Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Mỹ tấn công hai bệ phóng tên lửa trên Đảo Larak của Iran, gần Eo biển Hormuz, trong cuộc tấn công đầu tiên được ghi nhận nhắm vào quốc gia này kể từ tháng 7. Một quan chức Mỹ khẳng định lính Iran đang chuẩn bị thả thủy lôi vào eo biển. Donald Trump tuyên bố rằng Đảo Kharg, trạm xuất khẩu dầu mỏ chính của Iran, đang bị “thổi bay thành từng mảnh,” dù thông tin này vẫn chưa được xác minh. Iran đã trả đũa bằng cách phóng tên lửa vào các mục tiêu quân sự của Mỹ ở Jordan.
Lực lượng vũ trang Nepal tăng cường nỗ lực giải cứu những người được cho là đang mắc kẹt tại một số nhà máy thủy điện bị hư hại trong trận lũ quét hôm thứ Tư tuần trước. Các đội cứu hộ hầm ngầm chuyên nghiệp từ Trung Quốc và Ấn Độ đang tích cực hỗ trợ. Hơn 900 người đã được xác nhận thiệt mạng kể từ khi thảm họa xảy ra gần biên giới Tây Tạng, trong khi hàng nghìn người khác vẫn đang mất tích. Các nhà chức trách đã chôn cất hàng chục thi thể không xác định được danh tính trong các ngôi mộ tập thể.
Năm trong số 18 nhà lãnh đạo của các đảo quốc Thái Bình Dương dự kiến sẽ vắng mặt vào phút chót tại cuộc họp thường niên bắt đầu hôm nay tại Palau. Các nhà phân tích nghi ngờ có sự can thiệp của Trung Quốc. Palau là một trong số ít các quốc gia trên thế giới công nhận Đài Loan. Tổng thống Palau Surangel Whipps cũng là người thường xuyên chỉ trích Trung Quốc, quốc gia đang dần đánh mất tầm ảnh hưởng trong khu vực vào tay Australia.
Chỉ số nhà quản lý mua hàng của Trung Quốc, một thước đo cho hoạt động sản xuất, giảm tháng thứ hai liên tiếp trong tháng 8. Dù vậy, mức giảm này thấp hơn so với dự kiến. Các nhà kinh tế từng dự báo con số sẽ ở mức 49,7, nhưng thực tế kết quả là 49,8. (Ngưỡng kỹ thuật phân định giữa tăng trưởng và suy thoái là 50). Trong khi đó, sản lượng nhà máy của Nhật Bản trong tháng 7 tăng 0,1% so với tháng 6, đi ngược lại với dự đoán suy giảm 0,7% của giới chuyên gia.
Ít nhất tám người thiệt mạng khi một chiếc phà bị lật gần vùng biển Cyprus. Nguyên nhân vụ tai nạn hiện chưa được làm rõ. Trong số 267 người trên phà, 237 người đã được giải cứu; lực lượng cứu hộ đang nỗ lực tìm kiếm 23 người mất tích. Nước đã tràn vào ngay sau khi phà khởi hành từ Kyrenia, một bến cảng nằm ở phía bắc hòn đảo thuộc quyền kiểm soát của Thổ Nhĩ Kỳ.
Cảnh sát Zambia bắt giữ Brian Mundubile, lãnh đạo phe đối lập chính, và cáo buộc ông tội phản quốc. Mundubile từng tuyên bố đánh bại Tổng thống đương nhiệm Hakainde Hichilema trong cuộc bầu cử diễn ra vào ngày 13/08. Nhiều khả năng Mundubile đã không làm được điều đó – dù Hichilema có thể cũng đã thổi phồng tỷ lệ phiếu bầu của mình. Mundubile đã bỏ trốn sau khi cảnh sát khám xét nhà ông. Một cựu bộ trưởng nội các đã thiệt mạng trong cuộc đột kích này.
Google đổi tên Hồ Ontario thành Hồ America trên ứng dụng Bản đồ của họ tại Mỹ. Tuần trước, Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp chính thức đổi tên hồ nhỏ nhất trong hệ thống Ngũ Đại Hồ, xem đây như một phần trong cuộc tranh chấp thương mại với Canada. Google nói rằng bản đồ của họ chỉ phản ánh Hệ thống Thông tin Tên Địa lý Mỹ, cơ quan chuyên phân định tên gọi các địa danh tại nước Mỹ.
Con số trong ngày: 4,4 tỷ USD, là doanh thu hàng năm ước tính mà các loại đồ uống chứa THC có thể tạo ra vào cuối thập kỷ này.
TIÊU ĐIỂM
Chiến tranh làm trầm trọng thêm nỗi đau suy thoái của Thổ Nhĩ Kỳ
Thổ Nhĩ Kỳ đã dành nhiều năm nỗ lực kiềm chế lạm phát hàng năm ở mức hai con số thông qua lãi suất cao, theo đó bóp nghẹt chi tiêu trong quá trình này. Giờ đây, cuộc chiến ở Trung Đông khiến mọi việc trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Hồi tháng 5, chi phí năng lượng tăng vọt đã buộc Thổ Nhĩ Kỳ phải hai lần nâng dự báo lạm phát cuối năm 2026, từ 18% lên 26%. Các số liệu GDP quý II của nước này, dự kiến được công bố hôm nay, sẽ cho thấy nền kinh tế đang chống chọi ra sao với áp lực bủa vây.
Nhưng không phải mọi tin tức đều u ám. Ví dụ, các cảng của Thổ Nhĩ Kỳ đã được hưởng lợi từ việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa. Dữ liệu sơ bộ cho thấy một số dấu hiệu phục hồi khả quan: xuất khẩu trong tháng 7 đã tăng gần 3% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tuy nhiên, xu hướng chung vẫn là sự suy giảm dai dẳng. Ngay cả trước khi phải gánh chịu toàn bộ tác động của cuộc chiến, mức tăng trưởng trong quý I đã giảm xuống 2,5%, mức thấp nhất trong vòng một năm qua. Nếu giao tranh giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang, việc kiềm chế giá cả mà không gây ra suy thoái kinh tế sẽ ngày càng trở nên nan giải hơn.
Ấn Độ lội ngược dòng giữa tình cảnh kinh tế ảm đạm
Hôm nay, dữ liệu GDP quý I của Ấn Độ (rơi vào quý II của năm dương lịch) sẽ được công bố. Các nhà kinh tế kỳ vọng chúng sẽ cho thấy mức tăng trưởng mạnh mẽ khoảng 7,2% so với cùng kỳ năm trước. Mức này đã giảm so với con số tăng trưởng ngoạn mục 7,8% của quý trước, nhưng vẫn khả quan hơn nhiều so với kỳ vọng của giới chuyên gia vào thời điểm chiến tranh bùng nổ ở Iran.
Thái độ lo lắng ban đầu là hoàn toàn có cơ sở. Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ đã phải hạ dự báo tăng trưởng cả năm xuống 6,6% sau cú sốc giá dầu tăng vọt. Vì Ấn Độ nhập khẩu phần lớn dầu thô – và gần đây vừa chuyển hướng mua từ nguồn dầu bị trừng phạt của Nga sang Trung Đông – nên nền kinh tế nước này đặc biệt dễ bị tổn thương.
Thế nhưng, nền kinh tế lớn thứ sáu thế giới đang cho thấy sức chống chịu đáng kinh ngạc. Giá dầu không tăng mạnh như nỗi sợ của một số nhà giao dịch. Đồng thời, chính phủ đã ra tay bảo vệ các hộ gia đình, nhà máy, và nông dân bằng cách giới hạn mức tăng giá tại các nhà máy lọc dầu quốc doanh và trợ giá phân bón. Nhờ những chính sách này, tiêu dùng nội địa và sản lượng sản xuất công nghiệp vẫn duy trì ở mức cực kỳ tốt.
Dầu thô Canada bình an vô sự trước cuộc thương chiến của Donald Trump
Bất chấp cuộc thương chiến với đối tác lớn nhất của mình, Canada vẫn đang chứng kiến sự phát triển bùng nổ của một ngành công nghiệp: dầu mỏ. Dữ liệu năng lượng được công bố hôm nay sẽ làm rõ điều này. Khoảng một nửa lượng dầu nhập khẩu của Mỹ đến từ Canada; và nguồn cung này được miễn trừ khỏi các mức thuế quan của Donald Trump. Chiến tranh ở Trung Đông đã đẩy giá dầu lên cao, và đồng tiền Canada mất giá đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất sẽ kiếm được nhiều lợi nhuận hơn từ các khoản giao dịch bằng đồng USD. Cenovus Energy, một nhà điều hành lớn tại khu vực cát dầu của Alberta, đã báo cáo mức lợi nhuận kỷ lục trong quý II. Sản lượng sản xuất cũng đang bùng nổ: Canadian Natural Resources, công ty lớn nhất trong ngành, ghi nhận mức sản lượng kỷ lục trong quý.
Giờ đây, ngành công nghiệp này có thể còn hưởng lợi nhiều hơn nữa nhờ việc gia tăng công suất vận chuyển dầu của Canada đến bờ biển phía tây, và từ đó xuất khẩu sang châu Á. Một phần lớn cũng nhờ cuộc thương chiến, Thủ tướng Canada Mark Carney đã thành lập một cơ quan liên bang là Văn phòng Dự án Trọng điểm vào năm ngoái, nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng các đường ống dẫn dầu cùng nhiều cơ sở hạ tầng khác. Ngành dầu mỏ của Canada chắc chắn sẽ nằm trong nhóm được hưởng lợi.
Triết lý của Jack Bogle
Những người hâm mộ Vanguard, một tập đoàn quản lý tài sản khổng lồ, thường tự gọi mình là “Bogleheads,” theo tên của Jack Bogle – người đã thành lập công ty vào năm 1975 và ngay sau đó lập ra các quỹ theo dõi chỉ số cho những người gửi tiền tiết kiệm. Hôm nay là kỷ niệm 50 năm ngày Vanguard ra mắt quỹ tương hỗ chỉ số đầu tiên trên thế giới dành cho các nhà đầu tư cá nhân.
Tôn chỉ hướng đến mức phí thấp của công ty đã mang lại trái ngọt. Hiện tại, Vanguard đang điều hành cả quỹ tương hỗ lẫn quỹ giao dịch hoán đổi danh mục lớn nhất thế giới. Tính đến năm 2025, công ty này kiểm soát 28% tài sản của các quỹ tương hỗ và quỹ hoán đổi danh mục tại Mỹ, chiếm một thị phần đã tăng thêm 7 điểm phần trăm trong vòng một thập kỷ trước đó.
Vanguard đang tiếp tục khai phá những lĩnh vực mới. Họ đang cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính cho những khách hàng chuẩn bị bước vào tuổi nghỉ hưu. Công ty cũng mở rộng sang thị trường chứng khoán có thu nhập cố định. Thông qua sự hợp tác với Blackstone, gã khổng lồ trên thị trường tư nhân, cùng công ty quản lý tài sản Wellington, Vanguard đã ra mắt “quỹ đa thị trường” vào tháng 7 nhằm kết hợp các tài sản công và tư. Cộng đồng Bogleheads hẳn sẽ gật gù tán thành bước đi này.
Khép lại một mùa hè tồi tệ
Hãy cất những đôi dép đi biển và mặc thêm áo ấm vào: Hôm nay là ngày đánh dấu sự kết thúc của mùa hè ở bán cầu bắc (theo quy ước quen thuộc của các nhà khí tượng học). Năm nay, nhiều người dân ở phương bắc có lẽ sẽ cảm thấy thở phào nhẹ nhõm. Các chuyên gia dự kiến sẽ xác nhận mùa hè năm 2026 là mùa hè nóng nhất ở Anh kể từ khi các số liệu bắt đầu được ghi chép. Châu Âu đã trải qua một tháng 6 oi ả kỷ lục, trong khi nước Mỹ cũng phải đối mặt với một tháng 7 nóng đỉnh điểm. Tại châu Á, hàng loạt thành phố đã phải hứng chịu những ngày nắng nóng phá vỡ mọi kỷ lục.
Dù vậy, những con số thống kê đó không lột tả hết được thiệt hại về sinh mạng con người. Năm đợt nắng nóng đã càn quét nước Anh xuyên suốt mùa hè, trong khi các trận cháy rừng kỷ lục đã tàn phá dữ dội khắp châu Âu và Bắc Mỹ. Tại châu Âu, người ta ước tính cái nóng khắc nghiệt khiến số người tử vong tăng thêm ít nhất 35.000 người so với mức bình thường. Sẽ còn nhiều biến động thời tiết tiêu cực đang chờ phía trước. Một đợt El Niño với cường độ mạnh chưa từng có sẽ mang theo những hiện tượng thời tiết cực đoan đến nhiều vùng hơn trên Trái Đất khi nó đạt đỉnh vào cuối năm 2026. Biến đổi khí hậu không phải là thủ phạm duy nhất gây ra mọi chuyện. Nhưng nó thực sự đã khiến mọi thứ trở nên tồi tệ hơn rất nhiều.
