Thế giới hôm nay: 01/05/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump thề sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran. Tổng thống nói rằng nước Mỹ sẽ “xem họ cầm cự được bao lâu,” làm tăng thêm lo ngại rằng Eo biển Hormuz sẽ không sớm mở cửa trở lại. Giá dầu thô Brent tương lai, chuẩn dầu mỏ toàn cầu, đã chốt ở mức khoảng 112 đô la/thùng vào hôm nay sau khi tăng vọt lên mức 126 đô la vào hôm qua. Trước đó, Iran đe dọa sẽ tiến hành “những cuộc tấn công kéo dài và đau đớn” nhắm vào các căn cứ của Mỹ ở Trung Đông nếu chiến sự tiếp diễn.

Pete Hegseth, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ, nói với Quốc hội rằng lệnh ngừng bắn với Iran đã “tạm dừng” thời hạn do Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh đặt ra. Đạo luật này yêu cầu các tổng thống phải có được sự chấp thuận của Quốc hội để tiếp tục các cuộc chiến trong vòng 60 ngày kể từ khi chúng bắt đầu. Khoảng thời gian đó sẽ kết thúc vào hôm nay. Các chuyên gia pháp lý đã phản bác cách diễn giải luật này của Hegseth.

Các thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa ở mức cao kỷ lục. Các nhà đầu tư đang đánh cược rằng lợi nhuận từ sự bùng nổ của AI sẽ vượt qua tác động của cuộc chiến ở Iran. Chỉ số S&P 500 tăng 10% trong tháng 4, mức tăng hàng tháng lớn nhất kể từ năm 2020. Trước đó, Bộ Thương mại thông báo rằng nền kinh tế Mỹ đã tăng trưởng với tốc độ hàng năm là 2% trong quý đầu tiên của năm 2026, thấp hơn một chút so với kỳ vọng của các nhà kinh tế.

Quốc hội Mỹ thông qua một dự luật để mở cửa lại Bộ An ninh Nội địa, cơ quan đã bị đóng cửa suốt 76 ngày. Dự luật này không cung cấp ngân sách mới cho các cơ quan thực thi nhập cư, và sự thiếu sót này đã từng là một điểm chất vất của một số thành viên Đảng Cộng hòa tại Hạ viện. Thay vào đó, đảng này hy vọng sẽ tài trợ cho bộ bằng cách sử dụng một công cụ lập pháp cho phép Thượng viện thông qua các biện pháp chi tiêu chỉ với đa số phiếu.

Các cuộc không kích của Israel giết chết ít nhất bốn người Palestine ở Gaza, theo lời các quan chức y tế địa phương. Các quan chức Hamas đã gặp gỡ các nhà hòa giải ở Cairo để cố gắng khởi động lại một lệnh ngừng bắn đã bị phá vỡ trong những tuần gần đây. Trong khi đó, hải quân Israel vừa đánh chặn một đội tàu viện trợ ở vùng biển quốc tế gần Hy Lạp, ngăn chặn các tàu này đến Gaza và giam giữ các nhà hoạt động.

Quốc hội Brazil bác bỏ quyền phủ quyết của Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva đối với một dự luật nhằm rút ngắn bản án tù của Jair Bolsonaro, cựu tổng thống cực hữu. Năm ngoái, Bolsonaro đã bị kết án 27 năm tù vì âm mưu đảo chính sau thất bại trong cuộc bầu cử năm 2022, nhưng dự luật đã giảm mức án đó xuống còn khoảng hai năm. Thượng viện cũng vừa mới bác bỏ ứng viên Tòa án Tối cao do Lula đề cử.

Sau nhiều tuần đồn đoán, Quỹ Đầu tư Công của Ả Rập Saudi xác nhận rằng họ sẽ ngừng tài trợ cho LIV, giải đấu golf mà họ đồng sáng lập. Ả Rập Saudi đã chi hơn 5 tỷ đô la cho ván cờ golf của mình nhưng cho biết nó “không còn phù hợp” với chiến lược đầu tư của họ nữa. Nước này hiện đang chi ít hơn cho các hoạt động hào nhoáng như thể thao và đầu tư nhiều hơn vào nền kinh tế trong nước.

Con số trong ngày: 14 triệu, là số thùng dầu bị mắc kẹt mỗi ngày do việc đóng cửa Eo biển Hormuz.

TIÊU ĐIỂM

Lộ trình rút gọn của Nasdaq

Các công ty lớn giờ đây có thể tham gia sàn chứng khoán hàng đầu của Mỹ dành cho các cổ phiếu công nghệ với tốc độ chớp nhoáng. Kể từ hôm nay, Nasdaq sẽ cho phép các công ty tham gia chỉ số NASDAQ 100 của mình trong vòng 15 ngày giao dịch kể từ đợt phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO) nếu vốn hóa thị trường đưa họ vào top 40 của chỉ số này. Trước đây, họ phải đợi ít nhất ba tháng.

Nasdaq muốn tận dụng một loạt các thương vụ siêu IPO sắp tới. SpaceX, công ty tên lửa thuộc sở hữu của Elon Musk, có thể sẽ niêm yết với mức định giá lên tới 2 nghìn tỷ đô la – khiến đợt IPO của họ trở thành đợt lớn nhất từ trước đến nay.

Việc gia nhập NASDAQ 100 cũng mang lại lợi ích cho SpaceX. Cổ phiếu của công ty sau đó sẽ tự động được mua bởi các quỹ theo dõi các chỉ số thị trường chứng khoán, nhờ đó làm giảm chi phí vốn của họ. Nhưng việc gia nhập nhanh chóng, cùng với nhiều thay đổi khác – bao gồm cả việc giảm tỷ lệ phần trăm cổ phiếu mà các thành viên của chỉ số phải phát hành ra công chúng – đã làm dấy lên lo ngại rằng Nasdaq đang quá háo hức trong việc chiều theo Musk và những ông trùm công nghệ giống như ông.

Thời hạn cho cuộc chiến của Donald Trump

Donald Trump vốn có thói quen lỡ hẹn với chính những thời hạn do ông đặt ra. Cuộc chiến của ông ở Iran cũng không phải là ngoại lệ. Ban đầu, vị tổng thống ước tính rằng cuộc xung đột sẽ kéo dài “bốn đến năm tuần.” Giờ đây, nó đã diễn ra được hai tháng. Hôm nay, ông có thể sẽ lỡ một thời hạn khác mang tính hệ trọng hơn: theo Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh, một tổng thống chỉ có thể tiến hành chiến tranh mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội trong 60 ngày. Các đảng viên Cộng hòa tại Quốc hội cho đến nay đã chặn những nỗ lực của Đảng Dân chủ nhằm chấm dứt Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury). Nhưng một số người đã ra dấu hiệu rằng họ sẽ không ủng hộ việc gia hạn.

Trump nhiều khả năng sẽ tìm kiếm các cách lách luật. Bản nghị quyết cho phép một khoảng thời gian 30 ngày duy nhất để rút lực lượng khỏi vùng chiến sự, với điều kiện là các hoạt động tấn công phải chấm dứt. Hôm qua, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã lập luận rằng lệnh ngừng bắn mong manh của Mỹ với Iran đã “tạm dừng” thời hạn 60 ngày để có được sự chấp thuận của Quốc hội nhằm tiếp tục chiến tranh. Tổng thống cũng có thể phớt lờ hoàn toàn nghị quyết đó. Ở Washington vào những ngày này, chiếc đồng hồ duy nhất có ý nghĩa là chiếc đồng hồ của chính Trump.

Anh Quốc cố gắng chấn chỉnh thị trường cho thuê nhà

Hôm nay, cuộc cải cách lập pháp sâu rộng đối với các ngôi nhà cho thuê tư nhân ở Anh, vốn chiếm gần 5 triệu trong số 25 triệu ngôi nhà trên cả nước, đã diễn ra. Đạo luật Quyền của Người thuê nhà bãi bỏ các hợp đồng thuê có thời hạn cố định (thường kéo dài 12 tháng), thay thế chúng bằng các hợp đồng được gia hạn vô thời hạn. Việc đuổi người thuê không cần lý do chính đáng – nghĩa là chủ nhà có thể đuổi người thuê mà không cần giải thích – giờ đây cũng bị cấm. Các chủ nhà sẽ cần phải cung cấp một lý do hợp lệ, chẳng hạn như bán lại bất động sản hoặc người thuê chưa trả tiền thuê nhà.

Những người ủng hộ nói rằng các thay đổi này mang lại cho người thuê sự an tâm vô cùng cần thiết. Nhưng chúng có thể hạn chế nguồn cung bằng cách làm cho việc tăng giá thuê trở nên khó hơn. Các chủ nhà sẽ không thể cho thuê bất động sản của họ với mức giá cao hơn mức giá đã quảng cáo – theo đó chấm dứt các cuộc chiến đấu giá vốn đã góp phần đẩy giá thuê nhà lên cao trong những năm gần đây. Những người đang thuê nhà sẽ có thể khiếu nại các đợt xét duyệt tiền thuê nhà hàng năm tại tòa án. Nhiều người thuê nhà tin rằng các chủ nhà đã và đang bóc lột họ. Nhưng theo một thước đo về khả năng chi trả của Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh, tiền thuê nhà đang chiếm tỷ lệ nhỏ hơn trong thu nhập của người thuê nhà so với thời điểm năm 2016.

Các ông lớn dầu mỏ của Mỹ thất thế nhưng chưa gục ngã

ExxonMobil và Chevron, hai gã khổng lồ dầu mỏ của Mỹ, sẽ công bố báo cáo hàng quý vào hôm nay. Dù giá sản phẩm chính của họ đã tăng vọt (dầu thô Brent, chuẩn dầu mỏ toàn cầu, đã nhanh chóng vượt qua mức 125 đô la/thùng vào hôm qua), kết quả thu về vẫn rất đau đớn. Dự báo sơ bộ chỉ ra rằng cả hai công ty đều lường trước một cú sốc từ cuộc xung đột ở Vùng Vịnh. FactSet, một công ty nghiên cứu, ước tính rằng tác động của cuộc xung đột sẽ kéo lợi nhuận của toàn ngành năng lượng thuộc S&P 500 giảm hơn 14% so với cùng kỳ năm ngoái. Việc đóng cửa Eo biển Hormuz đã làm giảm sản lượng của Exxon ở Trung Đông khoảng 6%.

Nhưng vẫn có hai điểm sáng. Đầu tiên, bước lùi này có lẽ không tệ đến vậy trên thực tế – các quy tắc kế toán có nghĩa là những khoản lỗ ngắn hạn sẽ xuất hiện trên sổ sách trước khi những khoản lợi nhuận tăng thêm từ giá dầu cao được ghi nhận. Thứ hai, cả hai công ty đều đã đặt cược lớn vào lưu vực đá phiến Permian của Mỹ và khu vực ngoài khơi của Guyana, cả hai đều là những nguồn thu nhập đáng tin cậy khi các mỏ dầu xa xôi trở nên hỗn loạn.