Featured

Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026

Download toàn văn báo cáo (PDF) tại đây: Du an Nghiencuuquocte-Annual report 2025

II. Hoạt động năm 2025

Trong năm 2025, Dự án xuất bản tổng cộng 957 bài, xấp xỉ năm 2024 (954 bài), đạt trung bình 2,62 bài/ngày. Tổng số lượt đọc của trang đạt 6,1 triệu lượt, giảm từ mức 8,3 triệu lượt trong năm 2024. Hiện chúng tôi chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây sụt giảm lượt đọc, nhưng khả năng một phần quan trọng là do tính tăng tóm tắt bằng AI trên các công cụ tìm kiếm, khiến độc giả chỉ đọc thông tin ở đó mà không click vào đường link của các bài viết gốc trên NCQT. Continue reading “Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026”

Thế giới hôm nay: 13/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính của Donald Trump, cho biết Mỹ sẽ tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt để cho phép các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga hiện đang lênh đênh trên biển, nhằm mục đích “thúc đẩy sự ổn định trên thị trường năng lượng toàn cầu.” Giấy phép này sẽ có hiệu lực đến ngày 11/04. Thị trường chứng khoán châu Á cũng đã giảm trong hôm nay sau khi dầu thô Brent, mức tiêu chuẩn toàn cầu, vọt lên hơn 100 USD/thùng.

Các nỗ lực cứu hộ đã được triển khai sau khi một máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ rơi tại Iraq. Lầu Năm Góc tuyên bố nguyên nhân không phải do “hỏa lực của địch hay quân mình bắn nhầm.” Trong khi đó, một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào một căn cứ quân sự ở khu vực Erbil, Iraq. Ở một diễn biến khác, Israel đã tiến hành một làn sóng tấn công mới vào Tehran và các mục tiêu của Hezbollah tại Lebanon. Continue reading “Thế giới hôm nay: 13/03/2026”

Tại sao Netanyahu chọn tấn công Iran vào thời điểm này?

Nguồn: Yousef Munayyer, “Why Netanyahu Chose to Strike Iran Now”, Foreign Policy, 10/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi bom của Mỹ và Israel dội xuống Tehran vào ngày 1 tháng 3, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã bộc bạch rằng cuộc chiến với Iran là điều mà ông “hằng khao khát thực hiện suốt 40 năm qua”. Lời thừa nhận đó đặt ra câu hỏi tại sao ông lại chọn đợi đến tận bây giờ mới bắt đầu một cuộc xung đột như vậy.

Trong suốt ba thập kỷ qua, cứ vài năm một lần, ông Netanyahu lại đưa ra những lời rao giảng gần như khôi hài rằng cánh cửa để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân đang dần đóng lại. Thế nhưng mới mùa hè năm ngoái, khi kết thúc cái gọi là cuộc chiến 12 ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố rằng các cuộc không kích chưa từng có của Mỹ đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân của Iran. Không có bằng chứng nào cho thấy Tehran đã tiến gần đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân kể từ thời điểm đó. Continue reading “Tại sao Netanyahu chọn tấn công Iran vào thời điểm này?”

Nga là bên hưởng lợi lớn nhất từ ​​cuộc chiến Mỹ – Israel – Iran?

Nguồn: Andrey Kortunov, 安德烈·科尔图诺夫：俄罗斯是美伊战争最大受益者？事情没那么简单, Guancha, 07/03/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Sự leo thang xung đột gần đây giữa Mỹ, Israel và Cộng hòa Hồi giáo Iran đã gây ra những tác động đáng kể đối với Liên bang Nga. Trong bối cảnh chiến sự vẫn đang tiếp diễn và nguy cơ các quốc gia khác bị kéo vào vòng xoáy này, tuy những ảnh hưởng lâu dài vẫn chưa thực sự rõ ràng, nhưng vẫn có thể rút ra một số kết luận sơ bộ về việc Mỹ và Israel tái khởi động đối đầu với Iran rốt cuộc có ý nghĩa gì đối với Moscow.

Tác động tích cực về mặt chiến thuật

Đối với Điện Kremlin, tác động tích cực nằm ở chỗ, bất kỳ xung đột lớn nào xảy ra tại các khu vực khác trên thế giới đều sẽ làm phân tán sự chú ý của cộng đồng quốc tế khỏi cuộc đối đầu Nga – Ukraine. Continue reading “Nga là bên hưởng lợi lớn nhất từ ​​cuộc chiến Mỹ – Israel – Iran?”

12/03/1968: Dầu mỏ được phát hiện ở Vịnh Prudhoe của Alaska

Nguồn: Oil discovered in Alaska’s Prudhoe Bay, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1968, dầu mỏ đã được phát hiện ở Vịnh Prudhoe – một khu vực hẻo lánh dọc theo bờ biển cực bắc của Alaska – khiến tiểu bang này thay đổi sâu sắc.

Khi Alaska gia nhập Mỹ vào năm 1959, đây là một vùng lãnh thổ nghèo nàn, cô lập và phụ thuộc vào trợ cấp liên bang. Đạo luật Lập quốc của Alaska quy định rằng tiểu bang này có quyền nhận 100 triệu mẫu Anh đất (hơn 400 triệu hecta) để phát triển theo ý muốn, hoàn toàn độc lập với chính phủ liên bang. Tom Marshall, một nhà địa chất dầu khí, đã đề xuất tiểu bang nên chọn khu vực North Slope, nằm ở bờ biển phía bắc của Alaska. Ông tin rằng họ có thể tìm thấy dầu ở Vịnh Prudhoe, một vùng đất bằng phẳng với lớp băng vĩnh cửu, giáp Bắc Băng Dương ở phía bắc và Dãy núi Brooks ở phía nam. Để bù đắp chi phí hoạt động ở một nơi khắc nghiệt như vậy, mỏ dầu sẽ phải cực kỳ lớn mới có thể sinh lời: ít nhất phải là một mỏ “tỷ thùng.” Continue reading “12/03/1968: Dầu mỏ được phát hiện ở Vịnh Prudhoe của Alaska”

Thế giới hôm nay: 12/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giá dầu tăng bất chấp việc Cơ quan Năng lượng Quốc tế tuyên bố sẽ giải phóng lượng dầu kỷ lục 400 triệu thùng từ kho dự trữ. Dầu thô Brent, mức tiêu chuẩn toàn cầu, đã tăng vọt trở lại trên 100 USD/thùng trong phiên giao dịch sớm tại châu Á. Việc phong tỏa Eo biển Hormuz đã làm giảm nguồn cung dầu toàn cầu khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, lực lượng an ninh của chế độ Iran, cảnh báo các nước hãy “chuẩn bị sẵn sàng cho mức giá dầu 200 USD một thùng.” Iran đã tấn công hai tàu chở dầu ở Vịnh Ba Tư, khiến chúng bốc cháy và làm ít nhất một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng. Tổng thống Iran cho biết Mỹ và Israel chỉ có thể chấm dứt chiến tranh nếu họ cam kết không gây hấn trong tương lai. Trong khi đó, Israel đã phát động một “làn sóng không kích diện rộng” nhắm vào Beirut, thủ đô của Lebanon. Continue reading “Thế giới hôm nay: 12/03/2026”

Sau Ali Khamenei, Trung Đông và trật tự thế giới sẽ thay đổi ra sao?

Tác giả: PGS. TS. Phạm Quý Thọ

Trong nhiều thập kỷ qua, Ali Khamenei không chỉ là lãnh tụ tối cao của Iran mà còn là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất tới cấu trúc quyền lực tại Trung Đông. Vai trò của ông gắn liền với sự phát triển của mô hình nhà nước thần quyền ở Iran và với chiến lược mở rộng ảnh hưởng khu vực của Tehran.

Sau cuộc cách mạng năm 1979 do Ruhollah Khomeini lãnh đạo, Iran thiết lập mô hình Cộng hòa Hồi giáo, trong đó vị trí lãnh tụ tối cao nắm quyền lực cao nhất về chính trị, quân sự và tôn giáo. Khi Khomeini qua đời năm 1989, Khamenei kế nhiệm vị trí này và dần củng cố quyền lực thông qua các thiết chế nhà nước, hệ thống tôn giáo và lực lượng an ninh, đặc biệt là bộ máy an ninh – quân sự có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống chính trị Iran. Continue reading “Sau Ali Khamenei, Trung Đông và trật tự thế giới sẽ thay đổi ra sao?”

Trung Quốc đang quá tự tin trong quan hệ với Mỹ?

Nguồn: Thomas J. Christensen, “Will China Overplay Its Hand?,” Foreign Affairs, 06/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sự tự tin của Bắc Kinh có thể làm xáo trộn thượng đỉnh Trump-Tập như thế nào?

Cuối tháng này, Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ đến thăm Trung Quốc để tham dự một hội nghị thượng đỉnh quan trọng với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, cuộc gặp đầu tiên trong số có thể lên tới bốn cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo vào năm 2026. Hội nghị thượng đỉnh kéo dài ba ngày được lên kế hoạch ngay sau các cuộc thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo vào tháng 10/2025 bên lề Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại Busan, Hàn Quốc, nơi họ đạt được một thỏa thuận đình chiến mong manh nhằm xoa dịu căng thẳng kinh tế ngày càng leo thang trong quan hệ Mỹ-Trung. Cụ thể, Trump và Tập đã đồng ý từ bỏ, trong vòng một năm, nhiều biện pháp hà khắc mà hai nước đã áp đặt hoặc đe dọa áp đặt lên nhau trong những tháng trước đó. Mỹ lùi bước trước lời đe dọa áp thuế cao ngất ngưởng và đình chỉ việc mở rộng đáng kể số lượng các công ty Trung Quốc trong Danh sách Thực thể của Bộ Thương mại Mỹ, vốn giới hạn quyền tiếp cận của họ với các doanh nghiệp Mỹ vì lý do an ninh quốc gia hoặc chính sách đối ngoại. Về phần mình, Trung Quốc đã đảo ngược việc từ chối mua nông sản của Mỹ và dỡ bỏ các hạn chế sâu rộng đối với xuất khẩu khoáng sản thiết yếu mà Mỹ cùng nhiều nền kinh tế công nghiệp khác đang phụ thuộc vào. Nói ngắn gọn, thỏa thuận đưa hai nước trở lại khá gần với điểm xuất phát trước khi xung đột kinh tế bắt đầu vào đầu năm 2025. Continue reading “Trung Quốc đang quá tự tin trong quan hệ với Mỹ?”

Thế giới hôm nay: 11/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giá dầu lại tiếp tục trồi sụt, với dầu thô Brent giảm xuống còn khoảng 88 USD/thùng. Tờ Wall Street Journal đưa tin rằng Cơ quan Năng lượng Quốc tế, một nhóm các quốc gia tiêu thụ dầu, đã đề xuất giải phóng hàng trăm triệu thùng dầu từ kho dự trữ của các nước thành viên. Trong khi đó, Lầu Năm Góc tuyên bố đã “tiêu diệt” 16 tàu rải mìn của Iran gần Eo biển Hormuz. Các tàu chở dầu gần như đã ngừng đi qua eo biển này.

Mỹ và Israel tiếp tục nhắm vào các mục tiêu ở Iran. Israel cho biết họ đã tấn công các trung tâm chỉ huy quân sự ở Tehran. Trước thềm các cuộc tấn công mới, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố đây sẽ là những đợt tấn công “khốc liệt nhất” từ trước đến nay. Dù trước đó từng tuyên bố cuộc chiến sẽ sớm kết thúc, Donald Trump thề sẽ “tiến xa hơn” nếu Iran tiếp tục phong tỏa nguồn cung dầu. Israel cũng tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào Hezbollah ở Lebanon. Continue reading “Thế giới hôm nay: 11/03/2026”

Kho vũ khí AI của Trung Quốc

Nguồn: Sam Bresnick, Emelia S. Probasco, và Cole McFaul, “China’s AI Arsenal”, Foreign Affairs, 02/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tại lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng vào tháng 9 năm 2025, tâm điểm chú ý của dư luận không nằm ở những đoàn quân hay những hàng xe tăng rầm rập, mà chính là các hệ thống vũ khí thế hệ mới được phô diễn. Các phương tiện mặt đất không người lái, thiết bị bay và tàu lặn không người lái, cùng phi đội tác chiến hiệp đồng—những máy bay phản lực tự hành bay cùng máy bay có người lái để hỗ trợ nhiệm vụ—đã được giới thiệu như những thành phần cốt lõi trong lực lượng chiến đấu tương lai của Trung Quốc. Việc trưng bày các hệ thống này đã gửi đi một thông điệp về cách Quân đội Trung Quốc (PLA) dự định tận dụng các công nghệ mới nổi để giành lợi thế trên chiến trường. Đứng từ phía Washington, cuộc duyệt binh đã nhấn mạnh tham vọng của Bắc Kinh trong việc xói mòn ưu thế công nghệ của Mỹ. Continue reading “Kho vũ khí AI của Trung Quốc”

Iran thách thức khi bổ nhiệm con trai Khamenei làm lãnh đạo tối cao

Nguồn: Ali Hashem, “Iran Signals Defiance by Naming Khamenei’s Son as Supreme Leader,” Foreign Policy, 08/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc bổ nhiệm Mojtaba Khamenei có ý nghĩa gì đối với tương lai của Iran?

Suốt nhiều năm, truyền thông đối lập và các nhà phân tích đã đồn đoán rằng Mojtaba Khamenei – người con trai hiếm khi lộ diện của Lãnh đạo Tối cao Iran Ali Khamenei vừa bị ám sát gần đây – có thể sẽ kế thừa chức vụ cao nhất tại Iran. Tuy nhiên, bên trong Iran, ý tưởng này lại nhạy cảm hơn rất nhiều.

Cộng hòa Hồi giáo Iran vốn dĩ được lập nên để chống lại chế độ cha truyền con nối. Cuộc cách mạng năm 1979 lật đổ Quốc vương Mohammad Reza Pahlavi không chỉ là một sự thay đổi chính trị; nó đánh dấu sự đoạn tuyệt với chế độ quân chủ. Tính chính danh của hệ thống mới xuất phát từ quyền lực của giới giáo sĩ, các thể chế cách mạng, và học thuyết velayat-e faqih, hay còn gọi là sự giám hộ của các học giả Hồi giáo. Đây là lý do tại sao việc chuyển giao quyền lực từ cha sang con lại gây ra tranh cãi vô cùng gay gắt. Continue reading “Iran thách thức khi bổ nhiệm con trai Khamenei làm lãnh đạo tối cao”

10/03/1906: Vụ nổ mỏ khiến 1.060 người thiệt mạng ở Pháp

Nguồn: Mine explosion kills 1,060 in France, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1906, một thảm họa mỏ kinh hoàng đã cướp đi sinh mạng của hơn 1.000 công nhân tại Courrieres, Pháp. Đám cháy dưới lòng đất đã gây ra một vụ nổ lớn, phá hủy gần như toàn bộ mê cung mỏ rộng lớn.

Mỏ than Courrieres ở miền bắc nước Pháp là một hệ thống mỏ phức tạp gần dãy núi Pas-de-Calais. Các đường hầm vào mỏ xuất phát từ một số thị trấn trong khu vực; có hơn 2.000 đàn ông và thiếu niên làm việc trong mỏ, đào than chủ yếu được sử dụng để sản xuất khí đốt. Continue reading “10/03/1906: Vụ nổ mỏ khiến 1.060 người thiệt mạng ở Pháp”

Thế giới hôm nay: 10/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump tuyên bố cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc “rất sớm,” nhưng đồng thời cũng nhấn mạnh nước Mỹ “sẽ còn tiến xa hơn nữa.” Ông thề sẽ giáng đòn mạnh hơn vào Iran nếu nước này tiếp tục phong tỏa nguồn cung dầu mỏ, và nói rằng chính quyền của ông có thể sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ đối với một số quốc gia nhất định để giảm giá dầu. Trước đó, Tổng thống Mỹ đã khẳng định rằng cuộc chiến “gần như đã hoàn toàn ngã ngũ.”

Giá dầu giảm và các thị trường chứng khoán châu Á phục hồi sau những bình luận của Trump. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn dầu mỏ toàn cầu, đã giảm xuống dưới 90 USD/thùng trong phiên giao dịch đầu giờ. Giá đã đạt gần 120 USD vào hôm qua, sau khi Iran thực sự đóng cửa Eo biển Hormuz. Chỉ số chứng khoán chuẩn của Hàn Quốc tăng vọt hơn 5%, trong khi của Nhật Bản tăng 3%, bù đắp cho những đợt giảm sâu ngày hôm qua. Continue reading “Thế giới hôm nay: 10/03/2026”

Mục tiêu tăng trưởng của Trung Quốc là một vấn đề toàn cầu

Nguồn: Ruchir Sharma, “China’s growth target is a global problem,” Financial Times, 09/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến dịch xuất khẩu ồ ạt của Bắc Kinh có thể gây bất ổn hơn cả thuế quan của Trump.

Trung Quốc xưa nay vốn nổi tiếng với nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng một cách quyết liệt; do đó, quyết định hạ mục tiêu GDP xuống 4,5-5% gần đây của nước này đã thu hút rất nhiều sự chú ý. Nhưng đây chỉ là một thay đổi nhỏ, và những kỳ vọng tăng trưởng phi lý của Trung Quốc vẫn ngày càng trở thành một vấn đề lớn đối với thế giới. Continue reading “Mục tiêu tăng trưởng của Trung Quốc là một vấn đề toàn cầu”

Tại sao Trung Quốc sẽ không giúp Iran?

Nguồn: Yun Sun, “Why China Won’t Help Iran”, Foreign Affairs, 05/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trung Quốc đang quan sát vô cùng cẩn trọng khi Mỹ và Israel oanh tạc Iran. Suy cho cùng, Bắc Kinh chính là đối tác quan trọng nhất của Tehran. Hai quốc gia này đã trở nên gần gũi nhờ lịch sử và những mục tiêu chung: cả hai đều truy nguyên nguồn gốc từ các nền văn minh cổ đại hàng đầu ngoài phương Tây, và ngày nay cả hai đều phản đối một trật tự toàn cầu do phương Tây thống trị. An ninh năng lượng của Trung Quốc cũng gắn liền với mối quan hệ với Iran. Hơn 55% tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2025 đến từ Trung Đông (khoảng 13% đến từ chính Iran), phần lớn trong số đó phải đi qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp giáp ranh với Iran. Do chiến dịch ném bom gần đây sẽ làm gián đoạn nguồn cung dầu của Iran và có thể làm suy yếu việc sản xuất dầu tại các quốc gia vùng Vịnh, và bởi nó có khả năng đe dọa khả năng vận chuyển dầu từ khu vực này của Bắc Kinh, một số nhà phân tích đã suy đoán rằng Bắc Kinh sẽ ra tay hỗ trợ Tehran—hoặc bằng can thiệp quân sự trực tiếp hoặc ít nhất là hỗ trợ vật chất như thiết bị và linh kiện lưỡng dụng, tương tự như những gì Trung Quốc đã cung cấp cho Nga trong cuộc chiến Ukraine. Continue reading “Tại sao Trung Quốc sẽ không giúp Iran?”

Thế giới hôm nay: 09/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mojtaba Khamenei được xướng tên làm lãnh đạo tối cao của Iran. Ông sẽ kế nhiệm cha mình, Ayatollah Ali Khamenei, người bị ám sát trong một cuộc không kích của Mỹ và Israel vào ngày 28/02 vừa qua. Việc Mojtaba lên nắm quyền là dấu hiệu thách thức rõ ràng nhất cho thấy chế độ của Iran vẫn đứng vững – ông được cho là có quan hệ mật thiết với các cơ quan an ninh. Quyết định bổ nhiệm này được đưa ra bởi Hội đồng Chuyên gia, một nhóm gồm 88 giáo sĩ được chế độ phê chuẩn.

Giá dầu tăng vọt qua mốc 110 đô la/thùng khi nguồn cung bị ách tắc ở Vùng Vịnh. Donald Trump gọi mức tăng này là “cái giá rất nhỏ phải trả.” Các thị trường chứng khoán trên toàn châu Á đều giảm rất mạnh vào hôm nay. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm hơn 8%; chỉ số Topix của Nhật Bản giảm 5%. Châu Á sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự hoảng loạn về năng lượng. Các hợp đồng chứng khoán tương lai của Mỹ cũng giảm trong phiên giao dịch sớm. Continue reading “Thế giới hôm nay: 09/03/2026”

Vì sao Tập vẫn phải đón Trump dù Mỹ không kích Iran?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Why Xi can’t say no to Trump visit despite the Iran strikes,” Nikkei Asia, 05/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Khó khăn kinh tế và chính trị trong nước đã hạn chế sự chỉ trích của Trung Quốc đối với Mỹ.

Chưa đầy hai tháng sau khi tấn công Venezuela ở Nam Mỹ, nước Mỹ – dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump – đã tiến hành các cuộc không kích quân sự vào Iran, ở nửa kia của quả địa cầu.

Trong cuộc đột kích vào Venezuela hồi đầu tháng 1, quân đội Mỹ đã bắt giữ nhà độc tài Nicolas Maduro. Vào thứ Bảy ngày 28/02 vừa qua, Mỹ đã hành động phối hợp cùng Israel để tiêu diệt lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Continue reading “Vì sao Tập vẫn phải đón Trump dù Mỹ không kích Iran?”

08/03/1782: Thảm sát Gnadenhutten

Nguồn: Pennsylvania militiamen murder Patriot allies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1782, 160 dân quân Pennsylvania đã sát hại 96 người Mỹ bản địa theo Thiên Chúa giáo – gồm 39 trẻ em, 29 phụ nữ, và 28 nam giới – bằng cách dùng vồ đập vỡ hộp sọ của họ từ phía sau trong lúc những người không vũ trang này quỳ gối, cầu nguyện, và ca hát tại Hội truyền giáo Moravian của họ ở Gnadenhutten thuộc Vùng Ohio.

Những người lính Ái Quốc sau đó đã chất đống thi thể của các nạn nhân trong các tòa nhà truyền giáo trước khi thiêu rụi toàn bộ cộng đồng này thành tro bụi. Hai cậu bé đã may mắn sống sót, dù một em đã bị những kẻ tấn công lột da đầu. Lực lượng dân quân tuyên bố rằng họ đang tìm cách trả thù cho các cuộc đột kích vào những khu định cư ở biên giới của mình, nhưng những người Mỹ bản địa mà họ sát hại lại không hề tham gia vào bất kỳ cuộc tấn công nào. Continue reading “08/03/1782: Thảm sát Gnadenhutten”

Binyamin Netanyahu đang là người hưởng lợi lớn nhất từ cuộc chiến Iran

Nguồn: “Binyamin Netanyahu is the big winner from the Iran war, for now”, The Economist, 03/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Một canh bạc lớn đang diễn ra tại Iran. Những rủi ro đặt ra là vô cùng đáng sợ đối với người dân Iran, đối với khu vực Trung Đông rộng lớn hơn và cả thế giới. Có thể sẽ có nhiều kẻ bại trận, mà trước hết chính là những người dân Iran bình thường.

Trong những ngày đầu đầy bất định này, một kẻ thắng cuộc sớm đã lộ diện: Israel. Chiến dịch tại Iran dựa vào hỏa lực của Mỹ, nhưng ở một mức độ đáng ngạc nhiên, nó lại được định hình bởi các học thuyết chiến tranh của Israel. Các quy tắc để chiến thắng của Israel có thể tóm gọn là: tấn công không cảnh báo, sử dụng vũ lực áp đảo và không ngần ngại tiêu diệt hàng ngũ lãnh đạo của đối phương. Continue reading “Binyamin Netanyahu đang là người hưởng lợi lớn nhất từ cuộc chiến Iran”

07/03/1862: Trận Pea Ridge trong Nội chiến Mỹ

Nguồn: Battle of Pea Ridge (Elkhorn Tavern), Arkansas, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1862, lực lượng Liên minh miền Bắc dưới quyền Tướng Samuel Curtis đã đụng độ với quân đội của Tướng Earl Van Dorn trong Trận Pea Ridge (còn gọi là Trận Quán trọ Elkhorn), ở tây bắc bang Arkansas. Ngày hôm sau, trận chiến kết thúc với thất bại dành cho phe Hợp bang miền Nam.

Pea Ridge là một phần của chiến dịch lớn hơn nhằm kiểm soát bang Missouri. Bảy tháng trước đó, phe Liên minh đã đánh bại lực lượng Hợp bang tại Wilson’s Creek, cách Pea Ridge hơn 110km về phía đông bắc. Giờ đây, Tướng Henry Halleck, chỉ huy quân Liên minh ở Missouri, bắt đầu tổ chức một cuộc viễn chinh nhằm đánh bật quân Hợp bang khỏi tây nam Missouri. Vào tháng 02/1862, Tướng Samuel Curtis của phe miền Bắc đã dẫn đội quân 12.000 người tiến về Springfield, Missouri. Tướng Sterling Price của phe miền Nam quyết định rút 8.000 quân khỏi thành phố trước đà tiến công của đối thủ. Price rút lui về Arkansas, và Curtis đuổi theo ông. Continue reading “07/03/1862: Trận Pea Ridge trong Nội chiến Mỹ”

Phương thức dụng binh mới của Trump

Nguồn: Richard Fontaine, “Trump’s Way of War”, Foreign Affairs, 02/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi những loạt bom đầu tiên dội xuống Iran cuối tuần qua, đa số người dân Mỹ cũng bàng hoàng không kém gì thế giới. Dù thế bố trí lực lượng Mỹ tại Trung Đông đã gia tăng dồn dập trong những tuần trước đó, các nỗ lực ngoại giao giữa Washington và Tehran trên thực tế vẫn đang diễn ra. Ngay cả khi quân đội Mỹ đã sẵn sàng tấn công, chính quyền Trump vẫn tung hỏa mù về mục tiêu thực sự của mình. Đáng chú ý, không hề có một cuộc tranh luận công khai nào ở tầm quốc gia, rất ít thảo luận với các đồng minh, và cũng chẳng có cuộc bỏ phiếu nào tại Quốc hội về tính cần thiết của cuộc xung đột. Hai ngày sau khi nổ ra cuộc chiến, các quan chức chính quyền vẫn chưa thể phác thảo một lộ trình kết thúc cụ thể. Thay vì sử dụng sức mạnh áp đảo để dứt điểm, Tổng thống Donald Trump lại ưu tiên sự tùy biến linh hoạt. Thái độ này phản ánh một tư duy chiến tranh mới—từng thể hiện trong các đợt can thiệp của Trump từ Biển Đỏ đến Venezuela—một sự đảo ngược hoàn toàn những quan điểm truyền thống về việc sử dụng vũ lực. Continue reading “Phương thức dụng binh mới của Trump”