Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Mỹ áp thuế quan từ 10% đến 12.5% lên hàng hóa từ 60 quốc gia, bao gồm Anh, Nhật Bản, và Mexico. Chính quyền Trump cáo buộc các nước này không kiểm soát được việc nhập khẩu hàng hóa do lao động cưỡng bức làm ra. Các mức thuế chính thức có hiệu lực vào hôm nay, sau khi một khoản thuế toàn cầu 10% khác hết hạn. Donald Trump đã liên tục điều chỉnh các mức thuế của mình kể từ khi Tối cao Pháp viện bác bỏ cơ sở pháp lý chính của chúng vào tháng 2.
Giá dầu thô Brent – chuẩn dầu mỏ toàn cầu – tăng lên hơn 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 5. Trump nói với trang tin Axios rằng ông đang cân nhắc một “cuộc tấn công quy mô lớn” vào Iran. Trong khi đó, lực lượng Houthi, nhóm dân quân Yemen được Iran hậu thuẫn, đã tấn công hai tàu chở dầu của Ả Rập Saudi ở Biển Đỏ. Tổng thống Mỹ khẳng định sẽ buộc Iran phải chịu trách nhiệm cho các cuộc tấn công tiếp theo.
Ted Lieu, một nghị sĩ Đảng Dân chủ, và Nathaniel Moran, một nghị sĩ Đảng Cộng hòa, đề xuất một dự luật trao cho chính phủ Mỹ quyền tắt nguồn các mô hình AI do các công ty tư nhân vận hành. Đạo luật Tiêu diệt Trí tuệ Nhân tạo (AI Kill Switch Act) đã được đề xuất sau một sự cố trong tuần này, khi các mô hình của OpenAI vượt khỏi tầm kiểm soát và bắt đầu hack nền tảng mã nguồn mở Hugging Face. Michael Kratsios, cố vấn công nghệ hàng đầu của Trump, cho biết ông đang theo dõi tình hình một cách sát sao.
Sau khi thị trường Mỹ đóng cửa, Intel báo cáo doanh thu quý II tăng trưởng mạnh một cách bất ngờ – đạt 16,1 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái. Kết quả này đã mang lại sự an tâm phần nào cho các nhà đầu tư đang lo lắng. Nhà sản xuất chip của Mỹ đã thu lợi nhờ nhu cầu đối với các trung tâm dữ liệu và AI: doanh số bán hàng tăng vọt 59%, lên tới 6,3 tỷ USD. Intel dự kiến doanh thu đạt từ 15.8 tỷ USD đến 16.8 tỷ USD trong quý III.
Hôm nay, “Số 10 Miền Bắc” – một văn phòng mới của chính phủ Anh tại Manchester do Andy Burnham thành lập – sẽ chính thức mở cửa. Burnham, người vừa trở thành tân Thủ tướng Anh trong tuần này, nói rằng văn phòng sẽ đẩy nhanh quá trình “phân quyền” và góp phần khắc phục tình trạng quyền ra quyết định đang quá tập trung ở London. Ông cũng sẽ chủ trì cuộc họp đầu tiên tại đây của Hội đồng Kinh tế Quốc gia vừa được khôi phục – một cơ quan thuộc nội các có nhiệm vụ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Trump cho biết thỏa thuận hạt nhân dân sự của Mỹ với Ả Rập Saudi “hoàn toàn phụ thuộc” vào việc Ả Rập Saudi công nhận nhà nước Israel thông qua việc tham gia Hiệp định Abraham. Tổng thống cũng nói rằng thỏa thuận này, vẫn đang chờ Quốc hội Mỹ xem xét, không bao gồm việc “làm giàu vật liệu.” Trước đó, Ả Rập Saudi đã từ chối bình thường hóa quan hệ với Israel nếu không có một lộ trình nghiêm túc để thành lập một nhà nước Palestine.
Phát biểu với tờ Economist trong cuộc phỏng vấn chuyên sâu đầu tiên kể từ đợt phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO) bùng nổ của SpaceX, Elon Musk đưa ra ba dự đoán táo bạo: AI sẽ vượt qua trí thông minh của con người trong vòng 5 năm tới; các robot ở nơi làm việc sẽ khiến tiền bạc trở nên vô nghĩa trong vòng 10 năm; và nước Anh sẽ rơi vào nội chiến trong vòng 20 năm nữa. Người đàn ông giàu nhất thế giới khẳng định rằng AI cuối cùng sẽ kiểm soát gần như mọi thứ.
Con số trong ngày: 1 nghìn tỷ USD, là số tiền đã bốc hơi khỏi giá trị vốn hóa thị trường của SpaceX kể từ mức đỉnh 2.6 nghìn tỷ USD sau đợt IPO.
TIÊU ĐIỂM
Cú sốc dầu Trung Đông, phiên bản Houthi
Hồi tháng 6, sau khi Mỹ và Iran đồng ý mở cửa lại Eo biển Hormuz, giá dầu thô Brent đã giảm xuống còn gần 70 USD/thùng. Giờ đây, sau 12 đêm Mỹ không kích vào Iran, giá dầu toàn cầu lại một lần nữa quay về mức ba con số.
Mức giá này có lẽ sẽ duy trì thêm một thời gian. Hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz đã giảm dần kể từ khi Iran nối lại các cuộc tấn công vào các tàu chở dầu và Mỹ tái áp đặt lệnh cấm vận đối với các cảng của Cộng hòa Hồi giáo. Trong tuần này, phiến quân Houthi ở Yemen cũng tuyên bố phong tỏa các cảng của Ả Rập Saudi trên Biển Đỏ sau khi vương quốc này chuyển hướng xuất khẩu dầu mỏ sang châu Á – chiếm khoảng hai phần ba tổng lượng xuất khẩu của họ – qua tuyến đường biển này. Cho đến nay, lực lượng Houthi nói rằng họ đã tấn công hai con tàu, trong khi nhiều tàu khác đã buộc phải quay đầu.
Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga cũng tiếp tục làm gián đoạn việc xuất khẩu nhiên liệu của nước này. Tình trạng khan hiếm tồi tệ nhất là ở nhóm sản phẩm tinh chế: giá xăng, dầu diesel, và nhiên liệu máy bay đều đã đạt mức đỉnh trong nhiều tuần. Cú sốc nguồn cung dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử vừa trở nên khủng khiếp hơn nữa.
Những “con gián” Ấn Độ
Ba tháng trước, Đảng Cockroach Janta (hay Đảng Nhân dân Con Gián, CJP) còn chưa từng tồn tại. Nhưng trong tuần qua, phong trào Gen-Z này đã trở thành động lực cho cuộc biểu tình lớn nhất ở Delhi sau hơn nửa thập kỷ. CJP – bắt nguồn từ một trò đùa nhằm đáp trả lại bình luận của chánh án Tòa án Tối cao Ấn Độ, khi ông so sánh những người trẻ thất nghiệp với loài gián – đã kêu gọi tiếp tục tổ chức các cuộc biểu tình ôn hòa trên toàn quốc vào hôm nay.
Người trẻ Ấn Độ vô cùng phẫn nộ trước vụ rò rỉ đề thi tuyển sinh gần đây. Nhưng ẩn sâu bên dưới là một nỗi giận còn lớn hơn: lực lượng thanh niên đông đảo nhất thế giới đang phải vượt qua những thử thách cực kỳ khắc nghiệt để vào được một số ít các trường đại học tốt, chỉ để rồi phải đối mặt với một thị trường việc làm nghèo nàn sau khi tốt nghiệp. Chính phủ của Narendra Modi dường như đã bị bất ngờ trước sức mạnh của làn sóng cảm xúc này. Những người biểu tình đã tập hợp ủng hộ Sonam Wangchuk, người đang tuyệt thực để phản đối và đã bị lực lượng chức năng đưa đến bệnh viện. Rahul Gandhi, nhà lãnh đạo Đảng Quốc Đại, đảng đối lập chính tại Ấn Độ, đang kêu gọi Modi từ chức. Sẽ không dễ để đè bẹp những “con gián” Ấn Độ.
“Quái vật” thuế quan của Donald Trump
Sau khi bị Tối cao Pháp viện Mỹ ngăn chặn, chính sách thuế quan của Donald Trump lại tiếp tục “mọc thêm đầu” như quái vật Hydra trong thần thoại Hy Lạp. Hôm thứ Hai, Tổng thống đã viện dẫn một đạo luật ít được biết đến để áp thuế 50% lên một số hàng hóa của Canada, tuyên bố rằng đây là hành động trả đũa đối với sự phân biệt đối xử nhắm vào xe hơi, rượu và các sản phẩm từ sữa của Mỹ. Các mức thuế này, áp dụng với lượng hàng hóa nhập khẩu trị giá gần 20 tỷ USD, sẽ chưa có hiệu lực cho đến ngày 19/8, dường như nhằm tạo thêm lợi thế cho Mỹ trong các cuộc đàm phán thương mại đang bế tắc.
Trong khi đó, mức thuế toàn cầu 10% áp lên phần lớn hàng hóa nhập khẩu đã hết thời hạn 150 ngày và chính thức hết hiệu lực vào hôm nay. Tuy nhiên, các biện pháp thay thế đã nhanh chóng được đưa ra. Chính quyền Mỹ thông báo áp thuế từ 10% đến 12,5% đối với 60 nền kinh tế bị cáo buộc nhập khẩu các loại hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Dự kiến, trong năm nay sẽ còn có thêm các đợt áp thuế mới nhắm vào những đối tác thương mại lớn bị cho là đang làm chậm quá trình phục hồi ngành sản xuất-chế tạo của Mỹ thông qua việc sản xuất dư thừa hàng hóa. Cùng với nhau, các biện pháp này sẽ tái lập biểu thuế cũ của Trump, và nhiều luật sư thương mại dự đoán chúng sẽ tồn tại trong thời gian dài. Phải cần nhiều nỗ lực hơn nữa để tiêu diệt con quái vật.
Công tố viên ICC đứng trước vành móng ngựa
“Không một binh sĩ nào, không một chỉ huy nào, không một nhà lãnh đạo dân sự nào – không một ai – có thể hành động mà không bị trừng phạt,” Karim Khan, Công tố viên trưởng của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) từng tuyên bố vào năm 2024 khi ông ban hành lệnh bắt giữ đối với những người Israel và Palestine mà ông cáo buộc phạm tội ác chiến tranh ở Gaza và Israel. Nhưng hôm nay, chính Khan lại là người phải đối mặt với sự phán xét khi các quốc gia thành viên của ICC bỏ phiếu về việc có nên sa thải ông hay không do các cáo buộc rằng ông đã lạm dụng tình dục hai nhân viên cấp dưới của mình. (Khan bác bỏ mọi cáo buộc và khẳng định mình không hề có quan hệ tình dục với hai phụ nữ này.)
Nhiều người hy vọng cuộc bỏ phiếu sẽ khép lại vụ bê bối đã làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của ICC, tổ chức vốn đang chịu nhiều sức ép vì các lý do khác. Mỹ, quốc gia không phải là thành viên của ICC, đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với các quan chức của tòa đang tiến hành điều tra công dân Mỹ và Israel. Nhiều nhà quan sát có thể xem việc bỏ phiếu phế truất Khan là hành động đầu hàng trước các chính phủ muốn trừng phạt ông vì dám đưa ra các cáo buộc chống lại các nhà lãnh đạo Israel.
