Nguồn: Federal prisoners land on Alcatraz, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1934, một nhóm tù nhân liên bang được xếp loại “nguy hiểm nhất” đã chuyển đến Đảo Alcatraz, mỏm đá rộng khoảng 8,9 ha, nằm cách bờ khoảng 2,4 km trong Vịnh San Francisco. Các phạm nhân – những tù nhân dân sự đầu tiên bị giam giữ tại nhà tù an ninh tối đa mới thành lập – đã đến sống cùng vài chục tù nhân quân sự còn sót lại từ thời hòn đảo này vẫn là một nhà tù quân sự của Mỹ.
Alcatraz từng là một thiên đường chim biển không người ở khi nó được Trung úy người Tây Ban Nha Juan Manuel de Ayala khám phá vào năm 1775. Ông đặt tên cho nó là Isla de los Alcatraces, hay “Đảo Bồ Nông.” Người Tây Ban Nha đến xây dựng cơ sở phòng thủ trên hòn đảo, rồi bán nó cho người Mỹ vào năm 1849.
Sang năm 1854, Alcatraz vinh dự trở thành nơi đặt ngọn hải đăng đầu tiên trên bờ biển California. Kể từ năm 1859, một phân đội Lục quân Mỹ đã đến đây đồn trú, và từ năm 1868, hòn đảo được dùng để giam giữ các tội phạm quân sự. Ngoài những người lính Mỹ ngoan cố, các tù nhân còn bao gồm các trinh sát người da đỏ nổi loạn, lính Mỹ chiến đấu ở Philippines nhưng đã đào ngũ theo phe Philippines, và cả những thường dân Trung Quốc đã chống lại Lục quân Mỹ trong Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn. Năm 1907, Alcatraz được chỉ định làm Chi nhánh Thái Bình Dương của Nhà tù Quân sự Mỹ.
Vào năm 1934, Alcatraz được gia cố thành một nhà tù liên bang với an ninh tối đa, được thiết kế để giam giữ những tù nhân nguy hiểm nhất trong hệ thống hình sự Mỹ, đặc biệt là những kẻ có sở thích vượt ngục. Đợt tù nhân dân sự đầu tiên được chuyển đến vào ngày 11/08/1934. Cuối tháng đó, nhiều chuyến tàu chở tù nhân khác đã cập bến, trong đó có cả ông trùm xã hội đen khét tiếng Al Capone, cùng nhiều phạm nhân khác. Sang tháng 9, George “Súng máy” Kelly, một nhân vật cộm cán khác của giới tội phạm có tổ chức, đã đặt chân lên Alcatraz.
Trong thập niên năm 1940, một tù nhân nổi tiếng của Alcatraz là Robert Stroud, “Người chim của Alcatraz.” Tên tội phạm giết người này từng viết một nghiên cứu quan trọng về loài chim khi bị giam biệt giam tại Nhà tù Leavenworth ở Kansas. Sau khi sát hại một cai ngục tại Leavenworth vào năm 1916, hắn bị đánh giá là “cực kỳ nguy hiểm” và bị chuyển đến Alcatraz vào năm 1942. Stroud không được phép tiếp tục nghiên cứu về loài chim tại Alcatraz.
Dù có khoảng ba chục người đã thử, không một tù nhân nào được biết là đã trốn thoát thành công khỏi đảo “Đá tảng” (The Rock). Dù vậy, thi thể của một số kẻ vượt ngục được cho là đã chết đuối trong vùng nước nguy hiểm của Vịnh San Francisco không bao giờ được tìm thấy. Câu chuyện về cuộc vượt ngục năm 1962 của ba trong số những người đàn ông này – Frank Morris cùng hai anh em John và Clarence Anglin – đã truyền cảm hứng cho bộ phim Escape from Alcatraz (Thoát khỏi Alcatraz) năm 1979. Một tù nhân khác, John Giles, đã bắt được một chuyến thuyền vào bờ năm 1945 khi mặc bộ quân phục mà hắn lấy trộm, nhưng đã bị một sĩ quan nghi ngờ xét hỏi sau khi lên bờ và bị gửi trở lại Alcatraz. Chỉ có duy nhất một người, John Paul Scott, được ghi nhận là đã bơi được đến đất liền, nhưng hắn đã dạt vào chân Cầu Cổng Vàng trong tình trạng kiệt sức và hạ thân nhiệt. Cảnh sát tìm thấy hắn nằm bất tỉnh và trong tình trạng sốc nhiệt.
Vào năm 1963, Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Robert F. Kennedy ra lệnh đóng cửa Alcatraz, với lý do chi phí bảo trì quá cao. Trong vòng 29 năm hoạt động, Alcatraz đã giam giữ hơn 1.500 phạm nhân. Vào tháng 03/1964, một nhóm người da đỏ Sioux đã chiếm đóng hòn đảo trong một thời gian ngắn, viện dẫn một hiệp ước mà Mỹ ký vào năm 1868 với người Sioux cho phép họ yêu sách bất kỳ “vùng đất chính phủ nào không có người chiếm đóng.” Vào tháng 11/1969, một nhóm gồm gần 100 sinh viên và nhà hoạt động người Mỹ bản địa đã bắt đầu cuộc chiếm đóng kéo dài hơn trên đảo, bám trụ tại đó cho đến khi họ bị các cảnh sát tư pháp liên bang buộc phải rời đi vào tháng 06/1971.
Năm 1972, Alcatraz được mở cửa cho công chúng như một phần của Khu Giải trí Quốc gia Cổng Vàng mới được thành lập, dưới sự quản lý của Cục Công viên Quốc gia Mỹ. Mỗi năm, Đảo Alcatraz và nhà tù cùng tên đón hơn một triệu du khách đến thăm.
