Châu Âu không thể là một cường quốc quân sự

Nguồn: Hugo Bromley, “Europe Cannot Be a Military Power,” Foreign Affairs, 17/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao hội nhập quốc phòng có thể làm rạn nứt lục địa già?

Kể từ khi Thế chiến II kết thúc, các quốc gia Tây Âu đã dựa vào Mỹ để đảm bảo an ninh. Nhờ được bảo vệ như vậy, các nước này có thể tự do theo đuổi hội nhập kinh tế trong khi vẫn duy trì hệ thống chính phủ dân chủ của mình. Trách nhiệm được chia đôi, với Washington đảm nhận an ninh của lục địa, còn Brussels gánh vác vai trò kinh tế ngày một lớn hơn. Giờ đây, sự phân chia trách nhiệm này đang trở nên bấp bênh. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề nghị mua lại Greenland, công kích các nhà lãnh đạo Châu Âu, và can thiệp vào chính trị nội bộ của các nước Châu Âu. Gần đây hơn, ông cảnh báo rằng, nếu các đồng minh NATO không hỗ trợ mở cửa Eo biển Hormuz, “điều đó sẽ rất tồi tệ cho tương lai của NATO.” Continue reading “Châu Âu không thể là một cường quốc quân sự”

Trump, Tập, và lợi ích của bình yên chiến lược

Nguồn: Ryan Hass, “Trump, Xi, and the Case for Strategic Calm,” Foreign Affairs, 20/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nước Mỹ có thể tận dụng cục diện hiện tại như thế nào?

Sau một thập kỷ leo thang căng thẳng, Washington và Bắc Kinh hiện đang bước vào một ‘vùng nước’ tương đối yên ả. Tháng 10 năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã đạt được một thỏa thuận tại Busan, Hàn Quốc, nhằm tạm dừng cuộc thương chiến giữa hai nước. Thỏa thuận đình chiến tạm dừng các mức thuế quan mới của Mỹ, đồng thời đảo ngược các hạn chế của Trung Quốc đối với quyền tiếp cận của Mỹ vào đất hiếm và nam châm. Đúng là tình thế đã được cứu vãn – nhưng rất mong manh. Continue reading “Trump, Tập, và lợi ích của bình yên chiến lược”

Mỹ đang toan tính điều gì ở Cuba?

Nguồn: Jorge G. Castañeda, “What Is America’s Goal in Cuba?”, Project Syndicate, 23/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong khi thế giới lo âu theo dõi sự leo thang của cuộc chiến giữa Mỹ – Israel với Iran, nhiều người tại Mỹ và khắp Mỹ Latinh lại đang bận tâm hơn đến một vấn đề gần nhà: khả năng chấm dứt chế độ cộng sản tại Cuba. Dù giới học giả đã dự đoán về sự sụp đổ của chính thể này hàng chục lần kể từ cuộc cách mạng năm 1959 của Fidel Castro, nhưng lần này có lẽ họ đã đúng. Vấn đề nằm ở chỗ: sự sụp đổ đó sẽ diễn ra như thế nào?

Hiện có hai luồng tư tưởng trong cộng đồng người Cuba hải ngoại và các chuyên gia hàng đầu về việc hạ màn chế độ này. Dù không hoàn toàn loại trừ lẫn nhau, chúng hàm chứa những cách tiếp cận khác biệt căn bản trong việc thương lượng với các nhà lãnh đạo Cuba. Continue reading “Mỹ đang toan tính điều gì ở Cuba?”

Vì sao chính trị Mỹ thường đứng cùng phía với Israel?

Tác giả: Nguyễn Kế Thùy Linh

Trong quan hệ quốc tế hiện đại, có lẽ hiếm có quan hệ song phương nào vừa bền vững vừa khó giải thích như quan hệ Mỹ – Israel. Một siêu cường với ngân sách quốc phòng vượt mốc 800 tỷ USD mỗi năm[1] duy trì mức độ ủng hộ ngoại lệ dành cho một quốc gia có diện tích nhỏ hơn bang New Jersey và dân số chỉ khoảng 9 triệu người, kể cả khi điều đó đặt Mỹ vào thế bị cô lập ngoại giao trước Hội đồng Bảo an, gây tổn hại hình ảnh của Mỹ trong thế giới Hồi giáo, và ngày càng chia rẽ nội bộ chính trị Mỹ theo những đường đứt gãy khó hàn gắn.

Để hiểu vì sao điều đó xảy ra và vì sao nó tiếp tục được duy trì qua nhiều đời tổng thống Mỹ, cần phân tích theo hai tầng song song. Thứ nhất là những lý do chính thức mà hệ thống chính trị Mỹ thường đưa ra để giải thích cho sự ủng hộ này. Các lập luận này thường xoay quanh việc coi Israel là một đồng minh dân chủ, có chung giá trị với Mỹ, và vì vậy Mỹ có trách nhiệm đạo đức trong việc bảo vệ và hỗ trợ. Thứ hai là những yếu tố mang tính cấu trúc, ít được trình bày công khai hơn. Những yếu tố này bao gồm hoạt động vận động chính sách của các nhóm lợi ích, nguồn tài chính đóng góp cho các chiến dịch bầu cử, và hệ thống các tổ chức, viện nghiên cứu, cũng như diễn đàn chính sách đã được xây dựng và duy trì trong nhiều thập niên. Continue reading “Vì sao chính trị Mỹ thường đứng cùng phía với Israel?”

Ấn Độ và Taliban xích lại gần nhau nhờ Pakistan và Afghanistan leo thang xung đột

Nguồn: Kanika Gupta, India and Taliban deepen ties as Pakistan-Afghan conflict intensifies”, Nikkei Asia, 22/03/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Người đứng đầu văn phòng Taliban ở Doha cho rằng việc phát triển nguồn tài nguyên thiên nhiên sẽ mang lại ‘lợi ích chung cho cả hai’.

Ấn Độ và Afghanistan đang xích lại gần nhau trong bối cảnh xung đột vũ trang vẫn đang diễn ra giữa chính quyền Taliban và Pakistan. Trong khi New Delhi ngày càng gia tăng sức ép lên Islamabad thì Kabul cũng đang tìm kiếm sự hỗ trợ trong việc phát triển các nguồn tài nguyên thiên nhiên chưa được khai thác.

Phát biểu tại một cuộc họp về Afghanistan tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc vào đầu tháng này, Đại diện thường trực của Ấn Độ Parvathaneni Harish bày tỏ nước này “phản đối mạnh mẽ các cuộc không kích vào lãnh thổ Afghanistan vì đã vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc và nguyên tắc chủ quyền quốc gia.” Continue reading “Ấn Độ và Taliban xích lại gần nhau nhờ Pakistan và Afghanistan leo thang xung đột”

Starlink đã ‘tư nhân hóa’ địa chính trị như thế nào?

Nguồn: Robert Muggah và Misha Glenny, “Starlink Has Privatized Geopolitics”, Foreign Policy, 20/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Starlink không chỉ đơn thuần là một dịch vụ kết nối vệ tinh thương mại. Nó là một hạ tầng chiến lược đang ngày càng định hình cách thức tiến hành chiến tranh, cách các quốc gia quản lý bất ổn nội bộ và cách các mạng lưới tội phạm vận hành trong những không gian không chịu sự kiểm soát của luật pháp. Điều làm cho Starlink có tầm ảnh hưởng chính trị to lớn không chỉ là phạm vi bao phủ toàn cầu mà còn là mô hình quản trị đứng sau nó.

Một công ty tư nhân hiện đang đóng vai trò là người gác cổng ngoài không gian, giúp quyết định ai được kết nối mạng, kết nối ở đâu, dưới những điều kiện nào và với những hạn chế kỹ thuật gì. Khi số lượng các cuộc xung đột ngày càng tăng, những quyết định này mang lại các hiệu ứng quân sự và chính trị mà các quốc gia khó có thể mô phỏng hoặc kiểm soát. Nếu nhiều chuỗi cung ứng chiến lược hiện nay phụ thuộc vào các công ty tư nhân, thì Starlink là một trường hợp tập trung quyền hạn cá nhân bất thường đối với các chức năng an ninh công cộng. Continue reading “Starlink đã ‘tư nhân hóa’ địa chính trị như thế nào?”

Việc Trump hoãn thăm Trung Quốc làm chệch hướng ngoại giao của Tập

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Trump’s delay of China visit derails Xi’s 2026 diplomacy,” Nikkei Asia, 19/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chuyến đi có thể bị hủy bỏ trong lúc Tổng thống Mỹ tìm cách giải quyết những hậu quả do quyết định về Iran của mình.

Trong một động thái bất ngờ phủ bóng lên các hoạt động ngoại giao của nhà lãnh đạo tối cao Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu Trung Quốc hoãn chuyến thăm dự kiến của ông tới nước này.

Khi thông báo yêu cầu này vào thứ Hai ngày 16/03, Trump đã viện dẫn cuộc chiến Iran, được phát động vào ngày 28/02 khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào Tehran cùng nhiều khu vực khác của đất nước này. Continue reading “Việc Trump hoãn thăm Trung Quốc làm chệch hướng ngoại giao của Tập”

Trung Quốc đứng ở đâu trong xung đột Iran?

Tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Hạnh

Chiến lược của một cường quốc muốn có ảnh hưởng nhưng tránh chiến tranh.

Khi căng thẳng leo thang giữa Iran và liên minh do Mỹ và Israel dẫn đầu, phần lớn sự chú ý của dư luận quốc tế tập trung vào các diễn biến quân sự: những cuộc không kích, các đòn trả đũa và nguy cơ chiến tranh lan rộng tại Trung Đông. Nhưng song song với câu hỏi ai đang chiếm ưu thế trên chiến trường là một câu hỏi chiến lược khác: Trung Quốc đang ở đâu trong cuộc khủng hoảng này?

Trung Quốc không phải là một bên tham chiến, cũng không có vai trò trực tiếp trong các tính toán quân sự của cuộc xung đột. Tuy nhiên, Trung Quốc lại là một trong những cường quốc có lợi ích kinh tế sâu sắc nhất gắn với ổn định của khu vực. Điều này tạo ra một nghịch lý: Trung Quốc có nhiều thứ để mất nếu chiến tranh mở rộng, nhưng lại rất ít lý do để trực tiếp can dự nhằm kết thúc nó. Continue reading “Trung Quốc đứng ở đâu trong xung đột Iran?”

Tập Cận Bình vẫn chưa thể rũ bỏ sự tôn sùng GDP

Nguồn: Lizzi C. Lee và Shengyu Wang, “Xi Just Can’t Shake GDP Worship,” Foreign Policy, 18/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các quan chức Trung Quốc đang được yêu cầu phải làm mọi thứ cùng một lúc.

Trước thềm kỳ họp Lưỡng hội năm nay, kỳ họp Quốc hội Trung Quốc kéo dài một tuần bắt đầu từ ngày 04/03, Chủ tịch Tập Cận Bình đã công bố thêm một tuyển tập các bài phát biểu mới của mình – lần này là về điều mà Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) gọi là “quan điểm đúng đắn về thành tích chính trị,” một khái niệm đã trở thành trọng tâm của chiến dịch đang diễn ra nhằm định nghĩa lại cách đánh giá các quan chức.

Thời điểm công bố tuyển tập mang rất nhiều hàm ý. Suốt nhiều tháng, Bắc Kinh đã thúc giục các cán bộ trên cả nước suy nghĩ lại về ý nghĩa của thành công trong bộ máy hành chính. Tuy nhiên, ngay cả một nhà lãnh đạo quyền lực như Tập đôi khi cũng gặp khó khăn trong việc thuyết phục bộ máy hành chính khổng lồ của Trung Quốc đi theo hướng mà ông mong muốn. Continue reading “Tập Cận Bình vẫn chưa thể rũ bỏ sự tôn sùng GDP”

Tại sao Nga vẫn đứng ngoài nhìn Iran trong chảo lửa?

Nguồn: Alexander Gabuev, Nicole Grajewski, và Sergey Vakulenko, “Why Russia Is Watching Iran Burn”, Foreign Affairs, 16/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm ngoái, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký Hiệp ước Đối tác Chiến lược Toàn diện, cam kết hai nước sẽ phản đối sự can thiệp của bên thứ ba vào công việc nội bộ và đối ngoại của nhau. Moscow và Tehran đã ca tụng hiệp ước này là đỉnh cao của mối quan hệ ngày càng thắt chặt giữa hai chế độ.

Thế nhưng, khi Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công vào Iran cuối tháng 2 vừa qua—cuộc tấn công thứ hai chỉ trong vòng tám tháng sau cuộc chiến 12 ngày mùa hè năm ngoái—Nga hầu như chỉ đứng ngoài quan sát. Ông Putin gọi việc sát hại Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei là một “sự vi phạm trắng trợn mọi chuẩn mực đạo đức nhân loại và luật pháp quốc tế”, còn Bộ Ngoại giao Nga kêu gọi “hạ nhiệt leo thang ngay lập tức, chấm dứt thù địch và nối lại các tiến trình chính trị, ngoại giao”, nhưng không có tuyên bố nào nhắc tên Tổng thống Mỹ Donald Trump hay đề cập đến khả năng Nga sẽ tham chiến để bảo vệ Iran. Continue reading “Tại sao Nga vẫn đứng ngoài nhìn Iran trong chảo lửa?”

Liệu đồng minh của Mỹ ở châu Á có bị cuốn vào cuộc chiến Iran hay không?

Nguồn: Will America’s Asian allies get dragged into the Iran war?”, The Economist, 16/03/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Các nước này đang lo lắng Mỹ sẽ bỏ rơi họ nếu như không tham gia vào cuộc chiến.

Sau khi gây ra hỗn loạn trên thị trường năng lượng toàn cầu bằng cuộc tấn công vào Iran, Donald Trump đang yêu cầu đồng minh của Mỹ trên khắp thế giới gửi lực lượng để hỗ trợ bảo đảm lưu thông qua eo biển Hormuz. Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào ngày 14/3, Trump nêu đích danh các đồng minh châu Á trong số những quốc gia ông hy vọng sẽ gửi tàu đến Vùng Vịnh, bao gồm Nhật Bản và Hàn Quốc. Và không chỉ các đồng minh, Trump còn trả lời tờ Financial Times vào ngày 15/3 rằng: “Tôi nghĩ Trung Quốc cũng nên giúp đỡ.” Ngay ngày hôm sau, ông tìm cách trì hoãn cuộc gặp thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, vốn ban đầu được lên lịch vào cuối tháng này, để có thể tập trung vào cuộc chiến. Continue reading “Liệu đồng minh của Mỹ ở châu Á có bị cuốn vào cuộc chiến Iran hay không?”

Chiến lược leo thang của Iran sẽ không thành công

Nguồn: Raphael S. Cohen, “Iran’s Escalation Strategy Won’t Work,” Foreign Policy, 16/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thói quen đánh cược của Tehran từng mang lại kết quả trong quá khứ, nhưng lần này có vẻ khác.

Chiến lược quân sự của chính quyền Iran luôn bao hàm một ván cược ngầm rằng họ có thể kiểm soát được sự leo thang. Trong phần lớn nửa thế kỷ qua, ván bài này chủ yếu đã thành công. Dù là bắt giữ con tin tại Đại sứ quán Mỹ ở Tehran, đánh bom doanh trại Thủy quân Lục chiến Mỹ ở Beirut và khu nhà ở của Không quân Mỹ tại Ả Rập Saudi, hay tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm từ Afghanistan đến Gaza và Iraq, hành động của Iran, cho đến tận gần đây, chưa bao giờ bị phản tác dụng nghiêm trọng.

Tháng này, Iran đã đặt ván cược lớn nhất từ trước đến nay vào khả năng kiểm soát leo thang của mình. Nhưng lần này, có vẻ như họ đang hướng tới một thảm họa. Continue reading “Chiến lược leo thang của Iran sẽ không thành công”

BRICS đối mặt với phép thử thực tế trong cuộc chiến Trung Đông

Nguồn: C. Raja Mohan, “BRICS Meets Reality in the Middle East War”, Foreign Policy, 16/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Sau hai tuần nổ ra cuộc chiến tại Vịnh Ba Tư, khối BRICS vẫn chưa đưa ra được bất kỳ tuyên bố chung nào về xung đột. Điều này đã gây thất vọng cho nhiều người kỳ vọng vào BRICS ở cả phương Đông lẫn phương Tây, những người từng hình dung nhóm này là một đối trọng đáng tin cậy đối với quyền lực của Mỹ và là điềm báo cho một trật tự đa cực. Tuy nhiên, thất bại này không gây ngạc nhiên cho bất kỳ ai; nó vốn đã được tiên liệu ngay từ trong cấu trúc của nhóm này.

Với tư cách là một tổ chức tập thể, BRICS đã làm được rất ít cho Nga trong suốt cuộc đối đầu kéo dài nhiều năm qua với cái mà Moscow gọi là “tập thể phương Tây”. Giờ đây, vấn đề càng trở nên nhức nhối hơn. Khi Mỹ và Israel phát động một cuộc tấn công quân sự quy mô lớn vào Iran—một thành viên khác của BRICS—diễn đàn này đã chật vật để đưa ra một tiếng nói chung. Một số thành viên đang hợp tác chặt chẽ với các chiến dịch quân sự của Washington; những thành viên khác, chẳng hạn như Ấn Độ, lại phát triển quan hệ đối tác mạnh mẽ với Israel. Continue reading “BRICS đối mặt với phép thử thực tế trong cuộc chiến Trung Đông”

Chiến trường tự hành

Nguồn: David Petraeus và Isaac C. Flanagan, “The Autonomous Battlefield,” Foreign Affairs, 12/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Và tại sao quân đội Mỹ vẫn chưa sẵn sàng cho kiểu chiến trường này?

Kỷ nguyên của chiến tranh tự hành sẽ không bắt đầu bằng những đội quân robot rầm rập tiến qua các chiến trường. Thay vào đó, nó đang dần hiện ra, lặng lẽ và không thể ngăn cản, trên bầu trời và những cánh đồng ở miền đông Ukraine (và ở mức độ thấp hơn là tại Trung Đông), nơi các nhiệm vụ ngày càng được thực hiện bởi máy móc với tốc độ mà không con người nào có thể sánh kịp, trong lúc tác chiến điện tử đang cắt đứt mối liên kết giữa những nhân viên vận hành và máy móc của họ. Chẳng bao lâu nữa, các hệ thống tự hành sẽ không còn hoạt động đơn lẻ; theo thời gian, chúng sẽ hình thành các đơn vị quy mô cấp trung đội, thậm chí cấp tiểu đoàn, có khả năng chia sẻ thông tin và phối hợp mà không cần sự can thiệp của con người. Và bên nào còn phải chờ đợi sự phê duyệt của con người trước khi hành động thì bên đó sẽ nắm chắc phần thua. Continue reading “Chiến trường tự hành”

Châu Âu có thể đang thầm mong Trump thất bại tại Iran

Nguồn: Tống Lỗ Trịnh, 宋鲁郑:欧洲不仅不支持特朗普,甚至希望他输, Guancha, 15/03/2026.

 Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Sau khi Trump phát động cuộc chiến với Iran, một số quốc gia châu Âu đã không chỉ lên án các cuộc không kích của Mỹ và Israel, mà còn từ chối cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của họ; rõ ràng, các đồng minh châu Âu đã không “kề vai chiến đấu” cùng Mỹ như Mỹ mong đợi, mà ngược lại còn thể hiện rõ thái độ xa cách và phản đối.

Nguyên nhân nào đã dẫn đến sự thay đổi thái độ này? Điều này sẽ ảnh hưởng ra sao đến quan hệ giữa Mỹ và châu Âu? Khi đã mất đi sự ủng hộ của các đồng minh, Trump sẽ phải gì để có thể rút khỏi chiến trường Iran? Trang Guancha đã phỏng vấn ông Tống Lỗ Trịnh – một học giả đang công tác tại Pháp và là nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc thuộc Đại học Phúc Đán – để có được những phân tích mới nhất. Continue reading “Châu Âu có thể đang thầm mong Trump thất bại tại Iran”

Hồi kết cho cuộc chiến Iran sẽ ra sao?

Nguồn: Colin H. Kahl, “What Is the Endgame in Iran?”, Foreign Affairs, 10/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Sương mù chiến tranh đang bao trùm dày đặc Iran, nhưng có hai điều đã hiện rõ mồn một. Không còn ai có thể nghi ngờ sức mạnh quân sự vô song mà Mỹ và Israel đã phô diễn. Kể từ ngày 28 tháng 2, lực lượng Mỹ và Israel đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng các chỉ huy cao cấp của Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, tấn công hàng ngàn mục tiêu quân sự trên khắp Iran, đồng thời làm suy yếu đáng kể các bệ phóng tên lửa, kho chứa drone và các khí tài hải quân của nước này. Cũng không ai nên nghi ngờ sự tàn bạo của chế độ Iran mà họ đang nhắm tới, một chế độ đã dành nhiều thập kỷ để sát hại người Mỹ, ngược đãi chính nhân dân mình, đe dọa các nước láng giềng bằng tên lửa và các lực lượng ủy nhiệm khủng bố, đồng thời chạy đua xây dựng chương trình hạt nhân. Continue reading “Hồi kết cho cuộc chiến Iran sẽ ra sao?”

Nước Mỹ và lời nguyền của những ‘cuộc chiến tầm trung’

Nguồn: Robert D. Kaplan, “The Curse of Middle-Sized Wars,” Foreign Affairs, 11/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại Iran, Trump có nguy cơ rơi vào cái bẫy quen thuộc.

Năm 1988, nhà sử học quân sự James Stokesbury nhận định rằng các nền dân chủ tham chiến tốt nhất trong hai trường hợp: một là những cuộc chiến nhỏ, dành riêng cho giới “chuyên nghiệp” và không dính líu đến công dân bình thường; hai là những cuộc chiến thực sự lớn nhằm huy động toàn xã hội. Ông nói thêm, những nền dân chủ này “gặp vấn đề rất lớn khi cố gắng tiến hành một cuộc chiến tầm trung, nơi một số người ra trận còn những người khác ở nhà.”

Những cuộc chiến tầm trung (middle-sized war) đủ lớn để gây ra sự tàn phá và đổ máu kinh hoàng, nhưng lại đủ nhỏ để không đòi hỏi toàn bộ hậu phương phải tham gia. Không nên nhầm lẫn chúng với điều mà nhà lý luận quân sự Carl von Clausewitz gọi là chiến tranh hạn chế (limited war), trong đó mục tiêu thường chỉ là gây tổn thất cho kẻ thù chứ không phải tiêu diệt họ hoàn toàn. Chiến tranh hạn chế là có chủ đích từ trước, trong khi chiến tranh tầm trung lại bùng phát từ những gì ban đầu được dự định chỉ là một cuộc chiến nhỏ. Các tướng lĩnh và nhà lãnh đạo chính trị biết họ đang làm gì trong một cuộc chiến hạn chế. Nhưng các nhà lãnh đạo Mỹ trong những cuộc chiến tầm trung ngày nay thì không. Continue reading “Nước Mỹ và lời nguyền của những ‘cuộc chiến tầm trung’”

Làn sóng xe điện Trung Quốc phá vỡ vị thế bá chủ của ô tô Nhật tại Đông Nam Á

Nguồn: Tim Daiss, “China’s EV surge is dismantling Japan’s auto empire in Southeast Asia”, Nikkei Asia, 13/03/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc và Việt Nam làm lộ rõ những rủi ro trong thái độ thận trọng của Tokyo đối với việc điện khí hóa ngành xe hơi.

Nếu bạn đã từng bắt một chuyến Grab hoặc dùng một ứng dụng gọi xe nào khác ở Đông Nam Á, bạn sẽ có thể nhận thấy một sự thay đổi gần đây. Ngày càng nhiều tài xế không còn lái ô tô xăng của Nhật Bản nữa, mà thay vào đó là một loạt những chiếc xe điện lạ lẫm được sản xuất bởi các nước khác. Chắc chắn rằng, những chiếc xe có vẻ ngoài thời thượng này có thể không dễ nhận ra, nhưng rõ ràng các công ty sản xuất chúng, đặc biệt là của Trung Quốc và cả Việt Nam, đang tích cực giành thị phần từ tay các nhà sản xuất ô tô truyền thống của Nhật Bản. Continue reading “Làn sóng xe điện Trung Quốc phá vỡ vị thế bá chủ của ô tô Nhật tại Đông Nam Á”

Đài Loan không cần phải lựa chọn giữa Đại lục và Hoa Kỳ

Nguồn: Trịnh Lệ Văn (Cheng Li-wun), “Taiwan Doesn’t Have to Choose,” Foreign Affairs, ngày 03/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hòa bình xuyên eo biển đòi hỏi phải hợp tác với cả Bắc Kinh và Washington.

Trong thời kỳ bất ổn toàn cầu và cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, trách nhiệm duy trì hòa bình không chỉ thuộc về các cường quốc. Các quốc gia tầm trung và nhỏ có vị trí chiến lược đang tạo ra sức ảnh hưởng vượt xa quy mô của họ. Nếu biết sử dụng khả năng tự quyết và đòn bẩy một cách hiệu quả, họ có thể giảm bớt căng thẳng xung quanh các điểm nóng toàn cầu và giúp ngăn chặn xung đột khu vực hoặc thế giới.

Đài Loan chính là một nơi như vậy. Dù chỉ có khoảng 23 triệu dân, Đài Loan lại là cửa ngõ sống còn tiến ra Tây Thái Bình Dương. Nơi đây nằm dọc theo các tuyến đường biển thiết yếu của thương mại toàn cầu và là nước dẫn đầu trong một số lĩnh vực công nghệ tiên tiến, bao gồm chất bán dẫn, theo đó khiến hòn đảo này trở thành một phần không thể thiếu đối với hệ sinh thái đổi mới của thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn hay xung đột nào trong hoặc xung quanh Eo biển Đài Loan đều sẽ gây ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực, cản trở thương mại toàn cầu, đe dọa an ninh năng lượng, và phá vỡ các mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng công nghệ. Continue reading “Đài Loan không cần phải lựa chọn giữa Đại lục và Hoa Kỳ”

Cuộc chiến Iran củng cố vị thế thống trị ngành năng lượng của Trung Quốc?

Nguồn: Jason Bordoff và Erica Downs, “How the Iran War Could Consolidate China’s Energy Dominance”, Foreign Policy, 06/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giá dầu và khí đốt đã nhảy vọt kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tuần trước, gây chấn động các thị trường năng lượng vốn đã trở nên chủ quan trước những rủi ro tại Trung Đông. Giá xăng tại Mỹ đang tăng mạnh, buộc Nhà Trắng phải cân nhắc cách thức giảm thiểu những hệ lụy về mặt chính trị. Châu Âu, vốn vừa mới thoát khỏi cú sốc từ cuộc xâm lược Ukraine của Nga, nay lại đối mặt với một đợt thắt chặt tiềm tàng khác, khi giá khí đốt tự nhiên đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2023. Continue reading “Cuộc chiến Iran củng cố vị thế thống trị ngành năng lượng của Trung Quốc?”