Category: Bình luận

Bài toán Trung Quốc trong các lệnh trừng phạt Iran của Trump

Nguồn: Zongyuan Zoe Liu, “Trump’s Iran Sanctions Have a China Problem”, Project Syndicate, 18/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tháng 8 vừa qua, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố khởi động một chiến dịch “D-Day kinh tế” nhằm vào Iran, hứa hẹn một “cuộc tấn công tài chính lớn nhất từng được huy động chống lại một đối thủ”. Phép so sánh với D-Day khá kỳ lạ đối với một chiến dịch mà thành bại cuối cùng lại phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc — một đồng minh của Mỹ tại Normandy nhưng ngày nay đã trở thành đối thủ chiến lược.

Để chính sách “rò rỉ bằng không” của chính quyền Trump thành công, các định chế tài chính nước ngoài sẽ phải tự giám sát và kiểm soát chính khách hàng của mình. Và không thể đạt được sự “cô lập toàn diện” đối với chính quyền Iran nếu các ngân hàng Trung Quốc không gánh phần lớn công việc nặng nhọc trong việc thực thi các lệnh trừng phạt. Continue reading “Bài toán Trung Quốc trong các lệnh trừng phạt Iran của Trump”

Lộ trình phi USD hóa của BRICS còn nhiều gian nan

Nguồn: Yaroslav Lissovolik, 利萨沃利克|金砖国家去美元化道阻且长：从金砖共同货币，到数字货币互联互通, Guancha, 16/09/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

“Đồng tiền BRICS” và phương án thay thế SWIFT từng khiến Trump nổi giận nay lại trở thành tâm điểm tại Hội nghị BRICS diễn ra vào cuối tuần qua.

Trong cuộc thảo luận này, một nhân vật không thể không nhắc tới là nhà kinh tế học người Nga Yaroslav Lissovolik. Ngay từ năm 2017, ông đã đề xuất khái niệm “R5” – dựa trên thực tế rằng đồng tiền của 5 quốc gia BRICS ban đầu đều bắt đầu bằng chữ cái “R” – để hình dung về việc xây dựng một đơn vị thanh toán chung, qua đó cung cấp một hướng tiếp cận quan trọng cho những thảo luận về đồng tiền BRICS sau này. Continue reading “Lộ trình phi USD hóa của BRICS còn nhiều gian nan”

Các biện pháp cưỡng chế đang tái định hình thương mại toàn cầu

Nguồn: Sebastian Contin Trillo-Figueroa, “The reshaping of global trade as EU, China and US shift to enforcement”, Nikkei Asia, 12/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Việc sàng lọc và phân loại rủi ro pháp lý đang ngày càng trở thành trọng tâm của quá trình thẩm định.

Sự phân tách thành ba cực (trifurcation) đang trở thành một trật tự mới, trong đó doanh nghiệp phải hoạt động dưới sự chi phối của ba hệ thống pháp lý có những quy định xung đột với nhau. Các khái niệm “tách rời” hay “phân tách thành hai khối” không còn phản ánh chính xác cách thương mại toàn cầu vận hành, bởi cả hai đều giả định một thế giới chỉ bị chia thành hai hệ thống cạnh tranh. Continue reading “Các biện pháp cưỡng chế đang tái định hình thương mại toàn cầu”

Tài chính toàn diện và sự trỗi dậy của ngân hàng thuần số

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

    • M-Pesa của Kenya, được Safaricom và Vodafone ra mắt vào năm 2007, cùng với các giấy phép ngân hàng số do Singapore cấp năm 2020 cho liên danh Grab–Singtel và Sea Group, vượt qua nhiều ứng viên được các ngân hàng truyền thống hậu thuẫn, đại diện cho hai con đường có cấu trúc khác nhau nhưng cùng hướng tới một đích đến: mở rộng dịch vụ tín dụng và thanh toán cho khách hàng cũng như doanh nghiệp nhỏ mà các ngân hàng truyền thống cho rằng không có lợi nhuận để phục vụ thông qua mạng lưới chi nhánh được xây dựng cho một thời đại khác. Continue reading “Tài chính toàn diện và sự trỗi dậy của ngân hàng thuần số”

Sáp nhập trường học và phép thử với mô hình quản trị mới của Việt Nam

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Ngày 5 tháng 9 năm 2026, hàng triệu học sinh Việt Nam bước vào năm học mới trong một hệ thống trường học không còn giống như khi các em bắt đầu kỳ nghỉ hè hồi tháng 5. Đây là kết quả của cuộc tái tổ chức sâu rộng nhất đối với mạng lưới trường công lập của Việt Nam trong nhiều thập niên. Chỉ trong vòng 14 tháng, hơn 11.000 trường học trên cả nước đã được sáp nhập, tạo thành một mạng lưới gồm ít cơ sở hơn nhưng có quy mô lớn hơn.

Chiến dịch sáp nhập này không nên chỉ được nhìn nhận như một cuộc cải cách giáo dục, mà còn như một thử nghiệm quản trị công nói chung. Đây cũng là một trong những phép thử trong nước rõ nét nhất cho đến nay đối với phong cách quản trị mà Tổng Bí thư Tô Lâm ưa chuộng: tinh gọn bộ máy, đặt ra những mục tiêu định lượng đầy tham vọng với thời hạn chặt chẽ, và ngày càng dựa vào giám sát số để phát hiện và xử lý các vấn đề nảy sinh sau khi chính sách được triển khai. Continue reading “Sáp nhập trường học và phép thử với mô hình quản trị mới của Việt Nam”

Trump là nguyên nhân hạn chế thành quả ngoại giao của cuộc gặp Tập-Modi

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Trump factor limits diplomatic outcome of Xi’s outreach to Modi”, Nikkei Asia, 17/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

New Delhi e ngại làm phật lòng Washington nếu tỏ ra quá thân thiết với Bắc Kinh.

Hai tuần trước, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đến thăm Ấn Độ lần đầu tiên sau bảy năm để tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai gã khổng lồ châu Á đang dần lắng dịu.

Nhân dịp này, Tập cũng có cuộc gặp song phương với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vào thứ Bảy, ngày 13/9.

“Trung Quốc và Ấn Độ là đối tác hợp tác, không phải đối thủ,” Tân Hoa Xã dẫn lời Tập nói với Modi. “Hai nước mang lại cơ hội phát triển cho nhau, chứ không tạo ra mối đe dọa cho đối phương.” Continue reading “Trump là nguyên nhân hạn chế thành quả ngoại giao của cuộc gặp Tập-Modi”

Tại sao Putin sẽ không ngừng cuộc chiến tại Ukraine?

Nguồn: Michael Kimmage và Maria Lipman, “Putin Will Not Yield”, Foreign Affairs, 14/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến tại Ukraine đang gây ra những tổn thất không thể phủ nhận trên khắp nước Nga. Các cuộc tập kích tầm xa của Ukraine sâu vào lãnh thổ Nga đã làm gia tăng thương vong dân sự, gây gián đoạn thương mại điện tử — một lĩnh vực đặc biệt quan trọng đối với một đất nước rộng lớn như Nga — và dẫn tới tình trạng thiếu hụt xăng dầu. Bị đè nặng bởi một cuộc chiến quy mô lớn, nền kinh tế Nga đang tăng trưởng chậm trong khi lạm phát vẫn ở mức cao. Tháng 5, chuyên gia tài chính nổi tiếng người Nga Andrey Klepach đã đưa ra một đánh giá thẳng thắn trong một bài phát biểu đăng trực tuyến: Nga đang “tụt hậu. Chúng ta đang thua trong cuộc cạnh tranh công nghệ và kinh tế [toàn cầu].” Ở một số phương diện, ông nói thêm, “chúng ta đang thua cả Ukraine”. Đến tháng 8, ngân hàng phát triển do nhà nước kiểm soát nơi Klepach làm việc đã sa thải ông vì biểu hiện bất trung này. Trong khi đó, dòng vốn âm thầm chảy ra nước ngoài và tiền gửi cũng lặng lẽ rời khỏi các tài khoản ngân hàng. Continue reading “Tại sao Putin sẽ không ngừng cuộc chiến tại Ukraine?”

Ổn định chiến lược và quá trình tái thiết quân đội dưới thời Tập Cận Bình

Nguồn: Christopher Nye và Charles Sun, “Strategic Stability and the Rebuilding of Xi’s Military”, War on the Rocks, 16/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Dù liên tục xuất hiện những cảnh báo về sức mạnh ngày càng gia tăng của quân đội Trung Quốc, đây rất có thể lại là thời điểm đặc biệt bất lợi để Bắc Kinh đưa lực lượng này vào một phép thử thực chiến. Tổng Bí thư Tập Cận Bình đã làm khuyết nghiêm trọng bộ máy chỉ huy cấp cao của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) thông qua hàng loạt chiến dịch thanh trừng, và giờ đây phải nỗ lực tái thiết hệ thống trong khi vẫn cố duy trì hình ảnh về một lực lượng không hề suy yếu. Việc ông Tập có thể tiến hành một cuộc cải tổ và tái thiết quy mô lớn như vậy được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố, trong đó có sự giảm nhẹ tạm thời của sức ép từ bên ngoài — một khoảng lặng mà Mỹ, phần nào ngoài ý muốn, đã tạo ra. Continue reading “Ổn định chiến lược và quá trình tái thiết quân đội dưới thời Tập Cận Bình”

Các công ty Trung Quốc có đang vô tình giao dữ liệu cho Mỹ?

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “Are Chinese Firms Handing the United States Data?”, Foreign Policy, 15/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cuộc đua AI có thể vô tình trở thành một điểm yếu của Bắc Kinh.

Một báo cáo gần đây của Anthropic, công ty trí tuệ nhân tạo của Mỹ, cáo buộc một số công ty AI hàng đầu Trung Quốc, trong đó có Moonshot AI và DeepSeek, đã tiến hành chắt lọc năng lực (distillation) từ mô hình Claude trên quy mô lớn. Anthropic cho biết một số công ty không chỉ sử dụng Claude để tạo dữ liệu huấn luyện mà, trong ít nhất một trường hợp, còn âm thầm chuyển hướng hơn 300.000 yêu cầu của người dùng thực qua mô hình này chỉ trong vòng 10 ngày.

Những dữ liệu được cho là đã gửi tới Claude bao gồm các tài liệu giám sát do một người dùng mà Anthropic nghi ngờ có liên hệ với Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cung cấp; mã nguồn nội bộ và thông tin đăng nhập hợp lệ của các kỹ sư tại những doanh nghiệp nhà nước lớn của Trung Quốc; dữ liệu từ hệ thống quản lý vụ án của cảnh sát; cùng thông tin chi tiết về các dự án AI nội bộ tại các công ty công nghệ Trung Quốc. Continue reading “Các công ty Trung Quốc có đang vô tình giao dữ liệu cho Mỹ?”

Cơ chế thử nghiệm sandbox và nghệ thuật lập quy đón đầu

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

    • Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (regulatory sandbox) trước hết không nên được xem là một hình thức trợ cấp đổi mới dành riêng cho lĩnh vực fintech, mà là một cơ chế học hỏi thể chế. Giá trị cốt lõi của nó không nằm ở việc các doanh nghiệp tham gia được phép phát triển những sản phẩm gì, mà ở việc cơ quan quản lý có thể học được điều gì trong một môi trường được kiểm soát, có thời hạn và có khả năng điều chỉnh, trước khi chuyển hóa những hiểu biết đó thành các quy định pháp luật thường trực có tính ràng buộc. Continue reading “Cơ chế thử nghiệm sandbox và nghệ thuật lập quy đón đầu”

Chỉ có Trung Quốc, Ấn Độ và Nga mới có thể chấm dứt cuộc chiến Iran

Nguồn:  Amir Handjani, “Only China, India, and Russia Can End the Iran War”, Foreign Policy, 15/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuối tuần này, khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đón tiếp Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bharat Mandapam để tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18, các nhà lãnh đạo tập trung phần lớn các phát biểu công khai vào các hành lang thương mại và những bất bình quen thuộc đối với một trật tự do phương Tây dẫn dắt, vốn không còn phản ánh đúng sự phân bổ quyền lực toàn cầu. Iran dường như không nằm trong chương trình nghị sự chính thức. Nhưng trong các cuộc họp kín, vốn có ý nghĩa quan trọng hơn nhiều so với tuyên bố chung, cuộc chiến của Mỹ tại Iran gần như chắc chắn sẽ là một chủ đề được thảo luận. Continue reading “Chỉ có Trung Quốc, Ấn Độ và Nga mới có thể chấm dứt cuộc chiến Iran”

Kênh Bình Lục cho thấy bước chuyển hướng của Trung Quốc sang Đông Nam Á

Nguồn: Wataru Suzuki, “New $11bn canal underscores China’s turn toward Southeast Asia”, Nikkei Asia, 12/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Công trình được hoàn thành chỉ sau bốn năm, trái ngược với tiến độ chậm chạp của các dự án ở nước ngoài.

Dưới chân những ngọn đồi xanh tươi, nơi người dân địa phương chăn nuôi gà, trồng lúa và hoa nhài, các công nhân xây dựng đang hoàn tất những hạng mục cuối cùng của một dự án mà các nhà hoạch định chính sách kỳ vọng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho Quảng Tây ở miền nam Trung Quốc và các tỉnh nội địa lân cận.

Phần lớn hoạt động thương mại quy mô lớn của Trung Quốc với các nước khác diễn ra qua hệ thống cảng biển và sân bay dọc theo vùng duyên hải phía Đông trù phú và trải dài, đặc biệt là tại khu vực cửa sông Dương Tử và Châu Giang. Kênh đào Bình Lục, dự kiến đi vào hoạt động vào thứ Tư sau bốn năm xây dựng, được kỳ vọng sẽ chuyển hướng một phần luồng thương mại Đông – Tây của Trung Quốc về dải bờ biển ngắn hơn ở miền Nam, đồng thời tăng cường kết nối kinh tế với Đông Nam Á – khu vực trong những năm gần đây đã vượt cả Bắc Mỹ và châu Âu để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc. Continue reading “Kênh Bình Lục cho thấy bước chuyển hướng của Trung Quốc sang Đông Nam Á”

Mô hình Hợp Phì và những kinh nghiệm cho Việt Nam

Tác giả: Phạm Quang Vinh

Trong hai thập niên, Hợp Phì từ vị trí nằm ngoài nhóm tám mươi đã vươn vào nhóm hai mươi thành phố hàng đầu Trung Quốc về quy mô kinh tế, đồng thời xây dựng được nhiều cụm công nghiệp công nghệ cao có sức cạnh tranh lớn. Thành phố hiện có ba cụm công nghiệp chiến lược mới cấp quốc gia, gồm thiết bị hiển thị thế hệ mới, mạch tích hợp và trí tuệ nhân tạo; bên cạnh đó, các ngành xe năng lượng mới, điện tử và thiết bị gia dụng thông minh cũng đã hình thành những cụm sản xuất quy mô rất lớn. Câu chuyện về mô hình Hợp Phì thường được kể như một chuỗi đầu tư táo bạo từ vốn công theo kiểu “chính quyền đầu tư mạo hiểm”. Nhưng một phần quan trọng và ít được chú ý hơn của mô hình Hợp Phì nằm ở cách một chính quyền cấp thành phố thuộc tỉnh, trong khuôn khổ quyền hạn và công cụ vốn có, từng bước xây dựng năng lực tổ chức phát triển của chính mình. Ở khía cạnh đó, mô hình Hợp Phì là một kinh nghiệm đáng tham khảo cho các địa phương Việt Nam. Continue reading “Mô hình Hợp Phì và những kinh nghiệm cho Việt Nam”

Khủng hoảng dầu mỏ có thể khơi mào một làn sóng đầu tư như thế nào

Nguồn: “How an oil-supply crisis could bring about an investment boom”, The Economist, 13/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm nay lẽ ra phải là một năm ảm đạm đối với các công ty dầu mỏ. Giá dầu Brent từng được dự báo sẽ giảm xuống dưới 60 USD/thùng, từ mức 68 USD năm 2025 và 80 USD năm 2024, trong bối cảnh thị trường đứng trước nguy cơ “siêu dư thừa” nguồn cung. Thế nhưng, cuộc chiến của Donald Trump ở vùng Vịnh đã đẩy giá dầu trở lại mức ba chữ số. Giờ đây, nhiều nhà phân tích dự báo giá Brent trung bình trong năm 2026 sẽ đạt ít nhất 85 USD/thùng; một số người thậm chí cho rằng giá có thể tăng lên 120 USD nếu các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz tiếp diễn. Ngày 11/9, Ả Rập Saudi buộc phải đóng tuyến đường ống Đông – Tây, vốn là tuyến vận chuyển thay thế cho xuất khẩu dầu của nước này, sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Continue reading “Khủng hoảng dầu mỏ có thể khơi mào một làn sóng đầu tư như thế nào”

Hòa hoãn đang hình thành giữa Mỹ và Trung Quốc?

Nguồn: Đạt Nguy (Da Wei), “The Emerging U.S.-China Détente,” Foreign Affairs, 07/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một Bắc Kinh tự tin và một Washington thực dụng có thể tìm được cách chung sống.

Khi nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp nhau tại Bắc Kinh vào tháng 5, họ nhất trí rằng hai nước nên hướng đến một quan hệ mang tính xây dựng dựa trên sự ổn định chiến lược. Dù nhiều nhà quan sát ở Washington tỏ ra hoài nghi về khuôn khổ mới này và xem nó chỉ là những lời sáo rỗng, nhưng đây là lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ, Trung Quốc và Mỹ đạt được đồng thuận về định nghĩa quan hệ mà các nhà lãnh đạo ở cả hai bên đều công nhận. Ổn định chiến lược không có nghĩa là hòa hoãn hạt nhân; thay vào đó, nó ám chỉ một điểm cân bằng mới, nơi cả hai bên có thể tránh làm cho quan hệ trở nên tồi tệ hơn và thậm chí có thể mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực có chung lợi ích. Continue reading “Hòa hoãn đang hình thành giữa Mỹ và Trung Quốc?”

Công cuộc chống khủng bố tiếp thêm quyền lực cho “đế chế” Donald Trump

Nguồn: “How counterterrorism has empowered Donald Trump’s imperial presidency”, The Economist, 10/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Sau 25 năm, có lẽ đã đến lúc cải cách những chính sách bắt nguồn từ sự kiện 11/9.

Hai mươi lăm năm sau sự kiện 11/9, ngày càng nhiều người Mỹ không còn ký ức trực tiếp về các vụ tấn công đó. Hơn 100 triệu người, tương đương khoảng một phần ba dân số Mỹ, thậm chí còn chưa chào đời khi sự kiện xảy ra. Tuy nhiên, bộ máy chống khủng bố mà Tổng thống George W. Bush và Quốc hội xây dựng để ứng phó — từ những đạo luật vội vã trao quyền tiến hành chiến tranh, các thẩm quyền giám sát, việc nới rộng quyền hoạt động của CIA cho đến hàng loạt cơ quan hành chính mới — phần lớn vẫn tồn tại, ngay cả khi mối đe dọa từ chủ nghĩa thánh chiến bạo lực đã suy giảm đáng kể. Continue reading “Công cuộc chống khủng bố tiếp thêm quyền lực cho “đế chế” Donald Trump”

Yemen: Mặt trận thứ hai của Iran

Nguồn: April Longley Alley và Allison Minor, “Iran’s Second Front”, Foreign Affairs, 11/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tận dụng thời cơ giữa lúc cuộc chiến với Iran đang diễn ra, lực lượng Houthi đã phát động một chiến dịch quy mô lớn mới nhằm giành ưu thế quân sự áp đảo tại Yemen và các khu vực lân cận. Hôm thứ Ba, lực lượng vũ trang thân Iran này tiến hành hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo nhằm vào Ả Rập Saudi, gây hỏa hoạn tại các cơ sở lọc dầu ở miền nam nước này và khiến hơn 70 người bị thương. Đến thứ Năm, sau nhiều ngày giao tranh ác liệt dọc các chiến tuyến trọng yếu trong Yemen, Houthi đánh tan các lực lượng chính phủ được Saudi hậu thuẫn dọc bờ Biển Đỏ và chiếm cảng chiến lược Mokha. Sang thứ Sáu, chính phủ Yemen cho biết Houthi đã kiểm soát đảo Perim nằm ngay cửa ngõ eo biển Bab el Mandeb, tuyến hàng hải hẹp nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương. Việc chiếm giữ những vị trí này đánh dấu một sự thay đổi sâu sắc trong cán cân quyền lực tại Yemen, với những hệ lụy tiềm tàng cho toàn khu vực. Continue reading “Yemen: Mặt trận thứ hai của Iran”

Tại sao Mỹ không thể bóp nghẹt nền kinh tế Iran

Nguồn: Esfandyar Batmanghelidj, “Why America Can’t Strangle Iran”, Foreign Affairs, 08/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Đối với Iran và Mỹ, ngày 24/8 giống như một cuốn băng cứ tua đi tua lại. “Chúng tôi đang phát động một cuộc tấn công kinh tế dồn dập nhằm vào các mối liên kết tài chính của Iran trên toàn cầu,” Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố. “Mục tiêu của chúng tôi là cắt đứt mọi huyết mạch kinh tế đang duy trì chế độ độc tài này.” Đó cũng chính là lời hứa ông từng đưa ra hồi tháng 4, khi tuyên bố Mỹ đang “siết chặt gọng kìm tài chính đối với chế độ Iran” trong khuôn khổ chiến dịch mà Nhà Trắng gọi là Chiến dịch Cuồng nộ Kinh tế (Operation Economic Fury). Cách tiếp cận này gợi nhớ tới chiến dịch “áp lực tối đa” trong nhiệm kỳ đầu của Donald Trump, khi Ngoại trưởng Mike Pompeo tuyên bố vào tháng 5/2018 rằng Iran sẽ phải đối mặt với “những lệnh trừng phạt mạnh mẽ nhất trong lịch sử”. Xa hơn nữa, nó cũng vang vọng cam kết của Tổng thống Barack Obama năm 2012 rằng chính phủ Iran sẽ phải hứng chịu những biện pháp trừng phạt “thậm chí còn gây tê liệt hơn”. Continue reading “Tại sao Mỹ không thể bóp nghẹt nền kinh tế Iran”

50 tỷ m³ khí đốt Nga quá cảnh qua Mông Cổ: Trung Quốc có sợ bị “khóa van”?

Nguồn: Trương Thần Ý, 张宸懿：“贝加尔力量”途经蒙古，中国为何不怕蒙古“截停”？, Guancha, 08/09/2026

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Ngày 2/9, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Phương Đông, Bộ trưởng Năng lượng Nga Tsivilev cho biết Tổng thống Vladimir Putin đã đổi tên tuyến đường ống khí đốt lớn thứ hai giữa Nga và Trung Quốc, trước đây được quy hoạch với tên gọi “Sức mạnh Siberia 2” (Power of Siberia 2), thành “Sức mạnh Baikal” (Power of Baikal). Theo phương án hiện nay do phía Nga công bố, tuyến đường ống sẽ đưa khí đốt từ khu vực Yamal và Tây Siberia về phía Đông, sau đó băng qua Mông Cổ để vào Trung Quốc, với công suất thiết kế 50 tỷ m³ mỗi năm, cao hơn mức khoảng 38 tỷ m³ của tuyến khí đốt phía Đông Nga – Trung hiện nay.

Một huyết mạch năng lượng có khả năng vận chuyển hàng chục tỷ mét khối khí tự nhiên mỗi năm trong nhiều thập kỷ nhưng lại phải đi qua Mông Cổ đương nhiên đặt ra một câu hỏi: nếu quan hệ Trung Quốc – Mông Cổ trong tương lai xảy ra biến động, hoặc nếu Nga sử dụng ảnh hưởng của mình đối với nguồn cung năng lượng cho Mông Cổ để gây sức ép, liệu Ulaanbaatar có thể tận dụng vị trí quá cảnh để tạo ra một “nút thắt cổ chai” đối với Trung Quốc bằng cách hạn chế dòng khí? Continue reading “50 tỷ m³ khí đốt Nga quá cảnh qua Mông Cổ: Trung Quốc có sợ bị “khóa van”?”

Những dấu hiệu cho thấy một quốc gia đang tiến vào vũng lầy

Nguồn: Stephen M. Walt, “Top Signs You’re Heading for a Quagmire”, Foreign Policy, 10/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong một thế giới mà cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, một trong những phép thử quan trọng nhất đối với năng lực hoạch định chính sách đối ngoại là khả năng tránh những cuộc xung đột tốn kém hoặc những cam kết làm tiêu hao nguồn lực, phân tán sự chú ý và cuối cùng khiến một quốc gia suy yếu thay vì mạnh lên. Nói cách khác, đó là khả năng tránh sa vào những vũng lầy chiến lược. Các cường quốc thường hả hê khi chứng kiến đối thủ mắc kẹt trong những lớp “cát lún” chiến lược như vậy, thậm chí còn tìm cách đẩy họ vào đó, trong khi những nhà lãnh đạo khôn ngoan luôn cố tránh xa những rắc rối kiểu này. Continue reading “Những dấu hiệu cho thấy một quốc gia đang tiến vào vũng lầy”