Nguồn: Diêm Học Thông, 阎学通：道义、政治领导和国际秩序——道义现实主义的自变量问题, Aisixiang, 31/03/2026.
Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan
Tóm tắt: Nhằm khắc phục khuyết điểm của các mô hình lý thuyết theo chủ nghĩa cấu trúc trong việc giải thích những biến đổi quốc tế, chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa (moral realism) cung cấp một khung lý thuyết mạnh mẽ để giải thích vấn đề này. Chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa là một lý thuyết song biến, trong đó vị thế sức mạnh của cường quốc được dùng để xác định lợi ích chiến lược khách quan, còn loại hình lãnh đạo được dùng để đánh giá sở thích chiến lược của họ (bao gồm sở thích về lợi ích và sở thích về sách lược thực hiện lợi ích). Do vị thế sức mạnh tương đối ổn định, biến độc lập cốt lõi của chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa là loại hình lãnh đạo của cường quốc. Đạo nghĩa là tiêu chuẩn phân loại giá trị của biến độc lập này. Loại hình lãnh đạo của cường quốc kết nối ba cấp độ phân tích: Cá nhân, quốc gia và hệ thống. Lý thuyết này tiếp tục khoa học hóa mô hình phân tích người ra quyết định; phạm vi giải thích của nó mang tính phổ quát, không chỉ giới hạn ở hành vi đối ngoại của Trung Quốc mà còn có thể áp dụng để giải thích sự biến đổi trật tự trong các hệ thống quốc tế khác nhau từ xưa đến nay. Các khuyến nghị chiến lược của lý thuyết này mang tính thực chứng hơn là chuẩn tắc, và do đó có thể áp dụng cho tất cả các cường quốc. Việc phân loại lãnh đạo chính trị quốc tế của chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa có tham chiếu các tư tưởng chính trị Trung Quốc cổ đại; trong đó loại hình “lãnh đạo hôn muội” có thể giải thích hiệu quả tại sao một số nhà hoạch định chính sách lại xây dựng những chính sách đối ngoại gây tổn hại đến lợi ích quốc gia khách quan của chính họ – một hiện tượng tự gây hại phổ biến mà các lý thuyết quan hệ quốc tế trước đây hiếm khi giải thích được. Continue reading “Đạo nghĩa, lãnh đạo chính trị và trật tự quốc tế trong ‘chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa’”
