Thế giới hôm nay: 12/08/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Theo truyền thông nhà nước Iran, tân chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của nước này cho biết Eo biển Hormuz sẽ không mở cửa trở lại cho đến khi Mỹ “thay đổi hành vi” và chấp nhận các điều kiện của Iran để chấm dứt chiến tranh. Trong khi đó, lực lượng Mỹ đã bắn hai quả tên lửa vào một tàu chở hàng treo cờ Panama mà họ cho là đang hướng tới một cảng của Iran, vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ.

Các đội cứu hộ tiếp tục đào bới đống đổ nát của các tòa nhà bị sập ở miền tây Colombia trong cuộc đua tìm kiếm những người sống sót sau trận động đất mạnh 7,4 độ vào thứ Hai. Reuters đưa tin số người chết vì trận động đất đã vượt quá 250. Tân tổng thống Colombia, Abelardo de la Espriella, người vừa nhậm chức vài ngày trước đó, đã tới các khu vực bị ảnh hưởng và hứa hẹn hỗ trợ kinh tế.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác nhận hơn 2.000 người hiện đã tử vong do dịch Ebola ở Cộng hòa Dân chủ Congo. Đợt bùng phát này, được công bố vào tháng 5, đang lây lan nhanh nhất trong lịch sử. Vẫn chưa có loại vaccine hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt cho chủng virus này.

Ngân hàng trung ương Trung Quốc cấp phép cho Deutsche Bank, một ngân hàng của Đức, được thực hiện thanh toán các giao dịch bằng đồng nhân dân tệ. Đây sẽ là ngân hàng châu Âu đầu tiên được phép làm như vậy. Trung Quốc vẫn đang thách thức hệ thống tài chính do Mỹ dẫn dắt, bằng cách thúc đẩy đồng tiền của mình như một giải pháp thay thế cho đồng đô la, và đưa hệ thống thanh toán và nhắn tin liên ngân hàng xuyên biên giới của họ lên thay thế cho các hệ thống hiện có như SWIFT và CHIPS.

Peggy Flanagan, một chính trị gia theo đường lối tiến bộ, dễ dàng giành được đề cử của Đảng Dân chủ cho chức Thượng nghị sĩ ở Minnesota. Nhưng Francesca Hong, một nhân vật tiến bộ khác, lại đang bị bám đuổi sít sao trong cuộc bầu cử sơ bộ đầy bất ngờ của Đảng Dân chủ cho chức Thống đốc bang Wisconsin. Trong cuộc đua của Đảng Cộng hòa cho chức Thống đốc bang Minnesota, Lisa Demuth đã đánh bại Mike Lindell, ông trùm ngành sản xuất gối, người được Donald Trump ủng hộ. Lindell đã từ chối chấp nhận kết quả bầu cử này.

Sau cuộc trò chuyện với Vladimir Putin, Trump thông báo rằng Nga đã thả một cựu lính thủy đánh bộ Mỹ ra khỏi tù “vì lý do nhân đạo.” Robert Gilman bị bắt vào năm 2022 vì cáo buộc tấn công một sĩ quan cảnh sát trong lúc say xỉn. Gia đình ông bác bỏ cáo buộc này. Thượng nghị sĩ Ed Markey của Massachusetts, quê nhà của Gilman, cho biết ông đã bị tra tấn trong tù. Trump khẳng định không có cuộc trao đổi tù nhân nào diễn ra.

Pháp cấm các cuộc gọi tiếp thị qua điện thoại không mong muốn. Các cuộc gọi bán hàng sẽ chỉ được phép nếu chúng liên quan đến một hợp đồng hiện có hoặc nếu đã được sự đồng ý từ trước. Một báo cáo vào năm 2025 cho thấy 38% người dân Pháp bị những người tiếp thị qua điện thoại gọi ít nhất một lần mỗi ngày. Việc thay đổi luật này đã làm phiền lòng các quan chức ở Morocco, nơi các trung tâm gọi điện thoại phụ thuộc rất nhiều vào thị trường Pháp.

Con số trong ngày: 90%, là tỷ lệ Thế hệ Z (Gen Z) của Mỹ đã đến rạp chiếu phim vào năm 2025, nhiều hơn bất kỳ thế hệ nào khác.

TIÊU ĐIỂM

Châu Âu chìm trong bóng tối

Hôm nay, một số khu vực của châu Âu sẽ chứng kiến hiện tượng nhật thực toàn phần đầu tiên kể từ năm 1999. Dự kiến sẽ có hơn 400.000 du khách đổ xô đến dải đất châu Âu này để xem nhật thực toàn phần, khi Mặt Trời sẽ bị che khuất hoàn toàn. Khác với nguyệt thực, khi bóng của Trái Đất in lên Mặt Trăng có thể được nhìn thấy ở bất cứ nơi nào Mặt Trăng xuất hiện, nhật thực (khi Mặt Trăng đổ bóng xuống Trái Đất) chỉ có thể được nhìn thấy trong một thời gian ngắn từ các địa điểm nằm dọc theo dải địa lý hẹp này.

Hiện tượng nhật thực lần này bắt đầu tại bán đảo Taymyr ở Siberia, đi qua Bắc Băng Dương, tiến vào Greenland, Iceland, và Tây Ban Nha, và kết thúc ở Địa Trung Hải. Thời gian che khuất toàn phần tối đa là 138 giây, nhưng chỉ quan sát được ở ngoài khơi bờ biển Iceland. Đối với những người xem ở Tây Ban Nha, nơi có dự báo thời tiết thuận lợi nhất, hiện tượng che khuất toàn phần sẽ diễn ra vào khoảng 8 giờ 30 tối, giờ địa phương, với mặt trời bị che khuất nằm thấp ở chân trời phía tây.

Tân tổng thống Colombia ứng phó với thảm họa

Hơn một ngày sau khi trận động đất mạnh 7,4 độ Richter kéo dài bốn phút làm rung chuyển miền tây và miền nam Colombia, quy mô của thảm họa đang hiện lên rõ ràng. Trận động đất đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 250 người, làm bị thương hơn 500 người khác, và làm hư hại 1.575 tòa nhà. Nhưng những con số đó sẽ còn tăng lên. Đối với người dân Colombia, sự kiện này gợi nhắc đến một thảm kịch. Trận động đất này mạnh ngang với hai trận động đất đã tấn công nước láng giềng Venezuela vào tháng 6, khiến hàng ngàn người thiệt mạng.

Giới chức Colombia đã hành động nhanh chóng hơn so với Venezuela. Ba ngày sau khi đảm nhận chức vụ tổng thống, Abelardo de la Espriella cam kết với “quyết tâm không gì lay chuyển” nhằm kiểm soát cuộc khủng hoảng. Ông ban bố tình trạng thảm họa quốc gia, theo đó cho phép ông có quyền rút ngân sách thông qua sắc lệnh và cử nội các đến các thành phố bị ảnh hưởng nặng nề như Pereira, Cali, và Quibdó, nơi bệnh viện duy nhất đang trong tình trạng quá tải. Binh lính cũng được triển khai để ngăn nạn hôi của. Ở Chocó, khu vực nơi trận động đất bắt đầu, những người bị ảnh hưởng sẽ được hỗ trợ nhà ở. Chính quyền Trump, vốn coi ông de la Espriella là một đồng minh, đã phân bổ 15,5 triệu đô la tiền cứu trợ.

Các chỉ số kinh tế mờ mịt của Mỹ

Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có hai nhiệm vụ: giữ cho người dân có việc làm và giữ giá cả ổn định. Liệu hai mục tiêu này có đang dịch chuyển theo hai hướng ngược nhau? Lạm phát đang ở trên mức mục tiêu 2%, đồng nghĩa với việc nên tăng lãi suất, nhưng thị trường việc làm đang có dấu hiệu hạ nhiệt, ủng hộ cho việc giữ nguyên lãi suất. Quả thực, thông báo tuần trước về sự sụt giảm bất ngờ của số lượng việc làm phi nông nghiệp vào tháng 7 đã làm giảm bớt kỳ vọng về một đợt tăng lãi suất. Các thị trường hiện nhận định có 50% cơ hội Fed sẽ tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9, giảm so với mức gần 60% của tuần trước.

Bước đi tiếp theo còn phụ thuộc vào các số liệu lạm phát sắp tới, như dữ liệu giá tiêu dùng tháng 7, được công bố hôm nay. Các nhà kinh tế dự kiến lạm phát toàn phần ở mức 3,4% so với cùng kỳ năm trước và lạm phát lõi (loại trừ thực phẩm và năng lượng) ở mức 2,5%. Thước đo lạm phát ưa thích của Fed, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), đang tăng nóng hơn. Các quan chức Fed sẽ theo dõi chặt chẽ hai báo cáo lạm phát tiếp theo trước cuộc họp chính sách tháng 9. Nếu áp lực giá cả giảm bớt và thị trường việc làm tiếp tục suy yếu, Fed có thể tránh được việc tăng lãi suất, qua đó không làm phật lòng Donald Trump.

Google chuẩn bị điện thoại của mình cho AI

Google sẽ trình làng thế hệ điện thoại thông minh Pixel mới nhất của mình vào hôm nay. Gã khổng lồ công nghệ nhiều khả năng sẽ tự hào khoe về các tính năng trí tuệ nhân tạo (AI) của điện thoại. Google là một trong những hãng đầu tiên chạy các mô hình AI trực tiếp trên thiết bị của người dùng, giúp trả lời truy vấn nhanh hơn và an toàn hơn so với khi chúng được xử lý bởi các trung tâm dữ liệu. Đây là một phân khúc ngày càng có giá trị khi phần cứng và các mô hình AI nhỏ gọn trở nên mạnh hơn. Thậm chí đối thủ lâu năm Apple cũng đã ký thỏa thuận sử dụng các mô hình của Google trên thiết bị của mình.

Nhưng giá cả đang trở nên đắt đỏ hơn khi điện thoại trở nên thông minh hơn. Dòng Pixel mới của Google có thể sẽ đắt hơn khoảng 100 đô la so với các phiên bản tương đương của năm ngoái. (Samsung, một đối thủ khác, gần đây cũng đã tăng giá điện thoại thông minh Galaxy của họ với mức tương tự.) Chi phí cho các chip nhớ mà điện thoại sử dụng đã tăng gấp đôi từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, do cơ sở hạ tầng AI tiêu thụ quá nhiều công suất. Một số công ty công nghệ Mỹ được cho là đã vận động chính phủ nới lỏng các hạn chế trong việc mua chip của Trung Quốc. Trong thời gian chờ đợi, những khách hàng muốn nâng cấp điện thoại thông minh có thể sẽ phải sững sờ trước mức giá.

Các chuỗi thức ăn nhanh của Mỹ gặp nguy

Gọi một phần salad trong nhà hàng thường là một lựa chọn lành mạnh. Nhưng nước Mỹ đang ở giữa một đợt bùng phát cyclosporiasis rất tồi tệ; đây là một bệnh do ký sinh trùng lây lan qua thức ăn và nước uống gây ra, khiến người bệnh buồn nôn và tiêu chảy. Tai họa này bắt nguồn từ một số loại xà lách cuộn được trồng ở Mexico và bán tại Mỹ bởi Taylor Farms, một nhà phân phối thực phẩm lớn. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), cơ quan y tế công của Mỹ, đã nhận được hơn 10.000 báo cáo về các ca bệnh kể từ tháng 5.

Đây là một tin xấu cho cả những người bán và người ăn salad. Những báo cáo đầu tiên về căn bệnh này có liên quan đến Taco Bell, một chuỗi thức ăn nhanh thường rắc xà lách thái nhỏ lên nhiều món ăn của họ. Công ty mẹ của Taco Bell cho biết doanh số bán hàng tại các cửa hàng tương đương đã giảm 2% trong quý cho đến nay vì hậu quả của dịch bệnh. Các chuỗi không liên quan công khai đến đợt bùng phát cũng phải chịu ảnh hưởng. Sweetgreen, một cửa hàng chuyên về salad, gần đây đã phải cắt giảm dự báo doanh thu hàng năm do sự lo lắng của người tiêu dùng đối với các loại nông sản tươi sống, dù cửa hàng này không phục vụ xà lách cuộn.