Chiến lược quân sự đằng sau quá trình mở rộng kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc

Nguồn: Gerald C. Brown, “The Military Strategic Drivers Behind China’s Nuclear Expansion”, War on the Rocks, 17/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tháng 6/1993, một nhóm lãnh đạo cấp cao của Quân đoàn Pháo binh số 2 tụ họp tại Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền. Ban tổ chức mời ông Lý Húc Các, người vừa nghỉ hưu khỏi cương vị tư lệnh Quân đoàn Pháo binh số 2, làm khách mời đặc biệt. Ông Lý đã chứng kiến Pháo binh số 2 trưởng thành từ thuở sơ khai cho đến khi Trung Quốc cuối cùng thử nghiệm thành công một tên lửa đạn đạo có thể đánh trúng bất cứ nơi nào trên lãnh thổ Mỹ. Tuy nhiên, trong những năm trước đó, ông đã vấp phải sự phản đối đáng kể đối với chương trình này. Continue reading “Chiến lược quân sự đằng sau quá trình mở rộng kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc”

Bangkok đón nhận ẩm thực Isan nhưng vẫn không đón nhận con người nơi đây

Nguồn: Marwaan Macan-Markar, “Bangkok embraces Isan food, but not necessarily its people”, Nikkei Asia, 7/11/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Từng gắn liền với hình ảnh lao động di cư, các món ăn truyền thống nay đã bước chân vào phân khúc ẩm thực cao cấp.

Trong số những món ăn gói trọn linh hồn thôn quê Thái Lan, som tam (nộm đu đủ xanh) là một trong những món tôi yêu thích nhất. Hương chanh thoang thoảng mở đầu cho vị chua thanh đặc trưng. Tiếp đó là độ giòn của những sợi đu đủ xanh được giã trong cối cùng ớt, cà chua, tỏi, tôm khô, đậu đũa và lạc rang. Với tôi, chỉ cần thêm một chút nước mắm và đường thốt nốt là đủ để tạo nên những tầng hương vị hài hòa, hoàn hảo.

Những người Mỹ chưa biết đến som tam có lẽ cũng sẽ sớm khám phá ra sức hấp dẫn của món ăn này, nhờ một ngôi sao Thái Lan có cội nguồn từ Isan – vùng trồng lúa ở phía đông bắc đất nước. Trong lần xuất hiện gần đây trên chương trình truyền hình nổi tiếng của Mỹ “The Tonight Show Starring Jimmy Fallon”, Lalisa Manobal, hay Lisa, thành viên nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Blackpink, đã mang đến một vài món đồ gợi nhắc về quê hương nông thôn Thái Lan của mình. Trong số đó, một đĩa som tam đã xuất hiện trước ống kính và hàng triệu khán giả. Continue reading “Bangkok đón nhận ẩm thực Isan nhưng vẫn không đón nhận con người nơi đây”

Trung Đông cuối cùng sẽ không còn bị các cường quốc bên ngoài can thiệp

Nguồn: Stephen M. Walt, “The Middle East Is Finally on Its Own,” Foreign Policy, 16/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cuộc chiến Iran đang khép lại một thế kỷ các cường quốc can thiệp vào khu vực này.

Steve Simon từng nói những giấc mơ của Washington về việc “thay đổi diện mạo” Trung Đông đã thất bại trong quá khứ, đang thất bại ở hiện tại, và nếu chúng ta tiếp tục, chúng sẽ thất bại mãi mãi. Ông ấy nói đúng, nhưng tôi không nghĩ nước Mỹ sẽ tiếp tục những nỗ lực này, và những nước khác cũng vậy. Trái lại, chúng ta đang đi đến hồi kết của giai đoạn hơn một thế kỷ mà trong đó các thế lực bên ngoài chi phối những diễn biến tại khu vực, ngay cả khi họ không thể đạt được các mục tiêu chính của mình. Lần đầu tiên kể từ năm 1919, những gì xảy ra ở Trung Đông sẽ chủ yếu do chính các quốc gia trong khu vực quyết định. Cuộc chiến thất bại của Mỹ-Israel nhắm vào Iran là một bước ngoặt, nhưng nó chỉ đang đẩy nhanh những diễn biến vốn đã rõ ràng từ lâu. Quả vậy, các quốc gia ở Trung Đông rồi sẽ phải tự lực cánh sinh. Continue reading “Trung Đông cuối cùng sẽ không còn bị các cường quốc bên ngoài can thiệp”

Bài học từ thế hệ Watergate dành cho Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát

Nguồn: Julian E. Zelizer, “Lessons From the Watergate Babies for the ‘No Kings’ Congress,” Foreign Policy, 16/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Điều duy nhất họ không được phép làm là khoanh tay đứng nhìn.

Đảng Dân chủ đã giành chiến thắng ngoạn mục trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026. Dù nhiều chuyên gia thăm dò đã dự đoán đảng đối lập sẽ có màn thể hiện mạnh mẽ, ít ai ngờ bản đồ bầu cử lại ngập tràn sắc xanh vào phút chót. Ở một mức độ nào đó, Texas trông cũng “Dân chủ” không kém gì New York hay California. Giờ đây, câu hỏi đặt ra cho Đảng Dân chủ là: Điều gì sẽ diễn ra tiếp theo?

Dù chiếm đa số bao nhiêu tại Hạ viện và Thượng viện, họ vẫn sẽ phải đối mặt với một tổng thống thuộc Đảng Cộng hòa, người cực kỳ quyết liệt trong việc sử dụng quyền hành pháp, cùng một Tòa án Tối cao thường có xu hướng đồng thuận với tầm nhìn của ông về quyền lực tổng thống. Nếu Đảng Dân chủ thông qua các đạo luật, Donald Trump rất có thể sẽ phủ quyết chúng. Nếu họ điều tra ông, ông sẽ cản trở, trì hoãn và sử dụng quyền ân xá cho những đồng minh làm điều tương tự. Nếu họ cố gắng ngăn chặn cuộc chiến ở Iran, ông sẽ viện đến các đặc quyền chiến tranh của tổng thống được tích lũy qua nhiều thập kỷ để tiếp tục làm những gì mình muốn. Continue reading “Bài học từ thế hệ Watergate dành cho Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát”

Lebanon đã trở thành chiến trường của Trung Đông như thế nào?

Nguồn: Jackie Northam, “How Lebanon Became the Middle East’s Battleground”, Foreign Policy, 13/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào giữa tháng 7/2006, biên tập viên phụ trách tin quốc tế của NPR cử tôi tới Beirut. Israel và Hezbollah đang giao chiến toàn diện sau khi các tay súng vượt biên từ Lebanon tấn công, giết chết tám binh sĩ Israel và bắt giữ thêm hai người. Bom Israel dội xuống các cảng, đường sá và cầu cống của Lebanon, trong khi Hezbollah bắn tên lửa như mưa xuống miền bắc Israel. Tin rằng nước mình đang chiếm thế thượng phong, Thủ tướng Israel Ehud Olmert muốn dứt điểm Hezbollah một lần cho xong và đã thuyết phục chính quyền George W. Bush trì hoãn lời kêu gọi ngừng bắn.

Khi đó tôi đang ở trong phòng khách sạn, thực hiện một bản tin cùng một phiên dịch viên người Lebanon, thì Ngoại trưởng Mỹ lúc bấy giờ là Condoleezza Rice xuất hiện trên TV, nói rằng cuộc xung đột là một cơ hội để định hình lại khu vực. Bà nói thêm rằng các cuộc tấn công, vốn đã khiến hơn 300 người Lebanon thiệt mạng và sau đó sẽ cướp đi sinh mạng của hơn 1.000 người ở Lebanon cùng 121 binh sĩ Israel, là “cơn đau đẻ của một Trung Đông mới”. Continue reading “Lebanon đã trở thành chiến trường của Trung Đông như thế nào?”

Có điện trước, sạch tính sau? Thế khó về an ninh năng lượng của Việt Nam

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Ngày 12/11/2026, Bộ Công Thương đã ký hợp đồng BOT cho Nhà máy Nhiệt điện Nam Định I công suất 1.200 MW, một dự án đã bị trì hoãn kéo dài, với nhà đầu tư Hàn Quốc TKG Taekwang. Nhà máy điện than này dự kiến đi vào hoạt động năm 2030. Nhà đầu tư cam kết tự chi trả để giảm lượng phát thải của nhà máy xuống xấp xỉ mức của một nhà máy điện khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Dù vậy, việc ký kết dường như khó dung hòa với cam kết phát thải ròng bằng không vào năm 2050 của Việt Nam.

Diễn biến này cũng đặt ra một câu hỏi then chốt: Việt Nam có thể dung hòa nhu cầu cấp bách về nguồn điện ổn định với cam kết dài hạn về chuyển dịch năng lượng sạch như thế nào? Continue reading “Có điện trước, sạch tính sau? Thế khó về an ninh năng lượng của Việt Nam”

Tập nhìn nhận Trump đang suy yếu như thế nào?

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “How Xi Sees a Weakened Trump,” Foreign Policy, 16/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bất ổn chính trị là mối nguy hơn là cơ hội đối với Bắc Kinh.

Cử tri đã giáng một đòn mạnh vào Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 03/11 vừa qua, khiến Đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội. Khi Trump một lần nữa gặp Tập Cận Bình trong tuần này, nhà lãnh đạo Trung Quốc giờ đây sẽ nhìn nhận vị tổng thống Mỹ đang suy yếu như thế nào?

Tôi tin rằng Tập về cơ bản sẽ không thay đổi đánh giá cá nhân của mình về Trump. Tuy nhiên, ông sẽ đánh giá lại khả năng của Trump trong việc định hình quan hệ Mỹ-Trung trong hai năm tới – cũng như mức độ mà hai nhà lãnh đạo có thể hiện thực hóa khuôn khổ mới cho quan hệ song phương mà họ đã thống nhất trong năm nay. Bắc Kinh có thể sẽ xem Trump là một vị tổng thống vẫn sẵn sàng đàm phán ở cấp độ cá nhân, nhưng ngày càng ít có khả năng thực hiện những cam kết chính trị lớn. Continue reading “Tập nhìn nhận Trump đang suy yếu như thế nào?”

Ông Trump đến ASEAN và APEC: Kế hoạch lớn, triển vọng mong manh

Nguồn: Joshua Kurlantzick, “Trump Heads to the ASEAN and APEC Summits With Big Plans and Slim Prospects”, Council on Foreign Relations, 15/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ngay sau cuộc bầu cử giữa kỳ, Tổng thống Donald Trump sẽ công du châu Á từ ngày 16 đến 19/11. Điểm dừng chân đầu tiên của ông là Manila, nơi ông sẽ dự Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt Mỹ – ASEAN và có các cuộc gặp song phương; sau đó ông tới Thâm Quyến dự hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) và gặp nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, có thể cả Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Ở cả hai nơi, nhiều khả năng ông sẽ không được đón tiếp nồng nhiệt, dù một số nhà lãnh đạo châu Á vẫn hy vọng việc thế đa số trong Quốc hội sắp đổi chủ có thể thúc đẩy Nhà Trắng điều chỉnh chính sách châu Á theo hướng đôi chút mềm mỏng hơn. Chính sách châu Á trong nhiệm kỳ hai của Trump nhìn chung không được lòng khu vực, nhất là việc tập trung áp thuế lên các đồng minh và đối tác, cùng với việc cắt giảm hỗ trợ quốc phòng. Các chuyến thăm trong năm nay của Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều vấp phải phản ứng giận dữ. Continue reading “Ông Trump đến ASEAN và APEC: Kế hoạch lớn, triển vọng mong manh”

Cú ngã của Jensen Huang và cuộc đua chính sách ngành AI Mỹ

Nguồn: Thẩm Dật, 逸语道破:谁在争夺美国AI政策的话语权?, Guancha, 13/11/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Ngày 11/11, Hội đồng quản trị (HĐQT) của Nvidia đã chấp thuận đơn từ chức của ông Jensen Huang khỏi các chức vụ Chủ tịch, Giám đốc điều hành (CEO) và thành viên HĐQT. Vậy, làn sóng tranh cãi xoay quanh sự ra đi của Jensen Huang rốt cuộc chỉ đơn thuần là một biến động nhân sự cấp cao trong doanh nghiệp, hay còn phản ánh cuộc đấu đá lợi ích sâu xa hơn bên trong ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) của Mỹ?

Trong số kỳ này của chương trình “Dật Ngữ Đạo Phá” (Lời ngay nói thẳng), Giáo sư Thẩm Dật thuộc Khoa Chính trị Quốc tế, Đại học Phúc Đán chỉ ra rằng, để hiểu rõ sự việc liên quan đến việc Jensen Huang rời Nvidia, không thể chỉ dừng lại ở những tranh cãi cá nhân hay cuộc điều tra về an ninh quốc gia. Quan trọng hơn là phải chú ý đến sự phân hóa lợi ích bên trong ngành công nghiệp AI của Mỹ, cũng như cách các doanh nghiệp tận dụng chính sách an ninh quốc gia để giành lấy lợi thế cạnh tranh. Continue reading “Cú ngã của Jensen Huang và cuộc đua chính sách ngành AI Mỹ”

Kỷ nguyên vô chính phủ dưới đáy biển đang đến gần

Nguồn: Elisabeth Braw, “The Coming Era of Undersea Anarchy,” Foreign Policy, 12/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc Thổ Nhĩ Kỳ cản trở xây dựng một tuyến cáp bình thường là dấu hiệu cho thấy sự sụp đổ rộng lớn hơn của trật tự đại dương.

Giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch là điều tốt cho khí hậu, đặc biệt khi hiện nay không có gì bảo đảm rằng nguồn dầu khí dồi dào ở Vịnh Ba Tư sẽ đến được nơi tiêu thụ. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi Hy Lạp và Cộng hòa Síp muốn lắp đặt một hệ thống kết nối – một tuyến cáp điện dưới đáy biển – để cung cấp điện cho cả hai quốc gia.

Chỉ có một vấn đề: Thổ Nhĩ Kỳ muốn giám sát dự án này với lập luận rằng tuyến cáp đi qua vùng biển của họ. Theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), lập luận đó là không đúng – nhưng hiện nay, nhiều quốc gia không còn quá bận tâm đến UNCLOS. Trên thực tế, chúng ta có thể đang chứng kiến một cuộc “chiếm đất” âm thầm – cả dưới đáy biển lẫn trên mặt nước. Continue reading “Kỷ nguyên vô chính phủ dưới đáy biển đang đến gần”

Tại sao cần có một hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập – Putin?

Nguồn: Charles Kupchan, “The Case for a Trump-Xi-Putin Summit”, Foreign Affairs, 13/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chỉ trong vài ngày tới, Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể sẽ tổ chức một cuộc gặp ba bên bên lề hội nghị Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) diễn ra vào tuần tới tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Theo Wall Street Journal, tháng trước Putin đã gợi ý về một cuộc đối thoại ba bên như một cơ hội để bàn cách chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine. Dù chưa có kế hoạch chính thức nào được công bố, chỉ riêng viễn cảnh về cuộc gặp này đã gây ra làn sóng lo ngại rộng khắp. Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski cảnh báo về nguy cơ lặp lại Hội nghị Yalta năm 1945, khi Tổng thống Mỹ Franklin Roosevelt và Thủ tướng Anh Winston Churchill nhượng bộ trước đòi hỏi của nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin về việc để Liên Xô thống trị Đông Âu. Thượng nghị sĩ Mỹ Chris Coons viết trên X: “Không thể có cuộc đàm phán nào về tương lai của Ukraine mà thiếu Ukraine trên bàn đàm phán, và cũng không thể có đàm phán thực chất chừng nào ông Trump còn liên tục tỏ ra yếu thế và khúm núm trước ông Tập và ông Putin.” Continue reading “Tại sao cần có một hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập – Putin?”

Khoảnh khắc ‘Yalta mới’ của Tập Cận Bình thành hình ở Thâm Quyến

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi Jinping’s ‘New Yalta’ moment takes shape in Shenzhen,” Nikkei Asia, 12/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhà lãnh đạo Trung Quốc muốn Tổng thống Mỹ phải mang ơn mình về mặt ngoại giao.

Công tác chuẩn bị đang được tiến hành để các nhà lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga gặp nhau bên lề hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) sắp tới tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ lớn của Trung Quốc ở tỉnh Quảng Đông.

Hội nghị thượng đỉnh APEC vào ngày 18 và 19 tháng 11 tới sẽ quy tụ các nhà lãnh đạo của 21 nền kinh tế trong khu vực, dự kiến có sự tham dự của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Continue reading “Khoảnh khắc ‘Yalta mới’ của Tập Cận Bình thành hình ở Thâm Quyến”

Chủ quyền dữ liệu, các luồng xuyên biên giới và cái giá của sự thận trọng

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

    • Ba mô hình đang định hình tranh luận toàn cầu về dữ liệu xuyên biên giới: mô hình dựa trên quyền của EU theo GDPR, cho phép chuyển dữ liệu dựa trên công nhận mức bảo vệ tương xứng hoặc bảo đảm hợp đồng, dưới sự giám sát độc lập; mô hình chủ quyền ưu tiên an ninh của Bắc Kinh, với các đánh giá do nhà nước tổ chức; và con đường trung dung, thân thiện với thương mại của Singapore, dựa trên chứng nhận quyền riêng tư quốc tế và DEPA.
    • Biến số quyết định là tính nhất quán: các quy tắc có tạo thành hệ thống rõ ràng hay chồng lấn, thiếu phối hợp, khiến một giao dịch phải chịu chi phí tuân thủ nhiều lần. Tính nhất quán pháp quy và khả năng tương tác — việc tuân thủ một khuôn khổ được khuôn khổ khác công nhận — là hai khái niệm trung tâm để đánh giá kiến trúc dữ liệu Việt Nam. Continue reading “Chủ quyền dữ liệu, các luồng xuyên biên giới và cái giá của sự thận trọng”

Nghịch lý ASEAN

Nguồn: Thitinan Pongsudhirak, “The ASEAN Paradox”, Project Syndicate, 12/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) họp Hội nghị cấp cao lần thứ 49, một loạt rạn nứt đã phơi bày những hạn chế về thể chế của khối. Nhưng giữa một trật tự toàn cầu đang rạn vỡ, ASEAN phải lựa chọn: biến quyền triệu tập của mình thành hành động phối hợp, hoặc bị thu hẹp thành đấu trường cho sự cạnh tranh giữa các cường quốc.

Khi các nhà lãnh đạo Đông Nam Á khoác tay nhau chụp bức ảnh đại gia đình quen thuộc tại Hội nghị cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ở Manila từ ngày 16 đến 18/11, hình ảnh đoàn kết ấy sẽ che khuất một thực tế: sát thềm kỷ niệm 60 năm thành lập, khối này đang chia rẽ hơn và kém hiệu quả hơn bao giờ hết. Giữa một trật tự toàn cầu đang rạn vỡ, ASEAN đứng trước lựa chọn: biến quyền triệu tập của mình thành hành động phối hợp, hoặc bị thu hẹp thành đấu trường cho sự cạnh tranh giữa các cường quốc. Continue reading “Nghịch lý ASEAN”

Trung Quốc trở thành “phòng thí nghiệm” chủ chốt về đổi mới chăm sóc sức khỏe

Nguồn: Ruby Wang, “China is emerging as a key testing ground for healthcare innovations”, Nikkei Asia, 10/11/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Các nước khác trên thế giới có thể học hỏi từ những thành công và thất bại của Trung Quốc trong lĩnh vực này.

Lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đang cần những đột phá công nghệ cấp thiết hơn bao giờ hết. Mặc dù các loại thuốc mới và công cụ y tế kỹ thuật số đã cho thấy tiềm năng giảm bớt áp lực cho ngành, thách thức đặt ra là liệu những hứa hẹn đó có thực sự chuyển hóa thành các giải pháp chăm sóc sức khỏe hữu ích, có giá cả phải chăng và bền vững hay không.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đang nổi lên như một trong những “phòng thí nghiệm” quan trọng nhất thế giới. Continue reading “Trung Quốc trở thành “phòng thí nghiệm” chủ chốt về đổi mới chăm sóc sức khỏe”

Mầm mống thảm họa tại Đài Loan

Nguồn: Rebecca Lissner và Mira Rapp-Hooper, “A Recipe for Disaster in Taiwan”, Foreign Affairs, 09/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Mới vài năm trước, Tổng thống Mỹ Joe Biden từng gây xôn xao khi công khai khẳng định chính quyền của ông sẽ bảo vệ Đài Loan nếu hòn đảo này bị Trung Quốc tấn công – một sự đi chệch khỏi chính sách “mơ hồ chiến lược” truyền thống của Mỹ, theo đó Washington không cam kết thực hiện bất kỳ hành động cụ thể nào. Thế nhưng vào tháng 5, Tổng thống Donald Trump lại gây bão khi đưa ra một lập trường hoàn toàn khác. Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình, ông mô tả Đài Loan là “một con bài thương lượng rất tốt” trong các thỏa thuận với Bắc Kinh và trầm ngâm rằng hòn đảo này nằm sát Trung Quốc nhưng lại cách xa nước Mỹ, ám chỉ lợi ích của Mỹ ở Đài Loan là không đáng kể. Động thái này của Trump dường như đã xác nhận điều mà nhiều nhà quan sát châu Á lo sợ: vị tổng thống Mỹ này sẵn sàng nới lỏng cam kết với Đài Loan để củng cố quan hệ với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình. Continue reading “Mầm mống thảm họa tại Đài Loan”

Về căn cứ tàu ngầm mới đầu tiên của Mỹ ở nước ngoài sau 53 năm

Nguồn: “Inside America’s first new submarine base abroad for 53 years”, The Economist, 10/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Các “khách sạn cá ngựa” đã phải được xây dựng trước tiên. Loài cá xương sống ở vùng biển Tây Úc này bơi rất kém, dành phần lớn cuộc đời dùng đuôi bám vào những mỏm đá hoặc các công trình nhân tạo như cầu tàu và bến cảng. Vì vậy, khi Hải quân Hoàng gia Úc bắt đầu nâng cấp căn cứ hải quân HMAS Stirling để làm nơi đồn trú cho các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, các thợ lặn đã được cử xuống để di dời 263 con cá ngựa đến những rạn san hô nhân tạo bằng bê tông cốt thép gần đó.

Không có chi tiết nào là quá nhỏ khi Úc chuẩn bị để căn cứ Stirling đón các tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ bắt đầu từ năm tới. Điều này sẽ biến Stirling thành căn cứ tàu ngầm đầu tiên của Mỹ được thiết lập ở nước ngoài trong hơn nửa thế kỷ, đồng thời trở thành một bàn đạp giúp Mỹ phóng chiếu sức mạnh sâu vào châu Á. Vị trí của căn cứ mang lại một lợi thế lớn so với các căn cứ hiện tại của Mỹ: nó nằm ngoài tầm bắn của hầu hết các loại tên lửa thông thường phóng từ mặt đất của Trung Quốc, ngoại trừ những loại tối tân nhất – khác với căn cứ ở Guam – nhưng lại gần các vùng biển châu Á hơn những căn cứ tàu ngầm khác của Mỹ. Continue reading “Về căn cứ tàu ngầm mới đầu tiên của Mỹ ở nước ngoài sau 53 năm”

Mối nguy từ một Trump “Vịt què”

Nguồn: Daniel W. Drezner và Elizabeth N. Saunders, “The Dangers of a Lame-Duck Trump,” Foreign Affairs, 04/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tổng thống Mỹ sẽ đi xa tới đâu để tạo ra hòa bình – và chiến tranh?

Sau khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ kết thúc, Tổng thống Mỹ Donald Trump giờ đây đã rơi vào vị thế “vịt què” (lame duck). Những tổng thống ở nhiệm kỳ hai khi mất quyền kiểm soát Quốc hội thường phải đối mặt với một thực tế: thời gian dành cho các đạo luật mang dấu ấn cá nhân hoặc những sáng kiến đối nội của họ đã trôi qua. Khi nghĩ về di sản của mình, các tổng thống “vịt què” thường chuyển hướng sang chính sách đối ngoại, nơi quyền lực tổng thống cho phép họ hành động tự do hơn mà ít bị cản trở bởi những rắc rối chính trị trong nước. Việc một tổng thống ở giai đoạn cuối nhiệm kỳ theo đuổi một mục tiêu lớn ở nước ngoài không phải là điều hiếm gặp. Chẳng hạn, Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã dốc nhiều tâm sức vào việc thúc đẩy một thỏa thuận cuối cùng cho xung đột Israel-Palestine trong những ngày cuối nhiệm kỳ. Continue reading “Mối nguy từ một Trump “Vịt què””

Bê bối gián điệp Nvidia: Mỹ phản ứng quá chậm?

Nguồn: David Ignatius, “The Nvidia Spy Scandal Was Hiding in Plain Sight,” Foreign Policy, 10/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cơ quan tình báo Trung Quốc đã đánh cược vào dục vọng và sự kiêu ngạo, còn Washington lại quá chậm chạp trong việc nhận ra rủi ro.

Keith Riggin, người từng đứng đầu văn phòng CIA tại Bắc Kinh và sau này trở thành cố vấn cho các công ty Mỹ về mối đe dọa tình báo Trung Quốc, kể rằng ông từng đưa ra một lời cảnh báo đơn giản cho các giám đốc điều hành Mỹ về những phụ nữ xinh đẹp có thể tiếp cận họ ở Bắc Kinh: “Các vị không trở nên đẹp trai hơn chỉ vì đến một nơi như Trung Quốc đâu.”

Nhưng các giám đốc điều hành và quan chức chính phủ hàng đầu của Mỹ thường rất kiêu ngạo, Riggin nói. Họ phớt lờ những lời cảnh báo và đôi khi nghĩ rằng các quy tắc an ninh không áp dụng cho mình. Chính điều đó có thể biến họ thành những mục tiêu dễ dàng cho các thủ đoạn ngày càng tinh vi của cơ quan tình báo Trung Quốc, tức Bộ An ninh Quốc gia (MSS). Continue reading “Bê bối gián điệp Nvidia: Mỹ phản ứng quá chậm?”

Ý nghĩa đích thực của quyền lực là gì?

Nguồn: David Sacks, “The True Meaning of Power”, Foreign Affairs, 06/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

“Chính trị quốc tế, cũng như mọi hình thức chính trị khác, đều là cuộc đấu tranh giành quyền lực”. Hans Morgenthau đã viết câu này tại bàn làm việc của mình ở Chicago vào buổi đầu Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ và Liên Xô bắt đầu bước vào cuộc cạnh tranh không hồi kết nhằm giành quyền thống trị toàn cầu. Cuốn Politics Among Nations (Chính trị giữa các quốc gia) mà Morgenthau sau đó hoàn thành nhanh chóng trở thành giáo trình về quan hệ quốc tế được sử dụng rộng rãi nhất tại Mỹ, đồng thời đặt nền móng cho một khuôn khổ tư tưởng mang tên chủ nghĩa hiện thực – học thuyết đã định hướng cho nhiều thế hệ học giả và nhà hoạch định chính sách. Continue reading “Ý nghĩa đích thực của quyền lực là gì?”