27/09/1960: Ngày mất Sylvia Pankhurst

Nguồn: British suffragette Sylvia Pankhurst dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1960, Sylvia Pankhurst – nhà đấu tranh vì quyền bầu cử cho phụ nữ người Anh và là người theo chủ nghĩa xã hội quốc tế – đã qua đời tại Addis Ababa, Ethiopia, hưởng thọ 78 tuổi.

Sinh ra tại Manchester, Anh, vào năm 1882, Sylvia Pankhurst là con gái của bà Emmeline Pankhurst, một người đi tiên phong trong việc bảo vệ quyền bầu cử của phụ nữ bắt đầu hoạt động từ cuối những năm 1880. Sylvia giành được học bổng tại Đại học Nghệ thuật Hoàng gia và trong thời gian ở London, bà đã chia thời gian giữa việc học và việc tham gia vào chiến dịch của mẹ mình nhằm giành quyền bầu cử cho nữ giới. Cùng với mẹ và chị gái – Christabel – Sylvia đã góp phần thành lập Liên đoàn Xã hội và Chính trị Phụ nữ (WSPU) vào năm 1903, một tổ chức chính trị hoạt động vì mục tiêu bình đẳng giới, với trọng tâm là mang lại quyền bầu cử cho phụ nữ.

Năm 1906, bà từ bỏ việc học cùng sự nghiệp nghệ thuật đầy hứa hẹn để theo đuổi con đường chính trị toàn thời gian. Là một người theo chủ nghĩa xã hội, bà tin rằng những người phụ nữ thuộc tầng lớp thấp sẽ không bao giờ được giải phóng nếu họ không được thoát khỏi cảnh đói nghèo. Vì quan điểm này, bà dần xa cách người mẹ và chị gái có tư tưởng bảo thủ hơn, những người vốn chỉ tập trung vào mục tiêu giành quyền bầu cử cho phụ nữ. Dù vậy, bà vẫn là một thành viên tận tụy của WSPU và, giống như mẹ và chị gái mình, đã bị bắt giữ nhiều lần vì tham gia các cuộc biểu tình bất bạo động và tuyệt thực. Khi Christabel và các thành viên khác của WSPU bắt đầu cổ xúy cho những hành động bạo lực mang tính kích động – đặc biệt là đốt phá – Sylvia, một người theo chủ nghĩa hòa bình, đã phản đối họ.

Năm 1914, Sylvia bị khai trừ khỏi WSPU vì kiên quyết muốn đưa những phụ nữ thuộc tầng lớp lao động tham gia vào phong trào đòi quyền bầu cử. Emmeline và Christabel Pankhurst tin rằng cách tốt nhất để đạt được quyền bầu cử là thông qua nỗ lực của những phụ nữ trung lưu giống như họ. Hai người lập luận rằng việc đưa chính trị cánh tả vào phong trào sẽ chỉ khiến chính phủ Anh thêm phẫn nộ. Khoảng cách giữa các thành viên trong gia đình Pankhurst càng bị nới rộng khi Emmeline và Christabel tuyên bố ngừng chiến dịch đòi quyền bầu cử vào lúc Thế chiến I nổ ra và trở thành những người kiên quyết ủng hộ các nỗ lực chiến tranh của Anh. Những hành động này đã mang về cho họ sự ngưỡng mộ từ chính phủ, nhưng Sylvia từ chối thỏa hiệp với niềm tin hòa bình của mình và chọn một hướng đi hoàn toàn trái ngược.

Từ căn cứ của mình ở khu dân cư nghèo khó vùng East End (London), Sylvia đã điều hành Liên đoàn Phụ nữ đòi Quyền Bầu cử Đông London (ELFS) và xuất bản một tờ báo dành cho phụ nữ thuộc tầng lớp lao động mang tên Woman’s Dreadnought (tạm dịch: Những người phụ nữ không sợ hãi). Bà dần được xem là một nhà lãnh đạo của cả nam giới và nữ giới thuộc tầng lớp lao động, đồng thời đã thuyết phục được một số tổ chức công đoàn phản đối chiến tranh. Do những nam công nhân không làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp khi ấy cũng chưa được cấp quyền bầu cử, bà đã đổi tên ELFS thành Liên đoàn Quyền Bầu cử của Người lao động (WSF) vào năm 1916, và đến năm 1917, tờ Woman’s Dreadnought cũng đổi tên thành Workers’ Dreadnought (Những người công nhân không sợ hãi). Bà đã trao đổi thư từ với nhà cách mạng người Nga Vladimir Lenin và vào năm 1920, bà trở thành thành viên sáng lập của Đảng Cộng sản Đại Anh (CPGB). Tuy nhiên, vào năm 1921, bà đã bị khai trừ khỏi đảng khi từ chối đóng cửa tờ Workers’ Dreadnought để chỉ tập trung vào một tờ báo duy nhất của CPGB.

Anh chính thức cấp quyền bầu cử phổ thông cho nam giới vào năm 1918. Không lâu sau đó, những phụ nữ từ 30 tuổi trở lên cũng được đảm bảo quyền bỏ phiếu. Đến năm 1928, độ tuổi bỏ phiếu đối với phụ nữ được hạ xuống còn 21, bằng với độ tuổi của nam giới được phép đi bầu. Lúc bấy giờ, Sylvia Pankhurst dần chuyển sức lực của mình sang việc phản đối chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và sự trỗi dậy của chủ nghĩa phát xít ở châu Âu. Năm 1935, bà vận động mạnh mẽ nhằm chống lại cuộc xâm lược Ethiopia của Phát xít Ý và sáng lập tờ The New Times and Ethiopia News (Thời báo Mới và Tin báo Ethiopia) để công khai cảnh ngộ của người dân Ethiopia cùng những nạn nhân khác của chủ nghĩa phát xít. Sau này, bà cũng tham gia hỗ trợ định cư cho những người tị nạn Do Thái đến từ Đức.

Năm 1956, Hoàng đế Ethiopia Haile Selassie đã mời bà đến sống tại quốc gia này, và bà đã nhận lời. Dù đã ở độ tuổi ngoài 70, bà vẫn sáng lập tờ báo Ethiopia Observer (Người quan sát Ethiopia) và đảm nhận công việc biên tập viên trong suốt bốn năm. Bà qua đời vào ngày 27/09/1960, và được chính phủ Ethiopia tổ chức quốc tang để ghi nhận những cống hiến lớn lao của bà cho đất nước này.