Trung Quốc trở thành “phòng thí nghiệm” chủ chốt về đổi mới chăm sóc sức khỏe

Nguồn: Ruby Wang, “China is emerging as a key testing ground for healthcare innovations”, Nikkei Asia, 10/11/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Các nước khác trên thế giới có thể học hỏi từ những thành công và thất bại của Trung Quốc trong lĩnh vực này.

Lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đang cần những đột phá công nghệ cấp thiết hơn bao giờ hết. Mặc dù các loại thuốc mới và công cụ y tế kỹ thuật số đã cho thấy tiềm năng giảm bớt áp lực cho ngành, thách thức đặt ra là liệu những hứa hẹn đó có thực sự chuyển hóa thành các giải pháp chăm sóc sức khỏe hữu ích, có giá cả phải chăng và bền vững hay không.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đang nổi lên như một trong những “phòng thí nghiệm” quan trọng nhất thế giới. Continue reading “Trung Quốc trở thành “phòng thí nghiệm” chủ chốt về đổi mới chăm sóc sức khỏe”

Ý nghĩa đích thực của quyền lực là gì?

Nguồn: David Sacks, “The True Meaning of Power”, Foreign Affairs, 06/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

“Chính trị quốc tế, cũng như mọi hình thức chính trị khác, đều là cuộc đấu tranh giành quyền lực”. Hans Morgenthau đã viết câu này tại bàn làm việc của mình ở Chicago vào buổi đầu Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ và Liên Xô bắt đầu bước vào cuộc cạnh tranh không hồi kết nhằm giành quyền thống trị toàn cầu. Cuốn Politics Among Nations (Chính trị giữa các quốc gia) mà Morgenthau sau đó hoàn thành nhanh chóng trở thành giáo trình về quan hệ quốc tế được sử dụng rộng rãi nhất tại Mỹ, đồng thời đặt nền móng cho một khuôn khổ tư tưởng mang tên chủ nghĩa hiện thực – học thuyết đã định hướng cho nhiều thế hệ học giả và nhà hoạch định chính sách. Continue reading “Ý nghĩa đích thực của quyền lực là gì?”

Tham vọng trí tuệ nhân tạo của Mỹ phụ thuộc vào Đài Loan

Nguồn: Lin Chia-lung, “America’s AI Ambitions Depend on Taiwan”, Foreign Affairs, 03/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Mỹ và Trung Quốc đang bước vào cuộc cạnh tranh toàn cầu nhằm quyết định ai sẽ thống trị lĩnh vực AI, đồng thời xác định liệu các nền dân chủ hay những chế độ chuyên quyền sẽ là bên thiết lập các tiêu chuẩn và giá trị của kỷ nguyên số mới. Mỹ hiện dẫn đầu thế giới về mức độ tinh vi và sức mạnh của các mô hình AI, trong khi nền tảng đổi mới sáng tạo và mức đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) của nước này vẫn chưa có đối thủ sánh ngang.

Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh AI có phạm vi rộng lớn hơn nhiều so với việc chỉ phát triển các mô hình. Nó bao trùm cả một hệ sinh thái công nghệ, từ sản xuất điện năng, máy chủ đến triển khai công nghệ vào những ứng dụng thực tế. Jensen Huang, nhà đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Nvidia, từng mô tả ngành công nghiệp AI như một chiếc bánh năm tầng, với năng lượng ở lớp nền, phía trên lần lượt là chip, cơ sở hạ tầng, mô hình và ứng dụng. Để giành chiến thắng trong cuộc đua AI với Trung Quốc, Mỹ cần duy trì hoặc thiết lập lợi thế ở từng tầng trong cấu trúc này. Và để làm được điều đó, Mỹ cần đến Đài Loan. Continue reading “Tham vọng trí tuệ nhân tạo của Mỹ phụ thuộc vào Đài Loan”

AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng

Nguồn: Priya Satia, “AI Isn’t a Revolution—Yet,” Foreign Policy, 30/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giống như những gì người Anh từng làm với động cơ hơi nước, công chúng Mỹ có thể định hình cách công nghệ mới lan truyền.

Đã có lúc, vào những năm 1980, Cách mạng Công nghiệp đánh mất vị thế là một “cuộc cách mạng.” Các thước đo định lượng mới khi ấy có thể giáng cấp cuộc chuyển đổi kinh tế thế kỷ 18 của nước Anh xuống thành một “quá trình” dài hạn, kém hào quang hơn. Đơn giản là vì nó diễn ra quá chậm và trong quá ít lĩnh vực, không đủ để dùng một thuật ngữ mang hàm ý về sự lột xác hoàn toàn chỉ sau một đêm. Continue reading “AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng”

Châu Âu khó thoát phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực không gian

Nguồn: “Europe’s dependence on America in space is hard to escape”, The Economist, 20/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Châu Âu cần thêm động lực để đạt được sự tự chủ trong lĩnh vực tên lửa và vệ tinh.

Trong tháng này, những tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Mỹ đang dần quay lưng với Ukraine lại xuất phát từ không gian. Các thiết bị bay không người lái của Ukraine mất kết nối với Starlink, dịch vụ internet vệ tinh của Elon Musk, khi di chuyển với tốc độ trên 160 km/h. Trong khi đó, các tên lửa đạn đạo của Nga đã tấn công Kyiv mà không có cảnh báo trước như thường lệ từ các vệ tinh do thám của Mỹ. Các đồng minh châu Âu của Ukraine tỏ ra vô cùng lo ngại. Giới lãnh đạo quốc phòng châu Âu chỉ có thể cung cấp cho Ukraine những giải pháp thay thế hạn chế so với các mạng lưới tình báo và thông tin liên lạc của Mỹ. Họ cũng lo ngại về sự phụ thuộc của chính mình vào các năng lực không gian của Mỹ: liệu những năng lực này có còn khả dụng nếu Nga tấn công, và liệu họ có thể phát triển các phương án thay thế của riêng mình đủ nhanh hay không. Continue reading “Châu Âu khó thoát phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực không gian”

AI đang tiếp sức cho lừa đảo trực tuyến và nạn buôn người tại Đông Nam Á

Nguồn: Rita S. Fernandez, “AI Is Supercharging Cyber Scams and Human Trafficking in Southeast Asia”, Council on Foreign Relations, 19/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong thông điệp đầu tiên, được công bố vào tháng 5/2026, Giáo hoàng Leo XIV đã cảnh báo về những hình thức nô lệ mới trong kỷ nguyên AI, đặc biệt trong bối cảnh nạn buôn người và lao động cưỡng bức gia tăng. Quan điểm của vị giáo hoàng góp thêm một tiếng nói vào cuộc tranh luận vốn phức tạp, gây nhiều chia rẽ và ngày càng cấp bách về vai trò của AI trong xã hội.

Mặc dù các cuộc thảo luận này thường tập trung vào những tác động dài hạn của AI, công nghệ này trên thực tế đã và đang bị lợi dụng để phục vụ các hoạt động phạm tội, bao gồm cả buôn người. Để hiểu cách tội phạm sử dụng AI và những biện pháp bảo vệ có thể được thiết lập nhằm ngăn chặn hành vi bóc lột, cần đặc biệt chú ý đến một trong những điểm nóng hiện nay của các trung tâm lừa đảo trực tuyến, nơi nạn nhân bị cưỡng ép tham gia hoạt động phạm tội sau khi bị mua bán: Đông Nam Á. Continue reading “AI đang tiếp sức cho lừa đảo trực tuyến và nạn buôn người tại Đông Nam Á”

Bong bóng AI toàn cầu: Điều gì sẽ còn lại khi cơn sốt kết thúc?

Nguồn: Ruchir Sharma, “The Global AI Bust”, Foreign Affairs, 13/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ít ai nghi ngờ rằng AI là một trong những công nghệ có sức mạnh biến đổi sâu rộng nhất trong thế kỷ qua. Xét trên nhiều phương diện, AI đang lan rộng với tốc độ nhanh hơn và phạm vi lớn hơn bất kỳ phát minh nào kể từ buổi đầu Cách mạng Công nghiệp. Động cơ hơi nước bắt đầu được sử dụng phổ biến vào thế kỷ 19, còn điện năng trở nên thông dụng vào đầu thế kỷ 20. Tuy nhiên, phải mất nhiều thập kỷ sau, khi các hệ thống đường sắt, đường bộ và lưới điện được hoàn thiện, tiềm năng đầy đủ của những công nghệ này mới được khai thác. Máy tính phục vụ hoạt động kinh doanh xuất hiện từ những năm 1950, nhưng phải đến khi Internet kết nối chúng với nhau vào thập niên 1990, chúng mới tạo ra những tác động tích cực rõ rệt đối với nền kinh tế. Continue reading “Bong bóng AI toàn cầu: Điều gì sẽ còn lại khi cơn sốt kết thúc?”

Bài học về quản trị AI từ thảm họa Hiroshima và Nagasaki

Nguồn: Hiroyuki Akita, “Hiroshima and Nagasaki disasters offer lesson for AI governance”, Nikkei Asia, 04/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Việc ngăn chặn thảm họa do công nghệ gây ra đòi hỏi phản ứng nhanh hơn nhiều so với quá trình kiểm soát vũ khí hạt nhân.

Kiểm soát trí tuệ nhân tạo song song với việc khai thác công nghệ này vì sự thịnh vượng của nhân loại đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất của thế kỷ 21. Tại cuộc gặp thượng đỉnh ngày 24/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí tiếp tục thảo luận về vấn đề này.

Hai cường quốc có những tính toán chiến lược khác nhau đối với AI. Mỹ, quốc gia hiện đang dẫn đầu cuộc đua công nghệ, tỏ ra thận trọng trước việc áp đặt các quy định có thể kìm hãm sự phát triển của lĩnh vực này. Trong khi đó, Trung Quốc hy vọng bắt kịp bằng cách đi đầu trong việc thiết lập những quy tắc có lợi cho mình. Đây chính là lý do ông Tập Cận Bình nhấn mạnh sự cần thiết của việc quản trị AI trong chuyến thăm Mỹ. Continue reading “Bài học về quản trị AI từ thảm họa Hiroshima và Nagasaki”

Món hải sâm ở châu Á đang tiếp tay cho tội phạm xuyên quốc gia ra sao?

Nguồn: Tom Brown và Pragathi Ravi, “The Illicit World of Sea Cucumbers”, Foreign Policy, 02/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào một buổi chiều tháng 8 năm 2017, Cesar Daleo, một cựu đặc vụ Cục Tuần tra Biên phòng Mỹ, đã tìm cách vận chuyển trái phép 1 kg hóa chất tiền chất fentanyl mà ông ta tưởng là hàng cấm từ San Ysidro, California, qua biên giới sang Mexico. Daleo không hề biết rằng vài tuần trước đó, lực lượng hải quan tại Sân bay Quốc tế Los Angeles đã chặn kiện hàng này trên đường vận chuyển từ Trung Quốc.

Các đặc vụ thuộc Cơ quan Điều tra An ninh Nội địa sau đó đã tráo chất bị kiểm soát này, vốn được ngụy trang dưới dạng bột củ sen, bằng một loại bột trắng vô hại rồi để kiện hàng tiếp tục hành trình đến điểm nhận. Lực lượng hành pháp phục kích và bắt giữ Daleo ngay trước khi ông ta vượt biên, sau đó khởi tố ông ta về tội thông đồng phân phối chất cấm. Trước đó, Daleo đã 13 lần nhận trót lọt những kiện hàng tương tự; đến năm 2019, ông ta bị tuyên phạt 30 tháng tù giam. Continue reading “Món hải sâm ở châu Á đang tiếp tay cho tội phạm xuyên quốc gia ra sao?”

Sự thiếu tin tưởng lẫn nhau ảnh hưởng xấu đến hợp tác Mỹ-Trung về AI

Nguồn: “Deep mutual distrust will scupper US-China co-operation on AI”, The Economist, 17/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Khó có khả năng đạt được bước tiến lớn tại cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới giữa Donald Trump và Tập Cận Bình.

Việc gợi mở về giải Nobel Hòa bình chắc chắn là một cách hiệu quả để thu hút sự chú ý của Donald Trump. Do đó, đề xuất của Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman về một cách thức mới để giành được giải thưởng này, được đưa ra ngay trước thềm chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tháng này, trở nên đáng chú ý. Ông Altman chia sẻ với tạp chí Fortune ngày 12/9 rằng nếu hai nhà lãnh đạo có thể đạt được một thỏa thuận về trí tuệ nhân tạo, cả hai đều xứng đáng nhận giải thưởng này. Cùng chung quan điểm với các lãnh đạo doanh nghiệp AI khác tại Mỹ, sau những cảnh báo mới về nguy cơ các mô hình siêu trí tuệ có thể hủy diệt nhân loại, ông Altman lập luận rằng Trung Quốc và Mỹ không nên mạo hiểm đánh mất quyền kiểm soát công nghệ này trong cuộc đua giành vị thế thống trị. “Tôi không nghĩ việc này khó khăn,” ông nói. “Chỉ cần một bản kế hoạch dài một trang là đủ để thực hiện.” Continue reading “Sự thiếu tin tưởng lẫn nhau ảnh hưởng xấu đến hợp tác Mỹ-Trung về AI”

Những bài học từ Mao Trạch Đông giúp Trung Quốc ứng phó với Mỹ

Nguồn: “What Mao can teach China about managing America”, The Economist, 21/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chiến tranh thương mại. Chiến tranh công nghệ. Chiến tranh Lạnh mới. Tất cả những cách gọi ngắn gọn dùng để mô tả sự rạn nứt trong quan hệ Mỹ – Trung đều mang sắc thái u ám, báo hiệu những điều chẳng lành. Nhưng nhãn xưng mà hai nước cùng chấp nhận hồi đầu năm nay, dưới sự thúc đẩy của Trung Quốc, lại không như vậy. Cả hai hiện chính thức bước vào một “mối quan hệ mang tính xây dựng dựa trên ổn định chiến lược”. Nếu cụm từ cồng kềnh này nghe không mấy hấp dẫn thì đó cũng chính là chủ ý của nó: thể hiện một cách tiếp cận bình tĩnh, có kiểm soát nhằm quản lý căng thẳng giữa hai siêu cường. Continue reading “Những bài học từ Mao Trạch Đông giúp Trung Quốc ứng phó với Mỹ”

Bản chất thực sự của cuộc chiến chống khủng bố là gì?

Nguồn: Joseph Stieb, “What Was the War on Terror?”, Foreign Policy, 04/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến chống khủng bố giờ đây đã chính thức khép lại. Nó kéo dài từ ngày 11/9/2001 đến khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan vào tháng 8/2021. Khi thế giới tiến tới cột mốc 25 năm sự kiện 11/9, việc xác định rõ giới hạn của cuộc xung đột này là điều hữu ích, cả về mặt lịch sử lẫn hoạch định chính sách.

Cuộc chiến chống khủng bố có ba đặc điểm cốt lõi, giúp định hình nó như một giai đoạn lịch sử riêng biệt. Thứ nhất, giới hoạch định chính sách Mỹ coi khủng bố như một hình thức chiến tranh và là một mối đe dọa chiến lược cấp cao. Thứ hai, chiến lược chống khủng bố không chỉ nhằm bảo vệ lãnh thổ Mỹ mà còn hướng tới việc cải tạo hệ thống quốc tế để xử lý tận gốc những nguyên nhân được cho là sản sinh ra chủ nghĩa khủng bố. Thứ ba, cuộc chiến chống khủng bố về bản chất là phản ứng của Mỹ trước sự trỗi dậy của phong trào thánh chiến toàn cầu. Continue reading “Bản chất thực sự của cuộc chiến chống khủng bố là gì?”

Chủ quyền AI, và ai đang nắm giữ nó

Tác giả: Phạm Vũ Thiều Quang

Mỹ vừa chào bán cho các đối tác khái niệm “chuỗi AI có chủ quyền”, nhưng đồng thời cảnh báo các chính phủ đừng dại dột tự tái tạo toàn bộ chuỗi công nghệ này trong biên giới của mình. Đằng sau nghịch lý ấy là một bài học lịch sử từ hơn sáu thập kỷ trước. Một nguyên tắc ra đời nhằm bảo vệ quyền tự chủ của các quốc gia yếu thế không đồng nghĩa với việc những quốc gia đó đương nhiên có đủ năng lực để tận dụng nó một cách hiệu quả.

Tháng 6/2026, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách Kinh tế Jacob Helberg lên tiếng cảnh báo các quốc gia về “bẫy chủ quyền số”. Mở đầu bài bình luận, Helberg nhận xét rằng hiếm có khái niệm nào dễ làm hài lòng các chính phủ như “chủ quyền số”. Cụm từ này mang đầy sức nặng của sự độc lập, phẩm giá tự chủ và lời hứa về quyền tự quyết vận mệnh quốc gia. Đáng chú ý, chính Helberg lại là kiến trúc sư trưởng của Pax Silica, sáng kiến do Washington dẫn dắt nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, bán dẫn và hạ tầng AI giữa những đối tác mà Mỹ coi là đáng tin cậy. Nói cách khác, Washington vừa khuyên thế giới đừng quá say mê theo đuổi một nền chủ quyền công nghệ hoàn toàn độc lập, vừa ráo riết xây dựng một khuôn khổ để định hình lại chuỗi AI cho phần còn lại của thế giới. Continue reading “Chủ quyền AI, và ai đang nắm giữ nó”

Nvidia đang thúc đẩy cơn sốt AI ra sao?

Nguồn: “Nvidia is driving the AI boom. Good”, The Economist, 03/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nvidia được đặt tên vào năm 1993 dựa trên một từ Latinh mang nghĩa “đố kỵ”. Quả thực, gã khổng lồ công nghệ Mỹ này đang khiến không ít người phải ghen tị. Nhu cầu toàn cầu khổng lồ đối với các bộ xử lý đồ họa (GPU) của hãng — những con chip cung cấp sức mạnh tính toán cho trí tuệ nhân tạo — đã đưa Nvidia trở thành công ty có giá trị nhất thế giới, với vốn hóa thị trường 5,4 nghìn tỷ USD. Sang năm tới, hãng thậm chí có thể trở thành doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhất thế giới, với lợi nhuận ròng lên tới 370 tỷ USD. Đến năm 2029, doanh thu của Nvidia có thể chạm mốc 1 nghìn tỷ USD. Continue reading “Nvidia đang thúc đẩy cơn sốt AI ra sao?”

Về nỗ lực ứng dụng AI vào lĩnh vực y tế của Trung Quốc

Nguồn: Ran Guo và Lizzi C. Lee, “China Is Trying to Make AI Work for Health Care,” Foreign Policy, 31/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nỗ lực do nhà nước hậu thuẫn đang đặt ra một câu hỏi quan trọng: Ai sẽ là người trả tiền?

Nỗ lực của Trung Quốc nhằm tích hợp trí tuệ nhân tạo vào các ngành công nghiệp, được gọi là “Kế hoạch AI+”, đã thu hút sự chú ý lớn, và phần nhiều là hoàn toàn xứng đáng. Đối với Trung Quốc, AI là một dự án phát triển quốc gia chứ không đơn thuần là một đổi mới công nghệ, với tham vọng nâng cấp mọi lĩnh vực, từ các ngành công nghiệp truyền thống đến những ngành mới nổi. Continue reading “Về nỗ lực ứng dụng AI vào lĩnh vực y tế của Trung Quốc”

Tại sao AI lại là một rủi ro đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc

Nguồn:  “Why AI is a risk to Communist China”, The Economist, 06/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cũng giống như các mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến thường được đem ra so sánh với nhau, bản thân AI sẽ trở thành thước đo để đánh giá hai hệ thống chính trị đối địch của Mỹ và Trung Quốc. Công nghệ này sẽ kiểm chứng bên nào giỏi hơn trong việc tạo ra các công cụ AI và phổ biến chúng vào nền kinh tế. Kết quả ấy, đến lượt mình, sẽ phụ thuộc một phần vào những quan niệm rất khác nhau của hai nước về cách quản lý xã hội.

Ngay cả trong một lĩnh vực thay đổi nhanh chóng như AI, kết quả của cuộc đua này có thể vẫn chưa ngã ngũ trong vài năm tới. Tuy nhiên, theo những gì chúng tôi ghi nhận từ bên trong Trung Quốc, nước này đang nhanh chóng ứng dụng AI, trong khi chính phủ cũng chuẩn bị cho những biến động kinh tế và xã hội sâu sắc mà công nghệ này báo trước. Với tư cách một nhà nước chuyên chế, Trung Quốc có một số lợi thế trong việc khai thác công nghệ hứa hẹn nhất của thế kỷ XXI. Đồng thời, nước này cũng phải đối mặt với không ít vấn đề. Continue reading “Tại sao AI lại là một rủi ro đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc”

Thucydides thực sự nghĩ gì về quyền lực?

Nguồn: Jonathan Kirshner, “The Strong Do What They Can—and Suffer What They Must”, Foreign Affairs, 03/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ngày nay, nhiều người cảm thấy thế giới như một khu rừng chỉ tuân theo một quy luật duy nhất. Kể từ khi trở lại nắm quyền vào năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump không chỉ phô diễn sức mạnh Mỹ — bằng các vụ tấn công những kẻ bị cáo buộc buôn lậu ma túy ở Caribe, bắt cóc Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, ném bom Iran, và thậm chí đe dọa chủ quyền của các đồng minh — mà ông còn biến điều đó thành một nguyên tắc hành xử. Trump mô tả vụ bắt giữ Maduro là minh chứng cho “những quy luật sắt vốn luôn định đoạt quyền lực toàn cầu”. Continue reading “Thucydides thực sự nghĩ gì về quyền lực?”

Liệu Mỹ có thể tránh được ‘khoảnh khắc Jack Ma’?

Nguồn: Dan Wang và Julian Gewirtz, “Can America Avoid a Jack Ma Moment?,” New York Times, 28/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một giám đốc công nghệ nổi tiếng toàn cầu, trong lúc hưng phấn vì chuẩn bị chào bán cổ phiếu ra công chúng, đã có những phát biểu thiếu thận trọng chỉ trích chính phủ. Nhà nước liền phản đòn mạnh mẽ hơn bất kỳ ai có thể ngờ. Chỉ qua một đêm, thỏa thuận giữa một lĩnh vực kinh tế đang bùng nổ và chính phủ đã bị phá vỡ.

Nếu bạn nghĩ câu chuyện này có thể là về Anthropic, bạn chỉ đúng một nửa mà thôi. Vào năm 2020, nhà đồng sáng lập Alibaba, Jack Ma, đã rơi vào tình cảnh khốn đốn sau khi công khai chỉ trích các cơ quan quản lý Trung Quốc. Viện dẫn các lo ngại về quản lý, các nhà chức trách sau đó đã hủy bỏ đợt chào bán cổ phiếu công khai của Ant Group — một công ty khác mà Ma đồng sáng lập — gây ra một cơn bão pháp lý khiến hầu như không có công ty công nghệ Trung Quốc nào thoát khỏi ảnh hưởng. Continue reading “Liệu Mỹ có thể tránh được ‘khoảnh khắc Jack Ma’?”

Khủng hoảng ngoại giao Ba Lan–Ukraine: Khi món nợ lịch sử vẫn chưa phai

Nguồn: Tiết Khải Hoàn, 薛凯桓:波兰与乌克兰之间的死结,何止一枚勋章, Guancha, 24/06/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Một bưu kiện được gửi đến Warsaw, bên trong không chỉ chứa Huân chương Đại bàng Trắng — phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan — mà còn chứa đựng món nợ dân tộc kéo dài hơn một thế kỷ giữa Ba Lan và Ukraine, cùng nút thắt ngoại giao khó lòng hóa giải giữa hai nước ở thời điểm hiện tại.

Ngày 20/6/2026, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đăng tải hình ảnh bưu kiện này trên mạng xã hội như một lời đáp trả cứng rắn trước việc Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki tước bỏ Huân chương Đại bàng Trắng của ông. Trong bài đăng của mình, ông viết: “Hôm nay, tôi đã gửi trả huân chương này cho Tổng thống Ba Lan. Tôi tin rằng tương lai sẽ chứng minh người Ukraine xứng đáng nhận được sự tôn trọng.” Continue reading “Khủng hoảng ngoại giao Ba Lan–Ukraine: Khi món nợ lịch sử vẫn chưa phai”

Từ Việt Nam đến Iran: Ngoại giao thời chiến và những thỏa thuận bí mật

Nguồn:  Pierre Asselin, “From Vietnam to Iran: Wartime Diplomacy and Secret Deals”, War on the Rocks, 24/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chiến tranh hiếm khi kết thúc bằng một hành động ngoại giao đơn lẻ. Thông thường, nó phải trải qua hàng loạt lệnh ngừng bắn, khung thỏa thuận, biên bản ghi nhớ, cũng như những dàn xếp tạm thời hoặc thậm chí bí mật trước khi bất kỳ ai có thể xác định được liệu hòa bình có thực sự trong tầm tay hay không. Bản ghi nhớ giữa chính quyền Trump với Iran cần được hiểu theo khía cạnh đó. Cả về hình thức lẫn logic, nó gợi nhớ đến một nỗ lực của Mỹ trước đây nhằm đàm phán rút lui khỏi một cuộc xung đột không được lòng dân: Hiệp định Hòa bình Paris năm 1973.

Bốn bên chính trong Chiến tranh Việt Nam (1965-1975) — Mỹ, Việt Nam Cộng hòa, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam (thường được gọi là Việt Cộng) — đã ký Hiệp định Chấm dứt Chiến tranh và Lập lại Hòa bình tại Việt Nam vào ngày 27/1/1973. Thỏa thuận này là kết quả của hơn bốn năm đàm phán công khai, nửa công khai và bí mật diễn ra tại thủ đô nước Pháp. Continue reading “Từ Việt Nam đến Iran: Ngoại giao thời chiến và những thỏa thuận bí mật”