Category: Việt Nam

Tác giả: PGS. Phạm Quý Thọ

Trong các mô hình phát triển chính trị cổ điển, sự gia tăng của thu nhập, giáo dục và hội nhập kinh tế quốc tế thường được giả định là những động lực thúc đẩy dân chủ hóa. Tuy nhiên, thực tiễn tại Việt Nam trong hơn ba thập niên qua đã đặt ra một thách thức căn bản đối với giả định này. Nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng cao, mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, song cải cách chính trị lại diễn ra theo một nhịp điệu thận trọng, có kiểm soát và không mang tính chuyển đổi thể chế triệt để. Điều này đặt ra một câu hỏi không chỉ mang tính mô tả mà còn mang tính lý thuyết: liệu hội nhập có thực sự dẫn đến cải cách, hay chỉ tái cấu trúc cách thức mà cải cách được định nghĩa và thực thi? Continue reading “Nghịch lý hội nhập và cải cách phản ánh sự thích nghi thực dụng chính trị ở Việt Nam”

Tác giả: PGS. TS. Phạm Quý Thọ

Trong nhiều tranh luận hiện nay, câu hỏi về cải cách thể chế ở Việt Nam thường được đặt trong một khung so sánh quen thuộc: liệu một hệ thống không có cạnh tranh chính trị công khai có thể tạo ra sự cân bằng và phát triển bền vững hay không. Cách đặt vấn đề này hàm ý rằng cân bằng chỉ có thể đạt được thông qua đối trọng giữa các lực lượng chính trị. Tuy nhiên, thực tiễn hơn bốn thập niên kể từ Đổi mới lại cho thấy một quỹ đạo khác: Việt Nam đã duy trì được tăng trưởng, giảm nghèo trên diện rộng và ổn định chính trị trong khi không vận hành theo mô hình đó.

Điều này dẫn đến một nghịch lý cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc: một hệ thống tập trung quyền lực vẫn có thể duy trì một dạng cân bằng chức năng trong thời gian dài. Nghịch lý này không phải là ngoại lệ, mà là đặc trưng vận hành của hệ thống. Vì vậy, thay vì đánh giá nó như một “thiếu hụt” so với chuẩn mực bên ngoài, cần tiếp cận nó như một cơ chế nội tại cần được phân tích. Continue reading “Động học cải cách và cơ chế cân bằng nội sinh của hệ thống chính trị Việt Nam”