Trung Đông cuối cùng sẽ không còn bị các cường quốc bên ngoài can thiệp

Nguồn: Stephen M. Walt, “The Middle East Is Finally on Its Own,” Foreign Policy, 16/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cuộc chiến Iran đang khép lại một thế kỷ các cường quốc can thiệp vào khu vực này.

Steve Simon từng nói những giấc mơ của Washington về việc “thay đổi diện mạo” Trung Đông đã thất bại trong quá khứ, đang thất bại ở hiện tại, và nếu chúng ta tiếp tục, chúng sẽ thất bại mãi mãi. Ông ấy nói đúng, nhưng tôi không nghĩ nước Mỹ sẽ tiếp tục những nỗ lực này, và những nước khác cũng vậy. Trái lại, chúng ta đang đi đến hồi kết của giai đoạn hơn một thế kỷ mà trong đó các thế lực bên ngoài chi phối những diễn biến tại khu vực, ngay cả khi họ không thể đạt được các mục tiêu chính của mình. Lần đầu tiên kể từ năm 1919, những gì xảy ra ở Trung Đông sẽ chủ yếu do chính các quốc gia trong khu vực quyết định. Cuộc chiến thất bại của Mỹ-Israel nhắm vào Iran là một bước ngoặt, nhưng nó chỉ đang đẩy nhanh những diễn biến vốn đã rõ ràng từ lâu. Quả vậy, các quốc gia ở Trung Đông rồi sẽ phải tự lực cánh sinh. Continue reading “Trung Đông cuối cùng sẽ không còn bị các cường quốc bên ngoài can thiệp”

Lebanon đã trở thành chiến trường của Trung Đông như thế nào?

Nguồn: Jackie Northam, “How Lebanon Became the Middle East’s Battleground”, Foreign Policy, 13/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào giữa tháng 7/2006, biên tập viên phụ trách tin quốc tế của NPR cử tôi tới Beirut. Israel và Hezbollah đang giao chiến toàn diện sau khi các tay súng vượt biên từ Lebanon tấn công, giết chết tám binh sĩ Israel và bắt giữ thêm hai người. Bom Israel dội xuống các cảng, đường sá và cầu cống của Lebanon, trong khi Hezbollah bắn tên lửa như mưa xuống miền bắc Israel. Tin rằng nước mình đang chiếm thế thượng phong, Thủ tướng Israel Ehud Olmert muốn dứt điểm Hezbollah một lần cho xong và đã thuyết phục chính quyền George W. Bush trì hoãn lời kêu gọi ngừng bắn.

Khi đó tôi đang ở trong phòng khách sạn, thực hiện một bản tin cùng một phiên dịch viên người Lebanon, thì Ngoại trưởng Mỹ lúc bấy giờ là Condoleezza Rice xuất hiện trên TV, nói rằng cuộc xung đột là một cơ hội để định hình lại khu vực. Bà nói thêm rằng các cuộc tấn công, vốn đã khiến hơn 300 người Lebanon thiệt mạng và sau đó sẽ cướp đi sinh mạng của hơn 1.000 người ở Lebanon cùng 121 binh sĩ Israel, là “cơn đau đẻ của một Trung Đông mới”. Continue reading “Lebanon đã trở thành chiến trường của Trung Đông như thế nào?”

Có điện trước, sạch tính sau? Thế khó về an ninh năng lượng của Việt Nam

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Ngày 12/11/2026, Bộ Công Thương đã ký hợp đồng BOT cho Nhà máy Nhiệt điện Nam Định I công suất 1.200 MW, một dự án đã bị trì hoãn kéo dài, với nhà đầu tư Hàn Quốc TKG Taekwang. Nhà máy điện than này dự kiến đi vào hoạt động năm 2030. Nhà đầu tư cam kết tự chi trả để giảm lượng phát thải của nhà máy xuống xấp xỉ mức của một nhà máy điện khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Dù vậy, việc ký kết dường như khó dung hòa với cam kết phát thải ròng bằng không vào năm 2050 của Việt Nam.

Diễn biến này cũng đặt ra một câu hỏi then chốt: Việt Nam có thể dung hòa nhu cầu cấp bách về nguồn điện ổn định với cam kết dài hạn về chuyển dịch năng lượng sạch như thế nào? Continue reading “Có điện trước, sạch tính sau? Thế khó về an ninh năng lượng của Việt Nam”

Tập nhìn nhận Trump đang suy yếu như thế nào?

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “How Xi Sees a Weakened Trump,” Foreign Policy, 16/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bất ổn chính trị là mối nguy hơn là cơ hội đối với Bắc Kinh.

Cử tri đã giáng một đòn mạnh vào Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 03/11 vừa qua, khiến Đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội. Khi Trump một lần nữa gặp Tập Cận Bình trong tuần này, nhà lãnh đạo Trung Quốc giờ đây sẽ nhìn nhận vị tổng thống Mỹ đang suy yếu như thế nào?

Tôi tin rằng Tập về cơ bản sẽ không thay đổi đánh giá cá nhân của mình về Trump. Tuy nhiên, ông sẽ đánh giá lại khả năng của Trump trong việc định hình quan hệ Mỹ-Trung trong hai năm tới – cũng như mức độ mà hai nhà lãnh đạo có thể hiện thực hóa khuôn khổ mới cho quan hệ song phương mà họ đã thống nhất trong năm nay. Bắc Kinh có thể sẽ xem Trump là một vị tổng thống vẫn sẵn sàng đàm phán ở cấp độ cá nhân, nhưng ngày càng ít có khả năng thực hiện những cam kết chính trị lớn. Continue reading “Tập nhìn nhận Trump đang suy yếu như thế nào?”

Cú ngã của Jensen Huang và cuộc đua chính sách ngành AI Mỹ

Nguồn: Thẩm Dật, 逸语道破:谁在争夺美国AI政策的话语权?, Guancha, 13/11/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Ngày 11/11, Hội đồng quản trị (HĐQT) của Nvidia đã chấp thuận đơn từ chức của ông Jensen Huang khỏi các chức vụ Chủ tịch, Giám đốc điều hành (CEO) và thành viên HĐQT. Vậy, làn sóng tranh cãi xoay quanh sự ra đi của Jensen Huang rốt cuộc chỉ đơn thuần là một biến động nhân sự cấp cao trong doanh nghiệp, hay còn phản ánh cuộc đấu đá lợi ích sâu xa hơn bên trong ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) của Mỹ?

Trong số kỳ này của chương trình “Dật Ngữ Đạo Phá” (Lời ngay nói thẳng), Giáo sư Thẩm Dật thuộc Khoa Chính trị Quốc tế, Đại học Phúc Đán chỉ ra rằng, để hiểu rõ sự việc liên quan đến việc Jensen Huang rời Nvidia, không thể chỉ dừng lại ở những tranh cãi cá nhân hay cuộc điều tra về an ninh quốc gia. Quan trọng hơn là phải chú ý đến sự phân hóa lợi ích bên trong ngành công nghiệp AI của Mỹ, cũng như cách các doanh nghiệp tận dụng chính sách an ninh quốc gia để giành lấy lợi thế cạnh tranh. Continue reading “Cú ngã của Jensen Huang và cuộc đua chính sách ngành AI Mỹ”

Kỷ nguyên vô chính phủ dưới đáy biển đang đến gần

Nguồn: Elisabeth Braw, “The Coming Era of Undersea Anarchy,” Foreign Policy, 12/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc Thổ Nhĩ Kỳ cản trở xây dựng một tuyến cáp bình thường là dấu hiệu cho thấy sự sụp đổ rộng lớn hơn của trật tự đại dương.

Giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch là điều tốt cho khí hậu, đặc biệt khi hiện nay không có gì bảo đảm rằng nguồn dầu khí dồi dào ở Vịnh Ba Tư sẽ đến được nơi tiêu thụ. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi Hy Lạp và Cộng hòa Síp muốn lắp đặt một hệ thống kết nối – một tuyến cáp điện dưới đáy biển – để cung cấp điện cho cả hai quốc gia.

Chỉ có một vấn đề: Thổ Nhĩ Kỳ muốn giám sát dự án này với lập luận rằng tuyến cáp đi qua vùng biển của họ. Theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), lập luận đó là không đúng – nhưng hiện nay, nhiều quốc gia không còn quá bận tâm đến UNCLOS. Trên thực tế, chúng ta có thể đang chứng kiến một cuộc “chiếm đất” âm thầm – cả dưới đáy biển lẫn trên mặt nước. Continue reading “Kỷ nguyên vô chính phủ dưới đáy biển đang đến gần”

Tại sao cần có một hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập – Putin?

Nguồn: Charles Kupchan, “The Case for a Trump-Xi-Putin Summit”, Foreign Affairs, 13/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chỉ trong vài ngày tới, Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể sẽ tổ chức một cuộc gặp ba bên bên lề hội nghị Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) diễn ra vào tuần tới tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Theo Wall Street Journal, tháng trước Putin đã gợi ý về một cuộc đối thoại ba bên như một cơ hội để bàn cách chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine. Dù chưa có kế hoạch chính thức nào được công bố, chỉ riêng viễn cảnh về cuộc gặp này đã gây ra làn sóng lo ngại rộng khắp. Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski cảnh báo về nguy cơ lặp lại Hội nghị Yalta năm 1945, khi Tổng thống Mỹ Franklin Roosevelt và Thủ tướng Anh Winston Churchill nhượng bộ trước đòi hỏi của nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin về việc để Liên Xô thống trị Đông Âu. Thượng nghị sĩ Mỹ Chris Coons viết trên X: “Không thể có cuộc đàm phán nào về tương lai của Ukraine mà thiếu Ukraine trên bàn đàm phán, và cũng không thể có đàm phán thực chất chừng nào ông Trump còn liên tục tỏ ra yếu thế và khúm núm trước ông Tập và ông Putin.” Continue reading “Tại sao cần có một hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập – Putin?”

Khoảnh khắc ‘Yalta mới’ của Tập Cận Bình thành hình ở Thâm Quyến

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi Jinping’s ‘New Yalta’ moment takes shape in Shenzhen,” Nikkei Asia, 12/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhà lãnh đạo Trung Quốc muốn Tổng thống Mỹ phải mang ơn mình về mặt ngoại giao.

Công tác chuẩn bị đang được tiến hành để các nhà lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga gặp nhau bên lề hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) sắp tới tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ lớn của Trung Quốc ở tỉnh Quảng Đông.

Hội nghị thượng đỉnh APEC vào ngày 18 và 19 tháng 11 tới sẽ quy tụ các nhà lãnh đạo của 21 nền kinh tế trong khu vực, dự kiến có sự tham dự của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Continue reading “Khoảnh khắc ‘Yalta mới’ của Tập Cận Bình thành hình ở Thâm Quyến”

Chủ quyền dữ liệu, các luồng xuyên biên giới và cái giá của sự thận trọng

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

    • Ba mô hình đang định hình tranh luận toàn cầu về dữ liệu xuyên biên giới: mô hình dựa trên quyền của EU theo GDPR, cho phép chuyển dữ liệu dựa trên công nhận mức bảo vệ tương xứng hoặc bảo đảm hợp đồng, dưới sự giám sát độc lập; mô hình chủ quyền ưu tiên an ninh của Bắc Kinh, với các đánh giá do nhà nước tổ chức; và con đường trung dung, thân thiện với thương mại của Singapore, dựa trên chứng nhận quyền riêng tư quốc tế và DEPA.
    • Biến số quyết định là tính nhất quán: các quy tắc có tạo thành hệ thống rõ ràng hay chồng lấn, thiếu phối hợp, khiến một giao dịch phải chịu chi phí tuân thủ nhiều lần. Tính nhất quán pháp quy và khả năng tương tác — việc tuân thủ một khuôn khổ được khuôn khổ khác công nhận — là hai khái niệm trung tâm để đánh giá kiến trúc dữ liệu Việt Nam. Continue reading “Chủ quyền dữ liệu, các luồng xuyên biên giới và cái giá của sự thận trọng”

Mầm mống thảm họa tại Đài Loan

Nguồn: Rebecca Lissner và Mira Rapp-Hooper, “A Recipe for Disaster in Taiwan”, Foreign Affairs, 09/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Mới vài năm trước, Tổng thống Mỹ Joe Biden từng gây xôn xao khi công khai khẳng định chính quyền của ông sẽ bảo vệ Đài Loan nếu hòn đảo này bị Trung Quốc tấn công – một sự đi chệch khỏi chính sách “mơ hồ chiến lược” truyền thống của Mỹ, theo đó Washington không cam kết thực hiện bất kỳ hành động cụ thể nào. Thế nhưng vào tháng 5, Tổng thống Donald Trump lại gây bão khi đưa ra một lập trường hoàn toàn khác. Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình, ông mô tả Đài Loan là “một con bài thương lượng rất tốt” trong các thỏa thuận với Bắc Kinh và trầm ngâm rằng hòn đảo này nằm sát Trung Quốc nhưng lại cách xa nước Mỹ, ám chỉ lợi ích của Mỹ ở Đài Loan là không đáng kể. Động thái này của Trump dường như đã xác nhận điều mà nhiều nhà quan sát châu Á lo sợ: vị tổng thống Mỹ này sẵn sàng nới lỏng cam kết với Đài Loan để củng cố quan hệ với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình. Continue reading “Mầm mống thảm họa tại Đài Loan”

Mối nguy từ một Trump “Vịt què”

Nguồn: Daniel W. Drezner và Elizabeth N. Saunders, “The Dangers of a Lame-Duck Trump,” Foreign Affairs, 04/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tổng thống Mỹ sẽ đi xa tới đâu để tạo ra hòa bình – và chiến tranh?

Sau khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ kết thúc, Tổng thống Mỹ Donald Trump giờ đây đã rơi vào vị thế “vịt què” (lame duck). Những tổng thống ở nhiệm kỳ hai khi mất quyền kiểm soát Quốc hội thường phải đối mặt với một thực tế: thời gian dành cho các đạo luật mang dấu ấn cá nhân hoặc những sáng kiến đối nội của họ đã trôi qua. Khi nghĩ về di sản của mình, các tổng thống “vịt què” thường chuyển hướng sang chính sách đối ngoại, nơi quyền lực tổng thống cho phép họ hành động tự do hơn mà ít bị cản trở bởi những rắc rối chính trị trong nước. Việc một tổng thống ở giai đoạn cuối nhiệm kỳ theo đuổi một mục tiêu lớn ở nước ngoài không phải là điều hiếm gặp. Chẳng hạn, Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã dốc nhiều tâm sức vào việc thúc đẩy một thỏa thuận cuối cùng cho xung đột Israel-Palestine trong những ngày cuối nhiệm kỳ. Continue reading “Mối nguy từ một Trump “Vịt què””

Ý nghĩa đích thực của quyền lực là gì?

Nguồn: David Sacks, “The True Meaning of Power”, Foreign Affairs, 06/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

“Chính trị quốc tế, cũng như mọi hình thức chính trị khác, đều là cuộc đấu tranh giành quyền lực”. Hans Morgenthau đã viết câu này tại bàn làm việc của mình ở Chicago vào buổi đầu Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ và Liên Xô bắt đầu bước vào cuộc cạnh tranh không hồi kết nhằm giành quyền thống trị toàn cầu. Cuốn Politics Among Nations (Chính trị giữa các quốc gia) mà Morgenthau sau đó hoàn thành nhanh chóng trở thành giáo trình về quan hệ quốc tế được sử dụng rộng rãi nhất tại Mỹ, đồng thời đặt nền móng cho một khuôn khổ tư tưởng mang tên chủ nghĩa hiện thực – học thuyết đã định hướng cho nhiều thế hệ học giả và nhà hoạch định chính sách. Continue reading “Ý nghĩa đích thực của quyền lực là gì?”

Kinh tế Trung Quốc: Tại sao biết bệnh nhưng không chữa?

Nguồn: Oliver Melton và Logan Wright, “China’s Economics of Denial,” Foreign Affairs, 05/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lý thuyết về thành công của Bắc Kinh khi đối mặt với thất bại.

Bắc Kinh đã chẩn đoán chính xác những vấn đề kinh tế cấp bách nhất của mình. Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thừa nhận rằng nền kinh tế nước này phụ thuộc quá nhiều vào đầu tư và xuất khẩu, còn tình trạng tiêu dùng hộ gia đình liên tục yếu là mối đe dọa cốt lõi đối với tăng trưởng trong tương lai. Giới lãnh đạo cũng biết rằng mô hình tăng trưởng mất cân bằng này sẽ tiếp tục gây ra những xích mích thương mại với cả các nền kinh tế phát triển lẫn mới nổi. Họ biết ngày càng có nhiều chuyên gia kinh tế, bao gồm cả nhiều tiếng nói thầm lặng ở Trung Quốc, cảnh báo rằng nếu Bắc Kinh không sớm thực hiện những thay đổi lớn, Trung Quốc sẽ phải đối mặt với tốc độ tăng trưởng ngày càng chậm, các tranh chấp thương mại liên tiếp và thu nhập hộ gia đình trì trệ. Continue reading “Kinh tế Trung Quốc: Tại sao biết bệnh nhưng không chữa?”

Ai sẽ là người kế nhiệm Tập Cận Bình?

Nguồn: Đặng Duật Văn, “Who Will Succeed Xi Jinping?”, Foreign Policy, 06/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi Tập Cận Bình phá vỡ các thông lệ chính trị và công khai cho thấy ông không có ý định tuân thủ giới hạn hai nhiệm kỳ đối với chức vụ Chủ tịch nước và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), vấn đề ai sẽ kế nhiệm ông đã thu hút sự quan tâm đặc biệt. Tập đã thanh trừng một số nhân vật từng được xem là ứng viên tiềm năng cho vị trí kế nhiệm. Tuy nhiên, ông cũng ngày càng lớn tuổi và, ngay cả khi muốn tiếp tục nắm giữ quyền lực, có thể sẽ thấy việc lựa chọn một người mà mình tin tưởng để chuyển giao quyền lãnh đạo là phương án dễ dàng hơn. Continue reading “Ai sẽ là người kế nhiệm Tập Cận Bình?”

Mối thâm thù bí mật đã châm ngòi cho chiến dịch quản lý đảng của Tập

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “How a secret feud ignited Xi Jinping’s governance drive,” Nikkei Asia, 05/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lời cảnh báo từng được đưa ra với Giang Trạch Dân vào năm 2014. Giờ đây, tình trạng hỗn loạn lại một lần nữa bao trùm Quân Giải phóng Nhân dân.

Chiến dịch siết chặt kỷ luật trong Đảng của Tập Cận Bình bắt đầu không lâu sau khi ông trở thành nhà lãnh đạo tối cao của Trung Quốc cách đây 12 năm. Tuy nhiên, đằng sau chiến dịch này luôn tồn tại một cuộc đấu tranh quyền lực âm thầm.

Tháng 12/2014, trong chuyến thị sát tỉnh Giang Tô, Tập công khai kêu gọi đưa việc quản lý nghiêm minh Đảng cầm quyền trở thành một trong bốn nguyên tắc chỉ đạo. Việc ông lựa chọn chính quê hương của người tiền nhiệm Giang Trạch Dân để truyền tải thông điệp này không phải là ngẫu nhiên. Continue reading “Mối thâm thù bí mật đã châm ngòi cho chiến dịch quản lý đảng của Tập”

Niềm tin như một hạ tầng: An ninh mạng và chính trị của khả năng chống chịu số

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Estonia và Singapore tổ chức an ninh mạng chủ yếu qua các thiết chế dân sự. Cơ quan Hệ thống Thông tin Estonia (RIA) vận hành trong hệ thống quản trị số dân sự, còn Cơ quan An ninh mạng Singapore (CSA) hoạt động dưới cấu trúc chính phủ trung ương và bộ phụ trách lĩnh vực số. Cả hai xem khả năng chống chịu số là trách nhiệm chung giữa nhà nước, doanh nghiệp và xã hội, không đơn thuần là phần mở rộng của quyền lực cảnh sát.
      • Khả năng chống chịu quan trọng hơn bảo vệ tuyệt đối. Khung NIST CSF 2.0 tổ chức quản trị an ninh mạng qua sáu chức năng: Quản trị, Nhận diện, Bảo vệ, Phát hiện, Ứng phó và Phục hồi. Điều này phản ánh nguyên tắc rằng không hệ thống nào hoàn toàn bất khả xâm phạm; chất lượng an ninh nằm cả ở năng lực phát hiện sớm, cô lập sự cố, duy trì hoạt động thiết yếu và phục hồi có kiểm chứng. Continue reading “Niềm tin như một hạ tầng: An ninh mạng và chính trị của khả năng chống chịu số”

Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc

Nguồn: Joel Wuthnow, “The Limits of China’s Self-Sufficiency,” Foreign Affairs, 02/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao tình trạng mất an ninh lương thực ở đại lục có thể ngăn chặn một cuộc chiến với Đài Loan?

Khi đánh giá nguy cơ xảy ra xung đột ở eo biển Đài Loan, các nhà phân tích thường tập trung vào một vài rủi ro rõ ràng mà Trung Quốc sẽ phải đối mặt – cụ thể là thất bại quân sự, suy thoái kinh tế, và việc hạn chế nhập khẩu dầu mỏ cũng như công nghệ. Tất cả những yếu tố này đều quan trọng, nhưng một điểm yếu khác nghiêm trọng không kém lại thường bị bỏ qua: sự phụ thuộc của Trung Quốc vào đậu nành nhập khẩu.

Bắc Kinh nhận thức được rủi ro này. Tại Đại hội Đảng lần thứ 20 vào năm 2022, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã xác định “đảm bảo an ninh lương thực, tài nguyên năng lượng, và các chuỗi cung ứng công nghiệp trọng yếu” là những vấn đề cốt lõi đối với an ninh quốc gia và ổn định xã hội. An ninh lương thực – được ưu tiên xếp đầu tiên một cách có chủ ý – là một vấn đề đặc biệt nhạy cảm đối với 1,4 tỷ dân của Trung Quốc: khoảng 15% dân số nước này hiện nay từng sống qua nạn đói năm 1959-1961, thảm kịch đã cướp đi sinh mạng của khoảng 30 triệu người. Continue reading “Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc”

Iran vừa đàm phán hòa bình, vừa chuẩn bị cho chiến tranh

Nguồn: Ashkan Hashemipour, “Iran Is Talking Peace but Preparing for War”, Foreign Policy, 03/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tuần trước, một phái đoàn gồm các quan chức cấp cao của Ả Rập Saudi, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã đến Tehran, nơi họ gặp phái đoàn Iran do Mohsen Rezaei dẫn đầu. Rezaei, cựu tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), hiện đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC). SNSC là cơ quan ra quyết định cao nhất của đất nước, quy tụ các lãnh đạo IRGC và quân đội chính quy, cùng đại diện của Lãnh tụ Tối cao và các quan chức dân cử. Tham gia cuộc gặp cùng Rezaei còn có Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Continue reading “Iran vừa đàm phán hòa bình, vừa chuẩn bị cho chiến tranh”

AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng

Nguồn: Priya Satia, “AI Isn’t a Revolution—Yet,” Foreign Policy, 30/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giống như những gì người Anh từng làm với động cơ hơi nước, công chúng Mỹ có thể định hình cách công nghệ mới lan truyền.

Đã có lúc, vào những năm 1980, Cách mạng Công nghiệp đánh mất vị thế là một “cuộc cách mạng.” Các thước đo định lượng mới khi ấy có thể giáng cấp cuộc chuyển đổi kinh tế thế kỷ 18 của nước Anh xuống thành một “quá trình” dài hạn, kém hào quang hơn. Đơn giản là vì nó diễn ra quá chậm và trong quá ít lĩnh vực, không đủ để dùng một thuật ngữ mang hàm ý về sự lột xác hoàn toàn chỉ sau một đêm. Continue reading “AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng”

Những kẻ thù từ bên trong của Triều Tiên

Nguồn: Jieun Baek, “North Korea’s Enemies Within”, Foreign Affairs, 30/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm 2015, nhà ngoại giao Triều Tiên Thae Yong Ho nhận được một nhiệm vụ bất thường. Kim Jong Chol, anh trai của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, sẽ đến London để tham dự một buổi hòa nhạc của Eric Clapton, và Thae, khi ấy đang công tác tại London, được giao nhiệm vụ chăm sóc ông. Việc trực tiếp phục vụ gia đình cầm quyền là một vinh dự đối với các quan chức Triều Tiên và gia đình họ, vì vậy Thae nghĩ rằng hai con trai mình sẽ rất ấn tượng.

Trái với mong đợi của Thae, hai người con trai lại vô cùng phẫn nộ. Họ nói với cha rằng người dân Triều Tiên bình thường có thể bị đuổi khỏi đại học, thậm chí chịu những hình phạt nghiêm trọng hơn, chỉ vì nghe nhạc phương Tây. Thế mà giờ đây, gia đình họ Kim lại chi hàng nghìn USD chỉ trong một buổi tối để thưởng thức loại hình giải trí bị cấm đối với tất cả những người Triều Tiên khác. Trong mắt các con, Thae sau này viết trong cuốn hồi ký Password to the Third Floor, ông chẳng khác nào một tù nhân bị buộc phải chăm sóc viên cai ngục. Phản ứng của các con khiến ông cảm thấy xấu hổ. Continue reading “Những kẻ thù từ bên trong của Triều Tiên”