Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump trì hoãn ký một sắc lệnh hành pháp được cho là sẽ trao cho chính quyền Trump nhiều quyền giám sát hơn đối với các mô hình AI mới, bao gồm cả việc yêu cầu các phòng thí nghiệm chia sẻ các mô hình mới trước khi chúng được phát hành. Ông cho biết ông “không thích những khía cạnh nhất định” của sắc lệnh này và rằng nó “cản trở” cuộc chạy đua công nghệ của Mỹ với Trung Quốc.
Một tòa án Thổ Nhĩ Kỳ hủy bỏ kết quả đại hội của Đảng Nhân dân Cộng hòa (CHP) vào năm 2023, theo đó bãi nhiệm Özgür Özel khỏi vị trí lãnh đạo đảng đối lập chính. Tổng thống cứng rắn của Thổ Nhĩ Kỳ, Recep Tayyip Erdogan, đã liên tục sử dụng tòa án để củng cố quyền lực của mình. Tòa án cũng phục chức cho Kemal Kilicdaroglu – nhân vật gây chia rẽ từng thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2023 trước Erdogan – làm lãnh đạo lâm thời của CHP.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết có “một vài dấu hiệu tốt” về thỏa thuận hòa bình với Iran, nhưng ông không muốn tỏ ra “quá lạc quan.” Trong khi đó, các nhà lãnh đạo Đảng Cộng hòa tại Hạ viện Mỹ vừa hủy một cuộc bỏ phiếu về việc có nên giới hạn quyền phát động chiến tranh với Iran của Trump khi chưa có sự chấp thuận của Quốc hội hay không. Họ lo ngại rằng cuộc bỏ phiếu đó có thể được thông qua.
Thương vụ sáp nhập tiềm năng giữa Estée Lauder, một công ty mỹ phẩm của Mỹ, và Puig, một đối thủ đến từ Tây Ban Nha, đã đổ vỡ. Không bên nào tiết lộ lý do tại sao đàm phán thất bại, nhưng quyền kiểm soát công ty sau sáp nhập – sẽ trị giá gần 40 tỷ USD – được cho là một điểm vướng mắc. Cả hai đều từng hy vọng rằng thương vụ sáp nhập này sẽ giúp đảo ngược đà sụt giảm dài hạn về giá cổ phiếu của họ. Các nhà đầu tư đã không bị thuyết phục, họ nhanh chóng mua gom cổ phiếu ngay khi nghe tin thỏa thuận thất bại.
Một tòa án ở Paris phán quyết Air France và Airbus phạm tội ngộ sát trong vụ rơi chuyến bay AF447 vào năm 2009. Chiếc máy bay đã rơi trong một cơn bão sấm sét trên Đại Tây Dương, khiến toàn bộ 228 người trên khoang thiệt mạng. Phán quyết này lật ngược lại một phán quyết trắng án vào năm 2023. Hãng hàng không và nhà sản xuất máy bay mỗi bên phải nộp phạt 225.000 euro (261.000 USD). Dự kiến họ sẽ kháng cáo.
Walmart công bố doanh thu quý đầu tiên của năm 2026 tăng 7%, nhưng lại đưa ra dự báo kém hơn kỳ vọng cho năm tới. Nhà bán lẻ lớn nhất thế giới này cho biết chi phí nhiên liệu – vốn bị đẩy lên cao do chiến tranh ở Iran – có thể dẫn đến việc tăng giá. Dự báo của công ty về tăng trưởng doanh thu thuần trong năm vẫn ở mức 4,5%. Các nhà đầu tư đã hy vọng nhiều hơn thế, và cổ phiếu của Walmart đã giảm khoảng 7%.
Ủy ban Bình đẳng và Nhân quyền của Anh vừa ban hành hướng dẫn xác nhận rằng mọi người nên sử dụng phòng thay đồ và nhà vệ sinh dựa trên giới tính sinh học của họ. Tổ chức này tuyên bố người chuyển giới nên được cung cấp các cơ sở vật chất riêng biệt. Năm ngoái, Tòa án Tối cao của Anh đã ra phán quyết rằng, đối với các mục đích của luật chống phân biệt đối xử, “phụ nữ” và “giới tính” được dùng để chỉ “phụ nữ sinh học và giới tính sinh học.”
Con số trong ngày: 88.546, là số bài giảng Tin Lành Phúc Âm (evangelicalism) được phân tích trong một nghiên cứu mới về hoạt động vận động tranh cử tại nhà thờ.
TIÊU ĐIỂM
Trump nổi giận với NATO
Donald Trump đang có xung đột với các đồng minh châu Âu: ông tin rằng họ đã không ủng hộ cuộc chiến của ông chống lại Iran. “Ý không giúp được gì cho chúng tôi, còn Tây Ban Nha thì thật tồi tệ, cực kỳ tồi tệ,” ông nói vào tháng 4 sau khi thông báo rằng 5.000 lính Mỹ sẽ rời Đức và một con số còn nhiều hơn nữa sẽ rút khỏi Ý và Tây Ban Nha. Ông cũng đe dọa đình chỉ việc triển khai một lữ đoàn thiết giáp đã được chuẩn bị xong và sẵn sàng lên đường tới Ba Lan, trước khi thay đổi ý định.
Mức độ giận dữ của Trump có thể trở nên rõ ràng hơn vào hôm nay, tại một cuộc họp của các bộ trưởng NATO ở Thụy Điển, nơi mà theo Reuters, Mỹ sẽ tuyên bố cắt giảm lực lượng mà nước này đã cam kết gửi đến châu Âu trong thời chiến. Các thành viên châu Âu của NATO sẽ xem đây là một mối đe dọa đối với an ninh của họ. Nó cũng có thể là một vi phạm nghiêm trọng hơn đối với lời hứa của Mỹ – rằng họ sẽ rút quân dần dần nhằm cho các nước châu Âu có thời gian để xây dựng lực lượng của riêng mình.
Một kỷ nguyên mới tại Fed
Hôm nay, Donald Trump sẽ tổ chức lễ tuyên thệ nhậm chức cho Kevin Warsh, người đứng đầu mới của Cục Dự trữ Liên bang (Fed), tại Nhà Trắng. Bối cảnh này không bình thường chút nào, vì các buổi lễ như vậy thường được tổ chức tại Fed mà không có sự tham gia của tổng thống. Nhưng Trump, người liên tục chỉ trích Jerome Powell, tiền nhiệm của Warsh, vì “quá chậm chạp” trong việc cắt giảm lãi suất, có thể đang cố gắng thu hẹp khoảng cách giữa Nhà Trắng và ngân hàng trung ương.
Dù vậy, Warsh dường như khó có thể sớm cắt giảm lãi suất. Cuộc chiến ở Iran đã làm gia tăng áp lực giá cả. Chỉ số giá tiêu dùng lõi – không bao gồm giá năng lượng và thực phẩm – đã tăng 4,6% vào tháng 4 so với cùng kỳ năm trước. Biên bản từ cuộc họp của Fed tháng trước cho thấy nhiều quan chức ủng hộ một chính sách thắt chặt hơn nếu lạm phát vẫn dai dẳng. Các thị trường đang dự báo khả năng cao hơn 50% sẽ có đợt tăng lãi suất vào cuối năm nay. Con đường bằng phẳng hướng tới một chính sách nới lỏng hơn mà Warsh từng kỳ vọng gần như đã biến mất.
Trung Quốc chào đón các bộ trưởng thương mại tới Tô Châu
Một tuần sau chuyến thăm Bắc Kinh của Donald Trump, Trung Quốc đang tổ chức các cuộc họp trong khuôn khổ diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương APEC tại thành phố Tô Châu ở phía đông. Các bộ trưởng thương mại sẽ thảo luận về cách thức củng cố chuỗi cung ứng và đơn giản hóa các tiêu chuẩn kế toán cũng như công nghệ. Và chủ nhà của họ sẽ sử dụng các cuộc đàm phán để thể hiện bản thân như một lực lượng mang tính ổn định trong một hệ thống thương mại ngày càng bị phân mảnh.
Nhóm bộ trưởng sẽ có nhiều việc phải làm: dù Trump và Tập Cận Bình đã đồng ý gia hạn lệnh đình chiến thương mại của họ vào tuần trước, nhưng quan hệ giữa các thành viên APEC khác lại đang đầy rẫy căng thẳng. Bộ trưởng Thương mại Nhật Bản, Akazawa Ryosei, sẽ tham dự bất chấp việc nước ông vẫn đang vướng vào tranh cãi với Trung Quốc về vấn đề Đài Loan. Và nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Đài Loan cũng sẽ tham dự, bất chấp những nỗ lực của Trung Quốc nhằm hạn chế sự tham gia của hòn đảo này. Các cuộc họp sẽ thiết lập chương trình nghị sự cho hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo APEC tại Thâm Quyến vào tháng 11, nơi Trump dự kiến sẽ tham dự.
Mexico và EU: cơ hội cho một điều mới mẻ
Hôm nay, một tổng thống Mexico sẽ đón tiếp các nhà lãnh đạo của Liên minh châu Âu lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ. Claudia Sheinbaum, Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa, và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen dự kiến sẽ ký hai thỏa thuận. Một thỏa thuận làm mới lại quan hệ đối tác sâu rộng đã kéo dài 25 năm qua. Thỏa thuận còn lại là một hiệp định tạm thời nhằm xóa bỏ hầu hết các loại thuế quan giữa Mexico và EU, đồng thời bổ sung các điều khoản về đầu tư và thương mại kỹ thuật số.
Thời điểm này nói lên nhiều điều. Mexico muốn bớt phụ thuộc vào Mỹ, đối tác thương mại hàng đầu của họ, sau khi các đòn thuế quan của Donald Trump làm suy yếu hiệp định thương mại tự do lâu đời giữa hai bên. Những chiêu trò của Trump cũng khiến châu Âu phải đi tìm các đối tác khác đáng tin cậy hơn. EU là đối tác thương mại lớn thứ ba và là nhà đầu tư lớn thứ hai của Mexico. Nhưng khối này chỉ mua một lượng nhỏ hàng hóa của Mexico. Cả hai bên đều hy vọng rằng việc thúc đẩy đầu tư của châu Âu vào Mexico – và tăng cường dòng chảy rượu tequila cùng rượu mezcal sang châu Âu – sẽ là công thức cho một ngày mai tươi sáng hơn.
