Author: Kim Phụng

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các nhà lãnh đạo châu Âu có thể sẽ gặp nhau vào hôm nay, nhằm tìm kiếm một phản ứng thống nhất đối với nỗ lực mua lại Greenland ngày càng quyết liệt của Donald Trump. Cuối tuần qua, tám quốc gia châu Âu bị Trump đe dọa tăng thuế quan đã đưa ra một tuyên bố đanh thép, cảnh báo về mối đe dọa đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Các lựa chọn của châu Âu bao gồm thuế quan trả đũa, đóng cửa các căn cứ quân sự của Mỹ, và bán tháo Trái phiếu Kho bạc Mỹ. Tất cả đều là những lựa chọn nan giải.

Một vụ va chạm giữa hai tàu cao tốc ở miền nam Tây Ban Nha khiến ít nhất 21 người thiệt mạng và 75 người khác bị thương. Vụ việc xảy ra khi một đoàn tàu đi từ Malaga đến Madrid bị trật bánh và đâm vào một đoàn tàu khác đang đi tới. Nguyên nhân vẫn chưa được xác định. Pedro Sánchez, Thủ tướng Tây Ban Nha, mô tả đây là một “đêm đau thương tột cùng.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 19/01/2026”

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

María Corina Machado, lãnh đạo phe đối lập Venezuela, đã trao tặng huy chương giải Nobel Hòa bình của bà cho Donald Trump trong một cuộc gặp tại Nhà Trắng, nhưng cuối cùng vẫn phải rời đi mà không thuyết phục được Tổng thống Mỹ ủng hộ bà trở thành lãnh đạo đất nước. Machado nói món quà này ghi nhận “cam kết của Trump đối với sự tự do của chúng tôi.” Tuy nhiên, Trump tuyên bố rằng Machado, người vốn rất nổi tiếng ở Venezuela, lại “không có sự ủng hộ nào” tại đó.

Mỹ đồng ý áp trần thuế quan 15% đối với hàng nhập khẩu từ Đài Loan để đổi lấy việc các nhà sản xuất chip của hòn đảo này (bao gồm cả tập đoàn lớn nhất thế giới TSMC) đầu tư 500 tỷ USD vào các hoạt động tại Mỹ. Chính quyền Trump đã đồng ý giảm mức thuế từ 20% xuống ngang bằng mức áp dụng cho Hàn Quốc và Nhật Bản. Bộ Thương mại Mỹ cho biết thỏa thuận này sẽ dẫn đến một cuộc “hồi hương ồ ạt” của ngành sản xuất chip về lại nước Mỹ. Continue reading “Thế giới hôm nay: 16/01/2026”

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump tuyên bố “việc giết chóc ở Iran đang dừng lại,” và chế độ này “không có kế hoạch” xử tử những người biểu tình chống chính phủ. Ngoại trưởng Iran nói với truyền thông Mỹ rằng “việc treo cổ là hoàn toàn không thể xảy ra.” Trước đó, Trump đã đe dọa có “hành động cực mạnh” sau các báo cáo về những vụ hành quyết đã được lên kế hoạch. Trong lúc cân nhắc can thiệp quân sự chống lại Iran, Mỹ đã bắt đầu sơ tán một số nhân sự khỏi các căn cứ ở Trung Đông.

Ngoại trưởng Đan Mạch nói rằng các cuộc đàm phán về Greenland tại Nhà Trắng diễn ra “mang tính xây dựng” nhưng vẫn còn “bất đồng cơ bản.” Trước cuộc họp, Trump khẳng định rằng Mỹ “cần” Greenland. Trong khi đó, Đan Mạch thông báo sẽ gửi thêm máy bay, tàu thuyền, và binh lính đến vùng lãnh thổ bán tự trị ở Bắc Cực này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 15/01/2026”

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump thúc giục những người biểu tình ở Iran “TIẾP QUẢN” các cơ quan nhà nước, hứa rằng “SỰ TRỢ GIÚP ĐANG ĐẾN” trong lúc làn sóng biểu tình tiếp tục dâng cao trên toàn quốc. Tổ chức Ân xá Quốc tế cảnh báo về “các phiên tòa chóng vánh và các vụ hành quyết tùy tiện” đối với hàng ngàn người Iran bị bắt trong cuộc bạo loạn. Starlink được cho là đã cung cấp dịch vụ internet vệ tinh miễn phí trên khắp Iran. Việc chính phủ cắt internet đã che giấu quy mô của các cuộc biểu tình cũng như sự trả đũa của chính quyền.

Chính quyền Trump nới lỏng việc bán chip AI cho Trung Quốc, cho phép Nvidia xuất khẩu H200, dòng chip mạnh thứ hai của hãng này. Các đơn xin phép bán H200 và các loại chip tương đương giờ đây sẽ được xem xét theo từng trường hợp cụ thể, thay vì bắt đầu với quy tắc mặc định là từ chối. Trump dường như nghĩ rằng tốt nhất là giữ cho Trung Quốc phụ thuộc vào công nghệ của Nvidia, hơn là ép buộc họ tự phát triển các dòng chip tiên tiến của riêng mình. Continue reading “Thế giới hôm nay: 14/01/2026”

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Iran cho biết họ vẫn duy trì các kênh liên lạc với Mỹ sau khi Donald Trump tuyên bố rằng các quốc gia “làm ăn” với nước này sẽ ngay lập tức phải đối mặt với mức thuế quan mới là 25%. Bài đăng của ông trên Truth Social xuất hiện sau thông báo của Nhà Trắng rằng họ đang xem xét các cuộc tấn công vào Iran, nếu ngoại giao không mang lại kết quả. Chính quyền Iran được cho là đã giết hại hơn 600 người biểu tình chống chính phủ kể từ cuối tháng 12.

Ba cựu lãnh đạo của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) lên tiếng chỉ trích cuộc điều tra hình sự của chính quyền Trump nhắm vào Jerome Powell, Chủ tịch Fed đương nhiệm. Họ mô tả pháp quyền của Mỹ là “sức mạnh lớn nhất” và là “nền tảng cho sự thành công kinh tế của chúng ta.” Powell nói rằng cuộc điều tra, liên quan đến việc cải tạo trụ sở của Fed, chỉ là một cái cớ để hạn chế sự độc lập của ngân hàng trung ương. Một số thành viên của Đảng Cộng hòa cũng chỉ trích cuộc điều tra nói trên. Continue reading “Thế giới hôm nay: 13/01/2026”

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Jerome Powell tiết lộ chính quyền Trump vừa mở một cuộc điều tra hình sự nhắm vào Cục Dự trữ Liên bang, liên quan đến lời khai mà ông đã đưa ra trước Quốc hội hồi tháng 6 về việc cải tạo trụ sở của Fed. Donald Trump phủ nhận mọi hiểu biết về bản cáo trạng. Chủ tịch Fed cho biết “hành động chưa từng có” này là cái cớ để hạn chế tính độc lập của ngân hàng trung ương. Trước đó, Tổng thống đã nhiều lần chỉ trích Powell vì không cắt giảm lãi suất.

Phản ứng của thị trường trước cuộc tranh chấp kể trên ban đầu khá im ắng. Chỉ số chuẩn S&P 500, đại diện cho các công ty lớn của Mỹ, giảm khoảng 0,5% sau khi thị trường hợp đồng tương lai mở cửa, trong khi các nhà đầu tư trái phiếu vẫn chưa hành động. Tuy nhiên, giá kim loại quý đã tăng mạnh: vàng tăng hơn 1% và bạc tăng 4%, còn đồng đô la thì giảm nhẹ. Continue reading “Thế giới hôm nay: 12/01/2026”

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

FBI giành toàn quyền phụ trách cuộc điều tra về vụ một đặc vụ thuộc Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE) bắn chết Renee Nicole Good hôm thứ Tư tại Minneapolis, gạt các nhà điều tra địa phương sang một bên. Trong khi đó, J.D. Vance, Phó Tổng thống Mỹ, vẫn giữ nguyên luận điệu gây tranh cãi gay gắt rằng Good là một nhà tư tưởng cánh tả đã cố tình đâm xe vào các sĩ quan ICE. Trong một diễn biến khác, Lực lượng Tuần tra Biên giới đã bắn hai người ở Portland, Oregon; tình trạng của họ hiện chưa rõ.

Glencore và Rio Tinto nối lại các cuộc đàm phán về một thương vụ sáp nhập hoàn toàn bằng hoán đổi cổ phiếu, hứa hẹn tạo ra công ty khai thác mỏ lớn nhất thế giới với tổng giá trị thị trường hơn 200 tỷ USD. Các cuộc thảo luận trước đó đã đổ vỡ cách đây một năm. Ngành công nghiệp khai thác mỏ đang chạy đua để tích trữ đồng, kim loại vừa đạt mức giá kỷ lục hơn 13.300 USD/tấn vào đầu tuần này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 09/01/2026”