Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi Jinping shows signs of worry ahead of Beidaihe meeting,” Nikkei Asia, 08/06/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Công tác phối hợp nội bộ đảng đã bắt đầu được triển khai để chuẩn bị cho chuyến thăm Mỹ của nhà lãnh đạo tối cao vào tháng 9.
Một thành viên trong ban lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc, người giữ vai trò then chốt trong việc điều phối quan hệ với các lão thành của đảng, đã xuất hiện tại khu nghỉ dưỡng ven biển Bắc Đới Hà, tỉnh Hà Bắc, như thông lệ hằng năm.
Tối thứ Hai, ngày 03/08, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc đưa tin Thái Kỳ, thành viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị xếp thứ năm trong hệ thống quyền lực của Đảng, đã gặp gỡ nhiều chuyên gia tại thành phố này trong cùng ngày.
Thái Kỳ được xem là trợ lý thân cận nhất của Tập Cận Bình, Chủ tịch nước kiêm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ông chính thức trở thành Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 20 của Đảng vào mùa thu năm 2022.
Bộ Chính trị Trung Quốc gồm hơn 20 quan chức cấp cao nhất của Đảng, trong đó có bảy thành viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị, cơ quan ra quyết định quyền lực nhất.
Thái đã xuất hiện tại Bắc Đới Hà vào ngày 03/08 trong bốn năm liên tiếp, dù thành phần phái đoàn đi cùng có thay đổi, trong đó có một Ủy viên Bộ Chính trị kiêm Trưởng Ban Tổ chức Trung ương.
Hằng năm, việc truyền thông nhà nước đưa tin Thái đến Bắc Đới Hà thường được xem là dấu hiệu báo trước sự khởi đầu của “mật nghị Bắc Đới Hà”, nơi các lãnh đạo đương nhiệm và những lão thành đã nghỉ hưu của Đảng thảo luận không chính thức về các vấn đề trọng yếu.
Một nguồn tin am hiểu chính trường Trung Quốc cho biết công tác phối hợp nội bộ đảng về quản lý kinh tế, chính sách đối ngoại và nhiều vấn đề quan trọng khác “đang được tiến hành sớm hơn dự kiến” trong năm nay.
Tập dự kiến có chuyến thăm chính thức tới Mỹ vào nửa cuối tháng 9 để hội đàm với Tổng thống Donald Trump. Ngoài ra, Hội nghị Trung ương 5 khóa 20 của Đảng Cộng sản Trung Quốc dự kiến diễn ra vào tháng 10.
Trong bối cảnh chính quyền Tập phải đối mặt với hàng loạt vấn đề đối ngoại và chính trị trong nước, việc điều phối nội bộ nhằm xử lý một số vấn đề đã được khởi động từ tháng 7.
Hiện chưa rõ các cuộc trao đổi năm nay với các lão thành của Đảng, những người vẫn duy trì ảnh hưởng chính trị đáng kể sau khi nghỉ hưu, có phải là một phần của quá trình điều phối sớm này hay không.
Một số diễn biến chính trị đáng chú ý đã xuất hiện trong nửa cuối tháng 7, trong đó có hội nghị chuyên đề tổ chức ngày 24/07 tại Trung Nam Hải ở Bắc Kinh, nơi Tập và các lãnh đạo cấp cao Trung Quốc đặt văn phòng làm việc.
Hội nghị do Ban Chấp hành Trung ương Đảng tổ chức nhằm thu thập ý kiến và đề xuất từ đại diện các tổ chức ngoài Đảng, bao gồm các đảng phái chính trị khác và Liên đoàn Công Thương Toàn Trung Hoa.
Cụ thể, hội nghị tìm kiếm những đề xuất nhằm hỗ trợ tình hình kinh tế hiện tại và công tác kinh tế trong nửa cuối năm. Tập chủ trì sự kiện và có một bài phát biểu được truyền thông Trung Quốc mô tả là quan trọng.
Theo Tân Hoa Xã, ông thừa nhận nền kinh tế Trung Quốc “vẫn đang đối mặt với một số khó khăn và thách thức nhất định”.
Tập kêu gọi những người tham dự “tích cực hoàn thành nhiệm vụ và trách nhiệm của mình, đồng thời đưa ra các đề xuất có trọng tâm dựa trên nghiên cứu sâu rộng, qua đó đóng góp trí tuệ và sức mạnh nhằm thúc đẩy sự phát triển ổn định và lành mạnh của nền kinh tế”.
Những phát biểu của Tập được công bố ngày 30/07, cùng ngày các Ủy viên Bộ Chính trị nhóm họp và quyết định Hội nghị Trung ương 5 khóa 20 sẽ diễn ra vào tháng 10.
Kể từ khi trở thành nhà lãnh đạo tối cao của Trung Quốc năm 2012, Tập đã tập trung quyền lực mạnh mẽ vào tay mình và tạo ấn tượng rằng mọi quyết định đều được đưa ra theo phương thức từ trên xuống.
Tuy nhiên, lời kêu gọi đưa ra “các đề xuất có trọng tâm” tại hội nghị chuyên đề lại tạo nên một ấn tượng khác. Nó cho thấy ông có thể đang bắt đầu chú ý nhiều hơn đến dư luận và những diễn biến bên ngoài Đảng Cộng sản.
Trung Quốc hiện có tám “đảng dân chủ” nhỏ, không mang tính đối lập và được chính thức công nhận. Các đảng này ủng hộ chế độ một đảng do Đảng Cộng sản lãnh đạo nhưng không thuộc về Đảng. Lãnh đạo của cả tám đảng đều tham dự hội nghị chuyên đề.
Quan trọng hơn, chính Tập đã đề cập đến “những khó khăn và thách thức” của nền kinh tế Trung Quốc, đồng thời tìm kiếm sự hợp tác và lời khuyên từ các lãnh đạo này cùng những người tham dự khác.
Động thái này có thể được hiểu là biểu hiện cho thấy Tập đang cảm nhận rõ hơn tính nghiêm trọng của tình hình kinh tế trong bối cảnh sự bất mãn trong công chúng ngày càng gia tăng. Nó cũng có thể được xem là sự thừa nhận rằng chỉ riêng Đảng Cộng sản không thể tự mình giải quyết mọi khó khăn kinh tế của đất nước.
Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang bị kìm hãm bởi cuộc suy thoái kéo dài của lĩnh vực bất động sản, tiêu dùng yếu và tỷ lệ thất nghiệp thanh niên dai dẳng ở mức cao.
Theo số liệu chính thức công bố giữa tháng 7, GDP Trung Quốc trong quý II tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước, giảm tốc so với mức 5% của quý I và thậm chí thấp hơn giới hạn dưới trong mục tiêu tăng trưởng 4,5-5% mà chính phủ đặt ra cho cả năm.
Dù thể hiện cảm giác khủng hoảng trước tình hình kinh tế, Tập lại không cho thấy dấu hiệu sẽ thực hiện những thay đổi chính sách lớn.
Trên thực tế, thông báo về cuộc họp Bộ Chính trị ngày 30/07 còn cho thấy ông sẽ tiếp tục thúc đẩy mô hình kinh tế hiện tại, vốn ưu tiên các ngành công nghiệp tiên tiến hơn là những biện pháp trực tiếp nhằm khôi phục niềm tin tiêu dùng.
Tân Hoa Xã cho biết cuộc họp kêu gọi tiếp tục bảo đảm hỗ trợ ổn định cho nghiên cứu cơ bản, đồng thời cải thiện hệ thống quản trị trí tuệ nhân tạo.
Thông điệp này dường như trái ngược với cảm giác khủng hoảng mà Tập thể hiện ngày 24/07, nhưng có một lý do chính trị phía sau.
Bất kỳ sự đảo ngược chính sách lớn nào cũng đồng nghĩa với việc thừa nhận sai lầm. Nếu chính quyền Tập công khai thừa nhận đã mắc sai lầm, họ có thể phải đối mặt với làn sóng kêu gọi thay đổi mạnh mẽ đội ngũ lãnh đạo và chuyển giao thế hệ tại Đại hội Đảng năm 2027.
Tại cuộc họp tuần trước, Bộ Chính trị đã quyết định chủ đề của Hội nghị Trung ương 5 sẽ là “quản lý Đảng toàn diện và nghiêm ngặt”, một chủ đề gần như không ai có thể công khai phản đối.
Việc tăng cường quản lý nội bộ Đảng cũng gắn chặt với chiến dịch chống tham nhũng mà chính quyền đã đẩy mạnh kể từ khi Tập lên nắm quyền.
Bằng cách nhấn mạnh thành quả từ những nỗ lực tăng cường kỷ luật nội bộ, Tập hiện đang chuẩn bị nền tảng cho khả năng tái đắc cử nhiệm kỳ 5 năm thứ tư với tư cách người đứng đầu Đảng Cộng sản tại Đại hội Đảng năm tới, qua đó tiếp tục củng cố quyền lực.
Nhưng nhiều thách thức vẫn còn nguyên.
Trước hết, Tập vẫn chưa quyết định sẽ xử lý ra sao đối với hai lãnh đạo quân sự cấp cao đã bị điều tra hơn sáu tháng qua.
Một đợt thanh trừng quy mô lớn trong tầng lớp lãnh đạo cao nhất của Quân Giải phóng Nhân dân đã diễn ra trước Hội nghị Trung ương 4 khóa 20 vào mùa thu năm 2025.
Đến tháng 1, chính quyền thông báo Trương Hựu Hiệp, sĩ quan cao cấp nhất của Quân Giải phóng Nhân dân kiêm Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, và Lưu Chấn Lập, Ủy viên Quân ủy Trung ương, đang bị điều tra vì nghi ngờ vi phạm kỷ luật nghiêm trọng.
Hơn nửa năm đã trôi qua, nhưng kết quả điều tra đối với Trương và Lưu vẫn chưa được công bố. Ngay cả thông báo về cuộc họp Bộ Chính trị tuần trước cũng không đề cập đến hai vị tướng này.
Tháng 4, chính quyền thông báo Mã Hưng Thụy, Ủy viên Bộ Chính trị và cựu Bí thư Khu ủy Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương, bị đưa vào diện điều tra.
Bộ Chính trị xem xét vụ việc ngày 30/06 và sau đó quyết định khai trừ Mã khỏi Đảng vì tham nhũng. Quyết định cuối cùng sẽ được phê chuẩn tại Hội nghị Trung ương 5 vào tháng 10.
Trương và Mã đều từng là những trợ lý thân cận của Tập. Trương và Tập đều thuộc thế hệ “hồng nhị đại”, tức con cháu của các lãnh đạo cách mạng, và là những người quen biết lâu năm. Trương cũng có quan hệ mật thiết với nhiều lão thành của Đảng. Còn Mã, dù khởi đầu giống một người ngoài cuộc chính trị, cũng thăng tiến rất nhanh dưới thời Tập.
Câu hỏi hiện nay là liệu Trương và Lưu có bị xử lý hay không, và nếu có thì sẽ bị xử lý theo cách nào, trước thềm Hội nghị Trung ương sắp tới, sau khi các cuộc trao đổi quan điểm với giới lão thành của Đảng diễn ra tại mật nghị Bắc Đới Hà mùa hè này.
Katsuji Nakazawa là nhà báo và biên tập viên cấp cao của Nikkei, hiện sinh sống tại Tokyo. Ông từng có bảy năm làm phóng viên thường trú tại Trung Quốc, sau đó trở thành trưởng văn phòng Trung Quốc. Ông là người nhận Giải Nhà báo Quốc tế Vaughn-Ueda năm 2014.
