Category: Quốc gia – Khu vực

Nghịch lý ASEAN

Nguồn: Thitinan Pongsudhirak, “The ASEAN Paradox”, Project Syndicate, 12/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) họp Hội nghị cấp cao lần thứ 49, một loạt rạn nứt đã phơi bày những hạn chế về thể chế của khối. Nhưng giữa một trật tự toàn cầu đang rạn vỡ, ASEAN phải lựa chọn: biến quyền triệu tập của mình thành hành động phối hợp, hoặc bị thu hẹp thành đấu trường cho sự cạnh tranh giữa các cường quốc.

Khi các nhà lãnh đạo Đông Nam Á khoác tay nhau chụp bức ảnh đại gia đình quen thuộc tại Hội nghị cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ở Manila từ ngày 16 đến 18/11, hình ảnh đoàn kết ấy sẽ che khuất một thực tế: sát thềm kỷ niệm 60 năm thành lập, khối này đang chia rẽ hơn và kém hiệu quả hơn bao giờ hết. Giữa một trật tự toàn cầu đang rạn vỡ, ASEAN đứng trước lựa chọn: biến quyền triệu tập của mình thành hành động phối hợp, hoặc bị thu hẹp thành đấu trường cho sự cạnh tranh giữa các cường quốc. Continue reading “Nghịch lý ASEAN”

Trung Quốc trở thành “phòng thí nghiệm” chủ chốt về đổi mới chăm sóc sức khỏe

Nguồn: Ruby Wang, “China is emerging as a key testing ground for healthcare innovations”, Nikkei Asia, 10/11/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Các nước khác trên thế giới có thể học hỏi từ những thành công và thất bại của Trung Quốc trong lĩnh vực này.

Lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đang cần những đột phá công nghệ cấp thiết hơn bao giờ hết. Mặc dù các loại thuốc mới và công cụ y tế kỹ thuật số đã cho thấy tiềm năng giảm bớt áp lực cho ngành, thách thức đặt ra là liệu những hứa hẹn đó có thực sự chuyển hóa thành các giải pháp chăm sóc sức khỏe hữu ích, có giá cả phải chăng và bền vững hay không.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đang nổi lên như một trong những “phòng thí nghiệm” quan trọng nhất thế giới. Continue reading “Trung Quốc trở thành “phòng thí nghiệm” chủ chốt về đổi mới chăm sóc sức khỏe”

Mầm mống thảm họa tại Đài Loan

Nguồn: Rebecca Lissner và Mira Rapp-Hooper, “A Recipe for Disaster in Taiwan”, Foreign Affairs, 09/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Mới vài năm trước, Tổng thống Mỹ Joe Biden từng gây xôn xao khi công khai khẳng định chính quyền của ông sẽ bảo vệ Đài Loan nếu hòn đảo này bị Trung Quốc tấn công – một sự đi chệch khỏi chính sách “mơ hồ chiến lược” truyền thống của Mỹ, theo đó Washington không cam kết thực hiện bất kỳ hành động cụ thể nào. Thế nhưng vào tháng 5, Tổng thống Donald Trump lại gây bão khi đưa ra một lập trường hoàn toàn khác. Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình, ông mô tả Đài Loan là “một con bài thương lượng rất tốt” trong các thỏa thuận với Bắc Kinh và trầm ngâm rằng hòn đảo này nằm sát Trung Quốc nhưng lại cách xa nước Mỹ, ám chỉ lợi ích của Mỹ ở Đài Loan là không đáng kể. Động thái này của Trump dường như đã xác nhận điều mà nhiều nhà quan sát châu Á lo sợ: vị tổng thống Mỹ này sẵn sàng nới lỏng cam kết với Đài Loan để củng cố quan hệ với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình. Continue reading “Mầm mống thảm họa tại Đài Loan”

Về căn cứ tàu ngầm mới đầu tiên của Mỹ ở nước ngoài sau 53 năm

Nguồn: “Inside America’s first new submarine base abroad for 53 years”, The Economist, 10/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Các “khách sạn cá ngựa” đã phải được xây dựng trước tiên. Loài cá xương sống ở vùng biển Tây Úc này bơi rất kém, dành phần lớn cuộc đời dùng đuôi bám vào những mỏm đá hoặc các công trình nhân tạo như cầu tàu và bến cảng. Vì vậy, khi Hải quân Hoàng gia Úc bắt đầu nâng cấp căn cứ hải quân HMAS Stirling để làm nơi đồn trú cho các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, các thợ lặn đã được cử xuống để di dời 263 con cá ngựa đến những rạn san hô nhân tạo bằng bê tông cốt thép gần đó.

Không có chi tiết nào là quá nhỏ khi Úc chuẩn bị để căn cứ Stirling đón các tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ bắt đầu từ năm tới. Điều này sẽ biến Stirling thành căn cứ tàu ngầm đầu tiên của Mỹ được thiết lập ở nước ngoài trong hơn nửa thế kỷ, đồng thời trở thành một bàn đạp giúp Mỹ phóng chiếu sức mạnh sâu vào châu Á. Vị trí của căn cứ mang lại một lợi thế lớn so với các căn cứ hiện tại của Mỹ: nó nằm ngoài tầm bắn của hầu hết các loại tên lửa thông thường phóng từ mặt đất của Trung Quốc, ngoại trừ những loại tối tân nhất – khác với căn cứ ở Guam – nhưng lại gần các vùng biển châu Á hơn những căn cứ tàu ngầm khác của Mỹ. Continue reading “Về căn cứ tàu ngầm mới đầu tiên của Mỹ ở nước ngoài sau 53 năm”

Mối nguy từ một Trump “Vịt què”

Nguồn: Daniel W. Drezner và Elizabeth N. Saunders, “The Dangers of a Lame-Duck Trump,” Foreign Affairs, 04/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tổng thống Mỹ sẽ đi xa tới đâu để tạo ra hòa bình – và chiến tranh?

Sau khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ kết thúc, Tổng thống Mỹ Donald Trump giờ đây đã rơi vào vị thế “vịt què” (lame duck). Những tổng thống ở nhiệm kỳ hai khi mất quyền kiểm soát Quốc hội thường phải đối mặt với một thực tế: thời gian dành cho các đạo luật mang dấu ấn cá nhân hoặc những sáng kiến đối nội của họ đã trôi qua. Khi nghĩ về di sản của mình, các tổng thống “vịt què” thường chuyển hướng sang chính sách đối ngoại, nơi quyền lực tổng thống cho phép họ hành động tự do hơn mà ít bị cản trở bởi những rắc rối chính trị trong nước. Việc một tổng thống ở giai đoạn cuối nhiệm kỳ theo đuổi một mục tiêu lớn ở nước ngoài không phải là điều hiếm gặp. Chẳng hạn, Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã dốc nhiều tâm sức vào việc thúc đẩy một thỏa thuận cuối cùng cho xung đột Israel-Palestine trong những ngày cuối nhiệm kỳ. Continue reading “Mối nguy từ một Trump “Vịt què””

Bê bối gián điệp Nvidia: Mỹ phản ứng quá chậm?

Nguồn: David Ignatius, “The Nvidia Spy Scandal Was Hiding in Plain Sight,” Foreign Policy, 10/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cơ quan tình báo Trung Quốc đã đánh cược vào dục vọng và sự kiêu ngạo, còn Washington lại quá chậm chạp trong việc nhận ra rủi ro.

Keith Riggin, người từng đứng đầu văn phòng CIA tại Bắc Kinh và sau này trở thành cố vấn cho các công ty Mỹ về mối đe dọa tình báo Trung Quốc, kể rằng ông từng đưa ra một lời cảnh báo đơn giản cho các giám đốc điều hành Mỹ về những phụ nữ xinh đẹp có thể tiếp cận họ ở Bắc Kinh: “Các vị không trở nên đẹp trai hơn chỉ vì đến một nơi như Trung Quốc đâu.”

Nhưng các giám đốc điều hành và quan chức chính phủ hàng đầu của Mỹ thường rất kiêu ngạo, Riggin nói. Họ phớt lờ những lời cảnh báo và đôi khi nghĩ rằng các quy tắc an ninh không áp dụng cho mình. Chính điều đó có thể biến họ thành những mục tiêu dễ dàng cho các thủ đoạn ngày càng tinh vi của cơ quan tình báo Trung Quốc, tức Bộ An ninh Quốc gia (MSS). Continue reading “Bê bối gián điệp Nvidia: Mỹ phản ứng quá chậm?”

Chủ nghĩa dân tộc làm Châu Âu mất đoàn kết dù đối mặt nhiều đe dọa

Nguồn: “Fear united Europe. Nationalism may tear it apart”, The Economist, 03/11/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Donald Trump và Vladimir Putin từng khiến châu Âu phải nghiêm túc hơn về năng lực phòng thủ của chính mình. Nhưng quyết tâm ấy có thể sẽ không bền lâu.

Trong phần lớn 800 năm qua, hình ảnh binh lính Đức từng gieo rắc nỗi kinh hoàng trong lòng người dân Litva. Ngày nay, Litva, một quốc gia Baltic nhỏ bé có chung đường biên giới với Nga, lại hoan nghênh việc Đức triển khai thường trực một lữ đoàn thiết giáp trên lãnh thổ của mình.

Sự hung hăng của Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng thái độ tàn nhẫn theo kiểu “kẻ mạnh là kẻ đúng” của Tổng thống Mỹ Donald Trump không chỉ làm đảo lộn những tính toán về quyền lực tại châu Âu, mà còn thay đổi cả cán cân nỗi sợ hãi trên lục địa này. Đến năm 2029, Đức, quốc gia lớn nhất châu Âu, dự kiến chi 3,5% GDP cho quốc phòng, tương đương 162 tỷ euro. Con số này vượt tổng chi tiêu quốc phòng của cả Anh và Pháp cộng lại trong năm ngoái. Thay vì lo ngại trước việc Đức tái vũ trang, nhiều nước láng giềng giờ đây lại đặt kỳ vọng vào điều đó. Continue reading “Chủ nghĩa dân tộc làm Châu Âu mất đoàn kết dù đối mặt nhiều đe dọa”

Kinh tế Trung Quốc: Tại sao biết bệnh nhưng không chữa?

Nguồn: Oliver Melton và Logan Wright, “China’s Economics of Denial,” Foreign Affairs, 05/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lý thuyết về thành công của Bắc Kinh khi đối mặt với thất bại.

Bắc Kinh đã chẩn đoán chính xác những vấn đề kinh tế cấp bách nhất của mình. Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thừa nhận rằng nền kinh tế nước này phụ thuộc quá nhiều vào đầu tư và xuất khẩu, còn tình trạng tiêu dùng hộ gia đình liên tục yếu là mối đe dọa cốt lõi đối với tăng trưởng trong tương lai. Giới lãnh đạo cũng biết rằng mô hình tăng trưởng mất cân bằng này sẽ tiếp tục gây ra những xích mích thương mại với cả các nền kinh tế phát triển lẫn mới nổi. Họ biết ngày càng có nhiều chuyên gia kinh tế, bao gồm cả nhiều tiếng nói thầm lặng ở Trung Quốc, cảnh báo rằng nếu Bắc Kinh không sớm thực hiện những thay đổi lớn, Trung Quốc sẽ phải đối mặt với tốc độ tăng trưởng ngày càng chậm, các tranh chấp thương mại liên tiếp và thu nhập hộ gia đình trì trệ. Continue reading “Kinh tế Trung Quốc: Tại sao biết bệnh nhưng không chữa?”

Tham vọng trí tuệ nhân tạo của Mỹ phụ thuộc vào Đài Loan

Nguồn: Lin Chia-lung, “America’s AI Ambitions Depend on Taiwan”, Foreign Affairs, 03/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Mỹ và Trung Quốc đang bước vào cuộc cạnh tranh toàn cầu nhằm quyết định ai sẽ thống trị lĩnh vực AI, đồng thời xác định liệu các nền dân chủ hay những chế độ chuyên quyền sẽ là bên thiết lập các tiêu chuẩn và giá trị của kỷ nguyên số mới. Mỹ hiện dẫn đầu thế giới về mức độ tinh vi và sức mạnh của các mô hình AI, trong khi nền tảng đổi mới sáng tạo và mức đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) của nước này vẫn chưa có đối thủ sánh ngang.

Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh AI có phạm vi rộng lớn hơn nhiều so với việc chỉ phát triển các mô hình. Nó bao trùm cả một hệ sinh thái công nghệ, từ sản xuất điện năng, máy chủ đến triển khai công nghệ vào những ứng dụng thực tế. Jensen Huang, nhà đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Nvidia, từng mô tả ngành công nghiệp AI như một chiếc bánh năm tầng, với năng lượng ở lớp nền, phía trên lần lượt là chip, cơ sở hạ tầng, mô hình và ứng dụng. Để giành chiến thắng trong cuộc đua AI với Trung Quốc, Mỹ cần duy trì hoặc thiết lập lợi thế ở từng tầng trong cấu trúc này. Và để làm được điều đó, Mỹ cần đến Đài Loan. Continue reading “Tham vọng trí tuệ nhân tạo của Mỹ phụ thuộc vào Đài Loan”

Ai sẽ là người kế nhiệm Tập Cận Bình?

Nguồn: Đặng Duật Văn, “Who Will Succeed Xi Jinping?”, Foreign Policy, 06/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi Tập Cận Bình phá vỡ các thông lệ chính trị và công khai cho thấy ông không có ý định tuân thủ giới hạn hai nhiệm kỳ đối với chức vụ Chủ tịch nước và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), vấn đề ai sẽ kế nhiệm ông đã thu hút sự quan tâm đặc biệt. Tập đã thanh trừng một số nhân vật từng được xem là ứng viên tiềm năng cho vị trí kế nhiệm. Tuy nhiên, ông cũng ngày càng lớn tuổi và, ngay cả khi muốn tiếp tục nắm giữ quyền lực, có thể sẽ thấy việc lựa chọn một người mà mình tin tưởng để chuyển giao quyền lãnh đạo là phương án dễ dàng hơn. Continue reading “Ai sẽ là người kế nhiệm Tập Cận Bình?”

Mối thâm thù bí mật đã châm ngòi cho chiến dịch quản lý đảng của Tập

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “How a secret feud ignited Xi Jinping’s governance drive,” Nikkei Asia, 05/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lời cảnh báo từng được đưa ra với Giang Trạch Dân vào năm 2014. Giờ đây, tình trạng hỗn loạn lại một lần nữa bao trùm Quân Giải phóng Nhân dân.

Chiến dịch siết chặt kỷ luật trong Đảng của Tập Cận Bình bắt đầu không lâu sau khi ông trở thành nhà lãnh đạo tối cao của Trung Quốc cách đây 12 năm. Tuy nhiên, đằng sau chiến dịch này luôn tồn tại một cuộc đấu tranh quyền lực âm thầm.

Tháng 12/2014, trong chuyến thị sát tỉnh Giang Tô, Tập công khai kêu gọi đưa việc quản lý nghiêm minh Đảng cầm quyền trở thành một trong bốn nguyên tắc chỉ đạo. Việc ông lựa chọn chính quê hương của người tiền nhiệm Giang Trạch Dân để truyền tải thông điệp này không phải là ngẫu nhiên. Continue reading “Mối thâm thù bí mật đã châm ngòi cho chiến dịch quản lý đảng của Tập”

Niềm tin như một hạ tầng: An ninh mạng và chính trị của khả năng chống chịu số

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Estonia và Singapore tổ chức an ninh mạng chủ yếu qua các thiết chế dân sự. Cơ quan Hệ thống Thông tin Estonia (RIA) vận hành trong hệ thống quản trị số dân sự, còn Cơ quan An ninh mạng Singapore (CSA) hoạt động dưới cấu trúc chính phủ trung ương và bộ phụ trách lĩnh vực số. Cả hai xem khả năng chống chịu số là trách nhiệm chung giữa nhà nước, doanh nghiệp và xã hội, không đơn thuần là phần mở rộng của quyền lực cảnh sát.
      • Khả năng chống chịu quan trọng hơn bảo vệ tuyệt đối. Khung NIST CSF 2.0 tổ chức quản trị an ninh mạng qua sáu chức năng: Quản trị, Nhận diện, Bảo vệ, Phát hiện, Ứng phó và Phục hồi. Điều này phản ánh nguyên tắc rằng không hệ thống nào hoàn toàn bất khả xâm phạm; chất lượng an ninh nằm cả ở năng lực phát hiện sớm, cô lập sự cố, duy trì hoạt động thiết yếu và phục hồi có kiểm chứng. Continue reading “Niềm tin như một hạ tầng: An ninh mạng và chính trị của khả năng chống chịu số”

Chủ nghĩa xã hội dân chủ trên đà thách thức hệ thống lưỡng đảng tại Mỹ

Nguồn: Megan Romer, DSA全国联合主席梅根·罗默：民主党若不明白“站哪边”的问题，我们民主社会主义者就该站出来, Guancha, 05/11/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 của Mỹ đã khép lại với chiến thắng lớn thuộc về Đảng Dân chủ, giúp họ giành lại quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện. Ngay tại các bang vốn là thế lực truyền thống của Đảng Cộng hòa như Texas, Kansas và South Carolina, Đảng Dân chủ cũng đạt được những bước đột phá quan trọng.

Chi phí sinh hoạt đắt đỏ, sự bất mãn đối với chính quyền Donald Trump và những tranh cãi xoay quanh các cuộc chiến tranh ở nước ngoài của Mỹ đã trở thành những yếu tố quan trọng chi phối cuộc bầu cử lần này. Với việc Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Quốc hội, cục diện chính trị trong hai năm còn lại trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Trump cũng sẽ có những thay đổi đáng kể. Continue reading “Chủ nghĩa xã hội dân chủ trên đà thách thức hệ thống lưỡng đảng tại Mỹ”

Đảng Dân chủ sẽ sử dụng quyền lực của mình như thế nào?

Nguồn: “How the Democrats will wield their power”, The Economist, 04/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nỗ lực kiềm chế Donald Trump suốt hai năm qua, không có công cụ nào được Đảng Dân chủ sử dụng thường xuyên hơn những lá thư với lời lẽ đanh thép. Các nghị sĩ Dân chủ liên tục gửi đi những bức thư như vậy, nhưng tổng thống và các cộng sự của ông phớt lờ phần lớn trong số đó. Đó chính là tình cảnh của đảng thiểu số tại Quốc hội, vốn không có quyền triệu tập các phiên điều trần hay ban hành trát đòi cung cấp tài liệu và lời khai, chứ chưa nói đến việc thông qua luật.

Tình thế ấy sẽ thay đổi vào ngày 3/1, khi Đảng Dân chủ tiếp quản quyền lãnh đạo Quốc hội sau chiến thắng áp đảo, giành đa số ghế tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Đảng này nhiều khả năng sẽ nắm khoảng 260 ghế tại Hạ viện. Nhiệm vụ trước mắt là thực hiện hai lời hứa trọng tâm trong chiến dịch tranh cử: cải thiện đời sống của người dân Mỹ bình thường và kiềm chế tổng thống. Họ hy vọng những thành tựu chính sách thực chất sẽ mở đường cho Đảng Dân chủ trở lại Nhà Trắng vào năm 2028. Tuy nhiên, rủi ro là họ không đáp ứng được kỳ vọng hoặc hành động quá đà, qua đó tạo cơ hội để Đảng Cộng hòa phục hồi. Continue reading “Đảng Dân chủ sẽ sử dụng quyền lực của mình như thế nào?”

Một hiểu lầm nguy hiểm đang nhen nhóm quanh vấn đề Đài Loan

Nguồn: Craig Singleton, “A Dangerous Misunderstanding Is Brewing Over Taiwan,” New York Times, 02/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Quyết định của Tổng thống Donald Trump trong việc trì hoãn gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan có vẻ khá hợp lý về mặt ngoại giao.

Sau cuộc thương chiến khốc liệt vào năm ngoái, Washington và Bắc Kinh đang cố gắng duy trì một thỏa thuận đình chiến thuế quan mong manh, đồng thời đàm phán một loạt các hiệp định kinh tế rộng lớn hơn. Quyết định trì hoãn bán vũ khí cho Đài Loan sẽ tránh tạo thêm một nguồn xích mích trực tiếp cho quan hệ song phương vốn đã căng thẳng. Continue reading “Một hiểu lầm nguy hiểm đang nhen nhóm quanh vấn đề Đài Loan”

Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc

Nguồn: Joel Wuthnow, “The Limits of China’s Self-Sufficiency,” Foreign Affairs, 02/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao tình trạng mất an ninh lương thực ở đại lục có thể ngăn chặn một cuộc chiến với Đài Loan?

Khi đánh giá nguy cơ xảy ra xung đột ở eo biển Đài Loan, các nhà phân tích thường tập trung vào một vài rủi ro rõ ràng mà Trung Quốc sẽ phải đối mặt – cụ thể là thất bại quân sự, suy thoái kinh tế, và việc hạn chế nhập khẩu dầu mỏ cũng như công nghệ. Tất cả những yếu tố này đều quan trọng, nhưng một điểm yếu khác nghiêm trọng không kém lại thường bị bỏ qua: sự phụ thuộc của Trung Quốc vào đậu nành nhập khẩu.

Bắc Kinh nhận thức được rủi ro này. Tại Đại hội Đảng lần thứ 20 vào năm 2022, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã xác định “đảm bảo an ninh lương thực, tài nguyên năng lượng, và các chuỗi cung ứng công nghiệp trọng yếu” là những vấn đề cốt lõi đối với an ninh quốc gia và ổn định xã hội. An ninh lương thực – được ưu tiên xếp đầu tiên một cách có chủ ý – là một vấn đề đặc biệt nhạy cảm đối với 1,4 tỷ dân của Trung Quốc: khoảng 15% dân số nước này hiện nay từng sống qua nạn đói năm 1959-1961, thảm kịch đã cướp đi sinh mạng của khoảng 30 triệu người. Continue reading “Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc”

Houthis xây dựng cỗ máy chiến tranh của mình thế nào?

Nguồn: “How the Houthis built their war machine”, The Economist, 01/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ali Al-Wazir không phải một doanh nhân bình thường. Người đàn ông Yemen 47 tuổi, được biết đến với biệt danh “Hoàng tử”, đang hoạt động kinh doanh tại Quảng Châu, miền nam Trung Quốc. Thành phố cảng sầm uất này cách Yemen khoảng 7.000 km. Tuy nhiên, khoảng cách địa lý không ngăn được Wazir tham gia vào cuộc nội chiến kéo dài tại quê nhà. Năm 2024, ông bị cáo buộc cung cấp vật liệu giúp lực lượng Houthi, nhóm nổi dậy được Iran hậu thuẫn và đang kiểm soát phần lớn lãnh thổ Yemen, chế tạo vũ khí. Bộ Tài chính Mỹ đã đưa ông vào danh sách trừng phạt. Năm ngoái, cơ quan này tiếp tục đưa thêm một số thương nhân có liên hệ với Houthi vào danh sách đen vì những hoạt động tương tự. Continue reading “Houthis xây dựng cỗ máy chiến tranh của mình thế nào?”

Iran vừa đàm phán hòa bình, vừa chuẩn bị cho chiến tranh

Nguồn: Ashkan Hashemipour, “Iran Is Talking Peace but Preparing for War”, Foreign Policy, 03/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tuần trước, một phái đoàn gồm các quan chức cấp cao của Ả Rập Saudi, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã đến Tehran, nơi họ gặp phái đoàn Iran do Mohsen Rezaei dẫn đầu. Rezaei, cựu tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), hiện đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC). SNSC là cơ quan ra quyết định cao nhất của đất nước, quy tụ các lãnh đạo IRGC và quân đội chính quy, cùng đại diện của Lãnh tụ Tối cao và các quan chức dân cử. Tham gia cuộc gặp cùng Rezaei còn có Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Continue reading “Iran vừa đàm phán hòa bình, vừa chuẩn bị cho chiến tranh”

AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng

Nguồn: Priya Satia, “AI Isn’t a Revolution—Yet,” Foreign Policy, 30/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giống như những gì người Anh từng làm với động cơ hơi nước, công chúng Mỹ có thể định hình cách công nghệ mới lan truyền.

Đã có lúc, vào những năm 1980, Cách mạng Công nghiệp đánh mất vị thế là một “cuộc cách mạng.” Các thước đo định lượng mới khi ấy có thể giáng cấp cuộc chuyển đổi kinh tế thế kỷ 18 của nước Anh xuống thành một “quá trình” dài hạn, kém hào quang hơn. Đơn giản là vì nó diễn ra quá chậm và trong quá ít lĩnh vực, không đủ để dùng một thuật ngữ mang hàm ý về sự lột xác hoàn toàn chỉ sau một đêm. Continue reading “AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng”

Những kẻ thù từ bên trong của Triều Tiên

Nguồn: Jieun Baek, “North Korea’s Enemies Within”, Foreign Affairs, 30/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm 2015, nhà ngoại giao Triều Tiên Thae Yong Ho nhận được một nhiệm vụ bất thường. Kim Jong Chol, anh trai của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, sẽ đến London để tham dự một buổi hòa nhạc của Eric Clapton, và Thae, khi ấy đang công tác tại London, được giao nhiệm vụ chăm sóc ông. Việc trực tiếp phục vụ gia đình cầm quyền là một vinh dự đối với các quan chức Triều Tiên và gia đình họ, vì vậy Thae nghĩ rằng hai con trai mình sẽ rất ấn tượng.

Trái với mong đợi của Thae, hai người con trai lại vô cùng phẫn nộ. Họ nói với cha rằng người dân Triều Tiên bình thường có thể bị đuổi khỏi đại học, thậm chí chịu những hình phạt nghiêm trọng hơn, chỉ vì nghe nhạc phương Tây. Thế mà giờ đây, gia đình họ Kim lại chi hàng nghìn USD chỉ trong một buổi tối để thưởng thức loại hình giải trí bị cấm đối với tất cả những người Triều Tiên khác. Trong mắt các con, Thae sau này viết trong cuốn hồi ký Password to the Third Floor, ông chẳng khác nào một tù nhân bị buộc phải chăm sóc viên cai ngục. Phản ứng của các con khiến ông cảm thấy xấu hổ. Continue reading “Những kẻ thù từ bên trong của Triều Tiên”