Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump kiếm được hơn 1 tỷ USD từ các dự án tiền điện tử của mình vào năm 2025, theo một tiết lộ mới. Khoảng một nửa số tiền đó đến từ việc bán token tại công ty tiền điện tử của gia đình ông, World Liberty Financial. Tổng thống cũng thu về khoảng 1 tỷ USD khác từ các doanh nghiệp khác của mình, bao gồm cả đế chế bất động sản của ông. Nhà Trắng khẳng định “cả tổng thống và gia đình ông chưa bao giờ – và sẽ không bao giờ – để xảy ra xung đột lợi ích.”
Bộ Thương mại Mỹ dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với tất cả các mô hình trí tuệ nhân tạo của Anthropic. Tháng trước, các quan chức đã ra lệnh cho Anthropic cấm người nước ngoài truy cập vào các mô hình Mythos và Fable mới nhất của công ty này, viện dẫn lý do lo ngại về an toàn. Quyết định này đã buộc Anthropic phải cắt quyền truy cập vào các mô hình đối với người dùng. Hiện công ty được cho là đã “triển khai một biện pháp bảo vệ mới” để làm hài lòng chính quyền Trump.
Chủ tịch Quốc hội Iran cho biết các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ sẽ không bao gồm việc thảo luận về thỏa thuận cuối cùng cho đến khi các điều khoản của biên bản ghi nhớ được đáp ứng đầy đủ. Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo rằng Iran đã “chuẩn bị cho chiến tranh” nếu “đối thoại không diễn ra.” Trước đó, Bộ Ngoại giao Qatar cho biết các phái viên của Mỹ sẽ tổ chức các cuộc đàm phán cấp thấp hơn với các nhà hòa giải Qatar trong tuần này.
Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định rằng lực lượng vũ trang của nước ông sẽ không rời miền nam Lebanon cho đến khi Hezbollah, nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn, “bị tiêu diệt.” Netanyahu đã đến thăm vùng lãnh thổ bị chiếm đóng vào hôm qua. Trong một diễn biến khác, Hạ viện Mỹ không thể thông qua nghị quyết về quyền hạn chiến tranh, trong đó yêu cầu Quốc hội phải phê chuẩn mọi sự can dự của Mỹ vào các chiến dịch quân sự của Israel ở Lebanon.
Afghanistan tiến hành các cuộc không kích nhắm vào các mục tiêu ở Pakistan trong lúc căng thẳng leo thang giữa hai nước láng giềng. Đợt tấn công này diễn ra sau các cuộc không kích của Pakistan hôm Chủ nhật, mà Liên Hiệp Quốc cho biết đã giết chết ít nhất 28 thường dân Afghanistan. Nga đang kêu gọi hai bên giải quyết những khác biệt của họ thông qua “các biện pháp ngoại giao.” Hai nước đã đồng ý ngừng bắn vào năm ngoái, nhưng giao tranh vẫn liên tục bùng phát kể từ đó đến nay.
Trong một đòn giáng mạnh vào chương trình nghị sự của Trump, Tối cao Pháp viện Mỹ đã chặn một sắc lệnh hành pháp nhằm từ chối quyền công dân theo nơi sinh đối với con cái của những người di cư không có giấy tờ. Tòa cũng phán quyết rằng các quan chức tiểu bang có quyền cấm các vận động viên chuyển giới thi đấu trong các môn thể thao dành cho nữ và trẻ em gái tại các trường đại học và trường học. Chính quyền Trump ủng hộ các lệnh cấm này.
Pháp vượt qua Thụy Điển để giành một suất vào vòng đấu 16 đội tại World Cup. Kylian Mbappé đã ghi hai bàn trong chiến thắng dễ dàng 3-0 cho ứng viên vô địch của giải đấu. Cầu thủ người Pháp hiện đã san bằng thành tích với Lionel Messi với tư cách là vua phá lưới của giải đấu này. Na Uy và Mexico cũng lọt vào vòng tiếp theo. Anh được kỳ vọng sẽ tham gia cùng họ vào hôm nay, khi nước này đối đầu với Congo.
Con số trong ngày: 6, là số bàn thắng mà Lionel Messi và Kylian Mbappé đã ghi được cho đến nay tại World Cup 2026.
TIÊU ĐIỂM
Liên minh cầm quyền Đức nỗ lực tái khởi động
Nếu bạn cảm thấy tiếc cho các cầu thủ bóng đá Đức, những người vừa bị Paraguay loại khỏi World Cup hôm thứ Hai, hãy dành chút thời gian để nghĩ về các chính trị gia của đất nước này. Lời hứa về một “mùa thu cải cách” hồi năm ngoái đã thất bại, nền kinh tế vẫn bế tắc, và liên minh cầm quyền – gồm đảng bảo thủ của Friedrich Merz và Đảng Dân chủ Xã hội – cứ cãi vã không ngừng. Hôm nay, các nhân vật cấp cao từ các đảng cầm quyền hy vọng sẽ tái khởi động tình hình bằng một cuộc họp được thiết kế để thống nhất về thuế, thị trường lao động, và các cải cách khác.
Tuần trước, tâm trạng đã được cải thiện khi các đảng đồng ý rằng các cải cách đối với hệ thống lương hưu của Đức – do một ủy ban do nhà nước hậu thuẫn đề xuất – nên được thực hiện đầy đủ. Nhưng các chủ đề trong chương trình nghị sự hôm nay, đặc biệt là cách tài trợ cho việc giảm thuế cho người thu nhập thấp, có thể khó giải quyết hơn. Buổi họp dự kiến chỉ kéo dài một ngày này có thể kéo dài, nhiều khả năng là sang thứ Sáu. Nếu cần phải họp thêm giờ để giải quyết vấn đề thì vẫn còn hơn là ra về tay trắng.
Đánh giá lại Tối cao Pháp viện Mỹ
Tối cao Pháp viện Mỹ đã khép lại kỳ xét xử với những phán quyết vừa có lợi, vừa bất lợi cho chương trình nghị sự của Donald Trump. Đối với những vấn đề mà chính quyền ủng hộ, tòa đã giữ nguyên các lệnh cấm của tiểu bang đối với các vận động viên chuyển giới thi đấu trong thể thao nữ: tất cả chín thẩm phán đều đồng ý rằng nam giới về mặt sinh học có thể bị loại khỏi các môn thể thao nữ theo Tiêu đề IX, một đạo luật dân quyền liên bang cấm phân biệt giới tính trong trường học. Sáu thẩm phán cũng nói thêm rằng các lệnh cấm như vậy không vi phạm Hiến pháp. Ngoài ra, phe đa số bảo thủ cũng đã nới lỏng các hạn chế đối với chi tiêu cho chiến dịch tranh cử.
Nhưng Tổng thống có lẽ sẽ không vui trước phán quyết 6-3 của tòa án, nhằm bãi bỏ sắc lệnh hành pháp của ông về việc chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh đối với những em bé sinh ra ở Mỹ nhưng có cha mẹ không phải là công dân Mỹ. Trump viết trên mạng, một cách không chính xác, rằng ông có thể “dễ dàng bù đắp điều đó tại Quốc hội thông qua Pháp luật.” Tuy nhiên, thất bại này không làm lu mờ xu hướng bảo thủ xuyên suốt kỳ xét xử: khi ra phán quyết trong vụ Trump kiện Slaughter vào thứ Hai, các thẩm phán đã trao cho Tổng thống nhiều quyền lực hơn bằng cách cho phép ông sa thải các ủy viên của các cơ quan độc lập theo ý muốn. Trump kết luận rằng đảng của ông “đã được tòa án đối xử rất công bằng.”
Ấn Độ tiến hành cải tổ lớn đối với mạng lưới an sinh nông thôn
Trong hai thập kỷ, Đạo luật Đảm bảo Việc làm Nông thôn Quốc gia Mahatma Gandhi (MGNREGA) đã đóng vai trò nền tảng trong chiến lược phát triển nông thôn của Ấn Độ. Chương trình này đảm bảo 100 ngày làm việc với mức lương tối thiểu tại các công trình công cộng cho mọi hộ gia đình nông thôn yêu cầu hỗ trợ. Dù việc triển khai còn chắp vá, chương trình đã có gần 60 triệu hộ gia đình tham gia trong giai đoạn 2024-25. Các nghiên cứu cho thấy đây là một mạng lưới an sinh hiệu quả, đồng thời cũng thúc đẩy thu nhập ở nông thôn và trao quyền cho phụ nữ.
Hôm nay, MGNREGA sẽ được thay thế bằng một chương trình mới, được gọi là VB-G RAM G, mà chính phủ Ấn Độ khẳng định sẽ cải thiện chương trình cũ bằng cách tăng số ngày làm việc hiện có. Tuy nhiên, những người chỉ trích cho rằng đây là một bước lùi, làm xói mòn các đảm bảo pháp lý của chương trình tiền nhiệm. Các chính quyền tiểu bang sẽ phải trả nhiều tiền hơn mức hiện tại để tài trợ cho chương trình này; một số bang đang cân nhắc việc thách thức sự thay đổi này tại Tối cao Pháp viện. Trong khi đó, các nhà dự báo đang dự đoán đợt gió mùa yếu trong những tuần tới, thứ sẽ gây căng thẳng cho sinh kế ở nông thôn – và đặt chương trình mới vào thử thách.
Bending Spoons niêm yết IPO ở Mỹ
Bending Spoons, một tập đoàn có trụ sở tại Milan, sẽ niêm yết cổ phiếu của mình trên sàn giao dịch Nasdaq chú trọng vào công nghệ của Mỹ vào hôm nay. Đợt IPO dự kiến sẽ định giá công ty ở mức khoảng 19 tỷ USD, trong những gì có thể là một câu chuyện thành công hiếm hoi của công nghệ châu Âu.
Bending Spoons chuyên mua lại các doanh nghiệp kỹ thuật số đang gặp khó khăn với giá thấp và sau đó chấn chỉnh lại chúng. Họ đã làm như vậy đối với khoảng 50 công ty kể từ khi thành lập vào năm 2013, bao gồm nền tảng video Vimeo và dịch vụ chia sẻ tệp WeTransfer. Doanh thu của Bending Spoons đến từ các lượt đăng ký hàng tháng cho các ứng dụng của họ và con số đã tăng từ 387 triệu USD vào năm 2023 lên 1,3 tỷ USD vào năm 2025. Nhưng đợt mua sắm ồ ạt gần đây đã khiến công ty phải gánh một khoản nợ. Và một số thương hiệu kỹ thuật số cũ mà họ chi tiền mua đang bị đe dọa bởi trí tuệ nhân tạo. Bending Spoons khẳng định rằng AI thực sự là một cơ hội, nhắc đến những cải thiện trong năng suất và tiếp thị của mình. Lần ra mắt thị trường chứng khoán của công ty sẽ cho thấy liệu các nhà đầu tư có bị thuyết phục hay không.
Sức hút của xứ sở mặt trời mọc
Trong hai năm qua, Chỉ số Du lịch Thế giới đã đánh giá Nhật Bản là điểm đến tuyệt vời nhất thế giới. Năm ngoái, nước này đã đón 42,7 triệu lượt khách quốc tế – một con số kỷ lục. Nhưng khách du lịch có thể sớm cảm thấy họ ít được chào đón hơn. Bắt đầu từ hôm nay, chính phủ Nhật Bản sẽ tăng phí thị thực từ 3.000 yên (19 USD) lên 15.000 yên (92 USD) – đợt tăng đầu tiên trong gần 50 năm.
Quyết định này là một phản ứng đối với tâm trạng bất mãn với khách du lịch. Tình trạng quá tải du lịch đã trở thành một vấn đề chính trị, một phần do sự thúc đẩy của Sanseito, một đảng cánh hữu dân túy nhỏ. Các đoạn clip lan truyền về những du khách cư xử thiếu ý thức, như đoạn phim ghi lại cảnh một du khách thực hiện động tác kéo xà trên cổng torii linh thiêng của một ngôi đền, đã làm dấy lên làn sóng phẫn nộ. Nhưng mức phí thị thực cao hơn có lẽ sẽ không cản trở được du khách. Sức hút của văn hóa Nhật Bản vẫn rất mạnh. Giá trị của đồng yên đã giảm xuống mức còn 162 yên đổi 1 USD, mức thấp nhất trong 40 năm. Dù phải trả nhiều tiền hơn để nhập cảnh vào nước Nhật, nhưng du khách vẫn sẽ tiết kiệm đáng kể trong thời gian lưu trú nhờ đồng yên suy yếu.
