Tham vọng trí tuệ nhân tạo của Mỹ phụ thuộc vào Đài Loan

Nguồn: Lin Chia-lung, “America’s AI Ambitions Depend on Taiwan”, Foreign Affairs, 03/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Mỹ và Trung Quốc đang bước vào cuộc cạnh tranh toàn cầu nhằm quyết định ai sẽ thống trị lĩnh vực AI, đồng thời xác định liệu các nền dân chủ hay những chế độ chuyên quyền sẽ là bên thiết lập các tiêu chuẩn và giá trị của kỷ nguyên số mới. Mỹ hiện dẫn đầu thế giới về mức độ tinh vi và sức mạnh của các mô hình AI, trong khi nền tảng đổi mới sáng tạo và mức đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) của nước này vẫn chưa có đối thủ sánh ngang.

Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh AI có phạm vi rộng lớn hơn nhiều so với việc chỉ phát triển các mô hình. Nó bao trùm cả một hệ sinh thái công nghệ, từ sản xuất điện năng, máy chủ đến triển khai công nghệ vào những ứng dụng thực tế. Jensen Huang, nhà đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Nvidia, từng mô tả ngành công nghiệp AI như một chiếc bánh năm tầng, với năng lượng ở lớp nền, phía trên lần lượt là chip, cơ sở hạ tầng, mô hình và ứng dụng. Để giành chiến thắng trong cuộc đua AI với Trung Quốc, Mỹ cần duy trì hoặc thiết lập lợi thế ở từng tầng trong cấu trúc này. Và để làm được điều đó, Mỹ cần đến Đài Loan. Continue reading “Tham vọng trí tuệ nhân tạo của Mỹ phụ thuộc vào Đài Loan”

Chủ nghĩa xã hội dân chủ trên đà thách thức hệ thống lưỡng đảng tại Mỹ

Nguồn: Megan Romer, DSA全国联合主席梅根·罗默:民主党若不明白“站哪边”的问题,我们民主社会主义者就该站出来, Guancha, 05/11/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 của Mỹ đã khép lại với chiến thắng lớn thuộc về Đảng Dân chủ, giúp họ giành lại quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện. Ngay tại các bang vốn là thế lực truyền thống của Đảng Cộng hòa như Texas, Kansas và South Carolina, Đảng Dân chủ cũng đạt được những bước đột phá quan trọng.

Chi phí sinh hoạt đắt đỏ, sự bất mãn đối với chính quyền Donald Trump và những tranh cãi xoay quanh các cuộc chiến tranh ở nước ngoài của Mỹ đã trở thành những yếu tố quan trọng chi phối cuộc bầu cử lần này. Với việc Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Quốc hội, cục diện chính trị trong hai năm còn lại trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Trump cũng sẽ có những thay đổi đáng kể. Continue reading “Chủ nghĩa xã hội dân chủ trên đà thách thức hệ thống lưỡng đảng tại Mỹ”

Đảng Dân chủ sẽ sử dụng quyền lực của mình như thế nào?

Nguồn: “How the Democrats will wield their power”, The Economist, 04/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nỗ lực kiềm chế Donald Trump suốt hai năm qua, không có công cụ nào được Đảng Dân chủ sử dụng thường xuyên hơn những lá thư với lời lẽ đanh thép. Các nghị sĩ Dân chủ liên tục gửi đi những bức thư như vậy, nhưng tổng thống và các cộng sự của ông phớt lờ phần lớn trong số đó. Đó chính là tình cảnh của đảng thiểu số tại Quốc hội, vốn không có quyền triệu tập các phiên điều trần hay ban hành trát đòi cung cấp tài liệu và lời khai, chứ chưa nói đến việc thông qua luật.

Tình thế ấy sẽ thay đổi vào ngày 3/1, khi Đảng Dân chủ tiếp quản quyền lãnh đạo Quốc hội sau chiến thắng áp đảo, giành đa số ghế tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Đảng này nhiều khả năng sẽ nắm khoảng 260 ghế tại Hạ viện. Nhiệm vụ trước mắt là thực hiện hai lời hứa trọng tâm trong chiến dịch tranh cử: cải thiện đời sống của người dân Mỹ bình thường và kiềm chế tổng thống. Họ hy vọng những thành tựu chính sách thực chất sẽ mở đường cho Đảng Dân chủ trở lại Nhà Trắng vào năm 2028. Tuy nhiên, rủi ro là họ không đáp ứng được kỳ vọng hoặc hành động quá đà, qua đó tạo cơ hội để Đảng Cộng hòa phục hồi. Continue reading “Đảng Dân chủ sẽ sử dụng quyền lực của mình như thế nào?”

Một hiểu lầm nguy hiểm đang nhen nhóm quanh vấn đề Đài Loan

Nguồn: Craig Singleton, “A Dangerous Misunderstanding Is Brewing Over Taiwan,” New York Times, 02/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Quyết định của Tổng thống Donald Trump trong việc trì hoãn gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan có vẻ khá hợp lý về mặt ngoại giao.

Sau cuộc thương chiến khốc liệt vào năm ngoái, Washington và Bắc Kinh đang cố gắng duy trì một thỏa thuận đình chiến thuế quan mong manh, đồng thời đàm phán một loạt các hiệp định kinh tế rộng lớn hơn. Quyết định trì hoãn bán vũ khí cho Đài Loan sẽ tránh tạo thêm một nguồn xích mích trực tiếp cho quan hệ song phương vốn đã căng thẳng. Continue reading “Một hiểu lầm nguy hiểm đang nhen nhóm quanh vấn đề Đài Loan”

Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc

Nguồn: Joel Wuthnow, “The Limits of China’s Self-Sufficiency,” Foreign Affairs, 02/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao tình trạng mất an ninh lương thực ở đại lục có thể ngăn chặn một cuộc chiến với Đài Loan?

Khi đánh giá nguy cơ xảy ra xung đột ở eo biển Đài Loan, các nhà phân tích thường tập trung vào một vài rủi ro rõ ràng mà Trung Quốc sẽ phải đối mặt – cụ thể là thất bại quân sự, suy thoái kinh tế, và việc hạn chế nhập khẩu dầu mỏ cũng như công nghệ. Tất cả những yếu tố này đều quan trọng, nhưng một điểm yếu khác nghiêm trọng không kém lại thường bị bỏ qua: sự phụ thuộc của Trung Quốc vào đậu nành nhập khẩu.

Bắc Kinh nhận thức được rủi ro này. Tại Đại hội Đảng lần thứ 20 vào năm 2022, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã xác định “đảm bảo an ninh lương thực, tài nguyên năng lượng, và các chuỗi cung ứng công nghiệp trọng yếu” là những vấn đề cốt lõi đối với an ninh quốc gia và ổn định xã hội. An ninh lương thực – được ưu tiên xếp đầu tiên một cách có chủ ý – là một vấn đề đặc biệt nhạy cảm đối với 1,4 tỷ dân của Trung Quốc: khoảng 15% dân số nước này hiện nay từng sống qua nạn đói năm 1959-1961, thảm kịch đã cướp đi sinh mạng của khoảng 30 triệu người. Continue reading “Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc”

Iran vừa đàm phán hòa bình, vừa chuẩn bị cho chiến tranh

Nguồn: Ashkan Hashemipour, “Iran Is Talking Peace but Preparing for War”, Foreign Policy, 03/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tuần trước, một phái đoàn gồm các quan chức cấp cao của Ả Rập Saudi, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã đến Tehran, nơi họ gặp phái đoàn Iran do Mohsen Rezaei dẫn đầu. Rezaei, cựu tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), hiện đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC). SNSC là cơ quan ra quyết định cao nhất của đất nước, quy tụ các lãnh đạo IRGC và quân đội chính quy, cùng đại diện của Lãnh tụ Tối cao và các quan chức dân cử. Tham gia cuộc gặp cùng Rezaei còn có Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Continue reading “Iran vừa đàm phán hòa bình, vừa chuẩn bị cho chiến tranh”

AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng

Nguồn: Priya Satia, “AI Isn’t a Revolution—Yet,” Foreign Policy, 30/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giống như những gì người Anh từng làm với động cơ hơi nước, công chúng Mỹ có thể định hình cách công nghệ mới lan truyền.

Đã có lúc, vào những năm 1980, Cách mạng Công nghiệp đánh mất vị thế là một “cuộc cách mạng.” Các thước đo định lượng mới khi ấy có thể giáng cấp cuộc chuyển đổi kinh tế thế kỷ 18 của nước Anh xuống thành một “quá trình” dài hạn, kém hào quang hơn. Đơn giản là vì nó diễn ra quá chậm và trong quá ít lĩnh vực, không đủ để dùng một thuật ngữ mang hàm ý về sự lột xác hoàn toàn chỉ sau một đêm. Continue reading “AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng”

Cuộc chiến Iran đã thay đổi thế giới mãi mãi

Nguồn: Kenneth M. Pollack, “The Iran War Has Changed the World Forever,” Foreign Policy, 19/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một số hậu quả lâu dài và sâu rộng chỉ mới bắt đầu lộ diện.

Nhiều hệ quả trước mắt của cuộc chiến chống Iran của liên quân Mỹ-Israel đã hiển hiện rõ ràng. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của máy bay không người lái (drone) và tên lửa như những vũ khí thống trị chiến tranh; mối nguy đối với nền kinh tế toàn cầu do các mối đe dọa tại những điểm nghẽn trọng yếu như Eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb; sự thiếu hụt trong khâu mua sắm vũ khí của Mỹ; cùng nhiều vấn đề khác, đã thu hút sự chú ý rộng rãi một cách hoàn toàn hợp lý.

Tuy nhiên, dù những diễn biến đó có quan trọng đến đâu, cuộc xung đột ở Iran vẫn sẽ mang lại những tác động sâu rộng và lâu dài hơn nhiều – chúng là những thay đổi có thể thực sự mang tính bước ngoặt đối với khu vực Trung Đông và phần còn lại của thế giới. Sau vài chục năm nữa, chúng ta có thể nhìn lại cuộc xung đột này như một sự kiện dấu mốc, định hình lại căn bản những nguyên tắc cốt lõi của địa chính trị hiện đại. Continue reading “Cuộc chiến Iran đã thay đổi thế giới mãi mãi”

Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và tác động đối với Đông Nam Á

Nguồn: Stephen Olson, “US Midterm Elections Serve as Bellwether for Southeast Asia”, Fulcrum, 22/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Đảng Dân chủ đang đứng trước cơ hội giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Nếu điều này xảy ra, các quốc gia Đông Nam Á phụ thuộc vào xuất khẩu sang thị trường Mỹ rộng lớn có thể nhìn thấy một tia hy vọng.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, trong đó một phần ba số ghế Thượng viện và toàn bộ số ghế Hạ viện sẽ được bầu lại, sẽ diễn ra vào ngày 3/11. Mặc dù kết quả bầu cử khó có thể tạo ra những tác động trực tiếp và đột biến đối với Đông Nam Á, đây sẽ là một chỉ dấu quan trọng, cung cấp những tín hiệu hữu ích về triển vọng của khu vực trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống Trump, đặc biệt trong lĩnh vực chính sách thương mại. Continue reading “Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và tác động đối với Đông Nam Á”

Liệu Mỹ có tấn công Iran sau bầu cử giữa nhiệm kỳ?

Nguồn: James M. Lindsay, “Will the United States Attack Iran After the Midterms?”, Council on Foreign Relations, 23/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Sau gần chín tháng xung đột với Iran, Tổng thống Donald Trump phải đối mặt với lựa chọn giữa leo thang căng thẳng với Tehran, tìm cách chung sống, hoặc duy trì nguyên trạng.

Liệu Mỹ có leo thang cuộc chiến với Iran sau khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ kết thúc vào ngày 3/11 hay không?

Tổng thống Donald Trump đã gợi mở về khả năng này trong vài tuần qua. Đầu tháng này, ông cho biết Mỹ sẽ giành chiến thắng trong cuộc chiến “ngay sau cuộc bầu cử” hoặc “có thể là trước cuộc bầu cử”. Khi tạp chí The Atlantic đưa tin rằng ông đang cân nhắc tấn công Iran trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ, Trump tuyên bố: “Chúng ta sẽ không tấn công Iran vào bất kỳ thời điểm nào trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra tại Mỹ vào ngày 3/11.” Continue reading “Liệu Mỹ có tấn công Iran sau bầu cử giữa nhiệm kỳ?”

Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?

Nguồn: Tôn Thành Hạo (Sun Chenghao), “What Does Beijing Mean By ‘Strategic Stability’?,” Foreign Policy, 20/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sau hội nghị thượng đỉnh với Trump, Trung Quốc muốn một cuộc cạnh tranh có kiểm soát.

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đến thăm Bắc Kinh vào tháng 5, ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí rằng Mỹ và Trung Quốc nên vun đắp một “quan hệ mang tính xây dựng về ổn định chiến lược.” Tại cuộc gặp ở Washington vào tháng 9, hai bên tiếp tục tái khẳng định khuôn khổ này và nêu rõ rằng nó phải dựa trên sự tôn trọng, công bằng, và có đi có lại. Các nhà lãnh đạo không tuyên bố chấm dứt cạnh tranh mà đang thừa nhận thực tế: Cạnh tranh cần có một khuôn khổ chính trị để ngăn nó trượt đà thành đối đầu.

Vậy chính xác thì ổn định chiến lược là ổn định điều gì? Continue reading “Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?”

Iran giờ đã là một “quái vật” khác xưa

Nguồn: Cole Bucy, “Tehran is a Different Beast Now”, War on the Rocks, 21/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tehran mà thế giới từng biết đến đã không còn tồn tại. Tehran ấy đã chết trong biển lửa cùng cựu Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei ngay trong ngày đầu tiên của cuộc chiến hồi tháng Hai. Con trai ông, Mojtaba Khamenei, người kế nhiệm vị trí Lãnh tụ Tối cao, dù hiện đang ở đâu và tình trạng sức khỏe ra sao, đã tận mắt chứng kiến cha, vợ và những thành viên thân thiết khác trong gia đình thiệt mạng trong chính cuộc không kích khiến ông bị thương. Nhà Trắng từng tin rằng cuộc xung đột sẽ chỉ kéo dài vài tuần, nhưng chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran đã chứng tỏ khả năng chống chịu tốt hơn những gì Mỹ và Israel dự tính. Giờ đây, hai nước phải đối mặt với những nhà lãnh đạo Iran còn sống sót, những người đã trải qua mất mát và sang chấn tương tự trong các đợt tấn công ban đầu. Washington vẫn chưa nhận thức đầy đủ những cuộc tấn công mang tính hủy diệt của mình đã làm thay đổi tư duy của Tehran như thế nào. Thay vào đó, Nhà Trắng vẫn tỏ ra khó hiểu trước những hành động bị coi là “điên rồ” của Iran, bởi nước này không còn hành xử theo những tính toán trước chiến tranh. Continue reading “Iran giờ đã là một “quái vật” khác xưa”

Nga đang nhìn nhận cục diện thế giới hiện nay như thế nào?

Nguồn: Dmitry Adamsky, “How Russia Sees the World Now”, Foreign Affairs, 21/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm 2022, khi Nga phát động cuộc chiến tranh toàn diện tại Ukraine, tư duy chiến lược của Điện Kremlin được định hình bởi một số quan điểm cốt lõi. Moscow coi Mỹ là đối thủ địa chính trị chủ yếu, một đối thủ đã khuyến khích Kyiv tìm cách gây ra thất bại chiến lược cho Nga. Nga cũng nhìn nhận châu Âu và NATO về cơ bản chỉ là cánh tay nối dài của quyền lực Mỹ. Đồng thời, Moscow xem việc phô trương sức mạnh hạt nhân là một phương thức hiệu quả để gây sức ép cưỡng chế lên đối phương.

Giờ đây, sau gần năm năm chiến tranh và 22 tháng kể từ khi chính quyền Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai, bản đồ tư duy định hướng chiến lược của Nga đã thay đổi. Thứ nhất, Nga hiện coi châu Âu, thay vì Mỹ, là đối thủ địa chính trị chủ yếu. Sự thay đổi này đã thúc đẩy giới quốc phòng Nga kêu gọi áp dụng một cách tiếp cận được gọi là “nhập thành” (castling) nhằm ứng phó với những mối đe dọa chính. Continue reading “Nga đang nhìn nhận cục diện thế giới hiện nay như thế nào?”

Châu Âu khó thoát phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực không gian

Nguồn: “Europe’s dependence on America in space is hard to escape”, The Economist, 20/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Châu Âu cần thêm động lực để đạt được sự tự chủ trong lĩnh vực tên lửa và vệ tinh.

Trong tháng này, những tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Mỹ đang dần quay lưng với Ukraine lại xuất phát từ không gian. Các thiết bị bay không người lái của Ukraine mất kết nối với Starlink, dịch vụ internet vệ tinh của Elon Musk, khi di chuyển với tốc độ trên 160 km/h. Trong khi đó, các tên lửa đạn đạo của Nga đã tấn công Kyiv mà không có cảnh báo trước như thường lệ từ các vệ tinh do thám của Mỹ. Các đồng minh châu Âu của Ukraine tỏ ra vô cùng lo ngại. Giới lãnh đạo quốc phòng châu Âu chỉ có thể cung cấp cho Ukraine những giải pháp thay thế hạn chế so với các mạng lưới tình báo và thông tin liên lạc của Mỹ. Họ cũng lo ngại về sự phụ thuộc của chính mình vào các năng lực không gian của Mỹ: liệu những năng lực này có còn khả dụng nếu Nga tấn công, và liệu họ có thể phát triển các phương án thay thế của riêng mình đủ nhanh hay không. Continue reading “Châu Âu khó thoát phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực không gian”

Công nghiệp vũ trụ: Biên giới mới tiếp theo của Trung Quốc

Nguồn: Kathleen Curlee và Sam Bresnick, “China’s Next Frontier,” Foreign Affairs, 14/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh đang thách thức Washington trong không gian vũ trụ như thế nào?

Sáng ngày 19/08 vừa qua, ngành công nghiệp vũ trụ Trung Quốc đã vượt qua một ngưỡng cửa quan trọng. Ngay sau khi công ty hàng không vũ trụ LandSpace của Trung Quốc phóng một tên lửa ở vùng tây bắc nước này, tầng đẩy của nó – phần cần thiết để đưa tên lửa vào quỹ đạo – đã tách rời thành công và hạ cánh trở lại Trái Đất. Đây là lần đầu tiên một công ty Trung Quốc thu hồi tên lửa trên đất liền, và sự kiện này diễn ra sáu tuần sau lần thu hồi tên lửa đầu tiên của quốc gia này, do nhà thầu không gian quốc doanh hàng đầu của Trung Quốc thực hiện trên Biển Đông. Những sự kiện này đánh dấu bình minh của kỷ nguyên phóng tên lửa tái sử dụng tại Trung Quốc – một năng lực sẽ giải phóng tiềm năng to lớn cho ngành công nghiệp vũ trụ đang bùng nổ của nước này. Continue reading “Công nghiệp vũ trụ: Biên giới mới tiếp theo của Trung Quốc”

Đằng sau sự bành trướng quân sự của Trung Quốc tại Đông Nam Á

Nguồn: Lucas Myers, “China’s Military Expansion in Southeast Asia Masks a More Complicated Reality”, War on the Rocks, 15/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Thông báo của Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 29/9 về việc thành lập một “trung tâm huấn luyện và hỗ trợ chung” tại sân bay Ban Keun ở Lào đã thu hút sự chú ý đến sự hiện diện quân sự ngày càng mở rộng của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tại Đông Nam Á. Mặc dù Trung Quốc không gọi cơ sở này là một “căn cứ” và khẳng định nó “không nhằm vào bất kỳ bên thứ ba nào”, đây vẫn là cơ sở quân sự đầu tiên ở nước ngoài tập trung vào sức mạnh không quân mà Bắc Kinh công khai thừa nhận. Ban Keun, cùng với Djibouti và Căn cứ Hải quân Ream ở Campuchia, đang tạo thành những mắt xích trong mạng lưới cơ sở hạ tầng an ninh ngày càng mở rộng của Trung Quốc ở nước ngoài. Continue reading “Đằng sau sự bành trướng quân sự của Trung Quốc tại Đông Nam Á”

Quan chức phụ trách bầu cử Mỹ sẵn sàng đối phó với rắc rối sắp tới

Nguồn: “America’s election officials are ready for trouble”, The Economist, 13/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Donald Trump đã thất bại trong việc thay đổi các quy định bỏ phiếu. Dù vậy, các thành phố và tiểu bang vẫn đang chuẩn bị đối phó với những hành vi gây rối.

Vào một ngày đẹp trời tại Florence, một thành phố cách Phoenix khoảng một giờ lái xe, các nhân viên tại điểm bỏ phiếu địa phương đang tiến hành diễn tập – một cách nói giảm nói tránh cho việc chuẩn bị đối phó với những tình huống tồi tệ nhất có thể xảy ra trong ngày bầu cử. Mục đích là hình dung ra các thảm họa – như hỏa hoạn, mất điện hay đe dọa đánh bom – rồi xây dựng các phương án dự phòng B, C và D. Dù các quan chức vốn luôn chuẩn bị cho những kịch bản xấu nhất, buổi diễn tập năm nay được tiến hành kỹ lưỡng hơn, với phạm vi các mối đe dọa rộng hơn. Chẳng hạn, họ nên làm gì nếu các đặc vụ thực thi pháp luật liên bang xuất hiện tại các điểm bỏ phiếu? Continue reading “Quan chức phụ trách bầu cử Mỹ sẵn sàng đối phó với rắc rối sắp tới”

Khi Mỹ mượn văn minh Hy Lạp để kéo châu Âu “cùng thuyền”

Nguồn: Đới Duy Lai, 戴维来| 雅典归来:我在鲁比奥深情演讲背后看见了什么 , Sohu, 12/10/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

“Athens đã ươm mầm cho nền dân chủ. Plato và Aristotle đã mang đến cho chúng ta triết học phương Tây. Hiểu biết của chúng ta về pháp luật, mỹ đức, tư cách công dân và thể chế cộng hòa đều bắt nguồn từ các thành bang Hy Lạp. Cho đến rất nhiều thuật ngữ chính trị của chúng ta – như dân chủ, bạo chính, và bản thân từ ‘chính trị’ – cũng đều khởi nguồn từ đây.”

Khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu những lời này trên ngọn đồi Pnyx ở Athens, phía sau ông là Đền Parthenon đang tắm mình trong ánh hoàng hôn. Địa điểm này rõ ràng đã được lựa chọn kỹ lưỡng: Đồi Pnyx là một trong những biểu tượng quan trọng của nền dân chủ Hy Lạp cổ đại, nơi từng diễn ra Hội đồng Công dân Athens cổ đại và được cho là nơi các nhà chính trị kiệt xuất như Pericles hay Demosthenes từng diễn thuyết. Continue reading “Khi Mỹ mượn văn minh Hy Lạp để kéo châu Âu “cùng thuyền””

Trung Quốc không cần xâm lược vẫn kiểm soát được Đài Loan

Nguồn: Michael Poznansky và Ian Easton, “China Doesn’t Need to Invade Taiwan to Control It,” Foreign Policy, 06/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một chiến thắng chính trị không đổ máu có thể là bài toán hóc búa hơn nhiều cho Washington.

Hiện nay đang có những cuộc tranh luận nảy lửa về việc liệu Mỹ có nên và có thể bảo vệ Đài Loan trong trường hợp hòn đảo này bị Trung Quốc tấn công quân sự hay không. Tuy nhiên, dòng sự kiện có thể diễn ra theo một cách khác, không liên quan đến một cuộc phong tỏa kịch tính hay một cuộc đổ bộ xâm lược: đó là sự chuyển hướng liên minh không dùng vũ lực, hoặc trong kịch bản tồi tệ nhất, là sự sáp nhập không đổ máu. Khi đó, một chính phủ dân cử ở Đài Bắc sẽ ký một hiệp ước thực chất là nhượng lại lãnh thổ Đài Loan cho Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Một chiến lược như vậy, được gọi bằng những từ ngữ mỹ miều như “thắng mà không cần đánh” hay “thống nhất trong hòa bình,” chính là kết quả mà Bắc Kinh mong muốn nhất. Còn Washington lại chưa hề chuẩn bị cho điều này. Continue reading “Trung Quốc không cần xâm lược vẫn kiểm soát được Đài Loan”

Nước Mỹ chưa sẵn sàng cho Kỷ nguyên Bắc Cực

Nguồn: Bobby Ghosh, “The United States Is Not Ready for the Arctic Age”, Foreign Policy, 09/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

“CHÚNG TA KHÔNG CẦN CANADA, HỌ MỚI CẦN CHÚNG TA!”, Donald Trump viết trên Truth Social vào cuối tháng Tám, sau khi công bố một đợt thuế quan mới đối với hàng xuất khẩu của nước láng giềng phía bắc. Nhìn từ các quốc gia phương Nam, đây có vẻ chỉ là thêm một tràng công kích nữa của tổng thống, vừa làm căng phím caps-lock vừa thử thách lòng tin của người đọc. Nhưng thực tế là Mỹ phụ thuộc rất nhiều vào Canada, với khoảng 4 triệu thùng dầu thô nhập khẩu mỗi ngày, chưa kể điện, nhôm, phụ tùng ô tô và nhiều mặt hàng khác.

Nhìn từ vùng cận Bắc Cực, khoảng cách giữa những lời khoa trương của Trump và thực tế còn lớn hơn nữa: tại những vùng cực bắc của lục địa mà hai nước cùng chia sẻ, Mỹ cần Canada, và cần một cách cấp thiết. Khi các chỏm băng tan chảy làm lộ ra một không gian cạnh tranh kinh tế mới ở Bắc Cực, triển vọng thành công của Mỹ phụ thuộc vào sự hợp tác chặt chẽ với chính quốc gia mà tổng thống đang bận gây hấn. Continue reading “Nước Mỹ chưa sẵn sàng cho Kỷ nguyên Bắc Cực”