Nguồn: Clement Ngu, James Hand-Cukierman và Tay Han Nee, “China-EU trade talks yield prospect of Chinese hybrid exports halving”, Nikkei Asia, 09/10/2026
Biên dịch: Phạm Ánh Minh
Khi châu Âu cho biết đã giành được quyền tiếp cận thị trường tốt hơn đối với lượng hàng hóa trị giá 4,5 tỷ USD, tuyên bố từ phía Bắc Kinh tỏ ra dè dặt hơn.
Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) đã tránh được một cuộc chiến thương mại sau khi đạt được “thỏa thuận sơ bộ” về lộ trình cắt giảm một nửa lượng xe hybrid xuất khẩu từ Trung Quốc sang khối này, kết quả của hai ngày đàm phán giữa các quan chức thương mại cấp cao của hai bên.
Bộ Thương mại Trung Quốc hôm thứ Sáu cho biết hai bên đã “đạt được đồng thuận về thương mại xe hybrid phù hợp với các quy định của WTO”, nhưng không công bố chi tiết cụ thể sau cuộc thảo luận tại Bắc Kinh giữa Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào và Ủy viên châu Âu phụ trách Thương mại và An ninh Kinh tế Maros Sefcovic.
Sau đó, Ủy ban châu Âu cho biết thỏa thuận nhằm “điều tiết” hoạt động xuất khẩu xe hybrid và xe hybrid sạc điện của Trung Quốc, qua đó “mở ra triển vọng cắt giảm hơn một nửa lượng xuất khẩu từ Trung Quốc”.
“Tôi tin rằng chúng tôi đã đạt được những kết quả rất tốt”, ông Sefcovic phát biểu tại một cuộc họp báo ở thủ đô Trung Quốc. “Chúng ta đang nói đến việc giảm lượng xe xuất khẩu từ Trung Quốc sang EU với quy mô vài triệu chiếc trong vòng bốn năm.”
Trước đó, ông Sefcovic đã yêu cầu những bước đi “cụ thể” nhằm giảm mức thâm hụt thương mại hằng ngày trị giá 1,12 tỷ USD giữa EU và Trung Quốc trước tháng 10, một nhiệm vụ mà Ủy ban châu Âu từng mô tả là “thách thức khổng lồ”.
Theo thông báo của Ủy ban, hai bên hiện đã nhất trí rằng Trung Quốc sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho EU tiếp cận thị trường thông qua việc giảm thuế suất theo nguyên tắc tối huệ quốc đối với nhiều mặt hàng “từ phụ tùng ô tô, dầu ô liu đến giày dép, với tổng giá trị xuất khẩu hiện tại lên tới gần 4 tỷ euro (4,5 tỷ USD), qua đó giúp tiết kiệm ít nhất 225 triệu euro tiền thuế”.
Đối với kim loại đất hiếm và nam châm vĩnh cửu, Trung Quốc sẽ tạo thuận lợi hơn cho quy trình cấp phép xuất khẩu sang EU.
Theo tuyên bố của phía Trung Quốc, nước này sẽ mở rộng nhập khẩu thiết bị y tế từ EU, đồng thời tạo điều kiện tổ chức các hoạt động kết nối giao thương nhằm thúc đẩy mua sắm.
Trong tuần này, hàng chục hiệp hội ngành nghề tại EU đã kêu gọi hành động khẩn cấp nhằm đối phó với các hành vi thương mại không công bằng, nhưng lĩnh vực thu hút nhiều sự chú ý nhất trong các cuộc đàm phán tại châu Âu là xe hybrid và xe hybrid sạc điện.
Thị trường châu Âu đang tràn ngập xe điện mang thương hiệu Trung Quốc, bất chấp các mức thuế chống trợ cấp mà khối này áp đặt đối với các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc vào tháng 10 năm 2024. Để né các mức thuế này, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã chuyển hướng sang sản xuất và xuất khẩu xe hybrid sang EU. Các nhà lãnh đạo châu Âu coi phân khúc này là mối đe dọa lớn tiếp theo đối với ngành công nghiệp ô tô của họ.
Các thương hiệu Trung Quốc chiếm 14% thị phần xe hybrid và 25% thị phần xe hybrid sạc điện tại EU trong nửa đầu năm nay, so với mức chỉ 2% ở cả hai phân khúc hai năm trước.
“Thông báo ngày hôm nay có thể giúp tạo điều kiện để quá trình chuyển đổi sang một kỷ nguyên mới về sự hiện diện của Trung Quốc tại thị trường châu Âu diễn ra một cách có trật tự, và điều này mang lại lợi ích lâu dài cho tất cả các bên”, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu cho biết trong một tuyên bố.
Trong những tháng gần đây, ông Friedrich Merz, lãnh đạo phe đối lập tại Đức, đã có những phát biểu thẳng thắn khác thường về Trung Quốc. Ông bày tỏ lo ngại về sự kết hợp giữa trợ cấp nhà nước, tình trạng dư thừa công suất, chiến lược định giá quyết liệt và đồng nhân dân tệ bị định giá thấp. Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc về dư thừa công suất và thao túng tiền tệ. Hôm thứ Năm, ngân hàng trung ương nước này phủ nhận việc từng thực hiện hành vi “phá giá tiền tệ để cạnh tranh”.
Đồng chủ tịch Zhejiang Leapmotor Technology cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg tuần này rằng hãng xe dự định ra mắt một mẫu xe hybrid sạc điện mới tại châu Âu vào năm 2027, bất chấp những bàn luận về khả năng áp đặt hạn ngạch đối với xe hybrid xuất khẩu.
“Chúng tôi không chắc liệu chính sách mới của EU có được triển khai hay không”, ông Michael Wu, một lãnh đạo cấp cao của công ty, được dẫn lời cho biết. “Vì vậy, chúng tôi sẽ tiếp tục triển khai kế hoạch của mình bất kể chính sách đó có được thực hiện hay không.”
Leapmotor là một trong số các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã thiết lập quan hệ đối tác nhằm xây dựng cơ sở sản xuất tại châu Âu bằng cách tận dụng công suất dư thừa của các đối thủ cạnh tranh địa phương. Động thái này một phần nhằm phòng ngừa rủi ro bị áp mức thuế cao hơn. Tuy nhiên, ông Wu cho biết với Bloomberg rằng, ít nhất trong giai đoạn đầu, mẫu xe hybrid mới này vẫn sẽ được xuất khẩu từ Trung Quốc.
Các nhà đàm phán EU và Trung Quốc sẽ tổ chức cuộc họp tiếp theo vào tháng 3, đồng thời duy trì liên lạc chặt chẽ trong thời gian chờ đợi, bao gồm một cuộc họp trực tuyến cấp bộ trưởng vào tháng 1.