt: nhà tù dành cho người mắc nợ, nơi ông bị giam vì những khoản nợ phát sinh trong công việc kinh doanh. Sau đó, ông cho đăng các bài tiểu luận trên một tờ báo địa phương, tờ Genessee Messenger, và ký tên “Hercules.” Continue reading “04/07/1817: Kênh đào Erie bắt đầu được xây dựng”