Category: Trung Quốc

Tập hạ bệ cựu thị trưởng từng được ví như lật đật không bao giờ ngã

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi topples old mayor often likened to a toy that won’t fall down,” Nikkei Asia, 29/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hy vọng sẽ giành thêm nhiệm kỳ Tổng Bí thư thứ tư, Tập cảnh báo các quan chức kinh tế đã nghỉ hưu phải giữ im lặng.

Trùng Khánh, siêu đô thị với hơn 30 triệu dân ở tây nam Trung Quốc – nơi nổi tiếng với những cuộc đấu tranh quyền lực khốc liệt của đất nước – vừa thu hút lại sự chú ý trên chính trường.

Cụ thể, vào ngày 13/10, nhà chức trách đã thông báo rằng cựu Thị trưởng Hoàng Kỳ Phàm đang bị điều tra vì “nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng.” Đây vốn là cách nói giảm nói tránh phổ biến cho tội tham nhũng. Continue reading “Tập hạ bệ cựu thị trưởng từng được ví như lật đật không bao giờ ngã”

Cuộc chiến Iran đã thay đổi thế giới mãi mãi

Nguồn: Kenneth M. Pollack, “The Iran War Has Changed the World Forever,” Foreign Policy, 19/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một số hậu quả lâu dài và sâu rộng chỉ mới bắt đầu lộ diện.

Nhiều hệ quả trước mắt của cuộc chiến chống Iran của liên quân Mỹ-Israel đã hiển hiện rõ ràng. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của máy bay không người lái (drone) và tên lửa như những vũ khí thống trị chiến tranh; mối nguy đối với nền kinh tế toàn cầu do các mối đe dọa tại những điểm nghẽn trọng yếu như Eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb; sự thiếu hụt trong khâu mua sắm vũ khí của Mỹ; cùng nhiều vấn đề khác, đã thu hút sự chú ý rộng rãi một cách hoàn toàn hợp lý.

Tuy nhiên, dù những diễn biến đó có quan trọng đến đâu, cuộc xung đột ở Iran vẫn sẽ mang lại những tác động sâu rộng và lâu dài hơn nhiều – chúng là những thay đổi có thể thực sự mang tính bước ngoặt đối với khu vực Trung Đông và phần còn lại của thế giới. Sau vài chục năm nữa, chúng ta có thể nhìn lại cuộc xung đột này như một sự kiện dấu mốc, định hình lại căn bản những nguyên tắc cốt lõi của địa chính trị hiện đại. Continue reading “Cuộc chiến Iran đã thay đổi thế giới mãi mãi”

Tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc đang vượt tầm kiểm soát

Nguồn: Lizzi C. Lee và Xiao Ma, “China’s Overcapacity Has a Mind of Its Own”, Foreign Policy, 26/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Không có dấu hiệu nào cho thấy cỗ máy xuất khẩu khổng lồ của Trung Quốc đang chậm lại. Chẳng hạn, xuất khẩu ô tô của nước này đã tăng hơn mười lần kể từ năm 2020 và được dự báo sẽ đạt 10 triệu xe trong năm nay. Chỉ riêng tháng 8, Trung Quốc đã ghi nhận mức thặng dư thương mại kỷ lục 119,1 tỷ USD, đưa nước này tiến gần đến khả năng vượt mức thặng dư 1.200 tỷ USD của năm 2025. “Cú sốc Trung Quốc” giờ đây đã trở thành hiện thực thường nhật trong nhiều lĩnh vực, từ xe điện đến sản xuất điện năng.

Những cáo buộc cho rằng Trung Quốc đang xuất khẩu công suất dư thừa liên tục vang lên tại Mỹ, Liên minh châu Âu và Đông Nam Á, dù Bắc Kinh kiên quyết bác bỏ. Những lo ngại này hoàn toàn có cơ sở: rất khó cạnh tranh với sức mạnh công nghiệp của Trung Quốc, trong khi các doanh nghiệp và những bên có lợi ích liên quan tại địa phương lo lắng về đủ mọi vấn đề, từ mất việc làm đến sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp Trung Quốc. Continue reading “Tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc đang vượt tầm kiểm soát”

Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?

Nguồn: Tôn Thành Hạo (Sun Chenghao), “What Does Beijing Mean By ‘Strategic Stability’?,” Foreign Policy, 20/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sau hội nghị thượng đỉnh với Trump, Trung Quốc muốn một cuộc cạnh tranh có kiểm soát.

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đến thăm Bắc Kinh vào tháng 5, ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí rằng Mỹ và Trung Quốc nên vun đắp một “quan hệ mang tính xây dựng về ổn định chiến lược.” Tại cuộc gặp ở Washington vào tháng 9, hai bên tiếp tục tái khẳng định khuôn khổ này và nêu rõ rằng nó phải dựa trên sự tôn trọng, công bằng, và có đi có lại. Các nhà lãnh đạo không tuyên bố chấm dứt cạnh tranh mà đang thừa nhận thực tế: Cạnh tranh cần có một khuôn khổ chính trị để ngăn nó trượt đà thành đối đầu.

Vậy chính xác thì ổn định chiến lược là ổn định điều gì? Continue reading “Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?”

Trung Quốc: Thế hệ lãnh đạo tiếp theo đang chờ tới lượt sau cánh gà

Nguồn: William Zheng, “China’s next generation of leaders waiting in the wings for more senior roles,” South China Morning Post, 25/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một cuộc họp tại Bắc Kinh vào tuần này sẽ đặt nền móng để các thành viên thuộc thế hệ thứ bảy của Đảng Cộng sản Trung Quốc – hay 7G – đảm nhận những vị trí chủ chốt.

Các phiên họp toàn thể của Ban Chấp hành Trung ương, cơ quan lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc cầm quyền, là những sự kiện trọng đại trong lịch trình chính trị của đất nước. Trong bài viết dưới đây, William Zheng xem xét cách thế hệ lãnh đạo tiếp theo của đảng được hình thành.

Khi giới tinh hoa chính trị Trung Quốc họp kín tại Bắc Kinh trong Hội nghị Trung ương 5 của Đảng Cộng sản vào thứ Hai ngày 26/10, phần lớn sự chú ý sẽ đổ dồn vào những công tác chuẩn bị âm thầm để bổ nhiệm hàng trăm vị trí then chốt trong đại hội đảng lần thứ 21 vào năm sau. Continue reading “Trung Quốc: Thế hệ lãnh đạo tiếp theo đang chờ tới lượt sau cánh gà”

Trung Quốc đi ngược sự ủng hộ của Mao dành cho Nhật trong tranh chấp đảo với Nga

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China defies Mao’s support for Japan in Russia islands row,” Nikkei Asia, 22/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một sự thay đổi tinh tế trong lập trường đã xuất hiện trong bối cảnh quan hệ đối tác Bắc Kinh-Moscow ngày càng sâu sắc.

Chính quyền của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang hành xử như thể muốn phá vỡ một cam kết quan trọng mà Mao Trạch Đông, nhà lập quốc của đất nước này, đã đưa ra với Nhật Bản hơn 60 năm trước.

Vấn đề nằm ở lập trường của Trung Quốc đối với tranh chấp lãnh thổ kéo dài giữa Nhật Bản và Nga xoay quanh bốn hòn đảo nhỏ ngoài khơi Hokkaido, tỉnh cực bắc của Nhật Bản. Được người Nhật gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc, còn người Nga gọi là Nam Kuril, quần đảo này đã bị quân đội Liên Xô chiếm đóng trong những ngày cuối cùng của Thế chiến II và nằm dưới sự kiểm soát thực tế của Nga từ đó đến nay. Chính tranh chấp này đã ngăn cản Nhật Bản và Nga ký kết một hiệp ước hòa bình. Continue reading “Trung Quốc đi ngược sự ủng hộ của Mao dành cho Nhật trong tranh chấp đảo với Nga”

“Tam Nhân Bang” của Tập Cận Bình

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “Xi’s Gang of Three,” Foreign Policy, 21/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhà lãnh đạo Trung Quốc phân chia quyền lực giữa hai cấp phó đáng tin cậy nhất của mình như thế nào?

Trong lúc Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) chuẩn bị triệu tập Hội nghị Trung ương 5 khóa 20, những tin đồn về thay đổi nhân sự cấp cao một lần nữa lại lan truyền khắp các cộng đồng nói tiếng Hoa ở nước ngoài. Một trong những tuyên bố kỳ lạ nhất là Thủ tướng Lý Cường – người chính thức giữ vị trí số hai – đã được chỉ định làm người kế nhiệm Tập Cận Bình và thậm chí sẽ thay thế ông làm Tổng Bí thư Đảng tại hội nghị sắp tới. Trước Hội nghị Trung ương 4 năm ngoái, Thái Kỳ, một thành viên khác của Thường vụ Bộ Chính trị, lại là người được đồn đoán sẽ kế nhiệm Tập. Continue reading ““Tam Nhân Bang” của Tập Cận Bình”

Công nghiệp vũ trụ: Biên giới mới tiếp theo của Trung Quốc

Nguồn: Kathleen Curlee và Sam Bresnick, “China’s Next Frontier,” Foreign Affairs, 14/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh đang thách thức Washington trong không gian vũ trụ như thế nào?

Sáng ngày 19/08 vừa qua, ngành công nghiệp vũ trụ Trung Quốc đã vượt qua một ngưỡng cửa quan trọng. Ngay sau khi công ty hàng không vũ trụ LandSpace của Trung Quốc phóng một tên lửa ở vùng tây bắc nước này, tầng đẩy của nó – phần cần thiết để đưa tên lửa vào quỹ đạo – đã tách rời thành công và hạ cánh trở lại Trái Đất. Đây là lần đầu tiên một công ty Trung Quốc thu hồi tên lửa trên đất liền, và sự kiện này diễn ra sáu tuần sau lần thu hồi tên lửa đầu tiên của quốc gia này, do nhà thầu không gian quốc doanh hàng đầu của Trung Quốc thực hiện trên Biển Đông. Những sự kiện này đánh dấu bình minh của kỷ nguyên phóng tên lửa tái sử dụng tại Trung Quốc – một năng lực sẽ giải phóng tiềm năng to lớn cho ngành công nghiệp vũ trụ đang bùng nổ của nước này. Continue reading “Công nghiệp vũ trụ: Biên giới mới tiếp theo của Trung Quốc”

Trục nổi dậy Iran – Triều Tiên – Nga – Trung Quốc bước vào cuộc chiến

Nguồn: Andrea Kendall-Taylor và Richard Fontaine, “The Axis of Upheaval Goes to War”, Foreign Affairs, 16/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ngày 17/7, một tên lửa của Iran đã đánh trúng Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti tại Jordan, khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng và bốn người khác bị thương. Cuộc tấn công có độ chính xác khác thường. Trong những tuần sau đó, giới chức Mỹ phát hiện rằng trước cuộc tấn công, Tehran đã nhận được những hình ảnh vệ tinh có độ phân giải cao về căn cứ này, có thể giúp xác định mục tiêu chính xác hơn. Sau cuộc tấn công, Iran tiếp tục nhận được những hình ảnh khác, có khả năng hỗ trợ nước này đánh giá thiệt hại và điều chỉnh các đòn tấn công trong tương lai. Những hình ảnh đó đến từ các thực thể Trung Quốc. Continue reading “Trục nổi dậy Iran – Triều Tiên – Nga – Trung Quốc bước vào cuộc chiến”

Chiến lang đội lốt cừu: Ngoại giao cấp địa phương của Trung Quốc tại Australia

Nguồn: John Fitzgerald, “Wolf Warriors in Sheep’s Clothing: China’s New Subnational Diplomacy in Australia,” The Diplomat, 13/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các quan chức ngoại giao của Bắc Kinh đang sử dụng chính ngôn từ của chính phủ Albanese để gây sức ép, buộc các chính quyền và cộng đồng địa phương phải đáp ứng những yêu cầu của họ.

Đối với chính phủ Trung Quốc, ngoại giao không chỉ đơn thuần là phương tiện để vun đắp quan hệ quốc tế và thúc đẩy lợi ích quốc gia. Nó còn là một công cụ để duy trì chế độ. Với vai trò này, ngoại giao có thể mang hình thức can thiệp mang tính cưỡng ép vào công việc nội bộ của các quốc gia khác, nhằm dập tắt những hành vi hoặc lời chỉ trích bị coi là thù địch với Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Thực tế, việc sử dụng các đại diện ngoại giao để bảo đảm sự tuân thủ đối với các mục tiêu của ĐCSTQ là một đặc điểm nổi bật trong quan hệ cấp địa phương của Trung Quốc với các chính quyền và cộng đồng tại Australia. Continue reading “Chiến lang đội lốt cừu: Ngoại giao cấp địa phương của Trung Quốc tại Australia”

Đằng sau sự bành trướng quân sự của Trung Quốc tại Đông Nam Á

Nguồn: Lucas Myers, “China’s Military Expansion in Southeast Asia Masks a More Complicated Reality”, War on the Rocks, 15/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Thông báo của Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 29/9 về việc thành lập một “trung tâm huấn luyện và hỗ trợ chung” tại sân bay Ban Keun ở Lào đã thu hút sự chú ý đến sự hiện diện quân sự ngày càng mở rộng của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tại Đông Nam Á. Mặc dù Trung Quốc không gọi cơ sở này là một “căn cứ” và khẳng định nó “không nhằm vào bất kỳ bên thứ ba nào”, đây vẫn là cơ sở quân sự đầu tiên ở nước ngoài tập trung vào sức mạnh không quân mà Bắc Kinh công khai thừa nhận. Ban Keun, cùng với Djibouti và Căn cứ Hải quân Ream ở Campuchia, đang tạo thành những mắt xích trong mạng lưới cơ sở hạ tầng an ninh ngày càng mở rộng của Trung Quốc ở nước ngoài. Continue reading “Đằng sau sự bành trướng quân sự của Trung Quốc tại Đông Nam Á”

Quân ủy Trung ương Trung Quốc sẽ còn “rỗng ruột” đến bao giờ?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “How long will China’s top military body remain hollowed out?,” Nikkei Asia, 15/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến dịch thanh lọc lòng trung thành của Tập đã làm trống rỗng bộ máy chỉ huy quân đội Trung Quốc trong lúc một cuộc họp quan trọng đang đến gần.

Trung tâm đầu não của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc – nơi đưa ra những quyết định cuối cùng về việc triển khai quân đội – hiện vẫn trong tình trạng thiếu hụt nhân sự nghiêm trọng.

Sau một loạt cuộc thanh trừng sâu rộng, Quân ủy Trung ương, cơ quan quân sự tối cao giám sát Quân Giải phóng Nhân dân, giờ đây không còn một sĩ quan nào có thể trực tiếp chỉ huy quân đội trên thực địa. Continue reading “Quân ủy Trung ương Trung Quốc sẽ còn “rỗng ruột” đến bao giờ?”

Ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc ngày càng mất sức hút

Nguồn: Brahma Chellaney, “China’s Panda Diplomacy Is Losing Its Charm”, Project Syndicate, 14/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong chuyến thăm Washington gần đây, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thông báo rằng Trung Quốc sẽ gửi một cặp gấu trúc lớn có khả năng sinh sản đến Vườn thú Atlanta. Hai “sứ giả hữu nghị” mang tên Bình Bình và Phúc Song đã đến nơi chỉ vài ngày sau đó. Đây hoàn toàn không phải lần đầu tiên Trung Quốc sử dụng loài gấu mang tính biểu tượng của mình như một công cụ quyền lực mềm. Thông qua việc cho các vườn thú nước ngoài mượn gấu trúc, Bắc Kinh tìm cách xây dựng hình ảnh Trung Quốc không phải là một con rồng đáng sợ, mà là một quốc gia mạnh mẽ nhưng đáng yêu và dễ mến. Continue reading “Ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc ngày càng mất sức hút”

Trung Quốc và Ấn Độ có nhiều mục tiêu tương đồng tại Nam Á

Nguồn: Chietigj Bajpaee, “China and India Want Much the Same Things From South Asia”, Foreign Policy, 14/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Hội nghị thượng đỉnh BRICS diễn ra tháng trước đã đánh dấu đỉnh cao của quá trình tái thiết lập quan hệ Trung Quốc – Ấn Độ đang diễn ra. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có chuyến thăm Ấn Độ đầu tiên sau gần bảy năm để tham dự hội nghị. Chuyến thăm này diễn ra sau khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đến Trung Quốc vào năm ngoái, cũng là chuyến thăm đầu tiên của ông sau bảy năm, để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tại Thiên Tân.

Quá trình bình thường hóa một phần quan hệ giữa hai nước diễn ra sau cuộc xung đột biên giới năm 2020, đợt đụng độ nghiêm trọng nhất giữa hai quốc gia trong hơn bốn thập kỷ. Những bước đi nhằm khôi phục quan hệ bao gồm nối lại các chuyến bay thẳng, nới lỏng hạn chế về thị thực và đầu tư. Ngay cả vấn đề biên giới vốn dai dẳng và khó giải quyết cũng đã ghi nhận những tiến triển thực chất. Điều này được thể hiện qua cuộc gặp hồi tháng Tám giữa Cố vấn An ninh Quốc gia Ấn Độ Ajit Doval và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, khi hai bên đạt được đồng thuận tám điểm trong khuôn khổ cơ chế Đại diện Đặc biệt. Cũng trong tháng đó, hoạt động thương mại qua ba cửa khẩu biên giới đã được nối lại sau sáu năm gián đoạn. Continue reading “Trung Quốc và Ấn Độ có nhiều mục tiêu tương đồng tại Nam Á”

Trung Quốc không cần xâm lược vẫn kiểm soát được Đài Loan

Nguồn: Michael Poznansky và Ian Easton, “China Doesn’t Need to Invade Taiwan to Control It,” Foreign Policy, 06/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một chiến thắng chính trị không đổ máu có thể là bài toán hóc búa hơn nhiều cho Washington.

Hiện nay đang có những cuộc tranh luận nảy lửa về việc liệu Mỹ có nên và có thể bảo vệ Đài Loan trong trường hợp hòn đảo này bị Trung Quốc tấn công quân sự hay không. Tuy nhiên, dòng sự kiện có thể diễn ra theo một cách khác, không liên quan đến một cuộc phong tỏa kịch tính hay một cuộc đổ bộ xâm lược: đó là sự chuyển hướng liên minh không dùng vũ lực, hoặc trong kịch bản tồi tệ nhất, là sự sáp nhập không đổ máu. Khi đó, một chính phủ dân cử ở Đài Bắc sẽ ký một hiệp ước thực chất là nhượng lại lãnh thổ Đài Loan cho Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Một chiến lược như vậy, được gọi bằng những từ ngữ mỹ miều như “thắng mà không cần đánh” hay “thống nhất trong hòa bình,” chính là kết quả mà Bắc Kinh mong muốn nhất. Còn Washington lại chưa hề chuẩn bị cho điều này. Continue reading “Trung Quốc không cần xâm lược vẫn kiểm soát được Đài Loan”

Quan hệ Nhật-Trung khó tan băng tại thượng đỉnh APEC năm nay

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “A thaw in Japan-China ties at APEC remains elusive,” Nikkei Asia, 08/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thông điệp của Ngoại trưởng Trung Quốc khiến nhiều người phải tự hỏi nên hiểu thế nào cho đúng?

Những phát biểu của Vương Nghị vào cuối tháng trước với cựu Ngoại trưởng Nhật Bản Takeshi Iwaya tại Bắc Kinh đã làm dấy lên vô số đồn đoán về ý định thực sự của nhà ngoại giao hàng đầu Trung Quốc.

Khi ấy, Iwaya là người dẫn đầu một phái đoàn kinh tế của Hiệp hội Xúc tiến Thương mại Quốc tế Nhật Bản, một tổ chức lâu đời có mục đích tăng cường giao thương và trao đổi kinh tế giữa hai nước. Continue reading “Quan hệ Nhật-Trung khó tan băng tại thượng đỉnh APEC năm nay”

Ý nghĩa đằng sau căn cứ không quân mới của Trung Quốc tại Lào

Nguồn: Hunter Marston, “What to make of China’s new air facility in Laos”, The Interpreter, 08/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Thông báo về một cơ sở quân sự mới do Trung Quốc tài trợ tại Lào nhằm huấn luyện phi công không quân nước này đã làm dấy lên câu hỏi liệu nơi đây có hoạt động trên thực tế như một căn cứ quân sự của Trung Quốc hay không, và nó có thể mở rộng khả năng triển khai sức mạnh của Bắc Kinh trên khắp khu vực như thế nào.

Trung tâm Huấn luyện và Hỗ trợ Chung kiêm Học viện Hàng không Hữu nghị Trung Quốc – Lào nằm tại Sân bay Ban Keun, cách Viêng Chăn khoảng 50 km về phía bắc. Bộ Quốc phòng Trung Quốc nhấn mạnh rằng cơ sở mới sẽ được sử dụng để huấn luyện phi công Không quân Lào, tăng cường “hợp tác quân sự thực chất” và thúc đẩy “hòa bình và ổn định khu vực”. Tuyên bố chính thức của phía Trung Quốc cũng nói thêm rằng trung tâm huấn luyện này “không nhằm vào bất kỳ bên thứ ba nào”. Continue reading “Ý nghĩa đằng sau căn cứ không quân mới của Trung Quốc tại Lào”

Trung Quốc bước vào thời kỳ suy thoái kéo dài?

Nguồn: Carl Minzner, “China’s Long Twilight”, Foreign Affairs, 05/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong những năm bùng nổ của thời kỳ cải cách, từ năm 1978 đến đầu những năm 2000, Trung Quốc là một đất nước tràn đầy sức lao động. Tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động, từ 15 đến 64 tuổi, tăng từ 57% vào năm 1978 lên mức đỉnh gần 75% vào năm 2010. Lực lượng này đã xây dựng đường sá, nhà máy, khu chung cư và doanh nghiệp, tạo động lực cho ba thập kỷ tăng trưởng gần 10% mỗi năm, giúp quy mô nền kinh tế tăng gấp 20 lần.

Nhưng trong thập kỷ qua, xu hướng này đã đảo chiều. Chính sách một con của Bắc Kinh, cùng những lực lượng xã hội vốn đã kéo mức sinh ở Đông Á xuống mức thấp lịch sử, đã khiến tỷ lệ sinh của Trung Quốc nằm dưới mức thay thế suốt ba thập kỷ, làm cạn dần nguồn nhân lực từng thúc đẩy sự trỗi dậy của đất nước. Tổng dân số Trung Quốc đạt đỉnh 1,4 tỷ người vào năm 2021 và hiện giảm từ ba đến bốn triệu người mỗi năm, tương đương với việc mất đi một thành phố cỡ Los Angeles mỗi năm. Continue reading “Trung Quốc bước vào thời kỳ suy thoái kéo dài?”

Bài học về quản trị AI từ thảm họa Hiroshima và Nagasaki

Nguồn: Hiroyuki Akita, “Hiroshima and Nagasaki disasters offer lesson for AI governance”, Nikkei Asia, 04/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Việc ngăn chặn thảm họa do công nghệ gây ra đòi hỏi phản ứng nhanh hơn nhiều so với quá trình kiểm soát vũ khí hạt nhân.

Kiểm soát trí tuệ nhân tạo song song với việc khai thác công nghệ này vì sự thịnh vượng của nhân loại đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất của thế kỷ 21. Tại cuộc gặp thượng đỉnh ngày 24/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí tiếp tục thảo luận về vấn đề này.

Hai cường quốc có những tính toán chiến lược khác nhau đối với AI. Mỹ, quốc gia hiện đang dẫn đầu cuộc đua công nghệ, tỏ ra thận trọng trước việc áp đặt các quy định có thể kìm hãm sự phát triển của lĩnh vực này. Trong khi đó, Trung Quốc hy vọng bắt kịp bằng cách đi đầu trong việc thiết lập những quy tắc có lợi cho mình. Đây chính là lý do ông Tập Cận Bình nhấn mạnh sự cần thiết của việc quản trị AI trong chuyến thăm Mỹ. Continue reading “Bài học về quản trị AI từ thảm họa Hiroshima và Nagasaki”

Trung Quốc ứng phó với cú sốc dầu mỏ như thế nào?

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “How China Managed the Oil Shock,” Foreign Policy, 02/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh chọn dồn tác động lên các nhà máy lọc dầu thay vì người dân.

Kể từ khi tình trạng mà Cơ quan Năng lượng Quốc tế gọi là “đợt gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu” xảy ra vào tháng 2, Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, với hơn 90% lượng nhập khẩu qua đường biển – đã không vội vã tranh mua từng thùng dầu thay thế. Đến tháng 6, tức bốn tháng sau khi nguồn cung bị gián đoạn, Trung Quốc đã cắt giảm lượng dầu thô nhập khẩu xuống mức thấp nhất trong gần một thập kỷ. Bắc Kinh chỉ bắt đầu thận trọng khôi phục nhập khẩu dầu thô vào tháng 7, nhưng đà phục hồi mua sắm vẫn yếu trong suốt tháng 8 và tháng 9, thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng. Continue reading “Trung Quốc ứng phó với cú sốc dầu mỏ như thế nào?”