Thế giới hôm nay: 02/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của Nga và Ukraine được cho là đã bị tấn công mạng. Ukraine cáo buộc Nga là thủ phạm gửi đi các tin nhắn, một vài trong số đó có nội dung báo động về một “cảnh báo hạt nhân” trên toàn quốc. Chính quyền kêu gọi người dùng bỏ qua các “tin nhắn lạ.” Phía Nga cho biết ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của họ cũng bị tin tặc tấn công, nhưng chưa đi đến việc đổ lỗi cho Ukraine. Trong khi đó, Ukraine đã nối lại các cuộc tấn công vào những nhà máy lọc dầu của Nga, bất chấp yêu cầu từ Donald Trump.

Haley Stevens – người vừa thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ tại bang Michigan – tuyên bố ủng hộ ứng viên Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử Thượng viện sắp tới của bang này. Stevens đã đi lễ nhà thờ cùng Mike Rogers sau khi rút lại sự ủng hộ dành cho ứng viên Đảng Dân chủ Abdul El-Sayed. Bà cho biết mình cảm thấy “không được chào đón” trong chiến dịch tranh cử của ông. Đây là một ghế mà Đảng Dân chủ có thể phải giữ bằng được để giành thế đa số tại Thượng viện. Vui mừng trước tin này, Trump đã ngỏ lời mời Stevens gia nhập Đảng Cộng hòa.

Giá dầu giảm sau khi các nhà đàm phán Iran có ngày làm việc thứ ba với các nhà hòa giải Qatar tại Doha về một thỏa thuận tiềm năng nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 8 tháng của Mỹ và Israel với Iran. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiết lộ họ đã phác thảo một kế hoạch để mở cửa lại Eo biển Hormuz trong vòng hai ngày sau khi đạt được thỏa thuận. Về phần mình, Trump tuyên bố sẽ không tấn công Iran trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày mai, nhưng có thể sẽ hành động sau đó.

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ OPEC+ giữ nguyên mục tiêu sản lượng của tháng 12, trong bối cảnh chiến tranh tiếp tục làm gián đoạn các hoạt động xuất khẩu. Hầu hết các quốc gia Vùng Vịnh trong nhóm này đều đang khai thác thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra. Ả Rập Saudi – nước chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề – cho biết GDP trong quý III của họ giảm 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái, sau khi đã sụt giảm 4,7% ở quý trước.

Người dùng Binance rút ròng lượng tiền mã hóa trị giá tổng cộng 3,6 tỷ USD sau khi sàn giao dịch này mở lại dịch vụ vào Chủ Nhật. Con số này chiếm khoảng 2% tổng giá trị tài sản được ghi nhận trên sổ sách của công ty trước khi các tin tặc, được cho là người Triều Tiên, đánh cắp 6,3 tỷ USD vào tuần trước. Binance hiện đang hạn chế số lượng rút tiền; các hoạt động của sàn sẽ được khởi động lại theo từng giai đoạn. Sàn này cũng hứa sẽ bồi thường cho những khách hàng bị mất tiền mã hóa.

Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt tuyên bố sẽ có những “hình phạt nghiêm khắc” đối với những kẻ bạo loạn đã cướp bóc các cửa hàng và làm hơn 100 cảnh sát bị thương ở Frankfurt vào đêm thứ Bảy. Vị quan chức có tư tưởng cứng rắn này đổ lỗi cho những “kẻ gây rối” nhập cư và các phần tử cực đoan cánh tả. Hàng ngàn người đã tham gia các cuộc biểu tình do một nhóm hoạt động Gen Z tổ chức, nhằm đòi hỏi tăng cường ngân sách cho giáo dục. Những cuộc biểu tình tương tự cũng vừa càn quét khắp châu Âu, nổi bật là Pháp.

Kimi Antonelli trở thành nhà vô địch trẻ tuổi nhất trong lịch sử Công thức 1 (F1), sau khi về đích thứ ba tại giải Mexico Grand Prix. Tay đua 20 tuổi của đội Mercedes trẻ hơn 3 tuổi so với Sebastian Vettel ở thời điểm anh lần đầu đăng quang vào năm 2010. Antonelli là người Ý thứ ba giành được chức vô địch F1 và là người đầu tiên làm được điều này kể từ thời Alberto Ascari vào năm 1953.

Con số trong ngày: 30 tỷ, là số lượng từ ước tính trên Wikipedia.

TIÊU ĐIỂM

Thị trường Trung Quốc là một ngoại lệ hay một điềm báo?

Trong những năm gần đây, nền kinh tế Trung Quốc có nhiều điểm bất thường. Nước này đã phải vật lộn với tình trạng giảm phát, trong khi các quốc gia khác lại chiến đấu với lạm phát. Ngân hàng trung ương của họ làm cho việc vay mượn trở nên rẻ hơn, trong khi các nơi khác lại tăng lãi suất. Hơn nữa, lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc vẫn ở mức thấp, ngay cả khi lợi suất trái phiếu chính phủ ở những nơi khác đang tăng lên.

Thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng tỏ ra khác biệt. Chỉ số S&P 500 ở Mỹ đã tăng 11% tính từ đầu năm đến nay, bất chấp những biến động gần đây. Hàn Quốc và Đài Loan thậm chí còn tăng trưởng mạnh mẽ hơn rất nhiều. Giống như các quốc gia này, Trung Quốc cũng gắn liền với chuỗi cung ứng cho trí tuệ nhân tạo (AI). Nhưng chỉ số CSI 300 của các công ty niêm yết tại Thượng Hải và Thâm Quyến lại giảm tới hơn 15%. Điều này một phần phản ánh cầu nội địa đang yếu đi, và chính phủ vẫn chưa có đủ các biện pháp kích thích. Nó cũng cho thấy sự hoài nghi ngày càng lớn đối với triển vọng thương mại của AI. Theo nghĩa này, thị trường Trung Quốc có thể không phải là một trường hợp ngoại lệ, mà là một điềm báo trước về những ngờ vực đối với AI đang bao trùm các thị trường trên toàn cầu.

Vị sếp hoài nghi AI của Palantir đối mặt với những con số thực tế

Trong giới doanh nghiệp Mỹ, người đứng đầu công ty phần mềm Palantir Technologies có lẽ đã trở thành một trong những người chỉ trích Anthropic và OpenAI – những nhà phát triển AI hàng đầu – mạnh mẽ nhất. Trong một lần xuất hiện trên truyền hình vào tháng 7, Alex Karp cáo buộc cả hai công ty này lừa dối khách hàng, khiến họ phải trả giá quá cao cho các mô hình AI và đánh mất những dữ liệu quý giá của mình. Điều đó đã giúp ông trở thành gương mặt được yêu thích của một nhóm các lãnh đạo công nghệ ngày càng lớn, gồm những người lo ngại về quyền lực lũng đoạn thị trường của các phòng thí nghiệm AI lớn.

Báo cáo thu nhập của Palantir được công bố vào hôm nay sẽ cho thấy liệu các công ty khác có đang tin vào những gì Karp nói hay không. Các nhà phân tích kỳ vọng doanh thu quý III của họ sẽ đạt 2,2 tỷ USD, tăng 85% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là một tốc độ tăng trưởng đáng kinh ngạc, nhưng nó vẫn chưa bằng mức tăng 93% so với cùng kỳ của quý trước đó. Dù vậy, con số này có lẽ vẫn đủ để Karp ăn mừng chiến thắng và làm hài lòng vô số các nhà giao dịch cá nhân – những người đã giúp giá cổ phiếu của Palantir tăng vọt gần 50% kể từ lần lên sóng truyền hình hồi giữa năm của ông.

Nhật Bản chuẩn bị cho trận động đất lớn tiếp theo

Hiếm có quốc gia nào am hiểu về thảm họa thiên nhiên hơn Nhật Bản. Nằm ở nơi giao nhau của bốn mảng kiến tạo, quốc gia này sở hữu những tòa nhà chống động đất đẳng cấp thế giới và các hệ thống cảnh báo sớm vô cùng tiên tiến. Tuy nhiên, họ từng chần chừ trong việc thành lập một cơ quan chuyên quản lý thảm họa. Nhưng sau một chuỗi các tai ương gần đây, cuối cùng họ cũng sẽ ra mắt cơ quan này vào hôm nay. Bán đảo Noto hiện vẫn đang phục hồi sau trận động đất mạnh 7,5 độ Richter vào năm 2024; một trận động đất mạnh khác cũng vừa tấn công Kumamoto vào mùa hè này.

Cho đến nay, công tác quản lý thảm họa vẫn do một nhóm các quan chức luân phiên trong Văn phòng Nội các đảm nhiệm. Cơ quan mới – với khoảng 350 nhân viên – được kỳ vọng sẽ giúp duy trì và bảo tồn những kinh nghiệm quản lý mang tính hệ thống đó. Họ sẽ tập trung vào việc chuẩn bị phòng chống thảm họa, thay vì chỉ ứng phó sau khi chúng xảy ra. Các nhà địa chấn học đang cảnh báo về hai trận động đất lớn tiềm tàng, một ở ngay dưới lòng Tokyo và một ở Rãnh Nankai dọc theo bờ biển phía nam. Theo một ước tính, trận động đất thứ hai có thể gây thiệt hại kinh tế tương đương 40% GDP của Nhật Bản. Các quan chức mới nhậm chức hẳn sẽ hy vọng vào một khởi đầu yên bình.

Mô hình hóa cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ

Trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào ngày mai, dự báo thống kê của Economist cho thấy một bức tranh trái ngược giữa hai viện. Giống như hầu hết các dự báo khác, mô hình này cho thấy Đảng Dân chủ đang nắm giữ lợi thế áp đảo để giành chiến thắng tại Hạ viện, với 94% cơ hội kiểm soát viện này và thế đa số trung bình (theo mô phỏng) là 236–199.

Ngược lại, mô hình của chúng tôi lại là một trường hợp ngoại lệ khi dự báo về Thượng viện: nó cho Đảng Dân chủ 54% cơ hội lật ngược thế cờ, so với con số 72% trên các thị trường cá cược. Lý do chính cho sự thận trọng này là mô hình không đánh giá các cuộc thăm dò trung bình – vốn mang lại cho Đảng Dân chủ khoảng cách dẫn trước sít sao ở số bang dư sức giúp họ giành lấy Thượng viện – qua vẻ bề ngoài. Thay vào đó, mô hình này áp dụng một tiền lệ lịch sử cho thấy các đảng có lợi thế lớn trong các cuộc khảo sát “bỏ phiếu chung” cấp quốc gia thường giành chiến thắng với cách biệt nhỏ hơn so với những gì các cuộc thăm dò ám chỉ. Nó cũng chú trọng đáng kể vào các yếu tố “nền tảng” như kết quả bầu cử trong quá khứ, vốn mang lại lợi thế cho Đảng Cộng hòa ở các bang chiến địa đỏ.