Tag: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thế giới hôm nay: 18/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tư lệnh quân đội Iran thề sẽ phản ứng “quyết liệt” đối với vụ sát hại Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của nước này. Larijani là gương mặt đại diện công khai nhất của chế độ và đã điều hành các cuộc đàm phán hạt nhân với Mỹ. Trước đó, truyền thông nhà nước Iran xác nhận rằng các cuộc không kích của Israel đã giết chết cả ông và Gholamreza Soleimani, người đứng đầu lực lượng dân quân Basij thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Phản ứng đó bắt đầu bằng việc Iran tấn công Tel Aviv bằng các đầu đạn chùm, làm hai người thiệt mạng. Israel tiếp tục tấn công Lebanon, giết chết ít nhất sáu người ở Beirut, theo chính quyền địa phương. Mỹ cho biết họ đã tấn công các địa điểm tên lửa của Iran gần Eo biển Hormuz. Giá dầu thô Brent giảm nhẹ, xuống dưới mức 103 USD/thùng, sau khi Iraq đồng ý nối lại xuất khẩu dầu qua Thổ Nhĩ Kỳ, tránh eo biển này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 18/03/2026”

Nước Mỹ và lời nguyền của những ‘cuộc chiến tầm trung’

Nguồn: Robert D. Kaplan, “The Curse of Middle-Sized Wars,” Foreign Affairs, 11/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại Iran, Trump có nguy cơ rơi vào cái bẫy quen thuộc.

Năm 1988, nhà sử học quân sự James Stokesbury nhận định rằng các nền dân chủ tham chiến tốt nhất trong hai trường hợp: một là những cuộc chiến nhỏ, dành riêng cho giới “chuyên nghiệp” và không dính líu đến công dân bình thường; hai là những cuộc chiến thực sự lớn nhằm huy động toàn xã hội. Ông nói thêm, những nền dân chủ này “gặp vấn đề rất lớn khi cố gắng tiến hành một cuộc chiến tầm trung, nơi một số người ra trận còn những người khác ở nhà.”

Những cuộc chiến tầm trung (middle-sized war) đủ lớn để gây ra sự tàn phá và đổ máu kinh hoàng, nhưng lại đủ nhỏ để không đòi hỏi toàn bộ hậu phương phải tham gia. Không nên nhầm lẫn chúng với điều mà nhà lý luận quân sự Carl von Clausewitz gọi là chiến tranh hạn chế (limited war), trong đó mục tiêu thường chỉ là gây tổn thất cho kẻ thù chứ không phải tiêu diệt họ hoàn toàn. Chiến tranh hạn chế là có chủ đích từ trước, trong khi chiến tranh tầm trung lại bùng phát từ những gì ban đầu được dự định chỉ là một cuộc chiến nhỏ. Các tướng lĩnh và nhà lãnh đạo chính trị biết họ đang làm gì trong một cuộc chiến hạn chế. Nhưng các nhà lãnh đạo Mỹ trong những cuộc chiến tầm trung ngày nay thì không. Continue reading “Nước Mỹ và lời nguyền của những ‘cuộc chiến tầm trung’”

17/03/1601: Cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đầu tiên

Nguồn: First St. Patrick’s Day parade, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1601, cuộc diễu hành đầu tiên được ghi nhận nhằm tôn vinh Ngày Lễ Thánh Patrick, vị thánh bảo trợ Ireland, đã được tổ chức tại nơi mà ngày nay là St. Augustine, Florida.

Các ghi chép cho thấy một cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đã diễn ra vào ngày 17/03/1601, tại nơi khi đó là một khu định cư thuộc địa của Tây Ban Nha, dưới sự chỉ đạo của linh mục quản xứ người Ireland ở thuộc địa này, Ricardo Artur. Hơn một thế kỷ sau, những người lính Ireland nhớ quê hương đang phục vụ trong quân đội Anh đã tổ chức diễu hành ở Boston vào năm 1737 và ở Thành phố New York vào tháng 03/1762. Continue reading “17/03/1601: Cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đầu tiên”

Thế giới hôm nay: 17/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump yêu cầu Trung Quốc lùi thời gian cuộc gặp với Tập Cận Bình “khoảng một tháng hoặc lâu hơn.” Tổng thống Mỹ cho biết ông muốn hoãn lại vì cuộc chiến ở Iran đòi hỏi ông phải ở lại Washington. “Không có mánh khóe nào” trong yêu cầu này, ông nói. Trước đó, Trump từng ám chỉ rằng thượng đỉnh Mỹ-Trung, vốn được lên kế hoạch bắt đầu vào ngày 31/03, sẽ bị hoãn lại trừ phi Trung Quốc giúp Mỹ mở cửa Eo biển Hormuz trở lại.

Tổng thống Mỹ cũng lên án các đồng minh đã từ chối yêu cầu hỗ trợ mở lại eo biển của ông. Đức, Ý, và Tây Ban Nha đã loại trừ khả năng tham gia vào các sứ mệnh quân sự, trong khi Australia, Pháp, và Nhật Bản không có ý định gửi tàu chiến. Về phần mình, Thủ tướng Anh cho biết ông đang theo đuổi một “kế hoạch khả thi” nhưng sẽ không “bị kéo vào một cuộc chiến rộng lớn hơn.” Trong một diễn biến khác, một máy bay không người lái đã tấn công đại sứ quán Mỹ tại Baghdad, thủ đô Iraq. Continue reading “Thế giới hôm nay: 17/03/2026”

Đài Loan không cần phải lựa chọn giữa Đại lục và Hoa Kỳ

Nguồn: Trịnh Lệ Văn (Cheng Li-wun), “Taiwan Doesn’t Have to Choose,” Foreign Affairs, ngày 03/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hòa bình xuyên eo biển đòi hỏi phải hợp tác với cả Bắc Kinh và Washington.

Trong thời kỳ bất ổn toàn cầu và cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, trách nhiệm duy trì hòa bình không chỉ thuộc về các cường quốc. Các quốc gia tầm trung và nhỏ có vị trí chiến lược đang tạo ra sức ảnh hưởng vượt xa quy mô của họ. Nếu biết sử dụng khả năng tự quyết và đòn bẩy một cách hiệu quả, họ có thể giảm bớt căng thẳng xung quanh các điểm nóng toàn cầu và giúp ngăn chặn xung đột khu vực hoặc thế giới.

Đài Loan chính là một nơi như vậy. Dù chỉ có khoảng 23 triệu dân, Đài Loan lại là cửa ngõ sống còn tiến ra Tây Thái Bình Dương. Nơi đây nằm dọc theo các tuyến đường biển thiết yếu của thương mại toàn cầu và là nước dẫn đầu trong một số lĩnh vực công nghệ tiên tiến, bao gồm chất bán dẫn, theo đó khiến hòn đảo này trở thành một phần không thể thiếu đối với hệ sinh thái đổi mới của thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn hay xung đột nào trong hoặc xung quanh Eo biển Đài Loan đều sẽ gây ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực, cản trở thương mại toàn cầu, đe dọa an ninh năng lượng, và phá vỡ các mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng công nghệ. Continue reading “Đài Loan không cần phải lựa chọn giữa Đại lục và Hoa Kỳ”

Thế giới hôm nay: 16/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump một lần nữa yêu cầu các quốc gia khác giúp Mỹ mở cửa Eo biển Hormuz. Vị tổng thống tiết lộ ông đang thảo luận với một số chính phủ về việc này, nhưng không nói rõ đó là những quốc gia nào. Australia và Nhật Bản tuyên bố họ không có kế hoạch cử tàu đến. Trump nói với tờ Financial Times rằng sẽ “rất tồi tệ cho tương lai của NATO” nếu các đồng minh không hỗ trợ Mỹ.

Chris Wright, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, cho biết cuộc chiến chống lại Iran “có khả năng” sẽ kết thúc trong vài tuần tới. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng “không có gì đảm bảo” giá năng lượng sẽ sớm giảm. Hôm nay, giá dầu đã tăng vượt mốc 106 USD/thùng, trước khi giảm trở lại mức khoảng 104 USD. Iran tiếp tục bắn tên lửa vào Israel và khu vực Vùng Vịnh. Sân bay Quốc tế Dubai cũng vừa đình chỉ các chuyến bay sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Continue reading “Thế giới hôm nay: 16/03/2026”

Tập tìm cách cân bằng quan hệ giữa gia tộc Khamenei và Mỹ

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi torn between long ties with Khameneis and US relations,” Nikkei Asia, 12/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bữa tối với món vịt quay Bắc Kinh năm 1989 đã giúp xây dựng quan hệ quân sự giữa Trung Quốc và Iran.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dường như đã lơ đãng trong suốt kỳ họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội) tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, một kỳ họp kéo dài 8 ngày kết thúc vào hôm nay (12/03).

Có vẻ như Tập bận tâm đến quan hệ song phương quan trọng nhất của đất nước ông, quan hệ với Mỹ, hơn là sự kiện chính trị lớn trong nước với sự tham dự của khoảng 3.000 đại biểu từ khắp Trung Quốc. Continue reading “Tập tìm cách cân bằng quan hệ giữa gia tộc Khamenei và Mỹ”

15/03/1965: Tổng thống Johnson kêu gọi quyền bầu cử bình đẳng

Nguồn: LBJ calls for equal voting rights, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1965, Tổng thống Lyndon B. Johnson đã phát biểu trước phiên họp Lưỡng viện Quốc hội Mỹ nhằm thúc giục việc thông qua đạo luật đảm bảo quyền bầu cử cho tất cả mọi người.

Sử dụng cụm từ “chúng ta sẽ vượt qua” (we shall overcome) mượn từ các nhà lãnh đạo người Mỹ gốc Phi đang đấu tranh cho quyền bình đẳng, Johnson tuyên bố rằng “mỗi công dân Mỹ đều phải có quyền bầu cử bình đẳng.” Ông cũng nhắc nhở cả nước rằng Tu chính án thứ 15, được thông qua sau Nội chiến Mỹ, đã trao cho mọi công dân quyền được bầu cử bất kể chủng tộc hay màu da. Nhưng các bang lại phớt lờ Hiến pháp và dựng lên những rào cản. Sự phân biệt đối xử xuất hiện dưới hình thức các bài kiểm tra về khả năng đọc viết, kiến thức, hoặc phẩm chất, được áp dụng duy nhất đối với người Mỹ gốc Phi nhằm ngăn cản họ đăng ký trở thành cử tri. Continue reading “15/03/1965: Tổng thống Johnson kêu gọi quyền bầu cử bình đẳng”

14/03/1794: Eli Whitney nhận bằng sáng chế cho máy tách hạt bông

Nguồn: Eli Whitney patents the cotton gin, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1794, nhà phát minh Eli Whitney đã được cấp Bằng sáng chế Mỹ số 72X cho cỗ máy sử dụng cơ năng để tách hạt khỏi sợi bông. Máy tách hạt bông của Whitney (trong tiếng Anh là “cotton gin,” với từ “gin” bắt nguồn từ “engine” nghĩa là máy móc) đã thúc đẩy sự bùng nổ của ngành sản xuất bông – và kéo theo đó là sự phát triển của chế độ nô lệ – suốt nửa đầu thập niên 1800.

Sinh ra ở Westborough, Massachusetts vào năm 1765, Whitney lớn lên trong một trang trại nhưng đã sớm bộc lộ tài năng về cơ khí và phát minh. Thời trẻ, ông đã tự tay chế tác gậy chống, trâm cài mũ, và phát minh ra một thiết bị để sản xuất đinh. Sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Yale (nay là Đại học Yale) vào năm 1792, ông đến sống tại đồn điền của Catherine Greene, góa phụ của vị anh hùng Cách mạng Mỹ là Tướng Nathanael Greene, ở gần Savannah, bang Georgia. Continue reading “14/03/1794: Eli Whitney nhận bằng sáng chế cho máy tách hạt bông”

Tại sao leo thang lại mang lại lợi thế cho Iran?

Nguồn: Robert A. Pape, “Why Escalation Favors Iran,” Foreign Affairs, 09/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ và Israel có thể đã hành động vượt quá khả năng của mình.

Những giờ đầu tiên của Chiến dịch Cuồng nộ Dữ dội (Epic Fury) – cuộc tấn công quân sự phối hợp giữa Mỹ và Israel nhắm vào Iran, được phát động vào ngày 28/02 – đã cho thấy tầm với phi thường của chiến tranh vũ khí chính xác hiện đại. Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhanh chóng tiêu diệt lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, cùng các chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và các quan chức tình báo chủ chốt, trong một đòn đánh mà Washington và Jerusalem mô tả là mang tính quyết định nhằm làm tê liệt cấu trúc chỉ huy của Tehran và gây bất ổn cho chế độ này. Continue reading “Tại sao leo thang lại mang lại lợi thế cho Iran?”

Thế giới hôm nay: 13/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính của Donald Trump, cho biết Mỹ sẽ tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt để cho phép các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga hiện đang lênh đênh trên biển, nhằm mục đích “thúc đẩy sự ổn định trên thị trường năng lượng toàn cầu.” Giấy phép này sẽ có hiệu lực đến ngày 11/04. Thị trường chứng khoán châu Á cũng đã giảm trong hôm nay sau khi dầu thô Brent, mức tiêu chuẩn toàn cầu, vọt lên hơn 100 USD/thùng.

Các nỗ lực cứu hộ đã được triển khai sau khi một máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ rơi tại Iraq. Lầu Năm Góc tuyên bố nguyên nhân không phải do “hỏa lực của địch hay quân mình bắn nhầm.” Trong khi đó, một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào một căn cứ quân sự ở khu vực Erbil, Iraq. Ở một diễn biến khác, Israel đã tiến hành một làn sóng tấn công mới vào Tehran và các mục tiêu của Hezbollah tại Lebanon. Continue reading “Thế giới hôm nay: 13/03/2026”

12/03/1968: Dầu mỏ được phát hiện ở Vịnh Prudhoe của Alaska

Nguồn: Oil discovered in Alaska’s Prudhoe Bay, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1968, dầu mỏ đã được phát hiện ở Vịnh Prudhoe – một khu vực hẻo lánh dọc theo bờ biển cực bắc của Alaska – khiến tiểu bang này thay đổi sâu sắc.

Khi Alaska gia nhập Mỹ vào năm 1959, đây là một vùng lãnh thổ nghèo nàn, cô lập và phụ thuộc vào trợ cấp liên bang. Đạo luật Lập quốc của Alaska quy định rằng tiểu bang này có quyền nhận 100 triệu mẫu Anh đất (hơn 400 triệu hecta) để phát triển theo ý muốn, hoàn toàn độc lập với chính phủ liên bang. Tom Marshall, một nhà địa chất dầu khí, đã đề xuất tiểu bang nên chọn khu vực North Slope, nằm ở bờ biển phía bắc của Alaska. Ông tin rằng họ có thể tìm thấy dầu ở Vịnh Prudhoe, một vùng đất bằng phẳng với lớp băng vĩnh cửu, giáp Bắc Băng Dương ở phía bắc và Dãy núi Brooks ở phía nam. Để bù đắp chi phí hoạt động ở một nơi khắc nghiệt như vậy, mỏ dầu sẽ phải cực kỳ lớn mới có thể sinh lời: ít nhất phải là một mỏ “tỷ thùng.” Continue reading “12/03/1968: Dầu mỏ được phát hiện ở Vịnh Prudhoe của Alaska”

Thế giới hôm nay: 12/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giá dầu tăng bất chấp việc Cơ quan Năng lượng Quốc tế tuyên bố sẽ giải phóng lượng dầu kỷ lục 400 triệu thùng từ kho dự trữ. Dầu thô Brent, mức tiêu chuẩn toàn cầu, đã tăng vọt trở lại trên 100 USD/thùng trong phiên giao dịch sớm tại châu Á. Việc phong tỏa Eo biển Hormuz đã làm giảm nguồn cung dầu toàn cầu khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, lực lượng an ninh của chế độ Iran, cảnh báo các nước hãy “chuẩn bị sẵn sàng cho mức giá dầu 200 USD một thùng.” Iran đã tấn công hai tàu chở dầu ở Vịnh Ba Tư, khiến chúng bốc cháy và làm ít nhất một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng. Tổng thống Iran cho biết Mỹ và Israel chỉ có thể chấm dứt chiến tranh nếu họ cam kết không gây hấn trong tương lai. Trong khi đó, Israel đã phát động một “làn sóng không kích diện rộng” nhắm vào Beirut, thủ đô của Lebanon. Continue reading “Thế giới hôm nay: 12/03/2026”

Trung Quốc đang quá tự tin trong quan hệ với Mỹ?

Nguồn: Thomas J. Christensen, “Will China Overplay Its Hand?,” Foreign Affairs, 06/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sự tự tin của Bắc Kinh có thể làm xáo trộn thượng đỉnh Trump-Tập như thế nào?

Cuối tháng này, Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ đến thăm Trung Quốc để tham dự một hội nghị thượng đỉnh quan trọng với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, cuộc gặp đầu tiên trong số có thể lên tới bốn cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo vào năm 2026. Hội nghị thượng đỉnh kéo dài ba ngày được lên kế hoạch ngay sau các cuộc thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo vào tháng 10/2025 bên lề Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại Busan, Hàn Quốc, nơi họ đạt được một thỏa thuận đình chiến mong manh nhằm xoa dịu căng thẳng kinh tế ngày càng leo thang trong quan hệ Mỹ-Trung. Cụ thể, Trump và Tập đã đồng ý từ bỏ, trong vòng một năm, nhiều biện pháp hà khắc mà hai nước đã áp đặt hoặc đe dọa áp đặt lên nhau trong những tháng trước đó. Mỹ lùi bước trước lời đe dọa áp thuế cao ngất ngưởng và đình chỉ việc mở rộng đáng kể số lượng các công ty Trung Quốc trong Danh sách Thực thể của Bộ Thương mại Mỹ, vốn giới hạn quyền tiếp cận của họ với các doanh nghiệp Mỹ vì lý do an ninh quốc gia hoặc chính sách đối ngoại. Về phần mình, Trung Quốc đã đảo ngược việc từ chối mua nông sản của Mỹ và dỡ bỏ các hạn chế sâu rộng đối với xuất khẩu khoáng sản thiết yếu mà Mỹ cùng nhiều nền kinh tế công nghiệp khác đang phụ thuộc vào. Nói ngắn gọn, thỏa thuận đưa hai nước trở lại khá gần với điểm xuất phát trước khi xung đột kinh tế bắt đầu vào đầu năm 2025. Continue reading “Trung Quốc đang quá tự tin trong quan hệ với Mỹ?”

Thế giới hôm nay: 11/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giá dầu lại tiếp tục trồi sụt, với dầu thô Brent giảm xuống còn khoảng 88 USD/thùng. Tờ Wall Street Journal đưa tin rằng Cơ quan Năng lượng Quốc tế, một nhóm các quốc gia tiêu thụ dầu, đã đề xuất giải phóng hàng trăm triệu thùng dầu từ kho dự trữ của các nước thành viên. Trong khi đó, Lầu Năm Góc tuyên bố đã “tiêu diệt” 16 tàu rải mìn của Iran gần Eo biển Hormuz. Các tàu chở dầu gần như đã ngừng đi qua eo biển này.

Mỹ và Israel tiếp tục nhắm vào các mục tiêu ở Iran. Israel cho biết họ đã tấn công các trung tâm chỉ huy quân sự ở Tehran. Trước thềm các cuộc tấn công mới, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố đây sẽ là những đợt tấn công “khốc liệt nhất” từ trước đến nay. Dù trước đó từng tuyên bố cuộc chiến sẽ sớm kết thúc, Donald Trump thề sẽ “tiến xa hơn” nếu Iran tiếp tục phong tỏa nguồn cung dầu. Israel cũng tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào Hezbollah ở Lebanon. Continue reading “Thế giới hôm nay: 11/03/2026”

Iran thách thức khi bổ nhiệm con trai Khamenei làm lãnh đạo tối cao

Nguồn: Ali Hashem, “Iran Signals Defiance by Naming Khamenei’s Son as Supreme Leader,” Foreign Policy, 08/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc bổ nhiệm Mojtaba Khamenei có ý nghĩa gì đối với tương lai của Iran?

Suốt nhiều năm, truyền thông đối lập và các nhà phân tích đã đồn đoán rằng Mojtaba Khamenei – người con trai hiếm khi lộ diện của Lãnh đạo Tối cao Iran Ali Khamenei vừa bị ám sát gần đây – có thể sẽ kế thừa chức vụ cao nhất tại Iran. Tuy nhiên, bên trong Iran, ý tưởng này lại nhạy cảm hơn rất nhiều.

Cộng hòa Hồi giáo Iran vốn dĩ được lập nên để chống lại chế độ cha truyền con nối. Cuộc cách mạng năm 1979 lật đổ Quốc vương Mohammad Reza Pahlavi không chỉ là một sự thay đổi chính trị; nó đánh dấu sự đoạn tuyệt với chế độ quân chủ. Tính chính danh của hệ thống mới xuất phát từ quyền lực của giới giáo sĩ, các thể chế cách mạng, và học thuyết velayat-e faqih, hay còn gọi là sự giám hộ của các học giả Hồi giáo. Đây là lý do tại sao việc chuyển giao quyền lực từ cha sang con lại gây ra tranh cãi vô cùng gay gắt. Continue reading “Iran thách thức khi bổ nhiệm con trai Khamenei làm lãnh đạo tối cao”

10/03/1906: Vụ nổ mỏ khiến 1.060 người thiệt mạng ở Pháp

Nguồn: Mine explosion kills 1,060 in France, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1906, một thảm họa mỏ kinh hoàng đã cướp đi sinh mạng của hơn 1.000 công nhân tại Courrieres, Pháp. Đám cháy dưới lòng đất đã gây ra một vụ nổ lớn, phá hủy gần như toàn bộ mê cung mỏ rộng lớn.

Mỏ than Courrieres ở miền bắc nước Pháp là một hệ thống mỏ phức tạp gần dãy núi Pas-de-Calais. Các đường hầm vào mỏ xuất phát từ một số thị trấn trong khu vực; có hơn 2.000 đàn ông và thiếu niên làm việc trong mỏ, đào than chủ yếu được sử dụng để sản xuất khí đốt. Continue reading “10/03/1906: Vụ nổ mỏ khiến 1.060 người thiệt mạng ở Pháp”

Thế giới hôm nay: 10/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump tuyên bố cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc “rất sớm,” nhưng đồng thời cũng nhấn mạnh nước Mỹ “sẽ còn tiến xa hơn nữa.” Ông thề sẽ giáng đòn mạnh hơn vào Iran nếu nước này tiếp tục phong tỏa nguồn cung dầu mỏ, và nói rằng chính quyền của ông có thể sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ đối với một số quốc gia nhất định để giảm giá dầu. Trước đó, Tổng thống Mỹ đã khẳng định rằng cuộc chiến “gần như đã hoàn toàn ngã ngũ.”

Giá dầu giảm và các thị trường chứng khoán châu Á phục hồi sau những bình luận của Trump. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn dầu mỏ toàn cầu, đã giảm xuống dưới 90 USD/thùng trong phiên giao dịch đầu giờ. Giá đã đạt gần 120 USD vào hôm qua, sau khi Iran thực sự đóng cửa Eo biển Hormuz. Chỉ số chứng khoán chuẩn của Hàn Quốc tăng vọt hơn 5%, trong khi của Nhật Bản tăng 3%, bù đắp cho những đợt giảm sâu ngày hôm qua. Continue reading “Thế giới hôm nay: 10/03/2026”

Mục tiêu tăng trưởng của Trung Quốc là một vấn đề toàn cầu

Nguồn: Ruchir Sharma, “China’s growth target is a global problem,” Financial Times, 09/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến dịch xuất khẩu ồ ạt của Bắc Kinh có thể gây bất ổn hơn cả thuế quan của Trump.

Trung Quốc xưa nay vốn nổi tiếng với nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng một cách quyết liệt; do đó, quyết định hạ mục tiêu GDP xuống 4,5-5% gần đây của nước này đã thu hút rất nhiều sự chú ý. Nhưng đây chỉ là một thay đổi nhỏ, và những kỳ vọng tăng trưởng phi lý của Trung Quốc vẫn ngày càng trở thành một vấn đề lớn đối với thế giới. Continue reading “Mục tiêu tăng trưởng của Trung Quốc là một vấn đề toàn cầu”

Thế giới hôm nay: 09/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mojtaba Khamenei được xướng tên làm lãnh đạo tối cao của Iran. Ông sẽ kế nhiệm cha mình, Ayatollah Ali Khamenei, người bị ám sát trong một cuộc không kích của Mỹ và Israel vào ngày 28/02 vừa qua. Việc Mojtaba lên nắm quyền là dấu hiệu thách thức rõ ràng nhất cho thấy chế độ của Iran vẫn đứng vững – ông được cho là có quan hệ mật thiết với các cơ quan an ninh. Quyết định bổ nhiệm này được đưa ra bởi Hội đồng Chuyên gia, một nhóm gồm 88 giáo sĩ được chế độ phê chuẩn.

Giá dầu tăng vọt qua mốc 110 đô la/thùng khi nguồn cung bị ách tắc ở Vùng Vịnh. Donald Trump gọi mức tăng này là “cái giá rất nhỏ phải trả.” Các thị trường chứng khoán trên toàn châu Á đều giảm rất mạnh vào hôm nay. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm hơn 8%; chỉ số Topix của Nhật Bản giảm 5%. Châu Á sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự hoảng loạn về năng lượng. Các hợp đồng chứng khoán tương lai của Mỹ cũng giảm trong phiên giao dịch sớm. Continue reading “Thế giới hôm nay: 09/03/2026”