Author: NCQT

Biển Đông: Ngòi nổ xung đột khác của Trung Quốc

Nguồn: Henrietta Levin, “The Other China Flash Point”, Foreign Affairs, 24/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi hình dung về kịch bản quan hệ Mỹ-Trung có thể biến thành chiến tranh, các chuyên gia thường coi Đài Loan là điểm nóng hiển nhiên nhất. Suy cho cùng, trong những năm gần đây, Trung Quốc đã leo thang chiến dịch cưỡng ép đối với hòn đảo dân chủ này bằng cách phóng tên lửa qua không phận, dàn dựng các cuộc phong tỏa trong lúc tập trận bắn đạn thật và đe dọa trừng phạt thảm khốc các quốc gia thứ ba mở rộng quan hệ với Đài Bắc. Mặc dù Mỹ không có hiệp ước phòng thủ với Đài Loan, sự hung hăng của Bắc Kinh đối với hòn đảo này — cùng với thông tin về mong muốn của Chủ tịch Tập Cận Bình có đủ năng lực xâm chiếm Đài Loan vào năm 2027 — đã thúc đẩy cộng đồng quân sự và hoạch định chính sách của Mỹ đẩy nhanh các bước nhằm tăng cường khả năng răn đe xuyên eo biển. Continue reading “Biển Đông: Ngòi nổ xung đột khác của Trung Quốc”

Quan hệ các nước Bắc Mỹ chạm đáy trước thềm World Cup

Nguồn: “As the World Cup approaches, North American relations are at a nadir”, The Economist, 23/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Tổng thống Donald Trump đã phá vỡ giấc mơ về một khu vực gắn kết hơn.

Vào năm 2018, khi liên danh ba nước Canada, Mexico và Mỹ giành quyền đăng cai World Cup năm nay, khẩu hiệu của họ là “United As One”. Tuy nghe khá tham vọng, nhưng khẩu hiệu này không hoàn toàn vô lý. Bắc Mỹ là nơi sinh sống của hơn 500 triệu người, chiếm khoảng một phần ba tổng GDP toàn cầu và sở hữu những lợi thế to lớn: các chính phủ dân chủ, biên giới hòa bình và những nền kinh tế với thế mạnh khác nhau nay đã được hội nhập sâu rộng. Continue reading “Quan hệ các nước Bắc Mỹ chạm đáy trước thềm World Cup”

Chính sách “Bốn Không” của Việt Nam trong bối cảnh Mỹ lạm dụng vũ lực

Nguồn: Khang Vũ, “How Vietnam’s ‘Four Nos’ Can Help a Region Manage the U.S. Rogue Use of Force”, The Diplomat, 20/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến của Mỹ chống lại Iran đang dạy cho Việt Nam hai bài học quan trọng theo thời gian thực. Thứ nhất, nó cho Việt Nam thấy những giới hạn của sức mạnh quân sự Mỹ. Iran, mặc dù bị bao vây bởi các đồng minh của Mỹ và sở hữu lực lượng hải quân lẫn không quân yếu thế hơn, vẫn có khả năng phong tỏa eo biển Hormuz và trụ vững về mặt chính trị trước các đợt oanh tạc dữ dội từ phía Mỹ. Mỹ sẽ có rất ít cơ hội chiến thắng nếu cố gắng thách thức kho vũ khí tối tân hơn nhiều của Trung Quốc.

Thứ hai, nó cho Hà Nội thấy trật tự quốc tế tự do hiện nay mong manh đến nhường nào khi Mỹ quyết định phá vỡ chính các nguyên tắc về chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và tự do thương mại của mình. Việc Washington cố tình làm suy yếu nền tảng của trật tự quốc tế nhằm ép buộc các đồng minh và đối tác nhượng bộ về tiền bạc và ảnh hưởng đã làm gia tăng sự hoài nghi của Hà Nội về thành ý của Mỹ với tư cách là một đối tác thương mại và an ninh. Continue reading “Chính sách “Bốn Không” của Việt Nam trong bối cảnh Mỹ lạm dụng vũ lực”

Triều Tiên đã vươn lên dưới thời Kim Jong-un như thế nào?

Nguồn: Jung H. Pak, “How North Korea Won“, Foreign Affairs, 21/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Lễ kỷ niệm 75 năm thành lập Đảng Lao động Triều Tiên vào tháng 10 năm 2020 đã không diễn ra trong không khí lễ hội như mong muốn của nhà lãnh đạo Kim Jong Un. Bất chấp những màn pháo hoa, các phi đội máy bay quân sự bay biểu diễn và đoàn xe chở các tên lửa đạn đạo liên lục địa mới, ông Kim dường như đã gạt nước mắt khi bước tới bục phát biểu và xin lỗi đám đông: “Những nỗ lực và sự chân thành của tôi là chưa đủ để giải quyết những khó khăn trong cuộc sống của nhân dân”. Đại dịch COVID-19 là giai đoạn thử thách với hầu hết các quốc gia, nhưng dường như đặc biệt khắc nghiệt đối với Triều Tiên — đất nước vốn đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực, hệ thống y tế công cộng xuống cấp trầm trọng và nền kinh tế kiệt quệ. Bản thân ông Kim cũng rơi vào thế bị cô lập và bẽ bàng, cả ở trong nước lẫn trên trường quốc tế, sau khi thất bại trong việc giành được các nhượng bộ về dỡ bỏ trừng phạt, dù đã tham gia những cuộc thượng đỉnh cấp cao đầy hứa hẹn với các nhà lãnh đạo Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc và Nga. Đó có thể coi là thời điểm đen tối nhất trong lịch sử 78 năm của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Continue reading “Triều Tiên đã vươn lên dưới thời Kim Jong-un như thế nào?”

Cuộc đối đầu giữa Trump và Giáo hoàng

Nguồn: Adekeye Adebajo, “The Populist vs. the Pope“, Project Syndicate, 24/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Dường như lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại, Chúa và Quỷ dữ cùng hiện thân trên Trái đất qua hình hài của hai người Mỹ. Trên thực tế, cuộc khẩu chiến nảy lửa giữa Giáo hoàng Leo XIV và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm sống lại cuộc xung đột muôn thuở giữa thần quyền và thế quyền, dù dưới một hình thức mới mẻ và đôi khi có phần thô thiển.

Khó có thể tìm được hai con người khác biệt nhau hơn thế. Giáo hoàng Leo XIV — người Mỹ đầu tiên đảm nhận cương vị này — không ngừng rao giảng về hòa bình, chủ nghĩa đa phương và sự cần thiết phải thượng tôn luật pháp quốc tế; trong khi đó, Trump lại tung ra những luận điệu phân biệt chủng tộc, bài ngoại, kỳ thị phụ nữ và cổ xúy chiến tranh. Vị Giáo hoàng điềm đạm kiên trì với lòng nhân từ, sự khoan dung và công lý, hiện thân cho sức mạnh tâm linh và tinh thần hòa giải. Ngược lại, một Trump ngạo mạn, không khác gì một bạo chúa La Mã, lại nương tựa vào bạo lực, đại diện cho thứ sức mạnh quân sự thiếu vắng tính chính danh đạo đức. Continue reading “Cuộc đối đầu giữa Trump và Giáo hoàng”

Phương Tây vẫn chưa hiểu đúng về Nga?

Nguồn: Inna Bondarenko và Daniel Sleat, “The West Is Still Getting Russia Wrong”, Project Syndicate, 21/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Bốn năm sau cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine, các quan sát viên phương Tây vẫn chưa thực sự hiểu rõ chiến lược của Điện Kremlin. Một số người cho rằng Nga chẳng có chiến lược nào cả — hành vi của họ hoàn toàn phi lý và do đó không thể dự đoán được. Số khác lại lập luận ngược lại: Nga đang thực thi một tầm nhìn phục thù dài hạn được hoạch định tỉ mỉ, trong đó việc chiếm lãnh thổ Ukraine chỉ là bước đi đầu tiên. Cả hai cách giải thích đều sai.

Nga không tiến hành cuộc chiến tàn khốc chống lại Ukraine và làm đảo lộn cấu trúc an ninh châu Âu chỉ vì một ý thích bất chợt; và việc Tổng thống Nga Vladimir Putin khắc họa cuộc chiến như một sự va chạm giữa các nền văn minh — một cuộc đấu tranh sinh tồn chống lại một phương Tây đang tâm hủy diệt nước Nga — không đơn thuần là một màn kịch. Nhưng những luận điệu đó cũng không phải bằng chứng cho một hệ tư tưởng đế quốc đã định hình đầy đủ, càng không phải một bản thiết kế toàn diện cho sự chuyển đổi toàn cầu. Continue reading “Phương Tây vẫn chưa hiểu đúng về Nga?”

Sự trở lại của quyền lực trong một thế giới ngày càng phân mảnh

Nguồn: Eko Ernada, “The Return of Power in a Fragmenting World”, E-International Relations, 17/04/2026

Biên dịch: Thuận Hoài

Trong phần lớn thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, toàn cầu hóa không chỉ được nhìn nhận như một quỹ đạo phát triển, mà còn như một con đường mang tính phổ quát — một con đường có thể tích hợp các nền kinh tế, xã hội và hệ thống chính trị vào một trật tự chung ngày càng mang tính hợp tác. Tuy nhiên, câu chuyện này chưa bao giờ là trung lập. Nó phản ánh một thời điểm lịch sử cụ thể được định hình bởi sự thống trị của phương Tây, trong đó toàn cầu hóa vừa được nhìn nhận như một quá trình kinh tế, vừa là một dự án mang tính chuẩn tắc (normative project). Nó hứa hẹn một tương lai nơi sự phụ thuộc lẫn nhau sẽ làm dịu cạnh tranh địa chính trị và kiềm chế việc thực thi quyền lực. Ngày nay, lời hứa đó dường như không còn là điều tất yếu nữa, mà trở thành một giả định lịch sử đang chịu sức ép. Thay vì làm tan rã địa chính trị, toàn cầu hóa ngày càng bị chính địa chính trị tái định hình. Dựa trên phân tích của Eswar Prasad trên tạp chí Foreign Affairs (2026), bài viết này lập luận rằng sự chuyển dịch hiện nay không đơn thuần là một sự gián đoạn của toàn cầu hóa, mà là một khoảnh khắc mang tính phơi bày — cho thấy rằng hội nhập kinh tế toàn cầu vốn luôn gắn chặt với quyền lực, thứ bậc và lợi ích chiến lược. Continue reading “Sự trở lại của quyền lực trong một thế giới ngày càng phân mảnh”

Ngoại giao hàng không thực dụng của Việt Nam thông qua Thỏa thuận COMAC

Nguồn: Hoang Thi Ha, “Piloting Pragmatism: Vietnam’s Aircraft Diplomacy through the COMAC Deal”, FULCRUM, 21/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Việc Việt Nam hướng tới sử dụng máy bay COMAC do Trung Quốc sản xuất thể hiện một thử nghiệm có tính toán hơn là một sự xoay trục chiến lược.

Trong chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Trung Quốc từ ngày 14 đến 17 tháng 4, hãng hàng không giá rẻ VietJet đã ký thỏa thuận tài chính với một công ty con của Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải để thuê vận hành 10 tàu bay COMAC C909 do Trung Quốc sản xuất. Hơn cả một giao dịch thương mại đơn thuần, thỏa thuận này cho thấy cách Hà Nội xử lý mối quan hệ đang phát triển với Bắc Kinh thông qua cách tiếp cận ngày càng thực dụng và ưu tiên lợi ích kinh tế. Continue reading “Ngoại giao hàng không thực dụng của Việt Nam thông qua Thỏa thuận COMAC”

Vệ tinh Trung Quốc tiếp sức cho nỗ lực chiến tranh của Iran

Nguồn: “How Chinese satellites have boosted Iran’s war effort”, The Economist, 19/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi Chiến dịch Epic Fury bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, Trung Quốc đã tỏ ra hết sức thận trọng trong việc ủng hộ Iran. Vào ngày 2 tháng 3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc lên án các cuộc không kích của liên quân Mỹ-Israel là “vi phạm luật pháp quốc tế”. Các tàu Trung Quốc chở natri perchlorate — một thành phần có thể dùng làm nhiên liệu đẩy tên lửa — được cho là đã cập cảng Iran hồi đầu tháng. Tình báo Mỹ cũng cảnh báo rằng Trung Quốc đang chuẩn bị chuyển giao các loại tên lửa vác vai có khả năng bắn hạ trực thăng và máy bay bay thấp. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn chưa đưa ra bất kỳ hỗ trợ trực tiếp đáng kể nào về kinh tế, ngoại giao hay quân sự. Thay vào đó, họ đóng góp theo một cách gián tiếp hơn — và có lẽ còn hiệu quả hơn: từ không gian. Continue reading “Vệ tinh Trung Quốc tiếp sức cho nỗ lực chiến tranh của Iran”

Thử giải mã Huyền thoại Lạc Long Quân và Âu Cơ qua lăng kính hiện tượng học

Tác giả: Charles Paine

Chính phủ Trung Quốc hiện nay đã chính thức công nhận và tuyên bố tại các kỳ họp quan trọng rằng nguồn gốc của nền văn minh Trung Hoa thực chất bắt đầu từ văn hóa Lương Chử thuộc tỉnh Chiết Giang ngày nay. Họ đã đưa ra những bằng chứng khảo cổ học xác thực về một quốc gia sơ khai có niên đại khoảng 5300 năm. Sự thừa nhận này làm thay đổi hoàn toàn cục diện nhận thức lịch sử. Nếu chúng ta vẫn tiếp tục tiếp cận lịch sử thông qua những giáo trình được biên soạn từ trước năm 2019, hệ thống tri thức của chúng ta rất dễ bị bao phủ bởi lớp sương mù của những luồng thông tin sai lệch được nhào nặn suốt hơn ba nghìn năm qua. Từ triều đại nhà Hạ sơ khai bắt đầu khoảng năm 2070 trước Công nguyên trải qua các triều đại phong kiến cho đến tận khi Phổ Nghi rời ngôi vào đầu thế kỷ 20, một bộ máy tuyên truyền chính trị khổng lồ đã liên tục vận hành để thêu dệt nên huyền thoại về sông Hoàng Hà như cái nôi duy nhất của văn minh Đông Á. Continue reading “Thử giải mã Huyền thoại Lạc Long Quân và Âu Cơ qua lăng kính hiện tượng học”

Tại sao Mỹ và Trung Quốc vẫn cần ASEAN?

Nguồn: Kai He và Huiyun Feng, “The G-2’s Missing Link”, Foreign Affairs, 20/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau tại Bắc Kinh vào giữa tháng 5, chuyến thăm này sẽ đánh dấu bước tiếp theo trong nỗ lực làm ổn định mối quan hệ quan trọng nhất thế giới. Lần cuối cùng hai nhà lãnh đạo gặp mặt trực tiếp tại Hàn Quốc vào cuối năm ngoái, ông Trump đã mô tả cuộc gặp là sự hội tụ của nhóm “G-2”. Đó có thể chỉ là một lời nhận xét bộc phát, nhưng việc nhắc đến khái niệm này — ngụ ý rằng Washington và Bắc Kinh sẽ cùng nhau thiết lập các điều khoản cho trật tự khu vực và thậm chí toàn cầu — đã gây chấn động khắp khu vực. Các đồng minh của Mỹ như Úc và Nhật Bản ngay lập tức tự hỏi liệu Washington có đang bỏ rơi họ và trao cho Bắc Kinh tầm ảnh hưởng lớn hơn hay không. Continue reading “Tại sao Mỹ và Trung Quốc vẫn cần ASEAN?”

Ký với Đức nhưng thử tàu cao tốc Trung Quốc, Việt Nam toan tính gì?

Nguồn: Triệu Tòng Tâm Bất Túng, 在中国高铁上坐了12小时，赞不绝口，却转头把380亿订单给了德国 , Sohu, 20/04/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Danh xưng “quái kiệt xây dựng hạ tầng” của Trung Quốc không phải tự nhiên mà có. Mọi người trên khắp thế giới đều biết rằng, hễ muốn xây dựng một tuyến đường sắt cao tốc có chất lượng và tiêu chuẩn cao, thì đội ngũ xây dựng đường sắt Trung Quốc gần như luôn là cái tên hàng đầu.

Thế nhưng, người láng giềng Việt Nam lần này lại lựa chọn Siemens của Đức để cung cấp công nghệ, qua đó trực tiếp trao cho họ đơn hàng khổng lồ trị giá nhiều tỷ USD.

Điều gây khó hiểu hơn là, chỉ vài ngày sau khi khởi công, ông Tô Lâm – lãnh đạo cao nhất của Việt Nam – lại vượt hàng nghìn cây số tới Bắc Kinh. Ông bỏ lại chuyên cơ riêng để di chuyển bằng tàu cao tốc “Phục Hưng” (Fuxing) chạy xuyên suốt Trung Quốc – một hành trình kéo dài gần 12 tiếng. Continue reading “Ký với Đức nhưng thử tàu cao tốc Trung Quốc, Việt Nam toan tính gì?”

Bài học cho Đài Loan từ chiến lược leo thang chiến tranh theo chiều ngang

Nguồn: Sohini Chatterjee, “Taiwan can learn from Iran’s horizontal escalation of the war with the US”, Nikkei Asia, 10/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Thông qua cục diện chiến tranh bất đối xứng, bên yếu hơn sẽ mở rộng xung đột ra theo chiều ngang.

Trong bối cảnh một thỏa thuận ngừng bắn mong manh nhưng vô cùng cần thiết đang dần được thiết lập giữa Mỹ và Iran, Washington vẫn đang vướng trong vũng lầy quân sự và chính trị ở mức độ quan trọng, với hai lựa chọn.

Trong kịch bản thứ nhất, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ tuyên bố một kiểu thắng lợi đơn phương nào đó và cố gắng quay lại bàn đàm phán (với một chế độ đang ngày càng trở nên cực đoan, tuyệt vọng và hoài nghi), hy vọng rằng có thể cứu vãn được phần nào thỏa thuận hạt nhân Iran. Continue reading “Bài học cho Đài Loan từ chiến lược leo thang chiến tranh theo chiều ngang”

Tại sao ông Tập lại triệt hạ những thân tín của chính mình?

Nguồn: Đặng Duật Văn, “Why Xi Is Kneecapping His Own Top Men”, Foreign Policy, 15/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Sau chín tháng chờ đợi, số phận của Mã Hưng Thụy (Ma Xingrui), người từng là một ngôi sao đang lên trong Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), cuối cùng đã ngã ngũ. Vào ngày 3 tháng 4, các nhà chức trách Trung Quốc thông báo rằng ông Mã, Ủy viên Bộ Chính trị kiêm Phó Trưởng ban Chỉ đạo Công tác Nông thôn Trung ương, đang bị Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương và Ủy ban Giám sát Quốc gia điều tra vì nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng. Continue reading “Tại sao ông Tập lại triệt hạ những thân tín của chính mình?”

Động học cải cách và cơ chế cân bằng nội sinh của hệ thống chính trị Việt Nam

Tác giả: PGS. TS. Phạm Quý Thọ

Trong nhiều tranh luận hiện nay, câu hỏi về cải cách thể chế ở Việt Nam thường được đặt trong một khung so sánh quen thuộc: liệu một hệ thống không có cạnh tranh chính trị công khai có thể tạo ra sự cân bằng và phát triển bền vững hay không. Cách đặt vấn đề này hàm ý rằng cân bằng chỉ có thể đạt được thông qua đối trọng giữa các lực lượng chính trị. Tuy nhiên, thực tiễn hơn bốn thập niên kể từ Đổi mới lại cho thấy một quỹ đạo khác: Việt Nam đã duy trì được tăng trưởng, giảm nghèo trên diện rộng và ổn định chính trị trong khi không vận hành theo mô hình đó.

Điều này dẫn đến một nghịch lý cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc: một hệ thống tập trung quyền lực vẫn có thể duy trì một dạng cân bằng chức năng trong thời gian dài. Nghịch lý này không phải là ngoại lệ, mà là đặc trưng vận hành của hệ thống. Vì vậy, thay vì đánh giá nó như một “thiếu hụt” so với chuẩn mực bên ngoài, cần tiếp cận nó như một cơ chế nội tại cần được phân tích. Continue reading “Động học cải cách và cơ chế cân bằng nội sinh của hệ thống chính trị Việt Nam”

Quan hệ Mỹ – Trung và chiếc Bẫy Thucydides thực thụ

Nguồn: Joshua Rovner, “The Real Thucydides Trap”, Foreign Affairs, 14/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Hiếm có vấn đề nào thu hút sự chú ý của các nhà quan sát như sự kình địch giữa Trung Quốc và Mỹ. Các nhà phân tích mổ xẻ các xu hướng chính trị và phác họa chân dung các nhà lãnh đạo ở cả hai nước. Các nhà kinh tế học theo dõi các chỉ số về sức mạnh tài chính và thương mại tương đối, suy ngẫm về  nghịch lý của hai gã khổng lồ kinh tế vừa không tương thích vừa phụ thuộc lẫn nhau. Và các chuyên gia quân sự theo dõi cán cân lực lượng với sự lo ngại ngày càng tăng khi năng lực hạt nhân và thông thường của Trung Quốc ngày càng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng. Continue reading “Quan hệ Mỹ – Trung và chiếc Bẫy Thucydides thực thụ”

Hình chế đang trở thành một mặt trận trong cuộc chiến Iran

Nguồn: Rishi Iyengar, “Meme Wars”, Foreign Policy, 10/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào Chủ Nhật, ngày 5 tháng 4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng một lời nhắc nhở về thời hạn chót vốn đã bị trì hoãn ba lần yêu cầu Iran phải mở lại eo biển Hormuz nếu không sẽ phải đối mặt với các cuộc tấn công của Mỹ vào cơ sở hạ tầng dân sự, chẳng hạn như nhà máy điện và cầu — một lời đe dọa mà ông đã leo thang hai ngày sau đó khi tuyên bố rằng “toàn bộ nền văn minh [của Iran] sẽ lụi tàn đêm nay”, chỉ vài giờ trước khi đột ngột thông báo về một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần.

Thời hạn đó, như Trump đã đăng trên nền tảng mạng xã hội Truth Social của mình vào Chủ Nhật, là “Thứ Ba, 8:00 giờ tối theo giờ miền Đông!” Continue reading “Hình chế đang trở thành một mặt trận trong cuộc chiến Iran”

Cuộc chiến giành quyền kiểm soát Internet tại Iran

Nguồn: Sara Bazoobandi, “Iran’s Other Front: The War Over the Internet”, War on the Rocks, 10/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Từ lâu, chính phủ Iran đã coi việc truy cập internet tự do là một đặc quyền mà nhà nước ban phát cho những ai sẵn lòng truyền bá thông điệp của mình và tước đoạt từ tất cả những người còn lại. Khoảng bốn giờ sau khi các cuộc không kích của Israel và Mỹ bắt đầu, lưu lượng internet đã sụt giảm tới 98% — một tình trạng mất kết nối gần như hoàn toàn. Cơ sở hạ tầng truyền thông của Iran đã bị chính phủ cố tình tháo dỡ và lưu lượng internet bị đình chỉ hoàn toàn. Các cuộc tấn công được thực hiện bởi các đối thủ của chính phủ Iran nhằm vào các cơ sở quân sự, năng lực tác chiến, cùng giới lãnh đạo chính trị và quân sự cấp cao. Trong khi đó, lệnh phong tỏa internet lại do chính phủ áp đặt, nhắm trực tiếp vào người dân Iran. Hàng triệu tình nguyện viên trên khắp thế giới đã chung tay giúp đỡ người dùng bên trong Iran bằng cách âm thầm quyên góp băng thông cá nhân của chính họ. Continue reading “Cuộc chiến giành quyền kiểm soát Internet tại Iran”

Công thức hòa bình khiếm khuyết cho cuộc chiến tại Ukraine

Nguồn: Samuel Charap và Jennifer Kavanagh, “A Flawed Formula for Peace in Ukraine”, Foreign Affairs, 07/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Các cuộc đàm phán do Mỹ dẫn dắt nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine đã bị đình chỉ. Việc chính quyền Trump tập trung vào vấn đề Iran có thể là lý do trực tiếp, nhưng đó không phải là nguyên nhân sâu xa. Trên thực tế, các cuộc thương lượng vốn đã đình trệ vì một vấn đề nghiêm trọng hơn: chính là cách thức Mỹ cấu trúc hóa tiến trình hòa bình này.

Cho đến nay, chính quyền Trump vẫn tập trung các cuộc đối thoại vào một thỏa thuận cốt lõi. Để chấm dứt chiến tranh, Ukraine sẽ nhượng thêm đất cho Nga — cụ thể là gần 20% diện tích vùng Donbas mà Kyiv hiện vẫn đang kiểm soát — để đổi lấy các cam kết an ninh từ Mỹ và châu Âu. “Người Mỹ sẵn sàng hoàn tất các đảm bảo an ninh ở cấp độ cao một khi Ukraine sẵn sàng rút khỏi Donbas”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã phát biểu trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 3. Hoặc, theo cách diễn đạt của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance: “Phía Nga muốn những phần lãnh thổ nhất định, hầu hết họ đã chiếm đóng nhưng cũng có những phần chưa chiếm được. Vì vậy, đó thực sự là trọng tâm của cuộc đàm phán. Người Ukraine muốn các bảo đảm an ninh, còn người Nga muốn một lượng lãnh thổ nhất định”. Continue reading “Công thức hòa bình khiếm khuyết cho cuộc chiến tại Ukraine”

Tại sao Viktor Orban thất bại?

Nguồn: László Bruszt, “Why Orbán Lost”, Project Syndicate, 13/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong suốt 16 năm, đất nước Hungary dưới thời Viktor Orbán là hiện thân của một tư tưởng đáng lo ngại: rằng “dân chủ phi tự do” có thể được duy trì ổn định và bám rễ quyền lực một cách bền vững. Bằng cách kết hợp ưu thế áp đảo tại các kỳ bầu cử với việc làm suy yếu có hệ thống cơ chế kiểm soát và đối trọng của các thiết chế, Orbán dường như đã giải được bài toán hóc búa của chủ nghĩa độc tài hiện đại: làm sao để thắng liên tiếp tại hòm phiếu trong khi vẫn rỗng hóa được nền dân chủ tự do. Và bởi mô hình của ông đã truyền cảm hứng cho những người ngưỡng mộ trên khắp phương Tây (và xa hơn nữa), góp phần củng cố niềm tin về sự suy tàn của nền dân chủ nói chung, nên thất bại ê chề của ông trong cuộc bầu cử lần này mang lại những hệ lụy vượt xa khỏi biên giới Hungary. Continue reading “Tại sao Viktor Orban thất bại?”