Category: Quốc gia – Khu vực

Châu Âu khó thoát phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực không gian

Nguồn: “Europe’s dependence on America in space is hard to escape”, The Economist, 20/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Châu Âu cần thêm động lực để đạt được sự tự chủ trong lĩnh vực tên lửa và vệ tinh.

Trong tháng này, những tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Mỹ đang dần quay lưng với Ukraine lại xuất phát từ không gian. Các thiết bị bay không người lái của Ukraine mất kết nối với Starlink, dịch vụ internet vệ tinh của Elon Musk, khi di chuyển với tốc độ trên 160 km/h. Trong khi đó, các tên lửa đạn đạo của Nga đã tấn công Kyiv mà không có cảnh báo trước như thường lệ từ các vệ tinh do thám của Mỹ. Các đồng minh châu Âu của Ukraine tỏ ra vô cùng lo ngại. Giới lãnh đạo quốc phòng châu Âu chỉ có thể cung cấp cho Ukraine những giải pháp thay thế hạn chế so với các mạng lưới tình báo và thông tin liên lạc của Mỹ. Họ cũng lo ngại về sự phụ thuộc của chính mình vào các năng lực không gian của Mỹ: liệu những năng lực này có còn khả dụng nếu Nga tấn công, và liệu họ có thể phát triển các phương án thay thế của riêng mình đủ nhanh hay không. Continue reading “Châu Âu khó thoát phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực không gian”

Nhà nước như một dịch vụ: Hạ tầng số công và thử nghiệm VNeID

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • VNeID đã vượt qua ngưỡng triển khai mà ít quốc gia đạt được. Đến giữa năm 2026, hệ thống có hơn 102 triệu hồ sơ định danh số và 71,5 triệu tài khoản đã kích hoạt; các ngân hàng đã đối chiếu 162,9 triệu hồ sơ cá nhân cùng 2,6 triệu hồ sơ tổ chức với dữ liệu sinh trắc học từ căn cước gắn chip hoặc VNeID.
      • Vấn đề của chương không phải là Việt Nam có thể xây dựng định danh số quy mô lớn hay không — điều đó đã được chứng minh — mà là Việt Nam đang xây dựng loại hạ tầng nào. Hệ thống này có trở thành một nền tảng mở, liên thông để bộ ngành, ngân hàng và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cùng phát triển dịch vụ; hay sẽ là một hệ thống định danh hẹp hơn, do cơ quan an ninh kiểm soát, dù có quy mô rất lớn? Continue reading “Nhà nước như một dịch vụ: Hạ tầng số công và thử nghiệm VNeID”

AI đang tiếp sức cho lừa đảo trực tuyến và nạn buôn người tại Đông Nam Á

Nguồn: Rita S. Fernandez, “AI Is Supercharging Cyber Scams and Human Trafficking in Southeast Asia”, Council on Foreign Relations, 19/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong thông điệp đầu tiên, được công bố vào tháng 5/2026, Giáo hoàng Leo XIV đã cảnh báo về những hình thức nô lệ mới trong kỷ nguyên AI, đặc biệt trong bối cảnh nạn buôn người và lao động cưỡng bức gia tăng. Quan điểm của vị giáo hoàng góp thêm một tiếng nói vào cuộc tranh luận vốn phức tạp, gây nhiều chia rẽ và ngày càng cấp bách về vai trò của AI trong xã hội.

Mặc dù các cuộc thảo luận này thường tập trung vào những tác động dài hạn của AI, công nghệ này trên thực tế đã và đang bị lợi dụng để phục vụ các hoạt động phạm tội, bao gồm cả buôn người. Để hiểu cách tội phạm sử dụng AI và những biện pháp bảo vệ có thể được thiết lập nhằm ngăn chặn hành vi bóc lột, cần đặc biệt chú ý đến một trong những điểm nóng hiện nay của các trung tâm lừa đảo trực tuyến, nơi nạn nhân bị cưỡng ép tham gia hoạt động phạm tội sau khi bị mua bán: Đông Nam Á. Continue reading “AI đang tiếp sức cho lừa đảo trực tuyến và nạn buôn người tại Đông Nam Á”

Các nước châu Á nên cân nhắc áp đặt trừng phạt với Houthi

Nguồn: Imran Khalid, “Asian countries should consider sanctions on the Houthis”, Nikkei Asia, 16/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Lực lượng được Iran hậu thuẫn này đã không còn tính chính nghĩa sau khi chiếm giữ bờ Biển Đỏ của Yemen.

Trong suốt hai năm qua, Houthi biện minh cho các cuộc tấn công bằng tên lửa của mình bằng lập luận rằng đó là hành động thể hiện sự đoàn kết với người dân Dải Gaza. Cái cớ này đã tạo cho Houthi một lớp vỏ bọc chính trị. Tuần trước, Liên đoàn Thế giới Hồi giáo, một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Mecca, đã gọi các cuộc tấn công mới nhất của lực lượng này là “hành động khủng bố hiểm độc”. Trong hai ngày 6 và 7/10, các cuộc tấn công bằng tên lửa của Houthi nhằm vào các sân bay ở Riyadh và Abha, Ả Rập Xê Út, đã khiến ba người thiệt mạng và 36 người bị thương. Ngày 10/10, một tên lửa đã đánh trúng nhà ga hành khách tại Sân bay Quốc tế King Khalid ở thủ đô Ả Rập Xê Út, khiến 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương. Nhà ga này tiếp tục bị tấn công vào ngày hôm sau. Kuwait gọi các cuộc tấn công này là hành vi vi phạm trắng trợn chủ quyền của Ả Rập Xê Út. Trong khi đó, Ai Cập cho rằng những hành động này đang đe dọa toàn bộ khu vực. Continue reading “Các nước châu Á nên cân nhắc áp đặt trừng phạt với Houthi”

Công nghiệp vũ trụ: Biên giới mới tiếp theo của Trung Quốc

Nguồn: Kathleen Curlee và Sam Bresnick, “China’s Next Frontier,” Foreign Affairs, 14/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh đang thách thức Washington trong không gian vũ trụ như thế nào?

Sáng ngày 19/08 vừa qua, ngành công nghiệp vũ trụ Trung Quốc đã vượt qua một ngưỡng cửa quan trọng. Ngay sau khi công ty hàng không vũ trụ LandSpace của Trung Quốc phóng một tên lửa ở vùng tây bắc nước này, tầng đẩy của nó – phần cần thiết để đưa tên lửa vào quỹ đạo – đã tách rời thành công và hạ cánh trở lại Trái Đất. Đây là lần đầu tiên một công ty Trung Quốc thu hồi tên lửa trên đất liền, và sự kiện này diễn ra sáu tuần sau lần thu hồi tên lửa đầu tiên của quốc gia này, do nhà thầu không gian quốc doanh hàng đầu của Trung Quốc thực hiện trên Biển Đông. Những sự kiện này đánh dấu bình minh của kỷ nguyên phóng tên lửa tái sử dụng tại Trung Quốc – một năng lực sẽ giải phóng tiềm năng to lớn cho ngành công nghiệp vũ trụ đang bùng nổ của nước này. Continue reading “Công nghiệp vũ trụ: Biên giới mới tiếp theo của Trung Quốc”

Cuộc đua khoáng sản trọng yếu: Việt Nam có giúp EU thoát bóng Trung Quốc?

Nguồn: Blogger Lịch sử nguyên vũ trụ, 结盟出意外：欧盟收买越南跟中国对着干，没料到越南狮子大开口 , Sohu, 21/10/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Động thái của Liên minh châu Âu (EU) mang vẻ sốt sắng rõ rệt. Giữa tháng 10, một báo cáo nội bộ từ Hà Nội được công bố, dường như âm thầm vén màn cho tham vọng của châu Âu đối với nguồn tài nguyên quý hiếm của Việt Nam. Báo cáo nêu rõ rằng, nhằm ứng phó với các thách thức địa chính trị, châu Âu đang tích cực tìm kiếm sự đa dạng hóa chuỗi cung ứng, và Việt Nam – quốc gia Đông Nam Á đầy tiềm năng này – đã trở thành đối tượng được tập trung chú ý hàng đầu. Đất hiếm, vonfram, antimon, gali… những nguyên liệu chiến lược không thể thiếu đối với nền công nghiệp hiện đại này đang được EU đưa vào danh sách ưu tiên hợp tác. Ngay sau đó, tuyên bố công khai của Ủy ban châu Âu cũng xác nhận thêm ý định hợp tác giữa EU và Việt Nam trong lĩnh vực nguyên liệu thô trọng yếu. Continue reading “Cuộc đua khoáng sản trọng yếu: Việt Nam có giúp EU thoát bóng Trung Quốc?”

Trục nổi dậy Iran – Triều Tiên – Nga – Trung Quốc bước vào cuộc chiến

Nguồn: Andrea Kendall-Taylor và Richard Fontaine, “The Axis of Upheaval Goes to War”, Foreign Affairs, 16/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ngày 17/7, một tên lửa của Iran đã đánh trúng Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti tại Jordan, khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng và bốn người khác bị thương. Cuộc tấn công có độ chính xác khác thường. Trong những tuần sau đó, giới chức Mỹ phát hiện rằng trước cuộc tấn công, Tehran đã nhận được những hình ảnh vệ tinh có độ phân giải cao về căn cứ này, có thể giúp xác định mục tiêu chính xác hơn. Sau cuộc tấn công, Iran tiếp tục nhận được những hình ảnh khác, có khả năng hỗ trợ nước này đánh giá thiệt hại và điều chỉnh các đòn tấn công trong tương lai. Những hình ảnh đó đến từ các thực thể Trung Quốc. Continue reading “Trục nổi dậy Iran – Triều Tiên – Nga – Trung Quốc bước vào cuộc chiến”

Vì sao nước Pháp liên tục chìm trong biểu tình và bạo loạn?

Nguồn: Emile Chabal, “Why Is France Perpetually Rioting?”, Foreign Policy, 19/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi tôi bắt đầu nghiên cứu về nước Pháp đương đại với tư cách một nghiên cứu sinh vào năm 2006, đất nước này vẫn chưa hết bàng hoàng sau làn sóng bạo lực đô thị bùng phát từ cái chết của hai thiếu niên trong một trạm biến áp khi đang chạy trốn cảnh sát. Trong nhiều tuần cuối năm 2005, nước Pháp chìm trong biển lửa khi những người trẻ phẫn nộ xuống đường phản đối bạo lực cảnh sát, nạn phân biệt chủng tộc, bất bình đẳng xã hội và những lời hứa không được thực hiện trong khế ước xã hội của nước Pháp.

Hai mươi năm trôi qua, những hình ảnh về nước Pháp được truyền đi khắp thế giới vẫn không có gì thay đổi. Khởi đầu từ một cuộc biểu tình của học sinh trung học, phong trào đã leo thang thành làn sóng phẫn nộ trên toàn quốc, đi kèm với các vụ cướp bóc, cảnh đốt phá những tòa nhà công quyền như một nghi thức phản kháng quen thuộc và hàng loạt hành vi bạo lực từ lực lượng cảnh sát chống bạo động được trang bị lựu đạn khói và hơi cay. Continue reading “Vì sao nước Pháp liên tục chìm trong biểu tình và bạo loạn?”

Chiến lang đội lốt cừu: Ngoại giao cấp địa phương của Trung Quốc tại Australia

Nguồn: John Fitzgerald, “Wolf Warriors in Sheep’s Clothing: China’s New Subnational Diplomacy in Australia,” The Diplomat, 13/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các quan chức ngoại giao của Bắc Kinh đang sử dụng chính ngôn từ của chính phủ Albanese để gây sức ép, buộc các chính quyền và cộng đồng địa phương phải đáp ứng những yêu cầu của họ.

Đối với chính phủ Trung Quốc, ngoại giao không chỉ đơn thuần là phương tiện để vun đắp quan hệ quốc tế và thúc đẩy lợi ích quốc gia. Nó còn là một công cụ để duy trì chế độ. Với vai trò này, ngoại giao có thể mang hình thức can thiệp mang tính cưỡng ép vào công việc nội bộ của các quốc gia khác, nhằm dập tắt những hành vi hoặc lời chỉ trích bị coi là thù địch với Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Thực tế, việc sử dụng các đại diện ngoại giao để bảo đảm sự tuân thủ đối với các mục tiêu của ĐCSTQ là một đặc điểm nổi bật trong quan hệ cấp địa phương của Trung Quốc với các chính quyền và cộng đồng tại Australia. Continue reading “Chiến lang đội lốt cừu: Ngoại giao cấp địa phương của Trung Quốc tại Australia”

Tham vọng tăng trưởng của Việt Nam đang vượt quá khả năng huy động vốn

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Kể từ khi lên nắm quyền vào tháng 8/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh tham vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Để hướng tới mục tiêu này, một nghị quyết của Quốc hội ban hành tháng 4/2026 đã đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân hằng năm ở mức 10% đến hết năm 2030, trong đó phát triển cơ sở hạ tầng được kỳ vọng là một động lực tăng trưởng chủ chốt. Tuy nhiên, những hạn chế cả trong nước lẫn bên ngoài đang khiến Việt Nam gặp khó khăn trong việc huy động đủ vốn cho chương trình đầy tham vọng này. Vì vậy, Hà Nội đứng trước một lựa chọn: điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng cho phù hợp với lượng vốn có thể huy động với chi phí hợp lý, hoặc chấp nhận những rủi ro kinh tế lớn hơn đáng kể. Continue reading “Tham vọng tăng trưởng của Việt Nam đang vượt quá khả năng huy động vốn”

Đằng sau sự bành trướng quân sự của Trung Quốc tại Đông Nam Á

Nguồn: Lucas Myers, “China’s Military Expansion in Southeast Asia Masks a More Complicated Reality”, War on the Rocks, 15/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Thông báo của Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 29/9 về việc thành lập một “trung tâm huấn luyện và hỗ trợ chung” tại sân bay Ban Keun ở Lào đã thu hút sự chú ý đến sự hiện diện quân sự ngày càng mở rộng của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tại Đông Nam Á. Mặc dù Trung Quốc không gọi cơ sở này là một “căn cứ” và khẳng định nó “không nhằm vào bất kỳ bên thứ ba nào”, đây vẫn là cơ sở quân sự đầu tiên ở nước ngoài tập trung vào sức mạnh không quân mà Bắc Kinh công khai thừa nhận. Ban Keun, cùng với Djibouti và Căn cứ Hải quân Ream ở Campuchia, đang tạo thành những mắt xích trong mạng lưới cơ sở hạ tầng an ninh ngày càng mở rộng của Trung Quốc ở nước ngoài. Continue reading “Đằng sau sự bành trướng quân sự của Trung Quốc tại Đông Nam Á”

Quan chức phụ trách bầu cử Mỹ sẵn sàng đối phó với rắc rối sắp tới

Nguồn: “America’s election officials are ready for trouble”, The Economist, 13/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Donald Trump đã thất bại trong việc thay đổi các quy định bỏ phiếu. Dù vậy, các thành phố và tiểu bang vẫn đang chuẩn bị đối phó với những hành vi gây rối.

Vào một ngày đẹp trời tại Florence, một thành phố cách Phoenix khoảng một giờ lái xe, các nhân viên tại điểm bỏ phiếu địa phương đang tiến hành diễn tập – một cách nói giảm nói tránh cho việc chuẩn bị đối phó với những tình huống tồi tệ nhất có thể xảy ra trong ngày bầu cử. Mục đích là hình dung ra các thảm họa – như hỏa hoạn, mất điện hay đe dọa đánh bom – rồi xây dựng các phương án dự phòng B, C và D. Dù các quan chức vốn luôn chuẩn bị cho những kịch bản xấu nhất, buổi diễn tập năm nay được tiến hành kỹ lưỡng hơn, với phạm vi các mối đe dọa rộng hơn. Chẳng hạn, họ nên làm gì nếu các đặc vụ thực thi pháp luật liên bang xuất hiện tại các điểm bỏ phiếu? Continue reading “Quan chức phụ trách bầu cử Mỹ sẵn sàng đối phó với rắc rối sắp tới”

Quân ủy Trung ương Trung Quốc sẽ còn “rỗng ruột” đến bao giờ?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “How long will China’s top military body remain hollowed out?,” Nikkei Asia, 15/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến dịch thanh lọc lòng trung thành của Tập đã làm trống rỗng bộ máy chỉ huy quân đội Trung Quốc trong lúc một cuộc họp quan trọng đang đến gần.

Trung tâm đầu não của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc – nơi đưa ra những quyết định cuối cùng về việc triển khai quân đội – hiện vẫn trong tình trạng thiếu hụt nhân sự nghiêm trọng.

Sau một loạt cuộc thanh trừng sâu rộng, Quân ủy Trung ương, cơ quan quân sự tối cao giám sát Quân Giải phóng Nhân dân, giờ đây không còn một sĩ quan nào có thể trực tiếp chỉ huy quân đội trên thực địa. Continue reading “Quân ủy Trung ương Trung Quốc sẽ còn “rỗng ruột” đến bao giờ?”

Ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc ngày càng mất sức hút

Nguồn: Brahma Chellaney, “China’s Panda Diplomacy Is Losing Its Charm”, Project Syndicate, 14/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong chuyến thăm Washington gần đây, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thông báo rằng Trung Quốc sẽ gửi một cặp gấu trúc lớn có khả năng sinh sản đến Vườn thú Atlanta. Hai “sứ giả hữu nghị” mang tên Bình Bình và Phúc Song đã đến nơi chỉ vài ngày sau đó. Đây hoàn toàn không phải lần đầu tiên Trung Quốc sử dụng loài gấu mang tính biểu tượng của mình như một công cụ quyền lực mềm. Thông qua việc cho các vườn thú nước ngoài mượn gấu trúc, Bắc Kinh tìm cách xây dựng hình ảnh Trung Quốc không phải là một con rồng đáng sợ, mà là một quốc gia mạnh mẽ nhưng đáng yêu và dễ mến. Continue reading “Ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc ngày càng mất sức hút”

Kết nối, cáp quang biển và cái giá của việc bị ngắt mạng

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

    • Tham vọng số của Việt Nam hiện dựa vào một số lượng hạn chế các tuyến cáp quang biển quốc tế đã cũ, vốn gánh gần như toàn bộ lưu lượng internet xuyên biên giới của đất nước. Dù chỉ chiếm khoảng 1% hạ tầng cáp biển toàn cầu, Việt Nam được cho là ghi nhận gần 10% tổng số sự cố cáp trên thế giới, dẫn đến tình trạng suy giảm chất lượng kết nối kéo dài nhiều tuần và lặp lại thường xuyên. Đỉnh điểm là tháng 2/2023, khi bốn trong năm tuyến cáp quốc tế chính đồng thời gặp sự cố.
    • Các sự cố này không phải là một trục trặc kỹ thuật bên lề. Chúng trực tiếp hạn chế những tham vọng được trình bày trong các phần khác của cuốn sách: mục tiêu theo Nghị quyết 57 đưa kinh tế số lên 30% GDP vào năm 2030, nỗ lực ban đầu nhằm xây dựng năng lực tính toán AI có chủ quyền, và cuộc cạnh tranh thu hút các nhà cung cấp hạ tầng đám mây quy mô siêu lớn vào thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam. Continue reading “Kết nối, cáp quang biển và cái giá của việc bị ngắt mạng”

Trung Quốc và Ấn Độ có nhiều mục tiêu tương đồng tại Nam Á

Nguồn: Chietigj Bajpaee, “China and India Want Much the Same Things From South Asia”, Foreign Policy, 14/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Hội nghị thượng đỉnh BRICS diễn ra tháng trước đã đánh dấu đỉnh cao của quá trình tái thiết lập quan hệ Trung Quốc – Ấn Độ đang diễn ra. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có chuyến thăm Ấn Độ đầu tiên sau gần bảy năm để tham dự hội nghị. Chuyến thăm này diễn ra sau khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đến Trung Quốc vào năm ngoái, cũng là chuyến thăm đầu tiên của ông sau bảy năm, để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tại Thiên Tân.

Quá trình bình thường hóa một phần quan hệ giữa hai nước diễn ra sau cuộc xung đột biên giới năm 2020, đợt đụng độ nghiêm trọng nhất giữa hai quốc gia trong hơn bốn thập kỷ. Những bước đi nhằm khôi phục quan hệ bao gồm nối lại các chuyến bay thẳng, nới lỏng hạn chế về thị thực và đầu tư. Ngay cả vấn đề biên giới vốn dai dẳng và khó giải quyết cũng đã ghi nhận những tiến triển thực chất. Điều này được thể hiện qua cuộc gặp hồi tháng Tám giữa Cố vấn An ninh Quốc gia Ấn Độ Ajit Doval và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, khi hai bên đạt được đồng thuận tám điểm trong khuôn khổ cơ chế Đại diện Đặc biệt. Cũng trong tháng đó, hoạt động thương mại qua ba cửa khẩu biên giới đã được nối lại sau sáu năm gián đoạn. Continue reading “Trung Quốc và Ấn Độ có nhiều mục tiêu tương đồng tại Nam Á”

Chiến tranh hỗn hợp của Nga đã bước sang giai đoạn mới đầy nguy hiểm

Nguồn: Julianne Smith, “Russia’s Hybrid War Has Entered a Dangerous New Phase,” Foreign Affairs, 07/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Và phương Tây vẫn hành động quá ít để răn đe họ.

Trong những năm đầu của cuộc chiến tại Ukraine, các đòn tấn công bằng chiến tranh hỗn hợp của Nga ở châu Âu vẫn nằm dưới ngưỡng có thể kích hoạt một đòn đáp trả tập thể. Trên cương vị là Đại diện Thường trực của Mỹ tại NATO từ năm 2021 đến 2024, tôi đã tận mắt chứng kiến chiến dịch này dần mở rộng: các tuyến cáp quang ngầm dưới biển bị cắt đứt, các thiết bị gây cháy giấu trong các kiện hàng hóa, cùng những vụ phóng hỏa nhắm vào các nhà máy vũ khí và kho đạn dược trên khắp châu Âu. Để ứng phó với hiểm họa này, các đồng minh đã gia cố hạ tầng trọng yếu, tăng cường tuần tra trên Biển Baltic, và đẩy mạnh chia sẻ thông tin tình báo. Tuy nhiên, cách tiếp cận của NATO phần lớn vẫn mang tính phòng thủ thụ động: những vụ tấn công này diễn ra rải rác, quy mô nhỏ, và vừa đủ mức độ mập mờ để Moscow có thể phủi tay chối bỏ trách nhiệm. Continue reading “Chiến tranh hỗn hợp của Nga đã bước sang giai đoạn mới đầy nguy hiểm”

Khi Mỹ mượn văn minh Hy Lạp để kéo châu Âu “cùng thuyền”

Nguồn: Đới Duy Lai, 戴维来| 雅典归来：我在鲁比奥深情演讲背后看见了什么 , Sohu, 12/10/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

“Athens đã ươm mầm cho nền dân chủ. Plato và Aristotle đã mang đến cho chúng ta triết học phương Tây. Hiểu biết của chúng ta về pháp luật, mỹ đức, tư cách công dân và thể chế cộng hòa đều bắt nguồn từ các thành bang Hy Lạp. Cho đến rất nhiều thuật ngữ chính trị của chúng ta – như dân chủ, bạo chính, và bản thân từ ‘chính trị’ – cũng đều khởi nguồn từ đây.”

Khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu những lời này trên ngọn đồi Pnyx ở Athens, phía sau ông là Đền Parthenon đang tắm mình trong ánh hoàng hôn. Địa điểm này rõ ràng đã được lựa chọn kỹ lưỡng: Đồi Pnyx là một trong những biểu tượng quan trọng của nền dân chủ Hy Lạp cổ đại, nơi từng diễn ra Hội đồng Công dân Athens cổ đại và được cho là nơi các nhà chính trị kiệt xuất như Pericles hay Demosthenes từng diễn thuyết. Continue reading “Khi Mỹ mượn văn minh Hy Lạp để kéo châu Âu “cùng thuyền””

Học thuyết chiến thắng của Iran

Nguồn: Narges Bajoghli và Vali Nasr, “Iran’s Theory of Victory”, Foreign Affairs, 09/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi nói đến Iran, chính quyền Trump có một thành tích hết sức đáng thất vọng. Sau nhiều tháng không kích dữ dội, Mỹ vẫn không thể làm Iran suy kiệt. Washington cũng không thể buộc Tehran khuất phục trên bàn đàm phán. Thế nhưng, bất chấp những thất bại liên tiếp trong suốt bảy tháng, các quan chức Mỹ tin rằng tình hình đã bước sang một giai đoạn mới. Họ áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt, đồng thời duy trì lệnh phong tỏa hiện có đối với vùng duyên hải phía nam Iran, bóp nghẹt khả năng giao thương của nước này với thế giới bên ngoài. Từ đó, Washington kết luận rằng Iran sẽ sớm phải nhượng bộ hoặc sụp đổ. “Chúng ta sẽ bóp nghẹt chế độ này về mặt kinh tế”, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố hôm 1/9. Continue reading “Học thuyết chiến thắng của Iran”

Trung Quốc không cần xâm lược vẫn kiểm soát được Đài Loan

Nguồn: Michael Poznansky và Ian Easton, “China Doesn’t Need to Invade Taiwan to Control It,” Foreign Policy, 06/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một chiến thắng chính trị không đổ máu có thể là bài toán hóc búa hơn nhiều cho Washington.

Hiện nay đang có những cuộc tranh luận nảy lửa về việc liệu Mỹ có nên và có thể bảo vệ Đài Loan trong trường hợp hòn đảo này bị Trung Quốc tấn công quân sự hay không. Tuy nhiên, dòng sự kiện có thể diễn ra theo một cách khác, không liên quan đến một cuộc phong tỏa kịch tính hay một cuộc đổ bộ xâm lược: đó là sự chuyển hướng liên minh không dùng vũ lực, hoặc trong kịch bản tồi tệ nhất, là sự sáp nhập không đổ máu. Khi đó, một chính phủ dân cử ở Đài Bắc sẽ ký một hiệp ước thực chất là nhượng lại lãnh thổ Đài Loan cho Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Một chiến lược như vậy, được gọi bằng những từ ngữ mỹ miều như “thắng mà không cần đánh” hay “thống nhất trong hòa bình,” chính là kết quả mà Bắc Kinh mong muốn nhất. Còn Washington lại chưa hề chuẩn bị cho điều này. Continue reading “Trung Quốc không cần xâm lược vẫn kiểm soát được Đài Loan”