Rủi ro từ sự bùng nổ tái vũ trang toàn cầu

Nguồn: Rebecca Patterson, “Beware the Costs of the Global Rearmament Boom”, Council on Foreign Relations, 02/06/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Những khoản tăng chi quốc phòng liên tiếp của chính phủ, kết hợp với các nỗ lực hỗ trợ người dân trước áp lực giá cả, có thể làm trầm trọng thêm triển vọng tài chính vốn đang xấu đi và gia tăng nguy cơ phản ứng tiêu cực từ thị trường tài chính.

Các nhà lãnh đạo ngày nay muốn vừa tăng cường chi tiêu quốc phòng vừa duy trì các chương trình dân sinh, trong khi thị trường tài chính dần phát đi tín hiệu rằng họ không thể có cả hai.

Trong 11 năm liên tiếp, chi tiêu quân sự toàn cầu vẫn tiếp tục tăng, theo số liệu từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI). Trong năm 2025, tổng chi tiêu toàn cầu đã vượt mức 2,5% GDP toàn cầu — cao nhất kể từ năm 2009. Continue reading “Rủi ro từ sự bùng nổ tái vũ trang toàn cầu”

Chechnya là rắc rối lớn thứ hai của Putin?

Nguồn:  Christian Caryl, “Vladimir Putin’s Second-Biggest Headache”, Foreign Policy, 04/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thống Nga Vladimir Putin hiện đang phải đối mặt với vô vàn nỗi lo toan. Kế hoạch ban đầu của ông nhằm lật đổ chế độ cầm quyền tại Ukraine một cách chớp nhoáng giờ đây đã kéo dài hơn cả cuộc chiến chống Đức Quốc xã của Liên Xô trước đây, và Kyiv đang ngày càng đẩy cuộc chiến vào sâu trong vùng lõi của nước Nga. (Vào ngày 3 tháng 6, các vị khách tham dự diễn đàn quốc tế phô diễn vị thế của ông Putin tại St. Petersburg đã phải thức giấc trước cảnh những đám cháy ngút trời do drone của Ukraine gây ra.) Nền kinh tế Nga đang lộ rõ những dấu hiệu kiệt quệ nghiêm trọng. Và ngay cả Trung Quốc — người bạn kiêm đối tác bảo trợ quan trọng nhất của ông Putin — cũng cho thấy họ không sẵn sàng hậu thuẫn vô điều kiện cho Moscow. Continue reading “Chechnya là rắc rối lớn thứ hai của Putin?”

Tại sao Pháp cảm thấy bất an về việc Đức tái vũ trang?

Nguồn: “Why France is uneasy about German rearmament”, The Economist, 03/06/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Đức có thể trở thành cường quốc quân sự hàng đầu châu Âu.

Khi Nga khởi động cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine năm 2022, Pháp và Đức chi gần như cùng một số tiền cho lĩnh vực quốc phòng. Tuy nhiên, đến năm 2029, ngân sách quốc phòng của Đức dự kiến sẽ tăng ít nhất 150 tỷ euro (tương đương 174 tỷ đô la), gấp đôi ngân sách quốc phòng của Pháp. Đối với an ninh châu Âu, việc Đức tái vũ trang rõ ràng là điều đáng hoan nghênh. Tuy nhiên đối với Paris, triển vọng này lại tỏ ra đáng lo ngại. Tướng Fabien Mandon, Tham mưu trưởng Quốc phòng Pháp, cho biết trong một phiên điều trần của Thượng viện tháng trước rằng trong vòng 5 năm tới, nước Pháp có nguy cơ “tụt lại” so với người láng giềng của mình trong một lĩnh vực mà nước này vốn thống trị. Continue reading “Tại sao Pháp cảm thấy bất an về việc Đức tái vũ trang?”

Tại sao Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc vắng mặt ở Đối thoại Shangri-La?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Why China’s defense minister skipped the Shangri-La Dialogue,” Nikkei Asia, 04/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh chỉ trích Nhật Bản nhưng lại bỏ lỡ cơ hội giải thích chính sách quốc phòng của chính họ.

Trung Quốc một lần nữa bỏ lỡ cơ hội vàng để thúc đẩy ngoại giao quốc phòng cấp cao, khi Bộ trưởng Quốc phòng nước này từ chối tham dự một hội nghị an ninh quan trọng của châu Á trong năm thứ hai liên tiếp.

Hội nghị Thượng đỉnh An ninh Châu Á, hay còn được biết đến với tên gọi Đối thoại Shangri-La, là sự kiện được tổ chức hàng năm tại Singapore, quy tụ các bộ trưởng quốc phòng, lãnh đạo quân sự và chuyên gia an ninh từ khắp nơi trên thế giới. Diễn đàn này do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) có trụ sở tại London tổ chức. Trong số những người tham gia hội nghị năm nay — từ ngày 29 đến 31 tháng 5 — có Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và người đồng cấp Nhật Bản Shinjiro Koizumi. Continue reading “Tại sao Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc vắng mặt ở Đối thoại Shangri-La?”

Thỏa thuận giữa Trump và Iran là điềm báo rắc rối cho Netanyahu

Nguồn:  Aaron David Miller và Daniel C. Kurtzer, “A Trump Deal With Iran Could Spell Trouble for Netanyahu”, Foreign Policy, 01/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thống Mỹ Donald Trump vốn nổi tiếng với thói quen dùng những lời răn đe và ép buộc bằng những hậu quả tàn khốc để buộc cả đồng minh lẫn đối thủ phải phục tùng ý muốn của mình. Hãy cứ coi đó là định nghĩa của riêng ông về một diễn đàn quyền lực thực thụ. Cách tiếp cận này đôi khi hiệu quả: chẳng hạn như việc ép ông Netanyahu phải chấp thuận kế hoạch hòa bình Gaza gồm 20 điểm vào tháng 10 năm 2025 sau khi đe dọa sẽ bỏ rơi nhà lãnh đạo Israel. Nhưng cũng có lúc nó phản tác dụng — ví dụ như nỗ lực bất thành nhằm gây sức ép với các nước châu Âu về vấn đề đảo Greenland, hay việc ép buộc Iran phải chấp nhận các điều khoản thỏa thuận từ phía Mỹ. Và dĩ nhiên, không thể không nhắc đến lời đe dọa vào tuần trước nhắm vào người Oman rằng sẽ “cho họ nổ tung” nếu giới lãnh đạo nước này dám ngáng đường ông tại Eo biển Hormuz. Continue reading “Thỏa thuận giữa Trump và Iran là điềm báo rắc rối cho Netanyahu”

Đồng minh của Mỹ có thể xây dựng liên minh như thế nào?

Nguồn:  Richard Haass, “Building Alliances of America’s Allies”, Project Syndicate, 02/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chính quyền nhiệm kỳ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngay từ đầu đã thể hiện rõ lập trường rằng họ sẽ tái định hình chính sách đối ngoại của nước Mỹ theo những phương thức mang tính bản lề. Chiến lược An ninh Quốc gia của chính quyền này, được công bố vào tháng 11 năm ngoái, đã tuyên bố thẳng thừng rằng: “Kỷ nguyên nước Mỹ đơn độc gánh vác toàn bộ trật tự thế giới như người khổng lồ Atlas đã chấm dứt” — một sự chuyển dịch đặc biệt hệ trọng đối với hàng loạt đồng minh và đối tác của Washington, những bên vốn từ lâu luôn coi việc dựa dẫm vào Mỹ là nguyên lý cốt lõi trong nền an ninh quốc gia của họ. Continue reading “Đồng minh của Mỹ có thể xây dựng liên minh như thế nào?”

Nước Đức đã đánh mất điều mình làm tốt nhất

Nguồn: Konstantin Richter, “Germany Has Lost What It Did Best,” New York Times, 01/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đây là một thời kỳ khó khăn đối với nước Đức. Một năm sau khi Thủ tướng Friedrich Merz lên nắm quyền, tỷ lệ tín nhiệm của ông đang ở mức thấp và chính phủ liên minh do ông lãnh đạo hoàn toàn không được lòng dân. Tận dụng sự bất mãn lan rộng, đảng cực hữu Lựa chọn Thay thế cho Nước Đức (AfD) đang vươn lên trong các cuộc thăm dò, nhích dần đến đỉnh cao quyền lực. Tệ hơn nữa, nước Mỹ, trong cơn thịnh nộ của Trump, đã tuyên bố rút quân khỏi Đức, gây nguy hiểm cho mối quan hệ địa chính trị nền tảng giữa hai bên. Tất cả những đặc điểm từng định hình quá khứ gần đây của nước Đức — sự ổn định chính trị, sự gắn kết xã hội, và chính sách đối ngoại theo chủ nghĩa Đại Tây Dương — đều đang bị đe dọa. Continue reading “Nước Đức đã đánh mất điều mình làm tốt nhất”

Quá trình chuyển đổi tăng trưởng của Trung Quốc tạo ra hệ quả toàn cầu

Nguồn: Yixiao Zhou, “China’s growth transition has global consequences”, East Asia Forum, 26/05/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Quyết định hạ mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 xuống còn 4,5–5,0% của Trung Quốc đánh dấu một bước nữa trong quá trình chuyển đổi cấu trúc dài hạn. Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc không mô tả quyết định này là tín hiệu suy yếu của nền kinh tế, mà là một sự chuyển hướng có chủ đích từ tăng trưởng bằng mọi giá sang tăng trưởng chất lượng cao — với trọng tâm nhấn mạnh vào năng suất, nâng cấp công nghệ và phát triển toàn diện. Continue reading “Quá trình chuyển đổi tăng trưởng của Trung Quốc tạo ra hệ quả toàn cầu”

Thế giới thực sự chỉ còn lại bốn cường quốc?

Nguồn:  Brendan Simms, “There Are Only Four Great Powers”, Foreign Policy, 02/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong kỷ nguyên cạnh tranh cường quốc mới hiện nay, việc nhận diện rõ ai là đối thủ đóng vai trò vô cùng quan trọng. Thế nhưng, bàn luận về các cường quốc bao giờ cũng dễ hơn là đưa ra một định nghĩa chính xác về chúng. Sự bất đồng về vị thế cường quốc — và đặc biệt là về việc quốc gia nào xứng đáng ngôi vị “bá chủ” — chính là đặc trưng của hệ thống quốc tế ngày nay, tương tự như những gì từng diễn ra trong quá khứ. Hiện tại, chúng ta vừa thiếu một định nghĩa chung về những yếu tố cấu thành nên một cường quốc, vừa không thể đạt được đồng thuận đối với những câu hỏi cơ bản — chẳng hạn như thế giới đang có bao nhiêu thế lực luân phiên điều phối cuộc chơi. Continue reading “Thế giới thực sự chỉ còn lại bốn cường quốc?”

5 điều cần biết về cải cách tình báo lớn nhất của Nhật kể từ Thế chiến 2

Nguồn: “Japan’s biggest intelligence reform since WWII: 5 things to know”, Nikkei Asia, 27/05/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Dự luật mới sẽ giúp Tokyo tiến gần hơn đến việc thành lập cơ quan tình báo tương đương với CIA.

Nhật Bản đã tiến gần hơn đến việc thành lập một cơ quan tình báo tập trung quốc gia — thường được mô tả là tương đương với CIA — sau khi Thượng viện phê chuẩn dự luật vào thứ Tư, tiếp nối việc Hạ viện đã thông qua vào tháng 4.

Một số nhà quan sát xem động thái này là cuộc cải tổ tình báo lớn nhất của Nhật Bản kể từ sau Thế chiến 2. Thủ tướng Sanae Takaichi mô tả đây là phản ứng của nước này trước tình hình địa chính trị ngày càng căng thẳng do hai cuộc chiến tranh lớn trong 5 năm trở lại đây, cũng như mối đe dọa ngày càng lớn từ Trung Quốc và Triều Tiên. Continue reading “5 điều cần biết về cải cách tình báo lớn nhất của Nhật kể từ Thế chiến 2”

Liệu Ukraine có thể lật ngược thế cờ?

Nguồn: Jack Watling, “Ukraine Turns the Tide,” Foreign Affairs, 01/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao lệnh ngừng bắn giờ đây lại là một khả năng thực tế?

Cuộc chiến ở Ukraine đã đến một bước ngoặt. Kể từ sau cuộc phản công thất bại năm 2023 của Ukraine, cuộc xâm lược toàn diện của Nga đã ổn định dần thành một chuỗi dễ đoán gồm các đợt tấn công mùa hè và mùa đông, xen kẽ là những quãng thời gian áp lực tấn công giảm bớt trong khi các đơn vị Nga luân chuyển và củng cố lực lượng. Thoạt nhìn, năm nay có lẽ cũng không có gì khác biệt. Khi mùa xuân chuyển dần sang mùa hè, quân đội Ukraine trong các hầm trú ẩn dọc mặt trận một lần nữa lại chứng kiến sự gia tăng đều đặn của các cuộc không kích và nỗ lực xâm nhập từ Nga. Tuy nhiên, tâm trạng của các chỉ huy Ukraine đã thay đổi. Các cuộc tấn công của Nga đang tạo ra ít áp lực hơn lên các đơn vị của họ so với những năm trước. Dù các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và pháo kích vẫn diễn ra liên tục, hiệu suất chiến đấu của Nga đang suy giảm. Ở Kyiv, ngày càng nhiều người lạc quan tin rằng Ukraine có thể chiến đấu với Nga cho đến khi đạt được một lệnh ngừng bắn. Continue reading “Liệu Ukraine có thể lật ngược thế cờ?”

Trump đang biến Đài Loan thành con bài mặc cả

Nguồn: Derek Grossman, “Trump is turning Taiwan into a bargaining chip,” Nikkei Asia, 02/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Từ thể thao và giải trí cho đến văn hóa người nổi tiếng, kinh doanh, chính trị, hay chính sách đối ngoại, Tổng thống Mỹ Donald Trump hầu như chưa bao giờ bỏ lỡ cơ hội lên tiếng công khai về một chủ đề, dù nhỏ nhặt hay lớn lao. Thế nhưng có một điều ông hiếm khi nhắc đến: Đài Loan. Kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của mình, mỗi khi được hỏi Mỹ có thể phản ứng thế nào trước một cuộc tấn công của Trung Quốc vào hòn đảo này, Trump đã thường xuyên lảng tránh.

Đó là lý do tại sao quyết định phá vỡ sự im lặng về Đài Loan của Trump — cả trước và sau hội nghị thượng đỉnh tháng trước với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh — lại đáng chú ý đến vậy. Những phát biểu của ông mang lại một mức độ trấn an nhất định, nhưng phần lớn sẽ gây lo ngại cho nền dân chủ trên hòn đảo này và 23 triệu công dân của nó. Continue reading “Trump đang biến Đài Loan thành con bài mặc cả”

Đàm phán với Mỹ là lựa chọn duy nhất của Cuba?

Nguồn:  Michael J. Bustamante và Ricardo Herrero, “Cuba’s Only Choice”, Foreign Affairs, 29/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi các đặc nhiệm Mỹ lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào tháng 1, Washington đã đổ dồn áp lực chưa từng có lên Cuba, cựu đồng minh đang lâm vào thế bế tắc của Caracas. Nền kinh tế của hòn đảo vốn đã rơi vào vòng xoáy suy thoái do các lệnh trừng phạt “áp lực tối đa” từ chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu, đại dịch COVID-19, và sự chậm trễ của Havana trong việc áp dụng các cải cách kinh tế sâu rộng hơn. Thế nhưng, việc Cuba mất đi nguồn dầu giá rẻ từ Venezuela mới là đòn chí mạng. Lệnh phong tỏa dầu mỏ trên thực tế mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt lên hòn đảo này trong 5 tháng qua — khi Nhà Trắng chỉ cho phép duy nhất một tàu chở dầu của Nga đi qua — đã đẩy đất nước đến bờ vực nguy hiểm: tình trạng mất điện giờ đây diễn ra hàng ngày và không thể dự đoán, các dịch vụ cơ bản bị đình trệ, và người dân ngày càng tuyệt vọng. Continue reading “Đàm phán với Mỹ là lựa chọn duy nhất của Cuba?”

Ba kịch bản quan hệ Trung – Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump

Nguồn: Lý Thành, Hàn Hoa, 李成:在我看来,中美不必急于推动达成“第四个公报”, Guancha, 27/05/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump, quan hệ Trung – Mỹ đã xuất hiện những thay đổi mang tính bước ngoặt. Nhà Trắng lần đầu tiên chính thức sử dụng khái niệm “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”. Hai bên phát đi những tín hiệu tích cực về hợp tác kinh tế – thương mại, đối thoại chiến lược và kiểm soát rủi ro tại eo biển Đài Loan. Tuy nhiên, cạnh tranh công nghệ, cuộc đua chuỗi cung ứng, vấn đề Đài Loan và những mâu thuẫn mang tính cơ cấu trong nội bộ nước Mỹ vẫn khiến quan hệ Trung – Mỹ đối mặt với nhiều bất định.

Cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước đã kết thúc từ lâu, nhưng những vấn đề đằng sau nó vẫn đáng để suy ngẫm: Vì sao ngoại giao nguyên thủ lần này có thể giúp quan hệ Trung – Mỹ thoát khỏi đà suy giảm và dần ổn định trở lại? Vì sao Trump lại có sự khác biệt đáng kể so với giới chiến lược truyền thống của Mỹ? Điểm rủi ro trong vấn đề Đài Loan nằm ở đâu? Trí tuệ nhân tạo (AI), rủi ro tài chính và xu thế toàn cầu hóa sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tương tác Trung – Mỹ trong tương lai? Continue reading “Ba kịch bản quan hệ Trung – Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump”

Vì sao Mỹ nên cắt giảm viện trợ quân sự cho Israel

Nguồn:  Steven A. Cook, “Why the U.S. Should Wind Down Military Aid to Israel”, Foreign Policy, 26/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Việc cắt giảm hoặc chấm dứt viện trợ quân sự và các hợp đồng bán vũ khí của Mỹ cho Israel đang trở thành xu hướng thời thượng hiện nay. Vào tháng 4, phần lớn các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã bỏ phiếu chống lại hợp đồng bán các xe ủi đất bọc thép trị giá 295 triệu USD và các quả bom nặng 1.000 bảng trị giá 151 triệu USD cho Israel (thương vụ này dù vậy vẫn được thông qua nhờ sự ủng hộ lớn từ Đảng Cộng hòa). Đây là một bước chuyển dịch đầy kịch tính. Kể từ khi cuộc chiến ở Gaza bùng nổ vào tháng 10/2023, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders đã đệ trình bốn đề xuất nhằm ngăn chặn Washington bán vũ khí cho Israel. Cuộc bỏ phiếu hồi tháng 4 đánh dấu lần đầu tiên đa số các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đứng về phía ông. Continue reading “Vì sao Mỹ nên cắt giảm viện trợ quân sự cho Israel”

AI Trung Quốc phớt lờ lời chia buồn của Takaichi đối với vụ nổ mỏ than

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China AI ignores Takaichi’s condolences over coal mine blast,” Nikkei Asia, 28/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tập đã che giấu sự tức giận với Trump về việc Nhật Bản ‘tái vũ trang’ dưới thời Takaichi.

Các nỗ lực ngoại giao giữa Nhật Bản và Trung Quốc đã gia tăng sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh hồi đầu tháng 5 để hội đàm với người đồng cấp Trung Quốc, Tập Cận Bình.

Hôm thứ Bảy ngày 23/5, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã gửi thông điệp chia buồn tới Tập và Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường về vụ nổ khí gas chết người xảy ra tại một mỏ than ở tỉnh Sơn Tây, miền bắc Trung Quốc vào đêm hôm trước. Continue reading “AI Trung Quốc phớt lờ lời chia buồn của Takaichi đối với vụ nổ mỏ than”

Ngành công nghiệp tấm pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc lâm vào bất ổn

Nguồn: “China’s world-beating solar industry is in turmoil”, The Economist, 26/05/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Cuộc chiến ở Vùng Vịnh cũng không thể cứu vãn được tình trạng này.

Trong bối cảnh cuộc chiến của Mỹ ở Iran làm chao đảo thị trường năng lượng, các công ty năng lượng sạch của Trung Quốc đáng ra đã có thể tận dụng cơ hội này. Quốc gia này sản xuất hơn 80% tấm pin năng lượng mặt trời của thế giới với số lượng khổng lồ. Nhờ những nỗ lực ấy, các nguồn năng lượng tái tạo đã tạo ra nhiều điện hơn than vào cuối năm ngoái trên toàn thế giới. Dù vậy, ngành công nghiệp tấm pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc — dù dẫn đầu thế giới — đang trong tình trạng bất ổn. Và cuộc chiến cũng không đủ để ổn định tình hình. Continue reading “Ngành công nghiệp tấm pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc lâm vào bất ổn”

Trung Quốc cần Triều Tiên đứng về phía mình

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “China Needs North Korea on Its Side,” Foreign Policy, 27/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tập Cận Bình có thể sẽ sớm đến thăm Bình Nhưỡng, sau khoảng thời gian gián đoạn 7 năm.

Gần đây, truyền thông Hàn Quốc đưa tin rằng các nhân viên an ninh và lễ tân Trung Quốc đã đến Bình Nhưỡng để chuẩn bị và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có lẽ sẽ thăm Triều Tiên vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6.

Phía Trung Quốc chưa xác nhận chuyến đi này, nhưng từ góc nhìn của Tập, một chuyến thăm như vậy vừa quá hạn, lại vừa cần thiết. Dù Bắc Kinh và Bình Nhưỡng thân thiết trên giấy tờ, quan hệ giữa hai bên ở hậu trường lại thường xuyên căng thẳng; Trung Quốc chưa bao giờ thực sự chấp nhận vị thế cường quốc hạt nhân của Triều Tiên và thường lo lắng về việc mất đi tầm ảnh hưởng tại quốc gia này vào tay Nga. Continue reading “Trung Quốc cần Triều Tiên đứng về phía mình”

Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới

Tác giả: Phạm Quý Thọ

Trong bối cảnh địa chính trị đầu thập niên 2020 đang vận động theo hướng ngày càng “phi tuyến tính” — với chiến tranh cục bộ kéo dài, cạnh tranh cường quốc leo thang, phân mảnh chuỗi cung ứng và sự suy giảm niềm tin vào các thiết chế toàn cầu — trật tự quốc tế dường như bước vào một trạng thái khó định danh: không còn là thế giới đơn cực hậu Chiến tranh Lạnh, cũng chưa hình thành một cấu trúc đa cực ổn định. Thay vào đó, nó mang dáng dấp của một hệ thống “bế tắc động”, nơi xung đột, hợp tác và kiềm chế cùng tồn tại trong trạng thái căng thẳng kéo dài.

Bài viết này tiếp cận cục diện đó từ khung phân tích của góc nhìn thực dụng quyền lực và chu kỳ cường quốc, theo đó hành vi của các siêu cường không được hiểu như phản ứng ngẫu nhiên trước biến cố, mà như sự biểu hiện của những quy luật sâu hơn về dịch chuyển tương quan quyền lực trong hệ thống quốc tế. Trong logic này, sự “điên loạn” bề mặt của địa chính trị hiện nay thực chất phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp điển hình: khi trật tự cũ mất khả năng điều phối, còn trật tự mới chưa đạt tới điểm cân bằng thể chế. Continue reading “Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới”

Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản

Nguồn:  Daisuke Kawai, “Japan’s Point of No Return”, Foreign Affairs, 25/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong vòng mười năm qua, Nhật Bản đã rũ bỏ bản sắc hòa bình của mình. Sau khi cam kết chỉ duy trì một lực lượng quân sự quy mô nhỏ thời hậu Thế chiến thứ II, Tokyo giờ đây đang xây dựng các lực lượng vũ trang có năng lực thực sự và một nền tảng công nghiệp quốc phòng quy mô. Ví dụ, vào tháng 12/2018, quốc gia này đã công bố kế hoạch cải tiến các tàu khu trục lớp Izumo để chúng có thể vận hành các chiến đấu cơ F-35B — điều đã mang lại cho Nhật Bản chiếc tàu sân bay đầu tiên kể từ năm 1945 — và mua 147 chiến đấu cơ F-35. Vào năm 2023, họ đã cho phép các công ty của mình bắt đầu bán một số loại vũ khí tấn công và linh kiện vũ khí. Và vào tháng trước, Tokyo đã dỡ bỏ hầu hết các hạn chế còn lại đối với xuất khẩu vũ khí, bao gồm cả tàu khu trục, tên lửa và máy bay phản lực. Continue reading “Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản”