Nguồn: “America’s election officials are ready for trouble”, The Economist, 13/10/2026
Biên dịch: Phạm Ánh Minh
Donald Trump đã thất bại trong việc thay đổi các quy định bỏ phiếu. Dù vậy, các thành phố và tiểu bang vẫn đang chuẩn bị đối phó với những hành vi gây rối.
Vào một ngày đẹp trời tại Florence, một thành phố cách Phoenix khoảng một giờ lái xe, các nhân viên tại điểm bỏ phiếu địa phương đang tiến hành diễn tập – một cách nói giảm nói tránh cho việc chuẩn bị đối phó với những tình huống tồi tệ nhất có thể xảy ra trong ngày bầu cử. Mục đích là hình dung ra các thảm họa – như hỏa hoạn, mất điện hay đe dọa đánh bom – rồi xây dựng các phương án dự phòng B, C và D. Dù các quan chức vốn luôn chuẩn bị cho những kịch bản xấu nhất, buổi diễn tập năm nay được tiến hành kỹ lưỡng hơn, với phạm vi các mối đe dọa rộng hơn. Chẳng hạn, họ nên làm gì nếu các đặc vụ thực thi pháp luật liên bang xuất hiện tại các điểm bỏ phiếu?
Các nhân viên cùng rà soát lại các quy trình. Các giám sát viên của Bộ Tư pháp được phép ở lại nếu có văn bản chính thức. Trên thực tế, chính phủ cho biết sẽ cử 1.000 người như vậy tới các địa điểm trên khắp cả nước. Bất kỳ đặc vụ nào khác đều phải rời đi, trừ khi họ đến để bỏ phiếu; luật bang Arizona quy định một vành đai an toàn rộng 75 feet (khoảng 25 mét) xung quanh các điểm bỏ phiếu. Một nhân viên bầu cử tại văn phòng thư ký quận Pinal, nơi Florence là quận lỵ, cho biết: “Nếu họ từ chối rời đi, thì đó chính là lúc tình huống giả định trở thành vấn đề thực sự.” Nói cách khác: hãy gọi cảnh sát trưởng.
Pinal là một quận nghiêng về Đảng Cộng hòa. Một phần của quận này nằm trong Khu vực bầu cử Quốc hội số 6 của bang Arizona – một trong hàng chục cuộc đua tranh cử Hạ viện gay cấn trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. Các dự báo cho thấy Đảng Dân chủ có khả năng giành quyền kiểm soát Hạ viện, thậm chí có thể cả Thượng viện. Một câu hỏi vẫn luôn hiện hữu là liệu Donald Trump có tính toán thực hiện những âm mưu nào nhằm lật ngược kết quả bầu cử hợp pháp hay không.
Nỗ lực đảo ngược thất bại của ông trong cuộc bầu cử năm 2020 đã phơi bày những điểm yếu trong hệ thống bầu cử phi tập trung của Mỹ, cũng như cho thấy mức độ quyết liệt mà ông có thể sử dụng để gây sức ép lên những điểm yếu đó. Cho đến nay, các nỗ lực can thiệp của ông trong năm nay đều không mang lại kết quả đáng kể, khi Quốc hội và Tòa án Tối cao đã ngăn chặn các cố gắng thay đổi quy trình bỏ phiếu của ông. Tại Mỹ, các bang, chứ không phải chính quyền liên bang, mới là bên tổ chức bầu cử; và các quy định tại những bang này phần lớn vẫn giữ nguyên như trong các kỳ bầu cử trước. Tuy nhiên, nhánh hành pháp đã chuyển từ vai trò hỗ trợ tính toàn vẹn của bầu cử sang một vai trò gây tổn hại đến nó. Vào tháng 11 tới, hệ thống này sẽ một lần nữa phải đối mặt với thử thách.
Một số tác động không đến từ sự can thiệp trực tiếp, mà từ việc cắt giảm các nguồn hỗ trợ. Năm ngoái, Cơ quan An ninh Cơ sở hạ tầng và An ninh mạng (CISA) đã ngừng chi trả chi phí cho các địa phương tham gia một dịch vụ chia sẻ thông tin về các mối đe dọa an ninh mạng. Số thành viên tham gia dịch vụ này đã giảm hai phần ba. Theo Geoff Hale, cựu nhân viên CISA, hệ quả là nguy cơ xảy ra các cuộc tấn công mạng sẽ gia tăng. Ông cho biết: “Nếu một khu vực bầu cử phải đối mặt với một cuộc tấn công mạng, dù cuộc tấn công bị ngăn chặn hay xâm nhập thành công vào hệ thống, việc không chia sẻ thông tin về sự cố sẽ khiến các khu vực bầu cử khác tiếp tục đối mặt với rủi ro tương tự.” Tương tự, Cục Điều tra Liên bang (FBI) được cho là không có kế hoạch thiết lập trung tâm chỉ huy bầu cử – đơn vị từng đảm nhận vai trò theo dõi các mối đe dọa và phối hợp với các cơ quan thực thi pháp luật địa phương trong những năm trước.
Tuy nhiên, theo Jonathan Miller thuộc Public Rights Project (PRP), một nhóm pháp lý đại diện cho các chính quyền địa phương, các nhà quản lý bầu cử ngày càng coi chính quyền liên bang là một mối đe dọa. Đầu năm nay, Bộ Tư pháp Mỹ tuyên bố sẽ truy tố các quan chức để những người không phải công dân tham gia bỏ phiếu. Trên thực tế, hình thức gian lận bầu cử này cực kỳ hiếm gặp, nhưng nỗi lo về việc người không phải công dân bỏ phiếu lại tiếp thêm nhiên liệu cho những lời đồn thổi vô căn cứ về hành vi “đánh cắp” bầu cử. Đây cũng chính là lý do khiến những người ủng hộ phong trào MAGA yêu cầu tăng cường thực thi các quy định về nhập cư ngay tại các điểm bỏ phiếu.
Sự hiện diện của họ sẽ là bất hợp pháp: luật liên bang cấm các quan chức chính phủ cử đặc vụ có vũ trang tới các điểm bỏ phiếu. Thay mặt thành phố Denver, PRP đã đệ đơn kiện Bộ An ninh Nội địa nhằm ngăn chặn khả năng xảy ra tình huống như vậy vào ngày bầu cử. Chính quyền Trump khẳng định không có ý định tuần tra các điểm bỏ phiếu, nhưng cho biết có thể thực hiện các hành động nhắm vào những cá nhân cụ thể, chẳng hạn thi hành lệnh bắt giữ đối với bất kỳ ai bị nghi ngờ là người nhập cư bất hợp pháp. Đảng Dân chủ lo ngại rằng sự hiện diện của lực lượng thực thi pháp luật gần các địa điểm bỏ phiếu sẽ làm giảm tỷ lệ cử tri thuộc các nhóm thiểu số – những người thường có xu hướng bỏ phiếu cho Đảng Dân chủ – đi bầu. Trong một cuộc khảo sát do Đại học California tại San Diego thực hiện, một phần ba người Mỹ gốc Latinh cho biết họ lo ngại sẽ bị chất vấn tại các điểm bỏ phiếu dù là công dân Mỹ. Gần một nửa số người được hỏi cho biết họ dự đoán sẽ phải đối mặt với một hình thức đe dọa nào đó.
Kịch bản tồi tệ nhất mà các chuyên gia bầu cử lo ngại là ông Trump có thể tìm cách thu giữ thiết bị bỏ phiếu hoặc các lá phiếu. Hành động này sẽ phá vỡ chuỗi quản lý và bàn giao phiếu bầu, tức hệ thống quy định rõ ai được phép xử lý phiếu bầu và cách thức chúng được vận chuyển, nhằm bảo đảm mọi lá phiếu đều được kiểm soát chặt chẽ. Nếu chuỗi này bị phá vỡ, sẽ rất khó xác định liệu các lá phiếu có bị can thiệp hay không. Stephen Richer, cựu quan chức phụ trách lưu trữ hồ sơ tại quận Maricopa, bang Arizona, cho biết: “Tôi sẽ cảm thấy rất bất an khi phải xác nhận tính hợp lệ của những lá phiếu đó. Khi ấy, chúng ta sẽ rơi vào một tình huống tồi tệ: liệu có cần phải tổ chức một cuộc bầu cử mới hay không?”
Hai sự việc liên quan đến các cuộc bầu cử trước đây đã khiến Đảng Dân chủ cảnh giác trước khả năng xảy ra hành vi can thiệp. Vào tháng Một, FBI đã khám xét một văn phòng bầu cử tại quận Fulton, bang Georgia, và thu giữ các tài liệu từ cuộc bầu cử năm 2020. Tiếp đó, vào tháng Ba, Chad Bianco, một cảnh sát trưởng thuộc Đảng Cộng hòa tại Riverside, California, đã tịch thu các lá phiếu do cử tri bỏ trong một cuộc trưng cầu dân ý trên toàn bang vào năm ngoái. Cả FBI lẫn ông Bianco đều viện dẫn lý do có thông tin sai lệch khi xin lệnh khám xét hoặc tịch thu.
Liệu một thủ đoạn tương tự có thể tái diễn vào tháng 11 tới? Các sự việc trước đó đều xảy ra sau khi bầu cử kết thúc, chứ không phải ngay trong lúc tiến trình bầu cử đang diễn ra. Trong tháng này, ông Trump đã tiếp bà Tina Peters tại Nhà Trắng. Bà Peters là một cựu thư ký quận, từng phải ngồi tù vì cho phép một người khác, cũng là người phủ nhận kết quả bầu cử, truy cập trái phép vào các máy bỏ phiếu trong cuộc bầu cử năm 2020. Sau đó, bà được thống đốc bang Colorado thuộc Đảng Dân chủ ân xá. Trong chuyến thăm Washington, bà được cho là đã đề xuất với ông Trump một kế hoạch tịch thu các lá phiếu vào tháng 11 tới. Ed Martin, một nhân vật khác thuộc phong trào MAGA, người kể lại cuộc gặp này với một phóng viên, đã đưa ra một nhận định đầy ẩn ý về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ: “Tổng thống sẽ phải làm những gì mà ông ấy định làm.”
Các quan chức tiểu bang và địa phương đang trong tình trạng cảnh giác cao độ. Tại Colorado, các thư ký quận hiện được yêu cầu ghi chép lại mọi thứ để bảo đảm có hồ sơ rõ ràng trong trường hợp thẩm phán ra lệnh thu hồi những tài liệu đang nằm dưới sự quản lý của họ. Một quan chức quận ở Arizona cho biết bà đã yêu cầu nhà cung cấp máy bỏ phiếu chuẩn bị sẵn thiết bị dự phòng, phòng trường hợp chính quyền liên bang tịch thu các thiết bị hiện có. Gabriella Cázares-Kelly, thư ký phụ trách hồ sơ tại quận Pima nằm dọc biên giới Arizona-Mexico, cho biết các luật sư tại đây đã soạn sẵn lệnh ngăn chặn để sử dụng nếu các đặc vụ nhập cư xuất hiện. “Họ chỉ cần cắm thiết bị vào, nhấn lệnh in, rồi trực tiếp mang tài liệu đó đến chỗ thẩm phán đang chờ sẵn.”
Những kịch bản như vậy khó có khả năng xảy ra. Tuy nhiên, các quan chức vẫn phải đối mặt với những cá nhân phủ nhận kết quả bầu cử, vốn thường xuyên gửi các yêu cầu cung cấp hồ sơ công khai gây phiền nhiễu hoặc thách thức tính hợp lệ của việc đăng ký cử tri. Tại các tiểu bang chiến trường như Georgia, nhóm người này thậm chí đã giành được vị trí trong các hội đồng địa phương, và một số người còn đang nhắm đến các chức vụ cấp tiểu bang trong cuộc bầu cử tháng 11 tới. Theo Eslir Musta, một quan chức tại quận Coconino, bang Arizona, trong khi các nhà quản lý phải chuẩn bị cho những tình huống giả định, họ vẫn còn một nhiệm vụ quan trọng không kém là bảo đảm quy trình bầu cử cơ bản diễn ra suôn sẻ – một công việc vốn đã đầy thách thức. Đối với ông, điều này bao gồm cả việc chuẩn bị một đoàn lừa vận chuyển để phục vụ 160 cử tri đang sinh sống dưới đáy hẻm núi Grand Canyon.
Chỉ một nửa số người Mỹ trả lời các đơn vị thăm dò dư luận rằng họ kỳ vọng cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra tự do và công bằng. Khoảng cách phiếu bầu tại mỗi viện càng sít sao, càng có nhiều yếu tố bất định để các bên khai thác vào tháng 11. Các vụ kiện tụng và yêu cầu kiểm phiếu lại giờ đây đã trở thành chuyện thường thấy trong những cuộc đua có kết quả sát nút. Năm nay, quyền kiểm soát Thượng viện có thể được quyết định chỉ bởi một hoặc hai tiểu bang, trong đó có những nơi nổi tiếng với tốc độ kiểm phiếu chậm, chẳng hạn Alaska. Quá trình kiểm phiếu kéo dài hoặc gây tranh cãi đòi hỏi các ứng cử viên phải kiên nhẫn và biết kiềm chế. Đây lại không phải là những phẩm chất thường gắn liền với ông Trump.
