Ukraine đối mặt với nạn tham nhũng và hỗn loạn chính trị giữa lửa đạn

Nguồn: “While Ukraine is under fire, corruption and political chaos abounds”, The Economist, 24/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi các điều tra viên chống tham nhũng Ukraine công bố loạt băng ghi âm mới nhất về các quan chức cấp cao vào ngày 19/8, điều gây sốc nhất lại chính là mức độ trắng trợn trong những cuộc trao đổi. “Hắn nói rằng đánh bại tham nhũng là một cách tiếp cận sai lầm”, giọng của Iryna Mudra, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Volodymyr Zelensky, vang lên khi nhắc đến một người đàn ông giấu tên. “Cần phải hệ thống hóa và kiểm soát nó.” Những kế hoạch bất chính được thúc đẩy gấp gáp vì “ai đó ở cấp trên đang dậm chân thúc giục”. Các chủ ngân hàng ban đầu tỏ ra dè dặt trước ý tưởng phá luật bỗng trở thành những “đứa con cưng… bò tới như những chú mèo con” sau khi được các quan chức cấp cao nói chuyện. Tham nhũng không được xem như một scandal ngoại lệ mà như một phần của quy trình làm việc thường ngày. Những đoạn ghi âm khó có thể xuất hiện vào một thời điểm tồi tệ hơn: Nga đang leo thang chiến dịch không kích tàn khốc, trong khi ông Zelensky phải đối mặt với thách thức trực diện nhất từ trước tới nay đối với vị thế lãnh đạo của mình — đến từ một người từng là thành viên nội các. Continue reading “Ukraine đối mặt với nạn tham nhũng và hỗn loạn chính trị giữa lửa đạn”

Châu Á hậu Mỹ: Một trật tự mới do ASEAN dẫn dắt?

Nguồn: Warwick Powell (Bao Shao Shan), 美国正在被排挤出亚洲：一场由导弹、工业与供应链决定的战略退潮, Guancha, 19/08/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Trong gần 80 năm qua, đại chiến lược của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương luôn được xây dựng trên một giả định duy nhất và tưởng như rất đáng tin cậy: Mỹ có thể dựa vào một mạng lưới các căn cứ quân sự tiền tiêu, trải dài từ Nhật Bản, qua cái gọi là “chuỗi đảo thứ nhất”, cho tới Guam – vùng lãnh thổ thuộc chủ quyền của Mỹ – để triển khai sức mạnh quân sự mang tính quyết định. Tuy nhiên, giả định này giờ đây đã sụp đổ. Điều này không phải do Mỹ thiếu ý chí chính trị hay thiếu hụt ngân sách. Thứ thực sự đập tan giả định này chính là logic mang tính định lượng về năng lực sản xuất công nghiệp, công nghệ luyện kim vật liệu và mức độ tiêu hao tên lửa. Continue reading “Châu Á hậu Mỹ: Một trật tự mới do ASEAN dẫn dắt?”

Bài đăng mạng xã hội của Trump về Hàn Quốc tiềm ẩn rủi ro đối với Mỹ

Nguồn: Sheila A. Smith, “Trump’s South Korea Social Post Poses Risks for the United States”, Council on Foreign Relations, 20/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Việc gieo rắc nghi ngờ về cam kết của Mỹ đối với các liên minh tại Đông Á có thể làm đảo lộn cán cân quân sự và chiến lược trong khu vực, đồng thời gây tổn hại đến chính lợi ích của Mỹ.

Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải thông tin cho biết Mỹ sẽ cắt giảm đáng kể các cuộc tập trận chung với quân đội Hàn Quốc, viện dẫn “mối quan hệ rất tốt đẹp” giữa ông và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Ông cũng bày tỏ sự không hài lòng với phản ứng của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đối với cuộc chiến tại Iran. Đây là động thái mới nhất trong chuỗi chỉ trích của Trump đối với các đồng minh của Mỹ tại châu Á-Thái Bình Dương và những khu vực khác vì không tích cực “hỗ trợ” Washington trong cuộc xung đột này. Continue reading “Bài đăng mạng xã hội của Trump về Hàn Quốc tiềm ẩn rủi ro đối với Mỹ”

Tháp ngà, lồng sắt: Tự chủ đại học – điều kiện tiên quyết ít được nhắc đến

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Mọi cải cách được phân tích trong các chương trước của cuốn sách này, từ quỹ đầu tư mạo hiểm, ưu đãi thuế cho R&D, ưu tiên mua sắm công, phát triển thị trường vốn, đến cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với cán bộ dám chấp nhận rủi ro, đều dựa trên một giả định chung: phải tồn tại một nền tảng nghiên cứu đủ năng lực để tạo ra những kết quả xứng đáng được đầu tư, mua sắm hoặc đưa ra thị trường. Kinh nghiệm từ Sáng kiến Xuất sắc (Excellence Initiative) của Đức và mô hình đại học cấp đất (land-grant universities) của Hoa Kỳ cho thấy chất lượng nghiên cứu thường được cải thiện khi quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học, như quyền quyết định mức lương, tuyển sinh và phân bổ ngân sách mà không phải xin phê duyệt từng khoản chi từ cơ quan quản lý, được kết hợp với nguồn lực tài chính đầy đủ, các cơ chế cạnh tranh và một nền văn hóa nghiên cứu mạnh. Tuy nhiên, bản thân quyền tự chủ hiếm khi đủ để tạo nên sự xuất sắc. Continue reading “Tháp ngà, lồng sắt: Tự chủ đại học – điều kiện tiên quyết ít được nhắc đến”

Tập Cận Bình đang thử nghiệm việc dùng AI thay thế chỉ huy quân đội

Nguồn: Jaehwan Lim, “China’s Military Says AI Can’t Replace Commanders. Xi Is Testing That”, War on the Rocks, 20/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm qua, tờ báo chính thức của quân đội Trung Quốc đã lặp đi lặp lại một lời bảo đảm mà giờ đây có lẽ ngày càng khó duy trì. Mỗi khi Giải Phóng Quân Nhật Báo, cơ quan ngôn luận chính thức của Quân ủy Trung ương Trung Quốc, bàn về trí tuệ nhân tạo và quyền chỉ huy, tờ báo này lại quay về với cùng một thông điệp: máy móc có thể sàng lọc dữ liệu cảm biến, đề xuất phương án và rút ngắn thời gian từ quan sát đến hành động, nhưng quyền quyết định cuối cùng — cùng trách nhiệm đi kèm — vẫn thuộc về con người. Như một bài viết năm 2025 khẳng định, AI không thể giải quyết vấn đề phân bổ thẩm quyền và trách nhiệm chỉ huy, bởi chỉ con người mới có thể gánh chịu rủi ro và trách nhiệm của chiến tranh. Continue reading “Tập Cận Bình đang thử nghiệm việc dùng AI thay thế chỉ huy quân đội”

Kim Môn: Hòn đảo có thể trở thành điểm nóng lớn nhất Đông Á?

Nguồn: Will Wain-Williams, “Kinmen: The Sleepy Fishing Island That Could Be East Asia’s Biggest Flashpoint,” The Diplomat, 22/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hòn đảo này do Đài Bắc quản lý nhưng chỉ nằm cách Trung Quốc đại lục hơn 3 km, với một nền văn hóa và lối sống rất riêng.

“Nếu nhìn sang bên kia, cậu có thể thấy tấm biển tuyên truyền. Trên đó viết ‘thống nhất Trung Quốc theo nguyên tắc một quốc gia, hai chế độ’,” một ngư dân nói với tôi. Khi ấy, tôi đang đứng giữa những hàng cọc chống tăng cũ kỹ, hoen rỉ trên một bãi biển ở Kim Môn, hòn đảo do Đài Loan quản lý nhưng về mặt địa lý lại nằm ngay sát tỉnh Phúc Kiến của Trung Quốc. Tại điểm gần nhất, những tòa nhà chọc trời của Hạ Môn chỉ cách hơn 3 km, gần đến mức có cảm giác như chỉ cần đưa tay ra là có thể chạm tới.

Người ngư dân ngày nào cũng đến đây với cần câu và xô mồi. Ông thuộc đường chân trời của Hạ Môn như lòng bàn tay. “Tôi không lo lắng về Trung Quốc,” ông nói. “Cuộc sống ở đây rất yên bình, và chúng tôi cũng chỉ lo việc của mình thôi.” Đây là quan điểm khá phổ biến trong cộng đồng cư dân Kim Môn, những người không hẳn xem mình là người Đài Loan hay người Phúc Kiến, mà tự hào trước hết về bản sắc địa phương riêng biệt. Continue reading “Kim Môn: Hòn đảo có thể trở thành điểm nóng lớn nhất Đông Á?”

Chu Dung Cơ đã thay đổi lịch sử chính trị Trung Quốc như thế nào?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “How Zhu Rongji changed China’s political history,” Nikkei Asia, 20/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vị cựu thủ tướng có tư tưởng cải cách đã từ chối lời đề nghị nắm quyền lãnh đạo vào đầu những năm 1990.

Trong lịch sử, thường không có chữ “nếu,” nhưng Đảng Cộng sản Trung Quốc hẳn đã có một lịch sử khác nếu nhà cải cách kinh tế Chu Dung Cơ chấp nhận đề nghị của cựu lãnh đạo tối cao Đặng Tiểu Bình để trở thành thủ tướng vào đầu thập niên 1990, thay thế cho nhân vật bảo thủ Lý Bằng.

Đặng là nhà lãnh đạo tối cao của Trung Quốc từ năm 1978 đến 1989, nhưng sau khi nghỉ hưu, vị kiến trúc sư trưởng của chính sách “cải cách và mở cửa” dần trở nên không hài lòng với hiệu quả công việc của Lý, người phụ trách chính sách kinh tế. Vậy nên Đặng đã vạch ra một kế hoạch bí mật để thay thế Lý, nhưng kế hoạch đó lại bất ngờ thất bại. Continue reading “Chu Dung Cơ đã thay đổi lịch sử chính trị Trung Quốc như thế nào?”

Cội nguồn Kitô giáo trong chủ nghĩa sùng bái dòng họ Kim tại Triều Tiên

Nguồn: Yoon Young-kwan, “The Gospel of the Great Leader”, Project Syndicate, 21/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nỗ lực mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tái tiếp cận nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã làm căng thẳng quan hệ với Hàn Quốc và củng cố nhận thức ngày càng phổ biến ở châu Á rằng Mỹ là một đồng minh khó đoán. Bằng việc cắt giảm các cuộc tập trận quân sự chung với Hàn Quốc, ông Trump đã chấp nhận nguy cơ gây thêm bất ổn trong một khu vực vốn đã nhiều biến động. Ngay cả Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng khó có thể hài lòng, bởi ông Kim gần như chắc chắn sẽ diễn giải động thái của ông Trump như sự hậu thuẫn cho những nỗ lực của Bình Nhưỡng nhằm giành thêm quyền tự chủ trước Trung Quốc. Continue reading “Cội nguồn Kitô giáo trong chủ nghĩa sùng bái dòng họ Kim tại Triều Tiên”

Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

PHẦN I — TÀI TRỢ CHO NỀN KINH TẾ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Chương 1. Đặt cược vào thất bại: Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và chính trị học của vốn rủi ro

Yozma của Israel và Temasek-EDBI của Singapore cho thấy vốn nhà nước có thể kéo theo tư nhân nếu tách khỏi né tránh rủi ro hành chính. Việt Nam thiếu vốn giai đoạn hạt giống và Series A; nút thắt nằm ở quản trị, không phải nguồn vốn.

Chương 2. Nợ cho những kẻ mơ mộng: Tín dụng chính sách và giới hạn của việc cho start-up vay vốn

Tín dụng chính sách Hàn Quốc, đối lập tài trợ và vốn cổ phần Israel, cho thấy start-up ít phù hợp với công cụ nợ. Chương này xem xét Quỹ Hỗ trợ Đầu tư theo Nghị định 182, gợi ý rằng Việt Nam chọn cho vay, trợ cấp vì an toàn chính trị hơn rủi ro vốn cổ phần. Continue reading “Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’”

Cải cách thị trường vốn và cơ chế thoái vốn mà Việt Nam còn thiếu

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Một hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm là một vòng tuần hoàn, chứ không phải một giao dịch đơn lẻ: dòng vốn phải có khả năng đi vào cũng như đi ra. Tất cả các chương trước của cuốn sách đều tập trung trả lời câu hỏi làm thế nào để đưa vốn đến các doanh nghiệp công nghệ giai đoạn đầu của Việt Nam; chương này đặt ra câu hỏi mà các chương trước mặc nhiên giả định đã có lời giải: sau khi đầu tư vào một doanh nghiệp khởi nghiệp của Việt Nam, nhà đầu tư sẽ thoái vốn và thu hồi lợi nhuận bằng cách nào, và liệu thị trường vốn Việt Nam có mang lại cho họ một con đường thoái vốn đủ tin cậy hay không? Continue reading “Cải cách thị trường vốn và cơ chế thoái vốn mà Việt Nam còn thiếu”

Philippines đẩy mạnh các liên minh nhằm hiện đại hóa quốc phòng

Nguồn: Abdul Rahman Yaacob, “The Philippines leans into alliances to modernise its defence”, East Asia Forum, 18/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Trong phần lớn thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, quân đội Philippines gặp nhiều khó khăn trong việc đảm đương các trách nhiệm chiến lược, trong khi năng lực của lực lượng này vẫn hạn chế do phụ thuộc vào các khí tài cũ kỹ và một cơ cấu lực lượng chủ yếu hướng tới nhiệm vụ bảo đảm an ninh nội địa. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt trong khu vực, hiện đại hóa quân đội đã trở thành một ưu tiên quốc gia cấp bách.

Xét về địa lý, hơn 7.600 hòn đảo của Philippines nằm án ngữ các tuyến hàng hải huyết mạch nối Thái Bình Dương với Biển Đông. Vùng đặc quyền kinh tế của nước này trải rộng trên diện tích hơn 2 triệu km². Continue reading “Philippines đẩy mạnh các liên minh nhằm hiện đại hóa quốc phòng”

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu tiếp theo có thể bắt nguồn từ Trung Quốc

Nguồn: Michael B. G. Froman, “The Next Global Economic Crisis Could Be Made in China,” Foreign Affairs, 13/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tình trạng dư thừa công suất sẽ kết thúc như thế nào?

Trong những năm gần đây, không thiếu những lời phàn nàn về tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc. Cam kết của Bắc Kinh trong việc thúc đẩy xuất khẩu và mở rộng thặng dư thương mại bằng mọi giá đã làm xói mòn tham vọng phát triển sản xuất của các nền kinh tế tiên tiến như Mỹ và châu Âu, cũng như nhiều nước đang phát triển ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh. Hiện nay, sự đồng thuận toàn cầu về bản chất của thách thức này lớn hơn bao giờ hết, nhưng điều đó hầu như không tác động đến chính sách của Trung Quốc.

Giờ đây, vấn đề này đang chuyển sang một giai đoạn mới, nguy hiểm hơn: khả năng của thế giới trong việc hấp thụ lượng hàng hóa do tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc tạo ra đang tiến dần tới giới hạn. Và nếu giới hạn đó thực sự bị chạm tới, hậu quả có thể là một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, đúng vào thời điểm các chính phủ đặc biệt thiếu công cụ để kiểm soát tác động của nó. Continue reading “Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu tiếp theo có thể bắt nguồn từ Trung Quốc”

Luật mới của Trung Quốc đang đưa các công ty phương Tây vào bẫy

Nguồn: Maria Shagina, “China’s New Laws Are Ensnaring Western Companies”, Foreign Policy, 17/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ năm 2020, Trung Quốc đã liên tục mở rộng bộ công cụ an ninh kinh tế nhằm đối phó với các biện pháp hạn chế thương mại và tài chính của phương Tây. Những gì ban đầu chủ yếu là một khuôn khổ phòng thủ nay đã phát triển thành một cấu trúc pháp lý cứng rắn hơn, được thiết kế để trừng phạt các công ty và cá nhân tuân thủ các lệnh trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu của nước ngoài. Bắc Kinh đặc biệt quyết liệt trong việc chống lại các chính sách tài phán ngoài lãnh thổ của phương Tây — cơ chế cho phép nhiều chính phủ, đặc biệt là Mỹ, mở rộng các biện pháp trừng phạt tới các công ty và cá nhân nước ngoài có giao dịch với những đối tượng bị trừng phạt chính. Continue reading “Luật mới của Trung Quốc đang đưa các công ty phương Tây vào bẫy”

Cái giá của việc Mỹ loại trừ Trung Quốc

Nguồn: Peter Cowhey và Meg Rithmire, “The Cost of Keeping China Out”, Foreign Affairs, 17/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Du khách trở về từ Trung Quốc thường kể rằng họ đã nhìn thấy tương lai. Những bước tiến của quốc gia này trong các công nghệ thương mại tiên phong hiện diện ở khắp nơi: robot nấu và phục vụ món ăn trong nhà hàng, drone vận chuyển thực phẩm và dược phẩm, cùng việc triển khai ngày càng rộng rãi robot công nghiệp và robot hình người trên các dây chuyền sản xuất. Ngay cả bên ngoài Trung Quốc, phần lớn thế giới giờ đây đã quen thuộc với những chiếc xe điện Trung Quốc vừa có giá phải chăng vừa có thiết kế bắt mắt, được trang bị ghế massage và pin có thể thay nhanh, đang chinh phục hành khách từ Luân Đôn cho tới Santiago. Continue reading “Cái giá của việc Mỹ loại trừ Trung Quốc”

Chủ nghĩa ‘thực dụng linh hoạt’ của Colby sẽ không hiệu quả ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nguồn: Derek Grossman, “Colby’s ‘Flexible Realism’ Won’t Work in the Indo-Pacific,” Foreign Policy, 18/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến lược mới của Washington chẳng khác nào một tên gọi khác cho sự khó lường.

Elbridge Colby, vị Thứ trưởng Quốc phòng phụ trách chính sách đầy ảnh hưởng nhưng cũng gây nhiều tranh cãi của Mỹ, vừa hoàn thành chuyến công du Đông Nam Á, với các điểm dừng tại Campuchia, Indonesia, Philippines và Thái Lan. Mục tiêu chính của ông rõ ràng là giải thích và thúc đẩy chiến lược quốc phòng toàn cầu mới của chính quyền Trump, được xây dựng trên nền tảng mà họ gọi là “chủ nghĩa thực dụng linh hoạt” (flexible realism), với các đồng minh và đối tác của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Continue reading “Chủ nghĩa ‘thực dụng linh hoạt’ của Colby sẽ không hiệu quả ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”

Mojtaba Khamenei đang lên kế hoạch cho một cuộc chiến trường kỳ

Nguồn: Sina Toossi, “Mojtaba Khamenei Is Planning for a Long War”, Foreign Policy, 13/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vài tháng sau khi nhậm chức lãnh tụ tối cao, Mojtaba Khamenei đang bắt đầu để lại dấu ấn riêng đối với bộ máy quân sự và an ninh quốc gia của Iran. Thông qua một loạt quyết định bổ nhiệm, ông đã tái cấu trúc đáng kể đội ngũ chỉ huy cấp cao, đồng thời sắp xếp lại các thể chế chịu trách nhiệm quản lý cả chiến tranh lẫn ngoại giao.

Nhiều vị trí bổ nhiệm là điều tất yếu do Iran đã phải chịu tổn thất nghiêm trọng về nhân sự lãnh đạo quân sự trong các cuộc chiến liên tiếp kể từ tháng 6/2025. Tuy nhiên, những lựa chọn của ông Khamenei cũng cho thấy Tehran đang tái thiết bộ máy an ninh dựa trên các bài học rút ra từ những cuộc xung đột này, đồng thời chuẩn bị cho một cuộc đối đầu kéo dài với Mỹ và Israel. Continue reading “Mojtaba Khamenei đang lên kế hoạch cho một cuộc chiến trường kỳ”

Cú sốc việc làm tại Trung Quốc

Nguồn: Thomas Hale và William Langley, “China’s great jobs squeeze”, Financial Times, 12/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trong lúc ngành xây dựng lao dốc và quá trình sản xuất được tự động hóa, 53 triệu người Trung Quốc hiện đang chật vật làm việc với mức lương thấp trong lĩnh vực giao đồ ăn và gọi xe công nghệ.

Tại Sân bay Phố Đông của Thượng Hải, thời gian chờ là bảy giờ đồng hồ, tại Đại Hưng của Bắc Kinh là tám giờ, còn tại Sân bay Thiên Phủ ở Thành Đô, con số lên đến tận 10 giờ.

Trong bối cảnh thiếu hụt số liệu thống kê chính thức, một cuộc khảo sát nhỏ về thời gian mà các tài xế sẵn sàng chờ khách tại các bãi đậu taxi ở sân bay đã cho chúng ta nhìn thoáng qua những xáo trộn sâu sắc trong thị trường lao động khổng lồ ở Trung Quốc. Continue reading “Cú sốc việc làm tại Trung Quốc”

Sakhalin: Nơi di sản Nhật Bản sống dưới chủ quyền Nga

Nguồn: Trương Thần Ý, Khúc Giai Hân, 在萨哈林读懂，为什么普京表态会如此强硬？, Sina Finance, 14/08/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Ngày 13/8, Tổng thống Nga Putin lần đầu tiên đặt chân tới đảo Iturup thuộc quần đảo Nam Kuril (được Nhật Bản gọi là “Lãnh thổ phương Bắc”). Chỉ một ngày trước đó, ông vừa tuyên bố tại Yuzhno-Sakhalinsk rằng yêu sách lãnh thổ của Nhật Bản đối với quần đảo Nam Kuril là “hoàn toàn không có cơ sở”. Tín hiệu chính trị không thể rõ ràng hơn – không có chỗ cho thỏa hiệp trong tranh chấp lãnh thổ giữa Nga và Nhật Bản.

Tuy nhiên, trên đảo Sakhalin (mà Nhật Bản gọi là Karafuto) chỉ cách đó một eo biển, một “nước Nhật” khác dường như chưa từng thực sự rời đi. Mùa hè năm nay, tác giả bài viết đã tới thăm đảo Sakhalin và bắt gặp những chiếc xe tay lái nghịch chạy kín đường phố, những sản phẩm có bao bì tiếng Nhật được bày trên kệ và thường được người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn, những cửa hàng sushi mọc lên khắp nơi, cùng những biển hiệu bằng tiếng Nhật vẫn còn hiện hữu trên các thiết bị đường sắt cũ cho đến tận ngày nay. Đây vừa là dấu ấn sâu đậm mà lịch sử thuộc địa để lại trên vùng đất này, vừa là lời nhắc nhở đối với nước Nga rằng quản trị hiệu quả mới là con đường đưa chủ quyền của Sakhalin trở lại đúng nghĩa. Continue reading “Sakhalin: Nơi di sản Nhật Bản sống dưới chủ quyền Nga”

Di sản của cố thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ

Nguồn: Minxin Pei, “The Legacy of Zhu Rongji”, Project Syndicate, 12/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi thành lập cách đây gần 77 năm, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã trải qua tám đời thủ tướng. Nhưng chỉ có hai người — Triệu Tử Dương và Chu Dung Cơ — thực sự xứng đáng được ghi nhận vì những đóng góp đối với sự trỗi dậy kinh tế của đất nước. Vào những năm 1980, ông Triệu đã chuyển hóa tầm nhìn “cải cách và mở cửa” của Đặng Tiểu Bình thành chính sách, thúc đẩy những cải cách đặt nền móng cho kỳ tích kinh tế của Trung Quốc. Sang những năm 1990, ông Chu — người vừa qua đời ở tuổi 97 — đã đạt được một loạt thành tựu nổi bật, qua đó trở thành một trong những nhà lãnh đạo cấp cao được kính trọng nhất của Trung Quốc. Continue reading “Di sản của cố thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ”

Nhà nước với vai trò khách hàng: Mua sắm công và bài toán “khách hàng đầu tiên”

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Đối với mọi doanh nghiệp công nghệ ở giai đoạn đầu, rào cản mang tính sống còn không phải là thiếu vốn, ưu đãi thuế hay nhân lực, mà là không có khách hàng đầu tiên. Hoa Kỳ giải quyết vấn đề này phần lớn nhờ hoàn cảnh lịch sử: trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, các chương trình mua sắm quân sự và không gian đã biến Chính phủ Liên bang thành khách hàng tiêu thụ toàn bộ lượng mạch tích hợp được sản xuất trong nước vào năm 1962, qua đó giúp Fairchild Semiconductor phát triển thành doanh nghiệp đặt nền móng cho Thung lũng Silicon. Sau này, Hoa Kỳ tìm cách thể chế hóa cơ chế này thông qua Chương trình Nghiên cứu Đổi mới Doanh nghiệp Nhỏ (SBIR), theo đó một tỷ lệ bắt buộc trong ngân sách nghiên cứu và phát triển của các cơ quan liên bang được dành cho doanh nghiệp nhỏ, với quy mô hiện khoảng 4 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, việc chương trình từng bị gián đoạn gần sáu tháng trong giai đoạn 2025–2026 trước khi được Quốc hội gia hạn cho thấy ngay cả một công cụ chính sách đã vận hành ổn định và có cơ chế phân bổ rõ ràng vẫn có thể chịu tác động từ các yếu tố chính trị.[1] Continue reading “Nhà nước với vai trò khách hàng: Mua sắm công và bài toán “khách hàng đầu tiên””