Tag: Nguyễn Kế Thùy Linh

‘Bụi hạt nhân’: Quyền kiểm soát thực thể và chuẩn mực an ninh mới của Mỹ-Trung

Tác giả: Nguyễn Kế Thùy Linh

Trong phần lớn thế kỷ 20, trật tự quốc tế vận hành dựa trên nguyên tắc “Hủy diệt lẫn nhau chắc chắn” (Mutual Assured Destruction — MAD) — một trạng thái ổn định được duy trì vì các siêu cường biết rằng chiến tranh sẽ dẫn tới sự hủy diệt lẫn nhau. Tuy nhiên, bước sang thế kỷ 21, sự bùng nổ của công nghệ cao, hạ tầng dữ liệu và năng lực kiểm soát chuỗi cung ứng đang tạo ra một dịch chuyển mang tính bước ngoặt về bản chất của quyền lực. Sức mạnh quốc tế ngày nay không còn đơn thuần nằm ở khả năng răn đe tàn phá quân sự truyền thống, mà chuyển dịch sâu sắc sang khả năng kiểm soát mạng lưới cấu trúc, phong tỏa dòng chảy bất đối xứng và vô hiệu hóa năng lực công nghệ cốt lõi của đối phương. Continue reading “‘Bụi hạt nhân’: Quyền kiểm soát thực thể và chuẩn mực an ninh mới của Mỹ-Trung”

Vì sao chính trị Mỹ thường đứng cùng phía với Israel?

Tác giả: Nguyễn Kế Thùy Linh

Trong quan hệ quốc tế hiện đại, có lẽ hiếm có quan hệ song phương nào vừa bền vững vừa khó giải thích như quan hệ Mỹ – Israel. Một siêu cường với ngân sách quốc phòng vượt mốc 800 tỷ USD mỗi năm[1] duy trì mức độ ủng hộ ngoại lệ dành cho một quốc gia có diện tích nhỏ hơn bang New Jersey và dân số chỉ khoảng 9 triệu người, kể cả khi điều đó đặt Mỹ vào thế bị cô lập ngoại giao trước Hội đồng Bảo an, gây tổn hại hình ảnh của Mỹ trong thế giới Hồi giáo, và ngày càng chia rẽ nội bộ chính trị Mỹ theo những đường đứt gãy khó hàn gắn.

Để hiểu vì sao điều đó xảy ra và vì sao nó tiếp tục được duy trì qua nhiều đời tổng thống Mỹ, cần phân tích theo hai tầng song song. Thứ nhất là những lý do chính thức mà hệ thống chính trị Mỹ thường đưa ra để giải thích cho sự ủng hộ này. Các lập luận này thường xoay quanh việc coi Israel là một đồng minh dân chủ, có chung giá trị với Mỹ, và vì vậy Mỹ có trách nhiệm đạo đức trong việc bảo vệ và hỗ trợ. Thứ hai là những yếu tố mang tính cấu trúc, ít được trình bày công khai hơn. Những yếu tố này bao gồm hoạt động vận động chính sách của các nhóm lợi ích, nguồn tài chính đóng góp cho các chiến dịch bầu cử, và hệ thống các tổ chức, viện nghiên cứu, cũng như diễn đàn chính sách đã được xây dựng và duy trì trong nhiều thập niên. Continue reading “Vì sao chính trị Mỹ thường đứng cùng phía với Israel?”

Mỹ tấn công quân sự Venezuela: Nguồn gốc xung đột và triển vọng

Tác giả: Nguyễn Kế Thùy Linh

Vào rạng sáng ngày 3/1/2026, thế giới chứng kiến một trong những can thiệp quân sự đơn phương gây tranh cãi nhất của Hoa Kỳ kể từ cuộc xâm lược Iraq năm 2003. Ít nhất 7 vụ nổ làm rung chuyển thủ đô Caracas và các khu vực lân cận của Venezuela, khi lực lượng Mỹ thực hiện cuộc tấn công quy mô lớn nhắm vào các căn cứ quân sự, sân bay và cảng biển. Chỉ vài giờ sau, Tổng thống Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng Nicolás Maduro, người đứng đầu Venezuela trong suốt một thập kỷ qua, đã bị lực lượng Mỹ bắt giữ cùng phu nhân và đưa về Mỹ.[1] Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez đã xác nhận cả Maduro và phu nhân Cilia Flores đang mất tích, yêu cầu Hoa Kỳ cung cấp bằng chứng họ còn sống ngay lập tức.[2]

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López tố cáo trực thăng chiến đấu Mỹ đã bắn rocket và tên lửa vào khu vực dân cư, gây ra thương vong cho cả dân thường và quân nhân Venezuela.[3] Chính phủ Venezuela đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia và lên án “hành động xâm lược quân sự cực kỳ nghiêm trọng” này.[4] Continue reading “Mỹ tấn công quân sự Venezuela: Nguồn gốc xung đột và triển vọng”

Friend-shoring: Cơ hội và thách thức cho các nền kinh tế mới nổi

Tác giả: Nguyễn Kế Thùy Linh

Friend-shoring là việc chủ động tái cấu trúc hoặc dịch chuyển chuỗi cung ứng, sản xuất và mua sắm sang các quốc gia được coi là đáng tin cậy hoặc đối tác an toàn về chính trị và kinh tế, nhằm giảm rủi ro gián đoạn và tăng độ tin cậy của nguồn cung.[1]

Sự xuất hiện của friend-shoring phản ánh một bước chuyển quan trọng trong cách các quốc gia tổ chức chuỗi cung ứng. Trong nhiều thập kỷ, toàn cầu hóa vận hành dựa trên nguyên tắc đơn giản: sản xuất ở nơi có chi phí thấp nhất. Lao động rẻ ở Trung Quốc hay linh kiện giá thấp ở Đông Nam Á từng là yếu tố đủ để định hướng dòng dịch chuyển của các nhà máy và đơn hàng. Nhưng friend-shoring đưa thêm một tiêu chí mới vào quá trình này: mức độ tin cậy về chính trị và an ninh. Điều đó buộc cả doanh nghiệp lẫn chính phủ phải cân nhắc không chỉ chi phí, mà còn rủi ro phát sinh từ môi trường chính trị của từng quốc gia. Theo đó, những quốc gia có chi phí thấp nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro có thể bị loại khỏi chuỗi cung ứng, trong khi các quốc gia ổn định và thân thiện về mặt chính trị, dù chi phí cao hơn, lại trở thành lựa chọn được ưu tiên. Continue reading “Friend-shoring: Cơ hội và thách thức cho các nền kinh tế mới nổi”

Những thách thức cốt tử trong việc tái thiết Trung Đông

Nguồn: Maha Yahya, “The Fatal Flaw of the New Middle East,” Foreign Affairs, 17/2/2025.

Biên dịch: Nguyễn Kế Thùy Linh

Trong 15 năm qua, Trung Đông đã bị tàn phá bởi chiến tranh, sự hủy diệt và làn sóng di cư ồ ạt. Hàng trăm nghìn người đã thiệt mạng khi các cuộc xung đột bùng nổ ở Gaza, Li-băng, Libya, Sudan, Syria và Yemen. Hàng triệu người khác buộc phải rời bỏ nhà cửa. Bạo lực đã đẩy lùi những tiến bộ về giáo dục, y tế và kinh tế, đồng thời tàn phá nhà cửa, trường học, bệnh viện, đường xá, đường sắt và mạng lưới điện. Đặc biệt, cuộc chiến ở Gaza đã gây ra hậu quả khốc liệt, đẩy các chỉ số kinh tế – xã hội của khu vực này trở về mức của năm 1955. Ngân hàng Thế giới và các tổ chức Liên Hợp Quốc ước tính rằng việc tái thiết Trung Đông và cung cấp đủ viện trợ nhân đạo sẽ tiêu tốn từ 350 đến 650 tỷ USD. Riêng Gaza cần ít nhất 40 đến 50 tỷ USD, theo nghiên cứu của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc. Continue reading “Những thách thức cốt tử trong việc tái thiết Trung Đông”

Sự trì trệ của kinh tế Trung Quốc đã thay đổi cục diện chiến tranh thương mại

Nguồn: Daniel H. Rosen, Reva Goujon và Logan Wright, “China’s Slowdown Has Changed the Trade War,” Foreign Affairs, 17/12/2024

Biên dịch: Nguyễn Kế Thùy Linh

Mỹ hiện đang chiếm ưu thế, nhưng các mức thuế cao tối đa của Trump vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Trung Quốc mà Tổng thống đắc cử Donald Trump sẽ đối mặt vào năm 2025 hoàn toàn khác so với Trung Quốc mà ông từng gặp vào đầu nhiệm kỳ năm 2017, hoặc thậm chí là so với quốc gia mà ông đã cùng đàm phán thỏa thuận thương mại vào cuối nhiệm kỳ. Lần đầu tiên sau hơn bốn thập kỷ, tỷ trọng của Trung Quốc trong nền kinh tế toàn cầu đang suy giảm, từ mức cao nhất với 18% GDP toàn cầu vào năm 2021, nay chỉ còn khoảng 16%. Continue reading “Sự trì trệ của kinh tế Trung Quốc đã thay đổi cục diện chiến tranh thương mại”