Author: Kim Phụng

Thế giới hôm nay: 24/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump cho biết Iran có “thêm một cơ hội” cho hòa bình vài giờ sau khi ông tuyên bố rằng Mỹ đã tổ chức “các cuộc trò chuyện hiệu quả” với chế độ Iran. Những cuộc thảo luận được cho là đã khiến Trump hoãn các cuộc tấn công vào các nhà máy điện của Iran. Tuy nhiên, Iran lại phủ nhận việc có bất kỳ cuộc đàm phán nào diễn ra. Chủ tịch Quốc hội Iran mô tả tuyên bố này là “tin giả” được sử dụng để “thao túng” thị trường dầu mỏ.

Sau lời phủ nhận của Iran, giá dầu bắt đầu tăng trở lại đúng như dự đoán. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn toàn cầu, vượt mức 100 USD/thùng khi hy vọng về một thỏa thuận hòa bình nhanh chóng tan biến, đồng thời xuất hiện thêm những báo cáo cho rằng các quốc gia Vùng Vịnh khác có thể tham chiến. Giá dầu từng giảm tới 13% sau tuyên bố ban đầu của Trump về các cuộc đàm phán. Continue reading “Thế giới hôm nay: 24/03/2026”

Việc Trump hoãn thăm Trung Quốc làm chệch hướng ngoại giao của Tập

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Trump’s delay of China visit derails Xi’s 2026 diplomacy,” Nikkei Asia, 19/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chuyến đi có thể bị hủy bỏ trong lúc Tổng thống Mỹ tìm cách giải quyết những hậu quả do quyết định về Iran của mình.

Trong một động thái bất ngờ phủ bóng lên các hoạt động ngoại giao của nhà lãnh đạo tối cao Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu Trung Quốc hoãn chuyến thăm dự kiến của ông tới nước này.

Khi thông báo yêu cầu này vào thứ Hai ngày 16/03, Trump đã viện dẫn cuộc chiến Iran, được phát động vào ngày 28/02 khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào Tehran cùng nhiều khu vực khác của đất nước này. Continue reading “Việc Trump hoãn thăm Trung Quốc làm chệch hướng ngoại giao của Tập”

Thế giới hôm nay: 23/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Iran đe dọa đóng cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz nếu Donald Trump thực hiện lời đe dọa “xóa sổ” các nhà máy điện của nước này. Tối thứ Bảy, Trump đã ra tối hậu thư 48 giờ yêu cầu Iran mở cửa hoàn toàn tuyến đường vận tải biển quan trọng này. Sang Chủ nhật, Tổng thống Mỹ đã nói chuyện với Keir Starmer, Thủ tướng Anh, về sự cần thiết phải mở lại eo biển, dù không có thông tin chi tiết nào về một kế hoạch chung.

Chứng khoán lao dốc trên khắp châu Á. Trong phiên giao dịch sớm, chỉ số Topix của Nhật Bản giảm 3,1%; chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm 4,7%. Cả hai nước đều chịu ảnh hưởng nặng nề trước chi phí năng lượng ngày càng tăng. Giá dầu thô Brent đã tăng lên 114 đô la/thùng trước khi giảm nhẹ. Fatih Birol, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế, cho biết cuộc chiến đã gây ra “hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ và một cuộc khủng hoảng khí đốt gộp lại cùng lúc.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 23/03/2026”

Tập Cận Bình vẫn chưa thể rũ bỏ sự tôn sùng GDP

Nguồn: Lizzi C. Lee và Shengyu Wang, “Xi Just Can’t Shake GDP Worship,” Foreign Policy, 18/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các quan chức Trung Quốc đang được yêu cầu phải làm mọi thứ cùng một lúc.

Trước thềm kỳ họp Lưỡng hội năm nay, kỳ họp Quốc hội Trung Quốc kéo dài một tuần bắt đầu từ ngày 04/03, Chủ tịch Tập Cận Bình đã công bố thêm một tuyển tập các bài phát biểu mới của mình – lần này là về điều mà Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) gọi là “quan điểm đúng đắn về thành tích chính trị,” một khái niệm đã trở thành trọng tâm của chiến dịch đang diễn ra nhằm định nghĩa lại cách đánh giá các quan chức.

Thời điểm công bố tuyển tập mang rất nhiều hàm ý. Suốt nhiều tháng, Bắc Kinh đã thúc giục các cán bộ trên cả nước suy nghĩ lại về ý nghĩa của thành công trong bộ máy hành chính. Tuy nhiên, ngay cả một nhà lãnh đạo quyền lực như Tập đôi khi cũng gặp khó khăn trong việc thuyết phục bộ máy hành chính khổng lồ của Trung Quốc đi theo hướng mà ông mong muốn. Continue reading “Tập Cận Bình vẫn chưa thể rũ bỏ sự tôn sùng GDP”

22/03/1820: Stephen Decatur thiệt mạng trong cuộc đấu súng

Nguồn: American naval hero killed in duel, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1820, sĩ quan Hải quân Mỹ Stephen Decatur, người anh hùng trong Các Cuộc chiến Barbary, đã bị thương chí mạng trong một cuộc đấu súng với Phó đô đốc Hải quân thất sủng James Barron tại Bladensburg, Maryland. Dù từng là bạn bè, Decatur lại là một thành viên của tòa án binh đã ra phán quyết đình chỉ Barron khỏi Hải quân trong 5 năm vào năm 1808, rồi sau đó còn phản đối việc phục chức cho ông, dẫn đến một cuộc cãi vã đẫm máu giữa hai người. Continue reading “22/03/1820: Stephen Decatur thiệt mạng trong cuộc đấu súng”

21/03/1678: Truy tìm danh tính tác giả “An Account of the Growth of Popery”

Nguồn: Reward offered for identity of pamphlet author, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1678, tờ London Gazette đã treo thưởng cho bất kỳ ai tiết lộ danh tính tác giả của tập tờ rơi mang tên An Account of the Growth of Popery (tạm dịch: Ghi chép về Sự Bành trướng của thế lực Giáo hoàng). Như sau này được tiết lộ, tập sách đã được Andrew Marvell xuất bản ẩn danh vào năm 1677. Continue reading “21/03/1678: Truy tìm danh tính tác giả “An Account of the Growth of Popery””

Chiến lược leo thang của Iran sẽ không thành công

Nguồn: Raphael S. Cohen, “Iran’s Escalation Strategy Won’t Work,” Foreign Policy, 16/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thói quen đánh cược của Tehran từng mang lại kết quả trong quá khứ, nhưng lần này có vẻ khác.

Chiến lược quân sự của chính quyền Iran luôn bao hàm một ván cược ngầm rằng họ có thể kiểm soát được sự leo thang. Trong phần lớn nửa thế kỷ qua, ván bài này chủ yếu đã thành công. Dù là bắt giữ con tin tại Đại sứ quán Mỹ ở Tehran, đánh bom doanh trại Thủy quân Lục chiến Mỹ ở Beirut và khu nhà ở của Không quân Mỹ tại Ả Rập Saudi, hay tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm từ Afghanistan đến Gaza và Iraq, hành động của Iran, cho đến tận gần đây, chưa bao giờ bị phản tác dụng nghiêm trọng.

Tháng này, Iran đã đặt ván cược lớn nhất từ trước đến nay vào khả năng kiểm soát leo thang của mình. Nhưng lần này, có vẻ như họ đang hướng tới một thảm họa. Continue reading “Chiến lược leo thang của Iran sẽ không thành công”

Thế giới hôm nay: 20/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Israel vừa tiến hành một làn sóng tấn công mới nhắm vào Iran. Trước đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết chính phủ của ông đã hành động đơn độc khi tấn công vào phân khu mỏ khí đốt Nam Pars thuộc Iran. Ông cũng đồng ý “tạm hoãn” các cuộc tấn công tiếp theo vào các mỏ khí đốt của Iran theo yêu cầu của Donald Trump. Netanyahu cũng tuyên bố rằng các cuộc không kích của Mỹ-Israel đã phá hủy khả năng làm giàu uranium và chế tạo tên lửa đạn đạo của Iran.

Giá dầu thô Brent, từng vượt mốc 119 đô la/thùng trong một thời gian ngắn vào hôm qua, đã giảm xuống dưới 107 đô la sau những bình luận của Netanyahu. Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính Mỹ, cho biết chính quyền Trump sẽ xem xét nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran trên biển nhằm nỗ lực xoa dịu các thị trường năng lượng đang biến động. Hôm nay, Iran đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Bahrain, Kuwait, và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, sau khi tuyên bố sẽ mở rộng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Vùng Vịnh. Continue reading “Thế giới hôm nay: 20/03/2026”

Chiến trường tự hành

Nguồn: David Petraeus và Isaac C. Flanagan, “The Autonomous Battlefield,” Foreign Affairs, 12/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Và tại sao quân đội Mỹ vẫn chưa sẵn sàng cho kiểu chiến trường này?

Kỷ nguyên của chiến tranh tự hành sẽ không bắt đầu bằng những đội quân robot rầm rập tiến qua các chiến trường. Thay vào đó, nó đang dần hiện ra, lặng lẽ và không thể ngăn cản, trên bầu trời và những cánh đồng ở miền đông Ukraine (và ở mức độ thấp hơn là tại Trung Đông), nơi các nhiệm vụ ngày càng được thực hiện bởi máy móc với tốc độ mà không con người nào có thể sánh kịp, trong lúc tác chiến điện tử đang cắt đứt mối liên kết giữa những nhân viên vận hành và máy móc của họ. Chẳng bao lâu nữa, các hệ thống tự hành sẽ không còn hoạt động đơn lẻ; theo thời gian, chúng sẽ hình thành các đơn vị quy mô cấp trung đội, thậm chí cấp tiểu đoàn, có khả năng chia sẻ thông tin và phối hợp mà không cần sự can thiệp của con người. Và bên nào còn phải chờ đợi sự phê duyệt của con người trước khi hành động thì bên đó sẽ nắm chắc phần thua. Continue reading “Chiến trường tự hành”

19/03/1999: Tìm thấy các thi thể trong vụ giết người hàng loạt ở Yosemite

Nguồn: Bodies found in Yosemite serial killer case, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1999, các nhân viên hành pháp đã phát hiện thi thể cháy đen của Carol Sund 42 tuổi và Silvina Pelosso 16 tuổi trong cốp chiếc xe thuê đã bị thiêu rụi của họ – một ngày sau khi chiếc xe được tìm thấy ở một khu vực hẻo lánh cách Công viên Quốc gia Yosemite vài giờ lái xe. Cary Stayner, một nhân viên bảo trì làm việc tại nhà nghỉ nơi những người phụ nữ này được nhìn thấy lần cuối cùng một tháng trước đó, sau này đã thú nhận sát hại họ cùng với hai người phụ nữ khác. Continue reading “19/03/1999: Tìm thấy các thi thể trong vụ giết người hàng loạt ở Yosemite”

Thế giới hôm nay: 19/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump nói rằng ông “không biết gì” về các cuộc không kích của Israel nhắm vào khu vực thuộc Iran của mỏ khí đốt South Pars. Để đáp trả cuộc tấn công này, Iran đã tấn công Ras Laffan, trung tâm năng lượng chính của Qatar. Tổng thống Mỹ nói rằng mình sẽ “thổi bay hoàn toàn” South Pars nếu Iran tấn công Qatar một lần nữa. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn dầu toàn cầu, đã vọt lên trên 110 đô la/thùng sau cuộc tấn công của Iran, sự việc mà QatarEnergy cho biết đã gây ra “thiệt hại trên diện rộng.”

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản giữ nguyên mức lãi suất ngắn hạn chủ chốt ở mức 0,75%, đúng như dự kiến. Các nhà hoạch định chính sách cho biết họ sẽ theo dõi sát sao cuộc chiến ở Vùng Vịnh, vốn đã làm tăng thêm danh sách các rủi ro kinh tế của họ. Lần gần đây nhất ngân hàng tăng lãi suất là vào tháng 12, lên mức cao nhất trong 30 năm qua. Động thái đó đáng ra phải thu hút được dòng vốn đang khao khát lợi nhuận và củng cố đồng yên, nhưng hiện tại, đồng tiền này vẫn còn yếu. Continue reading “Thế giới hôm nay: 19/03/2026”

Thế giới hôm nay: 18/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tư lệnh quân đội Iran thề sẽ phản ứng “quyết liệt” đối với vụ sát hại Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của nước này. Larijani là gương mặt đại diện công khai nhất của chế độ và đã điều hành các cuộc đàm phán hạt nhân với Mỹ. Trước đó, truyền thông nhà nước Iran xác nhận rằng các cuộc không kích của Israel đã giết chết cả ông và Gholamreza Soleimani, người đứng đầu lực lượng dân quân Basij thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Phản ứng đó bắt đầu bằng việc Iran tấn công Tel Aviv bằng các đầu đạn chùm, làm hai người thiệt mạng. Israel tiếp tục tấn công Lebanon, giết chết ít nhất sáu người ở Beirut, theo chính quyền địa phương. Mỹ cho biết họ đã tấn công các địa điểm tên lửa của Iran gần Eo biển Hormuz. Giá dầu thô Brent giảm nhẹ, xuống dưới mức 103 USD/thùng, sau khi Iraq đồng ý nối lại xuất khẩu dầu qua Thổ Nhĩ Kỳ, tránh eo biển này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 18/03/2026”

Nước Mỹ và lời nguyền của những ‘cuộc chiến tầm trung’

Nguồn: Robert D. Kaplan, “The Curse of Middle-Sized Wars,” Foreign Affairs, 11/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại Iran, Trump có nguy cơ rơi vào cái bẫy quen thuộc.

Năm 1988, nhà sử học quân sự James Stokesbury nhận định rằng các nền dân chủ tham chiến tốt nhất trong hai trường hợp: một là những cuộc chiến nhỏ, dành riêng cho giới “chuyên nghiệp” và không dính líu đến công dân bình thường; hai là những cuộc chiến thực sự lớn nhằm huy động toàn xã hội. Ông nói thêm, những nền dân chủ này “gặp vấn đề rất lớn khi cố gắng tiến hành một cuộc chiến tầm trung, nơi một số người ra trận còn những người khác ở nhà.”

Những cuộc chiến tầm trung (middle-sized war) đủ lớn để gây ra sự tàn phá và đổ máu kinh hoàng, nhưng lại đủ nhỏ để không đòi hỏi toàn bộ hậu phương phải tham gia. Không nên nhầm lẫn chúng với điều mà nhà lý luận quân sự Carl von Clausewitz gọi là chiến tranh hạn chế (limited war), trong đó mục tiêu thường chỉ là gây tổn thất cho kẻ thù chứ không phải tiêu diệt họ hoàn toàn. Chiến tranh hạn chế là có chủ đích từ trước, trong khi chiến tranh tầm trung lại bùng phát từ những gì ban đầu được dự định chỉ là một cuộc chiến nhỏ. Các tướng lĩnh và nhà lãnh đạo chính trị biết họ đang làm gì trong một cuộc chiến hạn chế. Nhưng các nhà lãnh đạo Mỹ trong những cuộc chiến tầm trung ngày nay thì không. Continue reading “Nước Mỹ và lời nguyền của những ‘cuộc chiến tầm trung’”

17/03/1601: Cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đầu tiên

Nguồn: First St. Patrick’s Day parade, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1601, cuộc diễu hành đầu tiên được ghi nhận nhằm tôn vinh Ngày Lễ Thánh Patrick, vị thánh bảo trợ Ireland, đã được tổ chức tại nơi mà ngày nay là St. Augustine, Florida.

Các ghi chép cho thấy một cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đã diễn ra vào ngày 17/03/1601, tại nơi khi đó là một khu định cư thuộc địa của Tây Ban Nha, dưới sự chỉ đạo của linh mục quản xứ người Ireland ở thuộc địa này, Ricardo Artur. Hơn một thế kỷ sau, những người lính Ireland nhớ quê hương đang phục vụ trong quân đội Anh đã tổ chức diễu hành ở Boston vào năm 1737 và ở Thành phố New York vào tháng 03/1762. Continue reading “17/03/1601: Cuộc diễu hành Ngày Thánh Patrick đầu tiên”

Thế giới hôm nay: 17/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump yêu cầu Trung Quốc lùi thời gian cuộc gặp với Tập Cận Bình “khoảng một tháng hoặc lâu hơn.” Tổng thống Mỹ cho biết ông muốn hoãn lại vì cuộc chiến ở Iran đòi hỏi ông phải ở lại Washington. “Không có mánh khóe nào” trong yêu cầu này, ông nói. Trước đó, Trump từng ám chỉ rằng thượng đỉnh Mỹ-Trung, vốn được lên kế hoạch bắt đầu vào ngày 31/03, sẽ bị hoãn lại trừ phi Trung Quốc giúp Mỹ mở cửa Eo biển Hormuz trở lại.

Tổng thống Mỹ cũng lên án các đồng minh đã từ chối yêu cầu hỗ trợ mở lại eo biển của ông. Đức, Ý, và Tây Ban Nha đã loại trừ khả năng tham gia vào các sứ mệnh quân sự, trong khi Australia, Pháp, và Nhật Bản không có ý định gửi tàu chiến. Về phần mình, Thủ tướng Anh cho biết ông đang theo đuổi một “kế hoạch khả thi” nhưng sẽ không “bị kéo vào một cuộc chiến rộng lớn hơn.” Trong một diễn biến khác, một máy bay không người lái đã tấn công đại sứ quán Mỹ tại Baghdad, thủ đô Iraq. Continue reading “Thế giới hôm nay: 17/03/2026”

Đài Loan không cần phải lựa chọn giữa Đại lục và Hoa Kỳ

Nguồn: Trịnh Lệ Văn (Cheng Li-wun), “Taiwan Doesn’t Have to Choose,” Foreign Affairs, ngày 03/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hòa bình xuyên eo biển đòi hỏi phải hợp tác với cả Bắc Kinh và Washington.

Trong thời kỳ bất ổn toàn cầu và cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, trách nhiệm duy trì hòa bình không chỉ thuộc về các cường quốc. Các quốc gia tầm trung và nhỏ có vị trí chiến lược đang tạo ra sức ảnh hưởng vượt xa quy mô của họ. Nếu biết sử dụng khả năng tự quyết và đòn bẩy một cách hiệu quả, họ có thể giảm bớt căng thẳng xung quanh các điểm nóng toàn cầu và giúp ngăn chặn xung đột khu vực hoặc thế giới.

Đài Loan chính là một nơi như vậy. Dù chỉ có khoảng 23 triệu dân, Đài Loan lại là cửa ngõ sống còn tiến ra Tây Thái Bình Dương. Nơi đây nằm dọc theo các tuyến đường biển thiết yếu của thương mại toàn cầu và là nước dẫn đầu trong một số lĩnh vực công nghệ tiên tiến, bao gồm chất bán dẫn, theo đó khiến hòn đảo này trở thành một phần không thể thiếu đối với hệ sinh thái đổi mới của thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn hay xung đột nào trong hoặc xung quanh Eo biển Đài Loan đều sẽ gây ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực, cản trở thương mại toàn cầu, đe dọa an ninh năng lượng, và phá vỡ các mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng công nghệ. Continue reading “Đài Loan không cần phải lựa chọn giữa Đại lục và Hoa Kỳ”

Thế giới hôm nay: 16/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump một lần nữa yêu cầu các quốc gia khác giúp Mỹ mở cửa Eo biển Hormuz. Vị tổng thống tiết lộ ông đang thảo luận với một số chính phủ về việc này, nhưng không nói rõ đó là những quốc gia nào. Australia và Nhật Bản tuyên bố họ không có kế hoạch cử tàu đến. Trump nói với tờ Financial Times rằng sẽ “rất tồi tệ cho tương lai của NATO” nếu các đồng minh không hỗ trợ Mỹ.

Chris Wright, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, cho biết cuộc chiến chống lại Iran “có khả năng” sẽ kết thúc trong vài tuần tới. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng “không có gì đảm bảo” giá năng lượng sẽ sớm giảm. Hôm nay, giá dầu đã tăng vượt mốc 106 USD/thùng, trước khi giảm trở lại mức khoảng 104 USD. Iran tiếp tục bắn tên lửa vào Israel và khu vực Vùng Vịnh. Sân bay Quốc tế Dubai cũng vừa đình chỉ các chuyến bay sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Continue reading “Thế giới hôm nay: 16/03/2026”

Tập tìm cách cân bằng quan hệ giữa gia tộc Khamenei và Mỹ

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi torn between long ties with Khameneis and US relations,” Nikkei Asia, 12/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bữa tối với món vịt quay Bắc Kinh năm 1989 đã giúp xây dựng quan hệ quân sự giữa Trung Quốc và Iran.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dường như đã lơ đãng trong suốt kỳ họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội) tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, một kỳ họp kéo dài 8 ngày kết thúc vào hôm nay (12/03).

Có vẻ như Tập bận tâm đến quan hệ song phương quan trọng nhất của đất nước ông, quan hệ với Mỹ, hơn là sự kiện chính trị lớn trong nước với sự tham dự của khoảng 3.000 đại biểu từ khắp Trung Quốc. Continue reading “Tập tìm cách cân bằng quan hệ giữa gia tộc Khamenei và Mỹ”

15/03/1965: Tổng thống Johnson kêu gọi quyền bầu cử bình đẳng

Nguồn: LBJ calls for equal voting rights, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1965, Tổng thống Lyndon B. Johnson đã phát biểu trước phiên họp Lưỡng viện Quốc hội Mỹ nhằm thúc giục việc thông qua đạo luật đảm bảo quyền bầu cử cho tất cả mọi người.

Sử dụng cụm từ “chúng ta sẽ vượt qua” (we shall overcome) mượn từ các nhà lãnh đạo người Mỹ gốc Phi đang đấu tranh cho quyền bình đẳng, Johnson tuyên bố rằng “mỗi công dân Mỹ đều phải có quyền bầu cử bình đẳng.” Ông cũng nhắc nhở cả nước rằng Tu chính án thứ 15, được thông qua sau Nội chiến Mỹ, đã trao cho mọi công dân quyền được bầu cử bất kể chủng tộc hay màu da. Nhưng các bang lại phớt lờ Hiến pháp và dựng lên những rào cản. Sự phân biệt đối xử xuất hiện dưới hình thức các bài kiểm tra về khả năng đọc viết, kiến thức, hoặc phẩm chất, được áp dụng duy nhất đối với người Mỹ gốc Phi nhằm ngăn cản họ đăng ký trở thành cử tri. Continue reading “15/03/1965: Tổng thống Johnson kêu gọi quyền bầu cử bình đẳng”

14/03/1794: Eli Whitney nhận bằng sáng chế cho máy tách hạt bông

Nguồn: Eli Whitney patents the cotton gin, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1794, nhà phát minh Eli Whitney đã được cấp Bằng sáng chế Mỹ số 72X cho cỗ máy sử dụng cơ năng để tách hạt khỏi sợi bông. Máy tách hạt bông của Whitney (trong tiếng Anh là “cotton gin,” với từ “gin” bắt nguồn từ “engine” nghĩa là máy móc) đã thúc đẩy sự bùng nổ của ngành sản xuất bông – và kéo theo đó là sự phát triển của chế độ nô lệ – suốt nửa đầu thập niên 1800.

Sinh ra ở Westborough, Massachusetts vào năm 1765, Whitney lớn lên trong một trang trại nhưng đã sớm bộc lộ tài năng về cơ khí và phát minh. Thời trẻ, ông đã tự tay chế tác gậy chống, trâm cài mũ, và phát minh ra một thiết bị để sản xuất đinh. Sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Yale (nay là Đại học Yale) vào năm 1792, ông đến sống tại đồn điền của Catherine Greene, góa phụ của vị anh hùng Cách mạng Mỹ là Tướng Nathanael Greene, ở gần Savannah, bang Georgia. Continue reading “14/03/1794: Eli Whitney nhận bằng sáng chế cho máy tách hạt bông”