Lãnh đạo NATO đang hoàn toàn lạc lối

Nguồn: Stephen M. Walt, “NATO’s Leader Is Totally Lost”, Foreign Policy, 04/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thư ký NATO Mark Rutte là một chính trị gia năng nổ, tận tụy và dày dạn kinh nghiệm. “Mark Không tì vết” từng là thủ tướng tại vị lâu nhất trong lịch sử Hà Lan, và nếu đây là năm 1955, 1975 hay thậm chí là 2005, thì tính cách và bản năng chính trị nhạy bén của ông sẽ là lựa chọn lý tưởng cho vị trí mà ông đang đảm nhận. Nhưng thời điểm là yếu tố quyết định, và thế giới quan cũng như cách tiếp cận của ông hiện nay lại hoàn toàn trái ngược với những gì NATO đang thực sự cần. Continue reading “Lãnh đạo NATO đang hoàn toàn lạc lối”

Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P3)

Tác giả: Hồ Sĩ Quý

Xem thêm: Phần 1; Phần 2

5. Hoàng Sa và Trường Sa từ sau Hội nghị San Francisco năm 1951

Ngày 19/8/1945 Cách mạng tháng Tám thành công, ngày 2/9/1945 nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập tại Quảng Trường Ba Ðình, chấm dứt chế độ thuộc địa của Pháp.

Hiệp định Genève ký kết ngày 20/7/1954 chấm dứt chiến tranh ở Ðông Dương, công nhận độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và thống nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ðiều 1 của Hiệp định quy định đường ranh tạm thời về quân sự được ấn định bởi sông Bến Hải (ở vĩ tuyến 17). Ðường ranh giới tạm thời này cũng được kéo dài ra trong hai phần bằng một đường thẳng từ bờ biển ra ngoài khơi theo Ðiều 4 của Hiệp định. Cũng theo Ðiều 14 của bản Hiệp định, trong khi chờ đợi cuộc tổng tuyển cử đưa lại sự thống nhất cho Việt Nam, bên đương sự và quân đội do thoả hiệp tập kết ở khu nào sẽ đảm nhiệm việc hành chính trong khu tập kết đó. Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ở Biển Ðông ở dưới vĩ tuyến 17 sẽ đặt dưới sự quản lý hành chính của phía chính quyền quản lý miền Nam vĩ tuyến 17. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P3)”

Năm 2026 là thời điểm vàng để Trung Quốc xâm lược Đài Loan?

Nguồn: Yun Sun, “A Perfect Storm for Taiwan in 2026?”, Foreign Affairs, 23/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm 2021, Đô đốc Hải quân Mỹ Philip Davidson, khi đó là Tư lệnh Bộ Chỉ huy Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đã điều trần trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ rằng Bắc Kinh đã đặt ra mục tiêu nghiêm túc là kiểm soát Đài Loan trước năm 2027. “Đài Loan rõ ràng là một trong những tham vọng của Trung Quốc trước thời điểm đó”, ông cảnh báo. “Và tôi nghĩ mối đe dọa này hiện hữu trong thập kỷ này, mà trên thực tế là trong sáu năm tới”.

Dự báo này, vốn thu hút sự chú ý lớn tại Washington đến mức được gọi là “Cửa sổ Davidson”, đã nhanh chóng thúc đẩy hành động thực tế. Trong vòng một năm, Quốc hội đã phê duyệt 7,1 tỷ USD cho Sáng kiến Răn đe Thái Bình Dương mới được thiết lập, nhằm tăng cường khả năng của Mỹ trong việc ngăn chặn các hành động quân sự liều lĩnh của Trung Quốc, và giới hoạch định chính sách cũng chạy đua để xây dựng các chiến lược đối phó mối đe dọa quân sự từ Bắc Kinh. Chính phủ Mỹ đã cung cấp nhiều hỗ trợ về ngoại giao, chính trị, kinh tế và an ninh cho Đài Loan đến mức một số chuyên gia kỳ cựu về Đài Loan bắt đầu phải nhắc nhở các chính trị gia Mỹ về tầm quan trọng của việc trấn an Trung Quốc rằng Mỹ không ủng hộ Đài Loan độc lập. Continue reading “Năm 2026 là thời điểm vàng để Trung Quốc xâm lược Đài Loan?”

Thế lưỡng nan của các cường quốc tầm trung

Nguồn: Eswar Prasad, “The Middle-Power Dilemma”, Project Syndicate, 02/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Bài phát biểu gần đây của Thủ tướng Canada Mark Carney tại Davos đã nhận được sự tán dương nhiệt liệt lần thứ ba trong lịch sử Diễn đàn Kinh tế Thế giới, sau hai lần trước đó dành cho Nelson Mandela và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Bài phát biểu đã tạo được tiếng vang lớn bởi nó đã chỉ rõ và không mập mờ một thực tế đang dần hiện hữu ở khắp mọi nơi: Trật tự dựa trên luật lệ thời hậu chiến vốn là nền tảng duy trì sự ổn định và thúc đẩy thịnh vượng chung đang dần tan rã.

Mỹ, quốc gia trở thành cường quốc thống trị sau khi Liên Xô tan rã, giờ đây không còn mặn mà với việc dẫn dắt thế giới một cách tích cực hay duy trì các định chế mà chính mình từng tiên phong gây dựng. Đồng thời, Trung Quốc đang khao khát tiếp quản vai trò lãnh đạo mà Mỹ đang từ bỏ, nhưng một hệ thống pháp quyền còn lỏng lẻo cùng mô hình kinh tế trọng thương của Bắc Kinh đã khiến cộng đồng quốc tế khó lòng đặt trọn niềm tin. Continue reading “Thế lưỡng nan của các cường quốc tầm trung”

Màn thanh trừng của Tập cho thấy tham vọng mở ra một thời đại mới

Nguồn: Jonathan A. Czin và John Culver, “Xi the Destroyer”, Foreign Affairs, 02/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc thanh trừng tướng Trương Hựu Hiệp, vị tướng hàng đầu của Trung Quốc, vào ngày 24 tháng 1 vừa qua là một chương quyền lực bi kịch đậm chất Shakespeare trên chính trường nước này. Dù Quân đội Trung Quốc (PLA) đã trải qua một thập kỷ biến động dữ dội, quyết định của nhà lãnh đạo Tập Cận Bình nhằm gạt bỏ Trương khỏi Quân ủy Trung ương (CMC), cơ quan quyền lực quân sự tối cao, cho thấy một nấc thang mới của những toan tính nội bộ. Tập và Trương có mối thâm tình kéo dài nhiều thập kỷ: thân phụ của hai người từng là đồng chí vào sinh ra tử trong cuộc nội chiến khốc liệt, và chính Trương cũng được giới quan sát mặc định là đồng minh thân tín nhất của Tập trong bộ tổng tham mưu. Mới đây nhất vào năm 2022, giữa cơn bão thanh trừng hàng loạt lãnh đạo cấp cao, Tập không chỉ đặc cách cho Trương tại vị dù đã quá tuổi hưu, mà còn đưa ông lên đỉnh cao quyền lực đối với một sĩ quan quân đội. Một mối giao hảo sâu dày như thế vốn đã hiếm có, nay lại càng trở nên vô giá trong cái thế giới chính trị Trung Quốc vốn đầy rẫy sự nghi kỵ và tàn khốc. Continue reading “Màn thanh trừng của Tập cho thấy tham vọng mở ra một thời đại mới”

Câu hỏi quanh tham vọng quân đội một triệu người của Indonesia

Nguồn: Muhammad Fauzan Malufti, “Indonesia’s One Million Soldiers Questions”, War on the Rocks, 23/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi các nhà báo hay giới chuyên gia chính sách bày tỏ quan ngại về cuộc chạy đua vũ trang và việc tăng cường tiềm lực quân sự tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, họ thường xoáy sâu vào các cường quốc độc tài ở Đông Bắc Á thay vì các nền dân chủ Đông Nam Á. Tuy nhiên, Indonesia, một quốc gia có truyền thống không liên kết và không bị cuốn vào các cuộc chiến giữa các cường quốc trong lịch sử hiện đại, lại đang dấn thân vào một quá trình mở rộng quân sự chưa từng có. Nếu được hiện thực hóa hoàn toàn, lộ trình cải cách sâu rộng này sẽ đưa tổng quân số tại ngũ của nước này vượt ngưỡng 1,2 triệu người chỉ trong vòng 5 năm tới. Continue reading “Câu hỏi quanh tham vọng quân đội một triệu người của Indonesia”

Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P2)

Tác giả: Hồ Sĩ Quý

Xem thêm: Phần 1

3. Pháp trở lại kiểm soát Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa tháng 5/1945. Trung Quốc chiếm đảo Ba Bình tháng 1/1946 và Phú Lâm tháng 12/1946

Trong thời gian từ ngày 20/5 đến ngày 27/5/1945, Ðô đốc D’Argenlieu (người sau đó làm Cao ủy Ðông Dương từ tháng 8/1945), đã phái tốc hạm L’Escamouche và chiến hạm Savorgnan de Brazza ra nắm tình hình và tuần tra Quần đảo Hoàng Sa. Một phân đội lính Pháp đã đổ bộ từ tàu Savorgnan de Brazza lên đảo Hoàng Sa và trấn giữ Nhóm đảo Nguyệt Thiềm phía tây Quần đảo Hoàng Sa. Riêng Nhóm đảo An Vĩnh ở phía đông vẫn do Nhật đóng quân chờ giải giáp. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P2)”

Lời giải cho vấn đề Ukraine có thể nằm ở Kosovo

Nguồn: Paul Hockenos, “Ukraine’s Answer Might Be Kosovo”, Foreign Policy, 26/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Sau gần một năm thực hiện các nỗ lực đầy hỗn loạn và ngắt quãng nhằm làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn tại Ukraine, chính quyền Trump vẫn đang can dự sâu sắc vào các cuộc đàm phán để chấm dứt chiến tranh. Không ngạc nhiên khi chủ đề gây tranh cãi nhất vẫn là vấn đề nhượng bộ lãnh thổ — mà theo cách gọi của Trump là “trao đổi đất đai”. Và cho đến nay, các nhà ngoại giao vẫn chưa đưa ra được giải pháp nào khả dĩ để giải quyết vấn đề này.

Sự khác biệt rõ rệt giữa bản kế hoạch 28 điểm có lợi cho Nga xuất hiện hồi tháng 11 năm 2025 và phiên bản sửa đổi của liên minh Ukraine – Mỹ – Châu Âu đã phơi bày khoảng cách mênh mông vẫn đang tồn tại giữa hai phía. Bản kế hoạch 28 điểm sự công nhận quốc tế đối với mọi vùng đất Nga đang chiếm đóng, đồng thời mặc định toàn bộ hai tỉnh Luhansk và Donetsk thuộc về Nga. Đề xuất này không khác gì một tối hậu thư buộc quân đội Ukraine phải đầu hàng, đồng thời tạo bàn đạp lý tưởng để Nga có thể tái khởi động chiến dịch quân sự trong một vị thế thuận lợi hơn về sau. Continue reading “Lời giải cho vấn đề Ukraine có thể nằm ở Kosovo”

Chiến dịch chống tham nhũng của Tập Cận Bình đang phản tác dụng?

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “As Generals Fall, Xi Jinping’s Anti-Corruption Campaign Is Eating Itself”, Foreign Policy, 26/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập, hai trong số những lãnh đạo quân sự quyền lực nhất Trung Quốc, hiện đã chính thức bị bắt giam. Những lời đồn đoán đã râm ran trong cộng đồng người Hoa hải ngoại suốt nhiều ngày qua, nhưng tốc độ xử lý vụ việc vẫn gây ra một cú sốc lớn; bởi lẽ thông thường, luôn có một khoảng lặng rất dài kể từ khi các lãnh đạo bị giam giữ cho đến lúc số phận của họ được công bố chính thức.

Điểm mấu chốt trong ngôn ngữ chính trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc không nằm ở nội dung phát ngôn, mà ở thời điểm phát ngôn và đối tượng được nhắm tới. Các cơ quan ngôn luận của Quân đội Trung Quốc (PLA) đã cáo buộc Trương và Lưu “chà đạp nghiêm trọng và hủy hoại cơ chế trách nhiệm tối cao của Chủ tịch Quân ủy Trung ương”, đồng thời đe dọa đến “sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với quân đội”. Những cáo buộc này thực chất ít liên quan trực tiếp đến tham nhũng theo nghĩa thông thường, và cũng không chỉ đơn thuần là chuyện nội bộ binh nghiệp. Đây là những tội danh mang tính chính trị thuần túy, gần giống với những lời kết tội nhắm vào cựu Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Hà Vệ Đông, người đã bị thanh trừng vào năm ngoái. Continue reading “Chiến dịch chống tham nhũng của Tập Cận Bình đang phản tác dụng?”

Châu Âu là hy vọng cuối cùng của giới hoạch định chính sách truyền thống của Mỹ

Nguồn: Suzanne Nossel, “Europe Is the U.S. Establishment’s Last Hope, Foreign Policy, ngày 22/01/2026

Biên dịch: Lê Mạnh Cường

Trump khuấy động Greenland khiến nhiều người Mỹ có khuynh hướng tự do quay sang ủng hộ châu Âu.

Đối mặt với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump khuấy động vấn đề Greenland, nhiều chính trị gia Mỹ có khuynh hướng tự do và cả những chuyên gia chính sách đối ngoại hiện đang công khai đặt hy vọng vào việc châu Âu thể hiện lập trường cứng rắn hơn để bảo vệ thế giới tự do. Trong số đó có Thống đốc bang California, Gavin Newsom. Trong tuần sự kiện tại Davos, Thuỵ Sĩ, ông đã thẳng thắn bày tỏ quan điểm của mình và cảnh báo các chính phủ nước ngoài không nên có hoạt động ngoại giao với Trump, cho rằng: “Trump giống như một con khủng long bạo chúa – các chính phủ nước ngoài hoặc là liên minh với ông ta, hoặc là sẽ bị ông ta nuốt chửng”. Continue reading “Châu Âu là hy vọng cuối cùng của giới hoạch định chính sách truyền thống của Mỹ”

‘Đơn thuốc’ mà Francis Fukuyama kê cho châu Âu liệu có phản tác dụng?

Nguồn: Mạnh Duy Chiêm, 孟维瞻:福山开的这副药,欧洲可不兴吃啊, Guancha, 23/01/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos 2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ thể hiện sự thay đổi lập trường về Greenland. Ông tuyên bố Mỹ sẽ không sử dụng vũ lực để chiếm hòn đảo vốn thuộc lãnh thổ của Đan Mạch này, đồng thời khẳng định đã đạt được một “khuôn khổ cho thỏa thuận tương lai” với các đồng minh châu Âu.

Theo Trump, khuôn khổ thỏa thuận này sẽ dựa trên mô hình “căn cứ có chủ quyền” của Anh tại Síp (Cyprus) – tức là khoanh vùng một khu vực nhỏ trên Greenland thuộc sự kiểm soát chủ quyền của Mỹ để làm căn cứ quân sự. Bằng cách này, Mỹ có thể duy trì sự hiện diện quân sự lâu dài ở Greenland mà không cần sáp nhập toàn bộ hòn đảo. Sự sắp đặt này cho phép Washington có được một chỗ đứng chiến lược ở khu vực Bắc Cực, và nó được chính quyền Trump mô tả là “một thỏa thuận dài hạn mà tất cả các bên đều rất hài lòng”. Continue reading “‘Đơn thuốc’ mà Francis Fukuyama kê cho châu Âu liệu có phản tác dụng?”

Hàn Quốc có thể chống lại sự cưỡng ép của Trung Quốc như thế nào?

Nguồn: Victor Cha, “South Korea Can Stand Up to China”, Foreign Affairs, 21/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đang nỗ lực hết mình để cải thiện quan hệ với Bắc Kinh. Trong chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài bốn ngày tới Trung Quốc vào đầu tháng Giêng, ông đã chụp ảnh selfie với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình bằng chiếc điện thoại Xiaomi mới mà phía chủ nhà tặng, tuyên bố với người dân rằng ông mong muốn “nâng cấp” quan hệ Trung – Hàn, và ký kết hơn một chục thỏa thuận trên nhiều lĩnh vực từ thương mại, khí hậu đến giao thông. Điều này diễn ra sau cuộc hội đàm dài giữa hai nhà lãnh đạo bên lề diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Hàn Quốc vào đầu tháng 11, nơi ông Lee đã đón tiếp ông Tập một cách trọng thị với đội cận vệ danh dự và quốc yến chào mừng, đánh dấu chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của nhà lãnh đạo Trung Quốc sau nhiều năm. Continue reading “Hàn Quốc có thể chống lại sự cưỡng ép của Trung Quốc như thế nào?”

Trung Quốc đau đầu trước cách sử dụng sức mạnh của Trump

Nguồn: Craig Singleton, “China Grapples With Trump’s Radical Use of Power”, Foreign Policy, 20/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thống Mỹ Donald Trump không hề là một người theo chủ nghĩa biệt lập như những gì dư luận thường khắc họa. Chỉ trong vòng một năm qua, ông đã phê duyệt chiến dịch đặc biệt nhằm lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, ra lệnh không kích chính xác vào chương trình hạt nhân của Iran, và không ngần ngại gia tăng sức ép đối với các yêu sách lãnh thổ, bao gồm cả những lời đe dọa thâu tóm Greenland. Thế nhưng, mới tuần trước, Trump lại bất ngờ đảo ngược quyết định can thiệp quân sự vào Iran ngay giữa lúc làn sóng biểu tình chống chế độ đang dâng cao, một chiến dịch mà nhiều người từng tin rằng sắp xảy ra. Continue reading “Trung Quốc đau đầu trước cách sử dụng sức mạnh của Trump”

Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P1)

Tác giả: Hồ Sĩ Quý

“Và để tận dụng không ngần ngại mọi cơ hội nhằm dập tắt những mầm mống tranh chấp sau này, chúng tôi khẳng định chủ quyền của chúng tôi trên hai Quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa, từ xưa đến nay vẫn thuộc cương vực Việt Nam”

(Trần Văn Hữu, Thủ tướng Chính phủ “Quốc gia Việt Nam” tuyên bố tại Hội nghị San Francisco ngày 7/9/1951)[1]

 1. Nhật Bản chiếm đóng Hoàng Sa năm 1938 và Trường Sa năm 1939

Chiến tranh thế giới lần thứ hai được xem là bắt đầu tại châu Âu khi Phát xít Ðức xâm lược Ba Lan vào ngày 1/9/1939 và Pháp, Anh tuyên chiến với Ðức hai ngày sau đó. Ở phương Ðông, nhiều học giả coi thời điểm Nhật Bản xâm lược Trung Quốc vào ngày 7/7/1937 là ngày khởi đầu cuộc chiến. Ðối với những hòn đảo ở Biển Ðông, mặc dù có tham vọng và thỉnh thoảng vẫn tuyên bố, nhưng trước năm 1938, Nhật Bản “chưa bao giờ thực hiện bất kỳ nỗ lực nào nhằm chiếm hữu các đảo” (But Japan had never made any attempt toward taking possession of these islands)[2]. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P1)”

Trump tấn công Venezuela mang lại vỏ bọc cho Trung Quốc trong vấn đề Đài Loan

Nguồn: Jesse Marks, “Trump’s Venezuela Attack May Give China Cover on Taiwan”, Foreign Policy, ngày 06/01/2026

Biên dịch: Lê Mạnh Cường

Bắc Kinh sẵn sàng đón nhận cơ hội thiết lập bá quyền khu vực của riêng mình.

Trung Quốc vô cùng nhạy cảm với những luận điệu về thay đổi chế độ. Trong nhiều thập kỷ, Bắc Kinh tích cực thực hiện các nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn áp đặt việc thay đổi lãnh đạo từ bên ngoài, coi hành động can thiệp không chỉ đe dọa sự ổn định quốc tế mà còn đe dọa cả sự chính danh của chính hệ thống chính trị nước này.

Điều đó lý giải vì sao Trung Quốc ủng hộ cựu tổng thống Bashar al-Assad trong suốt cuộc nội chiến ở Syria, hỗ trợ những biện luận của Nga đối với vấn đề Ukraine và luôn sử dụng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để chặn đứng hoạt động can thiệp viện cớ lý do nhân đạo hoặc dân chủ. Với Bắc Kinh, đây là nguyên tắc mang tính sống còn bởi nếu các cường quốc có thể lật đổ những chính phủ mà họ cho là bất hợp pháp thì không chính phủ nào an toàn—kể cả chính phủ của chính Trung Quốc. Continue reading “Trump tấn công Venezuela mang lại vỏ bọc cho Trung Quốc trong vấn đề Đài Loan”

Khái niệm vùng ảnh hưởng và những ngộ nhận về nó

Nguồn: Stephen M. Walt, “What Spheres of Influence Are—and Aren’t”, Foreign Policy, 19/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Thời gian gần đây, khái niệm “vùng ảnh hưởng” (spheres of influence) đang được bàn luận sôi nổi, phần lớn xuất phát từ Chiến lược An ninh Quốc gia mới của Mỹ, những động thái của chính quyền Trump tại Venezuela và những nỗ lực mới của Trump nhằm chiếm Greenland. Tư tưởng cho rằng các cường quốc nên chi phối tuyệt đối tại các “khu vực lân cận” cũng hoàn toàn ăn khớp với niềm tin của Tổng thống Donald Trump rằng những nhà lãnh đạo quyền lực của các quốc gia hùng mạnh nên là bên định đoạt trật tự thế giới thông qua các thỏa thuận trực tiếp với nhau, thay vì phải bận tâm đến luật pháp quốc tế, các giá trị đạo đức phổ quát hay những khái niệm mang tính lý tưởng khác. Continue reading “Khái niệm vùng ảnh hưởng và những ngộ nhận về nó”

Vai trò của Trung Quốc trong đàm phán hòa bình Thái Lan – Campuchia

Nguồn: Susannah Patton, “Peace the Asian way?: China’s role in the Thailand-Cambodia conflict”, The Interpreter, 19/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào cuối tháng 12, Thái Lan và Campuchia đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mới, lần đình chiến thứ ba kể từ khi tranh chấp biên giới âm ỉ giữa hai nước leo thang mạnh mẽ vào giữa năm 2025. Mặc dù các quyết định đưa ra tại Phnom Penh và Bangkok là yếu tố quan trọng nhất đối với thỏa thuận và sự bền vững của nó, cả Mỹ và Trung Quốc đều đang cạnh tranh để định vị bản thân trong vai trò người kiến tạo hòa bình.

Vai trò của Mỹ, được thúc đẩy bởi tham vọng hòa giải các cuộc xung đột quốc tế của Donald Trump, đã thể hiện tương đối rõ ràng. Ông Trump từng đe dọa áp thuế cao hơn đối với cả hai quốc gia Đông Nam Á vốn phụ thuộc nhiều vào thương mại này, góp phần đem lại thỏa thuận ngừng bắn đầu tiên được ký kết vào tháng 7. Kể từ đó, ông Trump vẫn duy trì sự hiện diện khi tham dự lễ ký kết Hiệp định Hòa bình Kuala Lumpur vào tháng 10 và điện đàm với Thủ tướng Thái Lan cũng như Campuchia vào tháng 12 khi giao tranh bùng phát trở lại. Continue reading “Vai trò của Trung Quốc trong đàm phán hòa bình Thái Lan – Campuchia”

Thái tử Iran là nhân tố không thể thiếu cho tương lai chính trị nước này

Nguồn: Abbas Milani, “Iran’s Crown Prince Has Become Indispensable”, Foreign Policy, 16/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Reza Pahlavi sinh ra trong một thời kỳ đầy biến động. Cha ông, Vua Mohammad Reza Pahlavi, lúc đó đang đối mặt với một trong những bước ngoặt đau đớn nhất trong triều đại kéo dài từ năm 1941 của mình. Trong khoảng năm năm trước và sau khi con trai chào đời vào ngày 31 tháng 10 năm 1960, ông đã tái hôn, bị thúc đẩy bởi nỗi lo lắng về nối dõi dòng tộc và nhu cầu cấp thiết có người kế vị, trong khi phải đối mặt với áp lực kinh tế ngày càng tăng và sự thay đổi xã hội dồn dập. Ông đang trên bờ vực phát động một cuộc Cách mạng Trắng, một chương trình cải cách mang tính bước ngoặt làm thay đổi vĩnh viễn cấu trúc xã hội Iran: từ việc tái phân phối ruộng đất, trao quyền bầu cử cho phụ nữ, mở rộng giáo dục, cho đến việc xóa bỏ có hệ thống các tôn ti trật tự truyền thống. Continue reading “Thái tử Iran là nhân tố không thể thiếu cho tương lai chính trị nước này”

Vì sao Hải quân Mỹ không còn đóng thiết giáp hạm?

Nguồn: Trent Hone, “Why the U.S. Navy Doesn’t Build Battleships Anymore”, War on the Rocks, 12/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào ngày 7 tháng 4 năm 1945, các máy bay từ lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay tốc độ cao của Hải quân Mỹ đã đánh chìm thiết giáp hạm lớn nhất từng được chế tạo Yamato của Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Được hộ tống bởi tuần dương hạm nhẹ Yahagi và tám tàu trục lôi, Yamato khi đó đang trên đường đến Okinawa. Chuyến đi này được định đoạt một đi không trở lại: Yamato dự kiến sẽ tự lao lên bờ để sử dụng các khẩu pháo của mình như một pháo đài ven biển chống lại hạm đội xâm lược của Mỹ. Tuy nhiên, hành tung của tàu sân bay này đã bị tàu ngầm và tình báo tín hiệu Mỹ phát hiện. Gần 300 máy bay Mỹ đã xuất kích từ 11 tàu sân bay. Trong khoảng hai giờ, Yamato bị trúng hơn 15 quả ngư lôi và bom. Khi Yamato nổ tung, vụ nổ có thể được nhìn thấy từ khoảng cách 100 dặm. Continue reading “Vì sao Hải quân Mỹ không còn đóng thiết giáp hạm?”

‘Thái tử lưu vong’ Reza Pahlavi khó trở thành lời giải cho một Iran ‘thế tục hóa’

Nguồn: Kim Lương Tường, 金良祥:在伊朗,美国复制不了委内瑞拉模式, Guancha, 15/01/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Kể từ sau vụ Mỹ bắt cóc Maduro, thế giới ngày càng lo ngại về việc liệu Mỹ và Israel có nhân bối cảnh bất ổn leo thang tại Iran để phát động một cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, hay thậm chí tìm cách lật đổ chính quyền hiện tại của nước này hay không. Bước vào giữa tháng 1, Bộ Ngoại giao Mỹ đã yêu cầu công dân Mỹ nhanh chóng rời khỏi Iran, đồng thời “chỉ số Pizza” tại Bộ Quốc phòng Mỹ một lần nữa tăng vọt, báo hiệu mùi thuốc súng đang trở nên nồng nặc hơn bao giờ hết.

Trên mặt trận ngoại giao, các động thái liên quan cũng không hề dừng lại. Theo tiết lộ từ truyền thông Mỹ, Steve Witkoff – Đặc phái viên về Trung Đông của Tổng thống Mỹ Trump – mới đây đã có cuộc gặp bí mật “Thái tử cuối cùng của Iran” Reza Pahlavi. Ngay sau đó, Đức, Australia cùng một số quốc gia khác tuyên bố không còn công nhận tính hợp pháp của chính quyền Iran hiện tại. Một cuộc đại chiến dường như đang cận kề. Continue reading “‘Thái tử lưu vong’ Reza Pahlavi khó trở thành lời giải cho một Iran ‘thế tục hóa’”