Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Colombia ban bố tình trạng khẩn cấp sau khi một trận động đất khiến ít nhất 132 người thiệt mạng. Tâm chấn của trận động đất mạnh 7,4 độ Richter nằm ở tỉnh Chocó phía tây, vùng trồng cà phê của đất nước. Động đất làm các tòa nhà trên khắp tỉnh sụp đổ, khiến nhiều người mắc kẹt dưới đống đổ nát. Các thành phố Cali, Pereira, và Manizales đều bị ảnh hưởng. Các quan chức cảnh báo số người chết có khả năng sẽ còn tăng lên.
Nvidia tiết lộ đã tiếp cận sáu trong số những tên tuổi lớn nhất trong ngành tài chính – Apollo, Blackstone, BlackRock, Brookfield, Goldman Sachs, và KKR – để tìm cách huy động 500 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI. Thông tin chi tiết còn khá ít ỏi, nhưng Jensen Huang, ông chủ của hãng sản xuất chip, nói rằng không có công ty nào từ chối. Các nhà đầu tư, những người vốn đã lo lắng về khoản chi cho AI của công ty, đã chùn bước. Cổ phiếu của Nvidia giảm gần 3% ở thời điểm chốt phiên ngày hôm qua.
Donald Trump bác bỏ yêu cầu của Iran về việc bồi thường cho những thiệt hại do chiến tranh gây ra. Ông thậm chí còn đăng một bài viết nói rằng Iran phải trả giá cho “những thiệt hại và chết chóc” mà nước này gieo rắc trên khắp Trung Đông, bao gồm cả ở Lebanon và Gaza, nơi ông cho rằng họ đã kích động xung đột và kích nổ “bom ven đường.” Trước đó, Iran cho biết họ sẽ không mở Eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ chấm dứt việc phong tỏa các cảng của Iran.
Trump ký một sắc lệnh hành pháp kêu gọi thay đổi các khuyến nghị liên bang về việc tiêm chủng cho trẻ em. Sắc lệnh này đề xuất giảm số mũi tiêm chủng và tách vaccine sởi, quai bị, và rubella thành các mũi tiêm riêng biệt. Tổng thống Mỹ đã liên kết sai lệch các loại vaccine này với những trường hợp tự kỷ ở trẻ em.
Mark Zuckerberg phác thảo các kế hoạch phân phối các mô hình AI miễn phí cho “hàng tỷ người” trong một bài luận được xuất bản cùng với màn ra mắt của Muse Glimmer, mô hình AI mã nguồn mở mới từ Meta, công ty công nghệ của ông. Zuckerberg lập luận rằng việc ít có hạn chế trong việc tiếp cận AI sẽ giúp các công ty Mỹ cạnh tranh với các công ty Trung Quốc, và ông cũng chỉ trích những đối thủ bán quyền truy cập vào các mô hình của họ.
Đài Loan làm chậm các dịch vụ Internet di động tại hơn mười thành phố và quận huyện, nhằm mô phỏng sự gián đoạn có thể xảy ra sau một cuộc tấn công của Trung Quốc. Đi kèm với các cuộc diễn tập phòng không khiến đường phố trở nên trống vắng, đây là lần đầu tiên một cuộc thử nghiệm làm chậm Internet được đưa vào các cuộc tập trận thường niên của hòn đảo tự trị này. Hoạt động này sẽ được lặp lại vào thứ Năm tới tại các thành phố khác, bao gồm cả thủ đô Đài Bắc.
Phiên tòa xét xử Duane Davis, cựu trùm băng đảng bị buộc tội sát hại ngôi sao nhạc rap Tupac Shakur vào năm 1996, vừa bắt đầu tại Las Vegas. Tin rằng mình được bảo vệ bởi một thỏa thuận trước đó với cảnh sát, Davis đã viết một cuốn sách vào năm 2019, trong đó ông thừa nhận đã cung cấp hung khí giết người. Nhưng sau đó ông ta đã rút lại lời nói và khẳng định mình vô tội.
Con số trong ngày: 2,25 tỷ, là số tách cà phê được uống trên toàn thế giới mỗi ngày. Nhưng biến đổi khí hậu đang đe dọa ly cà phê buổi sáng của bạn.
TIÊU ĐIỂM
Elbit Systems sinh lời nhiều nhưng cũng gây tranh cãi không kém
Hôm nay, công ty quốc phòng lớn nhất Israel dự kiến sẽ báo cáo kết quả kinh doanh quý II khả quan, với thu nhập tăng khoảng 14% so với cùng kỳ năm trước. Nền tảng cho sự tăng trưởng của Elbit Systems là lượng đơn đặt hàng tồn đọng kỷ lục trị giá hơn 30 tỷ USD. Khoảng 2/3 thu nhập của Elbit đến từ nước ngoài, đặc biệt là châu Âu, nơi có nhu cầu mạnh đối với chuyên môn chiến tranh điện tử cũng như các hệ thống chỉ huy và kiểm soát của công ty.
Tuy nhiên, các thỏa thuận trong nước của Elbit đã thu hút nhiều sự chỉ trích. Việc cung cấp cho lực lượng vũ trang Israel phần lớn các hệ thống trên bộ và máy bay không người lái đã giúp công ty hưởng lợi từ loạt chiến dịch ở Gaza, Bờ Tây, và Lebanon, nhưng cũng biến họ thành mục tiêu của các nhóm nhân quyền và các chiến dịch thoái vốn – và một vài trong số các nhóm này đã đạt được thành công. Hai ngân hàng lớn là Barclays và HSBC, cùng một số quỹ hưu trí châu Âu, được cho là đã bán cổ phần của họ tại Elbit vì lý do này. Một thỏa thuận trị giá 370 triệu USD được công bố hồi tháng trước nhằm cung cấp công nghệ giám sát cho Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ càng làm những nhà hoạt động phản đối Elbit phẫn nộ thêm.
Lệnh ân xá, và có thể là hòa bình, cho Thổ Nhĩ Kỳ và PKK
Thổ Nhĩ Kỳ đã sẵn sàng đưa ra lệnh ân xá có điều kiện cho hàng ngàn thành viên của Đảng Công nhân Kurdistan (PKK) đang bị đặt ngoài vòng pháp luật, thông qua một dự luật dự kiến sẽ được Quốc hội nước này thông qua trong tuần này. Nó sẽ cho phép hàng ngàn người Kurd – bao gồm cả các chiến binh PKK ẩn náu trong các hang ổ trên núi ở miền bắc Iraq, cũng như các phiến quân và nhà hoạt động bị giam giữ vì tư cách thành viên PKK hoặc vì tham gia tuyên truyền khủng bố – nhận các bản án treo. Tuy nhiên, những ai bị kết án giết người sẽ không đủ điều kiện.
Chính phủ và PKK đã gây chiến suốt hơn bốn thập kỷ qua. Những thay đổi mới nhất, diễn ra sau ít nhất hai năm đàm phán giữa các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ và Abdullah Öcalan, nhà lãnh đạo đang bị giam cầm của PKK, đã đưa hai bên đến gần với hòa bình hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, có một điều kiện đi kèm. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cho biết lệnh ân xá chỉ có thể có hiệu lực khi các cơ quan an ninh của họ xác định rằng PKK đã giải tán và bị tước vũ khí, như nhóm này đã cam kết thực hiện vào năm ngoái. Vẫn chưa thể biết chắc liệu điều đó có xảy ra hay không – và xảy ra khi nào. Nhưng đạo luật mới này là một bước tiến lớn đi đúng hướng.
Đổi mới liên quan đến Orban ở Hungary
Hôm nay, Quốc hội Hungary sẽ bỏ phiếu về việc có đưa Andras Baka, cựu chánh án Tòa án Tối cao, lên làm tổng thống hay không. Baka được cho là đã nắm chắc phần thắng; ông được đề cử bởi Tisza, đảng của Thủ tướng Peter Magyar, vốn đang chiếm đa số 2/3 tại Quốc hội. Năm 2011, Fidesz, đảng của Viktor Orbán (người tiền nhiệm của Magyar), đã loại Baka khỏi Tòa án Tối cao bằng các cáo buộc giả mạo, nguyên nhân là vì những lời chỉ trích của ông đối với các cuộc cải cách tư pháp phi tự do của Orbán.
Tổng thống Hungary phần lớn đóng vai trò mang tính biểu tượng, nhưng trong trường hợp này, tính biểu tượng lại rất quan trọng. Tháng trước, Magyar đã loại Tamás Sulyok khỏi vị trí tổng thống thông qua một bản sửa đổi hiến pháp, vì ông không muốn người mà ông gọi là “con rối của Orbán” nắm giữ vai trò này. Ông đề nghị nhà vô địch cờ vua Judit Polgár đảm nhận vị trí, nhưng bà đã từ chối. Với việc lựa chọn Baka, Hungary sẽ tôn vinh một nhà bất đồng chính kiến với chế độ Orbán, người đã đấu tranh cho sự độc lập của cơ quan tư pháp và thượng tôn pháp luật.
Một thử thách khác cho phe cánh tả của Đảng Dân chủ
Hôm nay, vòng bầu cử sơ bộ cho vị trí thống đốc bang Wisconsin của Đảng Dân chủ sẽ diễn ra. Francesca Hong, một thành viên của cơ quan lập pháp tiểu bang và một nhân vật theo chủ nghĩa Xã hội Dân chủ, hiện là ứng viên sáng giá nhất; đối thủ đứng thứ hai sau bà là David Crowley, một chính trị gia có quan điểm trung dung hơn.
Phe cánh tả theo chủ nghĩa dân túy của Mỹ đang tận hưởng một mùa hè đáng nhớ. Tuần trước, Abdul El-Sayed, người tự xưng là một nhà tư bản nhưng lại thu hút sự ủng hộ từ đám đông theo chủ nghĩa xã hội, đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ để tranh ghế Thượng viện bang Michigan. Thành công của những người này một phần đến từ các chiến dịch vận động tranh cử mạnh mẽ. Cánh tả của Đảng Dân chủ đang có xu hướng trẻ hóa, và biết kết hợp sự am hiểu về mạng xã hội với sự sẵn sàng xông xáo trên thực địa.
Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 sẽ kiểm chứng xem liệu những nhân vật cánh tả này có thể giành đủ số cử tri trung dung và độc lập hay không. Những đối thủ của Hong nhấn mạnh các dòng tweet trong quá khứ của bà, kêu gọi bãi bỏ cảnh sát và “hủy bỏ Lễ Tạ ơn,” những đề xuất mà đến nay bà đã bác bỏ. Các thành viên ôn hòa của Đảng Dân chủ nói rằng Hong có thể đẩy những cử tri đang dao động vào vòng tay của Đảng Cộng hòa. Hong có lẽ là một ván cược đầy rủi ro tại một bang chiến trường quan trọng.
Kỳ nghỉ ven biển của các nhà lãnh đạo Trung Quốc
Chủ tịch Tập Cận Bình và các nhân vật cấp cao khác của Đảng Cộng sản đã bỏ lại Bắc Kinh oi bức để đến với một khu nghỉ mát ven biển ở thị trấn Bắc Đới Hà. Nhưng họ không hề thư giãn. Các quan chức này đang tham dự mật nghị thường niên, với các cuộc thảo luận chính sách quan trọng về nền kinh tế và nỗ lực của Trung Quốc nhằm trở thành một siêu cường khoa học và công nghệ.
Tăng trưởng kinh tế đã chậm lại một cách bất ngờ trong quý II, xuống còn 4,3% so với cùng kỳ năm trước, dưới mức mục tiêu 4,5–5% của chính phủ. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc có lẽ sẽ sử dụng kỳ nghỉ của mình để phác thảo các kế hoạch hỗ trợ tài chính lớn hơn nhằm thúc đẩy nền kinh tế. Một trọng tâm khác là nỗ lực thúc đẩy đổi mới của chính phủ. Tuần trước, các nhà khoa học và chuyên gia công nghệ cấp cao đã được mời đến Bắc Đới Hà để báo cáo tóm tắt cho giới lãnh đạo, những người đang tìm cách hỗ trợ nghiên cứu khoa học, đúng như đã cam kết trong Kế hoạch 5 năm mới nhất của chính phủ.
