Một thế kỷ “hợp – tan” của quan hệ Mỹ – Nga: Từ đồng minh đến đối đầu chiến lược

Nguồn: Vương Tòng Việt, 王从越：美俄关系世纪回望：相互牵引的“双子星”, aisixiang, 07/08/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Lời dẫn: Những tương tác cá nhân giữa các nhà lãnh đạo có thể tạm thời làm thay đổi bầu không khí chính sách, nhưng khó có thể lay chuyển cấu trúc sâu xa được tạo nên bởi ký ức lịch sử, thế lưỡng nan an ninh, bản sắc quốc gia và trật tự quan. Từ sát cánh chống chủ nghĩa phát xít đến đối đầu kéo dài trong Chiến tranh Lạnh; từ giai đoạn xích lại gần nhau ngắn ngủi sau khi Liên Xô tan rã đến cuộc đối đầu toàn diện sau khủng hoảng Ukraine, quan hệ Mỹ – Nga luôn dao động giữa hợp tác và cạnh tranh. Nhân dịp nước Mỹ kỷ niệm 250 năm lập quốc, bài viết nhìn lại mối duyên nợ kéo dài hàng thế kỷ giữa hai quốc gia, qua đó cố gắng lý giải gốc rễ của cuộc cạnh tranh trường kỳ giữa hai cường quốc xoay quanh sứ mệnh lịch sử, an ninh chiến lược của mỗi bên cũng như quyền định hình trật tự thế giới, đằng sau những tương tác giữa các nhà lãnh đạo và những biến động trong chính sách của họ. Continue reading “Một thế kỷ “hợp – tan” của quan hệ Mỹ – Nga: Từ đồng minh đến đối đầu chiến lược “

Đánh thuế tham vọng: Ưu đãi thuế R&D và kiến trúc tài khóa của đổi mới sáng tạo

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Về bản chất kinh tế, ưu đãi thuế và tài trợ trực tiếp đều hướng tới cùng một mục tiêu: giảm chi phí sau thuế của hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D). Tuy nhiên, hai công cụ này vận hành theo những logic hành chính gần như đối lập. Tài trợ trực tiếp được phê duyệt trước khi kinh phí được giải ngân, nên quyết định của cơ quan nhà nước luôn gắn với trách nhiệm giải trình. Ngược lại, ưu đãi thuế chỉ được doanh nghiệp yêu cầu sau khi khoản chi R&D đã phát sinh và chỉ được cơ quan thuế xem xét nếu sau này có thanh tra. Vì vậy, khả năng áp dụng rộng rãi công cụ ưu đãi thuế không phụ thuộc chủ yếu vào mức độ tham vọng của chính sách, mà vào năng lực của cơ quan thuế trong việc xác minh liệu khoản chi được kê khai có thực sự là hoạt động R&D hay chỉ là chi phí sản xuất, kinh doanh thông thường được “gắn nhãn” để hưởng ưu đãi. Continue reading “Đánh thuế tham vọng: Ưu đãi thuế R&D và kiến trúc tài khóa của đổi mới sáng tạo”

Trung Quốc đã trở thành siêu cường dầu mỏ

Nguồn: “China is now the world’s great oil power”, The Economist, 09/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến ở Iran đã gây ra cú sốc nguồn cung dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử. Thế nhưng, ngay cả khi giao tranh ở mức khốc liệt nhất, giá dầu chưa bao giờ chạm mốc 150 USD một thùng như nhiều nhà phân tích từng dự đoán khi xung đột bùng nổ. Để có được điều này, phải gửi lời cảm ơn đến một số chính phủ. Ngay sau khi bom đạn của Iran làm tê liệt giao thông qua Eo biển Hormuz, giữ chân 14 triệu thùng dầu thô mỗi ngày (thùng/ngày) bên trong Vịnh, các lãnh đạo ở Abu Dhabi và Riyadh đã điều hướng thêm 5 triệu thùng/ngày qua các đường ống tránh qua điểm nghẽn này. Các bộ trưởng ở Washington và Tokyo đã xả mức kỷ lục 2 triệu thùng/ngày từ kho dự trữ khẩn cấp, các biện pháp phân phối định lượng do nhà nước dẫn dắt ở các nước nghèo hơn đã cắt giảm được một phần nhu cầu. Continue reading “Trung Quốc đã trở thành siêu cường dầu mỏ”

Lĩnh vực xử lý rác thải điện tử của ASEAN tác động tới ngoại giao tài nguyên Mỹ – Nhật

Nguồn: Christian Cerne, “ASEAN’s e-waste economy reshapes US–Japan resource diplomacy”, East Asia Forum, 07/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Tại chợ Nhật Tảo, khu chợ tái chế thiết bị điện tử phi chính thức lớn nhất TP.HCM, người lao động đã thu gom, tháo dỡ và tận dụng máy tính cũ suốt hơn hai thập kỷ qua. Trong bối cảnh các chính phủ và doanh nghiệp tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang tìm cách biến rác thải điện tử thành một kênh mới cho ngoại giao tài nguyên, những hệ thống mà họ đang xây dựng sẽ phụ thuộc rất lớn vào các mạng lưới tái chế trên khắp ASEAN, trong đó có những khu chợ như Nhật Tảo.

Trước khi các thiết bị điện tử bị loại bỏ có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho những linh kiện mới, chúng phải trải qua một chuỗi xử lý gồm thu gom, phân loại, tháo dỡ, tách các thành phần có giá trị khỏi rác thải, rồi đưa những vật liệu thu hồi được vào một hệ thống đủ đáng tin cậy để phục vụ giao dịch thương mại. Đồng, vàng, kim loại đất hiếm và vật liệu dùng cho pin đều có thể được tái chế để sản xuất linh kiện mới. Continue reading “Lĩnh vực xử lý rác thải điện tử của ASEAN tác động tới ngoại giao tài nguyên Mỹ – Nhật”

Nước Nga sẽ ra sao khi không còn Putin?

Nguồn: Julian G. Waller, “After Putin”, Foreign Affairs, 07/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Có một bóng ma đang bao trùm nước Nga — bóng ma của quá trình chuyển giao quyền lực. Tổng thống Vladimir Putin, năm nay 73 tuổi, đã xây dựng một chế độ cá nhân trị vững chắc nhưng lại không có kế hoạch thực sự cho giai đoạn kế tiếp. Ông rồi sẽ rời nhiệm sở, dù vì qua đời, bệnh tật hay — trái với mọi xu hướng quan sát được cho đến nay — tự nguyện từ bỏ quyền lực. Nhưng điều gì xảy ra sau đó vẫn hoàn toàn là một ẩn số.

Đó có thể là một cuộc chuyển giao quyền lực vội vã, một cuộc tranh giành hỗn loạn giữa các tầng lớp tinh hoa từ lâu bị gạt khỏi những vị trí chính trị cao nhất, hoặc sự suy tàn tiếp diễn dưới một chế độ lão trị hiện vẫn đang điều hành đất nước cùng nhà lãnh đạo chuyên chế của Nga. Continue reading “Nước Nga sẽ ra sao khi không còn Putin?”

Tại sao Mỹ cứ liên tục đánh đâu thua đó?

Nguồn: Stephen M. Walt, “Why the United States Keeps Losing Wars”, Foreign Policy, 05/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nếu bạn là người Mỹ, có lẽ bạn đã phát ngán với chuỗi thất bại quân sự nối tiếp nhau. Tôi cũng vậy. Và rất có thể bạn sẽ tự hỏi: “Tại sao chuyện này cứ lặp đi lặp lại?”

Đó là một nghịch lý vừa kỳ lạ vừa đáng thất vọng. Suốt nhiều thập kỷ, Mỹ vẫn là quốc gia hùng mạnh nhất thế giới, sở hữu một quân đội có ngân sách và năng lực thực tế gần như không đối thủ. Thế nhưng, lịch sử chiến tranh gần đây của nước này lại chủ yếu được đánh dấu bằng những thất bại. Trong số đó có cả cuộc chiến hiện nay với Iran, vốn chưa đạt được bất kỳ mục tiêu nào mà chính quyền Trump đề ra và thậm chí có nguy cơ kết thúc bằng việc Iran giành được một vị thế chiến lược mạnh hơn đáng kể. Continue reading “Tại sao Mỹ cứ liên tục đánh đâu thua đó? “

Tại sao Nga vẫn tiếp tục chiến đấu dù suy yếu?

Nguồn: Alexander Gabuev, Alexandra Prokopenko và Tatiana Stanovaya, “Why a Weaker Russia Keeps Fighting,” Foreign Affairs, 31/07/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đó là bởi Putin thấy không có nhiều lý do để đàm phán.

Cuối tháng 6 vừa qua, Tổng thống Nga Vladimir Putin trả lời một cuộc phỏng vấn, trong đó ông một lần nữa tuyên bố Nga sẽ giành chiến thắng trong cuộc chiến chống Ukraine. Ông khẳng định quân đội Nga đang tiến lên dọc chiến tuyến dài hơn 1.200 km và chiếm thêm lãnh thổ Ukraine mỗi ngày. Ngược lại, Kyiv đang lúng túng.

Putin thừa nhận các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào những nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng quan trọng nằm sâu phía sau chiến tuyến đang “gây ra một số rắc rối”. Nhưng theo ông, người Nga sẽ thích nghi và vượt qua. “Những cuộc tấn công khủng bố này hoàn toàn không có bất kỳ tác động nào đến tình hình,” ông nói. Continue reading “Tại sao Nga vẫn tiếp tục chiến đấu dù suy yếu?”

Hình thức chiến tranh với Đài Loan mà Trung Quốc có thể chọn

Nguồn: Eugene Gholz và Kerby Davis, “The War China Might Choose”, Foreign Affairs, 04/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Các nhà phân tích thường chia những lựa chọn quân sự của Trung Quốc nhằm vào Đài Loan thành ba nhóm: một cuộc xâm lược nhằm giành quyền kiểm soát trực tiếp hòn đảo; một “cuộc tấn công hỏa lực hỗn hợp” nhằm vào các thành phố và thể chế chính trị của Đài Loan để khủng bố dân thường, buộc họ phải đầu hàng; và một cuộc phong tỏa hàng hải nhằm bóp nghẹt Đài Loan đến mức phải khuất phục.

Cả ba phương án đều là những canh bạc phức tạp và tốn kém đối với Trung Quốc. Chúng sẽ tiêu hao lượng lớn khí tài quân sự, đồng thời gây thương vong và thiệt hại tài sản vô cùng lớn. Một cuộc phong tỏa còn làm gia tăng nguy cơ Trung Quốc phải trực tiếp tấn công các bên thứ ba, cụ thể là tàu hàng của những quốc gia khác, khiến Bắc Kinh có nhiều khả năng đối đầu với các cường quốc bên ngoài, trong đó có Mỹ. Continue reading “Hình thức chiến tranh với Đài Loan mà Trung Quốc có thể chọn”

Chính sách ngoại giao của Trump đang đẩy Thái Lan về phía Trung Quốc

Nguồn: Toru Takahashi, “Trump’s diplomacy is nudging Thailand toward China”, Nikkei Asia, 02/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Phản ứng của Bangkok trước xung đột với Campuchia phản ánh một sự chuyển dịch rộng lớn hơn đang diễn ra trên khắp Đông Nam Á.

Diễn đàn Khu vực ASEAN, với sự tham gia của 27 quốc gia và vùng lãnh thổ, đã khép lại một tuần hội nghị ngoại trưởng thường niên do ASEAN chủ trì vào tháng 7. Đây là diễn đàn đối thoại đa phương lâu đời và có quy mô lớn nhất tại châu Á.

Tại hội nghị năm nay, được tổ chức ở Philippines từ ngày 20 đến 24/07, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã rời đi sớm để tham dự Hội nghị Ngoại trưởng Tổ chức Hợp tác Thượng Hải. Các cuộc tiếp xúc trực tiếp giữa Mỹ và Trung Quốc diễn ra trầm lắng hơn những năm trước, song cả Vương Nghị lẫn Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đều nỗ lực trấn an các nước Đông Nam Á rằng họ vẫn là những đối tác đáng tin cậy của ASEAN. Continue reading “Chính sách ngoại giao của Trump đang đẩy Thái Lan về phía Trung Quốc”

Cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với các quyết định đầu tư khoa học và công nghệ rủi ro cao

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Một quy định pháp luật cho phép thất bại không đồng nghĩa với việc cán bộ thực thi thực sự cảm thấy mình được phép thất bại. Trên phương diện pháp lý, Việt Nam đã phần nào giải quyết vấn đề này. Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị khẳng định chủ trương chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm và độ trễ trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong khi Nghị quyết số 193/2025/QH15 của Quốc hội miễn trách nhiệm dân sự cho các nhà nghiên cứu và cán bộ thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước nếu thất bại do nguyên nhân khách quan và đã thực hiện đúng quy trình. Tuy nhiên, đến giữa năm 2026, tỷ lệ giải ngân của ngân sách khoảng 103,4 nghìn tỷ đồng dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mới chỉ đạt 14,78%. Theo chính Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, nguyên nhân chủ yếu không nằm ở sự thiếu hụt quy định pháp luật mà ở tâm lý e ngại, không dám ký quyết định của nhiều cán bộ. Continue reading “Cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với các quyết định đầu tư khoa học và công nghệ rủi ro cao”

Tại sao AI lại là một rủi ro đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc

Nguồn: “Why AI is a risk to Communist China”, The Economist, 06/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cũng giống như các mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến thường được đem ra so sánh với nhau, bản thân AI sẽ trở thành thước đo để đánh giá hai hệ thống chính trị đối địch của Mỹ và Trung Quốc. Công nghệ này sẽ kiểm chứng bên nào giỏi hơn trong việc tạo ra các công cụ AI và phổ biến chúng vào nền kinh tế. Kết quả ấy, đến lượt mình, sẽ phụ thuộc một phần vào những quan niệm rất khác nhau của hai nước về cách quản lý xã hội.

Ngay cả trong một lĩnh vực thay đổi nhanh chóng như AI, kết quả của cuộc đua này có thể vẫn chưa ngã ngũ trong vài năm tới. Tuy nhiên, theo những gì chúng tôi ghi nhận từ bên trong Trung Quốc, nước này đang nhanh chóng ứng dụng AI, trong khi chính phủ cũng chuẩn bị cho những biến động kinh tế và xã hội sâu sắc mà công nghệ này báo trước. Với tư cách một nhà nước chuyên chế, Trung Quốc có một số lợi thế trong việc khai thác công nghệ hứa hẹn nhất của thế kỷ XXI. Đồng thời, nước này cũng phải đối mặt với không ít vấn đề. Continue reading “Tại sao AI lại là một rủi ro đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc”

Giai đoạn tiếp theo trong cuộc trấn áp các dân tộc thiểu số của Trung Quốc

Nguồn: James Leibold và Tenzin Dorjee, “The Next Phase of China’s Minority Crackdown,” Foreign Affairs, 30/07/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đồng hóa cưỡng bức giờ đây đã được luật hóa.

Khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập vào năm 1949, nước này được xác định rõ là một quốc gia đa dân tộc. Dù người Hán chiếm hơn 90% dân số, hiến pháp cùng các đạo luật ban hành sau đó vẫn trao cho các dân tộc thiểu số quyền tự trị tại một số khu vực cụ thể, đồng thời hứa hẹn để họ làm chủ tập thể như những “người chủ trong chính ngôi nhà của mình”. Trong nhiều thập kỷ, thỏa thuận chính thức của đảng-nhà nước, dù được thực hiện không đồng đều và thường xuyên bị vi phạm, vẫn dựa trên quan niệm rằng sự thống nhất quốc gia sẽ được bảo đảm tốt hơn bằng cách công nhận khác biệt và trao cho các nhóm thiểu số quyền tự trị hạn chế về lãnh thổ, ngôn ngữ và chính trị, thay vì buộc họ phải hòa nhập vào văn hóa Hán. Continue reading “Giai đoạn tiếp theo trong cuộc trấn áp các dân tộc thiểu số của Trung Quốc”

Kỷ nguyên Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của NATO đã khép lại

Nguồn: Sebastian Contin Trillo-Figueroa, “NATO’s Indo-Pacific era is over”, Nikkei Asia, 31/07/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Việc Trung Quốc không còn được nhắc đến trong các tuyên bố của những hội nghị thượng đỉnh gần đây cho thấy giới hạn trong cam kết của NATO đối với châu Á.

NATO 3.0 hiện đã sắp xếp lại thứ tự ưu tiên các mối đe dọa, đẩy khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương xuống cuối danh sách. Sự điều chỉnh này phù hợp với chỉ thị của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ rằng liên minh nên “trở về với NATO 1.0, thay vì tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận của 35 năm qua”.

Sự trở lại với phạm vi hoạt động cốt lõi của NATO được thể hiện rõ tại Ankara hồi tháng 7. Trong hai hội nghị thượng đỉnh liên tiếp, ba trong số bốn đối tác Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của liên minh, thường được gọi là nhóm IP4, gồm Australia, Nhật Bản và New Zealand, chỉ cử các bộ trưởng tham dự thay vì nguyên thủ hoặc người đứng đầu chính phủ. Tổng thống Hàn Quốc là ngoại lệ duy nhất. Tổng Thư ký NATO gặp đại diện cả bốn nước bên lề chương trình chính, khiến sự hiện diện của họ gần như chỉ còn mang ý nghĩa ngoại giao tượng trưng. Continue reading “Kỷ nguyên Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của NATO đã khép lại”

Nỗ lực âm thầm của Trung Quốc nhằm thống trị khu vực Mỹ Latinh

Nguồn: Natalia Cote-Muñoz, “China’s Quiet Quest to Dominate Latin America”, Foreign Affairs, 03/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm qua, các quan chức Mỹ luôn lo ngại về những siêu dự án của Trung Quốc tại Mỹ Latinh. Các chính quyền kế tiếp nhau từng lên tiếng cảnh báo về Cảng Chancay ở Peru, do một tập đoàn vận tải biển khổng lồ của Trung Quốc kiểm soát và vận hành, cũng như Đập Coca Codo Sinclair do Trung Quốc xây dựng tại Ecuador. Để đáp trả, Washington đã đưa ra những lời chỉ trích ngoại giao nhằm vào các quan chức Mỹ Latinh, thu hồi thị thực, thậm chí đe dọa sử dụng vũ lực đối với một số chính phủ trong khu vực.

Không khó hiểu vì sao Mỹ lại lo ngại đến vậy trước những cơ sở hạ tầng trọng yếu do Trung Quốc xây dựng và vận hành. Trong mắt nhiều quan chức Mỹ, các dự án này là phương tiện để Bắc Kinh tích lũy đòn bẩy ảnh hưởng đối với các chính phủ Mỹ Latinh. Washington đã nêu lên mối quan ngại này từ năm 2017, khi Chiến lược An ninh Quốc gia của chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu cảnh báo rằng Trung Quốc đang tìm cách “kéo khu vực đi theo quỹ đạo của mình thông qua các khoản đầu tư và cho vay do nhà nước hậu thuẫn”. Continue reading “Nỗ lực âm thầm của Trung Quốc nhằm thống trị khu vực Mỹ Latinh”

Nợ cho kẻ mộng mơ: Vốn vay chính sách và giới hạn của việc cho startup vay vốn

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Nợ không phải là công cụ phù hợp đối với các start-up chưa có doanh thu. Một khoản vay thông thường dựa trên tài sản bảo đảm, dù có lãi suất thấp hay được Nhà nước bảo lãnh ở mức cao đến đâu, vẫn phải được hoàn trả bất kể hoạt động kinh doanh thành công hay thất bại. Trong khi đó, một start-up chưa có doanh thu và không sở hữu tài sản hữu hình gần như không có cách nào an toàn để thực hiện nghĩa vụ này. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc nợ luôn là lựa chọn sai đối với mọi doanh nghiệp non trẻ. Các công cụ như nợ mạo hiểm (venture debt), tài trợ dựa trên doanh thu (revenue-based financing) hay các công cụ chuyển đổi vẫn có thể phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp đã tạo ra doanh thu hoặc đã huy động được vốn cổ phần theo định giá. Continue reading “Nợ cho kẻ mộng mơ: Vốn vay chính sách và giới hạn của việc cho startup vay vốn”

Mỹ Latinh đang trở thành “phòng thí nghiệm” của phe cánh hữu mới

Nguồn: Giovani Prete, 乔瓦尼·德尔·普雷特：拉美已成为新极右翼的试验场, Guancha, 30/07/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Trong những năm gần đây, các lực lượng cánh hữu lần lượt lên nắm quyền tại một số quốc gia Mỹ Latinh. Nếu chỉ xem những sự kiện này là các biến động chính trị nội bộ riêng lẻ của từng nước, chúng ta rất dễ đánh giá sai bản chất của làn sóng thay đổi chính trị lần này. Dù mỗi quốc gia có lịch sử chính trị, cơ cấu kinh tế và những vấn đề nội bộ phức tạp riêng, ngày càng có thể nhận thấy một số chính phủ đang bộc lộ những khuynh hướng chính trị tương đồng.

Chẳng hạn, Javier Milei ở Argentina, Daniel Noboa ở Ecuador, José Antonio Kast ở Chile, Santiago Peña ở Paraguay, Nayib Bukele ở El Salvador, hay gần đây là Abelardo De La Espriella và Keiko Fujimori giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử tại Colombia và Peru, đều đang đi theo một hướng chung: đẩy mạnh tự do hóa thị trường, cắt giảm chi tiêu công, theo đuổi đường lối cánh hữu và sử dụng bàn tay sắt trong quản trị xã hội; về đối ngoại, họ ngả về phía Mỹ và tỏ ra không mấy thiện cảm với phe cánh tả Mỹ Latinh. Continue reading “Mỹ Latinh đang trở thành “phòng thí nghiệm” của phe cánh hữu mới”

Tại sao Trung Quốc phủ nhận cuộc gặp với Ngoại trưởng Nhật Bản?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Why China denied its foreign minister had chat with Japan’s,” Nikkei Asia, 30/07/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cuộc tập trận bắn đạn thật của Trung Quốc trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản cho thấy quan hệ song phương khó có thể sớm tan băng.

Trong bối cảnh nhà lãnh đạo tối cao Tập Cận Bình gia tăng sức ép đối với Thủ tướng Sanae Takaichi, Trung Quốc hiện áp dụng thái độ im lặng ngoại giao với Nhật Bản, đồng thời điều tàu hải quân đi qua vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của nước láng giềng.

Ngày 23/07, một biên đội gồm bốn tàu hải quân Trung Quốc và Nga đã di chuyển về phía bắc qua Thái Bình Dương, ngoài khơi Inubosaki thuộc tỉnh Chiba, giáp Tokyo, trước khi tới vùng biển ngoài khơi Hokkaido, hòn đảo chính nằm ở cực bắc Nhật Bản, hai ngày sau đó. Continue reading “Tại sao Trung Quốc phủ nhận cuộc gặp với Ngoại trưởng Nhật Bản?”

Khả năng răn đe trên không gian mạng: Góc nhìn từ mô phỏng chiến tranh

Nguồn: Ruby Booth và Andrew W. Reddie, “Can Cyber Operations Be Deterred? What Wargames Reveal”, War on the Rocks, 30/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Những lời đe dọa răn đe thành công nhất thường không để lại bất kỳ dấu vết nào. Không có tên lửa nào được phóng đi. Không có mạng lưới nào bị đánh sập. Không có lực lượng nào vượt qua biên giới. Không có chuyện gì xảy ra cả.

Đối với các nhà hoạch định chính sách, đó thường là kết quả mong muốn. Nhưng đối với các nhà nghiên cứu, đó lại là một cơn ác mộng. Hãy thử hình dung chúng ta có thể quan sát một người ra quyết định đang chuẩn bị ra lệnh tấn công, nhận được một lời đe dọa răn đe, rồi thay đổi ý định. Khoảnh khắc đó — giây phút răn đe thực sự phát huy tác dụng — có lẽ là một trong những hiện tượng quan trọng nhất cần được quan sát trong lĩnh vực an ninh quốc tế. Thế nhưng, đó cũng là điều mà chúng ta hầu như không bao giờ được chứng kiến. Continue reading “Khả năng răn đe trên không gian mạng: Góc nhìn từ mô phỏng chiến tranh”

Điểm mù chiến lược của Trump tại Thái Bình Dương

Nguồn: Derek Grossman, “Trump’s Pacific Islands Blind Spot”, Foreign Policy, 31/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tuần trước, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau đã đến Quần đảo Solomon để gặp tân Thủ tướng Matthew Wale. Chuyến thăm này lẽ ra không có gì đặc biệt nếu Landau không phải là quan chức cấp cao nhất của chính quyền Trump đến thăm các đảo quốc Thái Bình Dương — một khu vực rộng lớn gồm 16 quốc gia và vùng lãnh thổ, không tính Australia và New Zealand — kể từ khi Tổng thống Donald Trump tái đắc cử vào năm ngoái.

Tháng 4/2025, Trump từng nhắc đến Fiji như một trong vô số quốc gia trên thế giới sẽ phải hứng chịu các mức thuế thương mại của ông. Ngoài điều đó ra, ông dường như không thể hiện bất kỳ sự quan tâm thực chất nào đối với khu vực. Dù việc Landau công bố kế hoạch đưa Đoàn Hòa bình Mỹ trở lại Quần đảo Solomon là một tín hiệu đáng hoan nghênh, sự thiếu vắng tầm nhìn và những kết quả cụ thể từ chính quyền Trump dành cho khu vực này vẫn là điều dễ nhận thấy. Continue reading “Điểm mù chiến lược của Trump tại Thái Bình Dương”

Đặt cược vào thất bại: Các quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và khía cạnh chính trị của vốn rủi ro

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Chương trình Yozma của Israel (1993) và mô hình phân tầng EDBI–Temasek–SEEDS Capital của Singapore cho thấy vốn nhà nước có thể đóng vai trò chất xúc tác trong việc hình thành hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm và thu hút vốn tư nhân. Tuy nhiên, điều này chỉ thành công khi chính phủ giới hạn vai trò của mình ở việc lựa chọn nhà quản lý quỹ, trao toàn quyền quyết định đầu tư cho các chuyên gia, đồng thời chấp nhận ngay từ đầu rằng phần lớn các khoản đầu tư riêng lẻ sẽ thất bại.
  - Dù áp dụng hai mô hình thể chế khác nhau, Israel và Singapore đều hướng tới cùng một mục tiêu: tách biệt quyết định đầu tư khỏi sự can thiệp hành chính. Yozma thực hiện điều này thông qua mô hình quỹ đầu tư vào quỹ có thời hạn và cơ chế tư nhân hóa được thiết kế sẵn, trong khi Singapore xây dựng một hệ thống thường trực dựa trên việc chỉ định các đối tác đồng đầu tư tư nhân. Điểm chung của cả hai là quan chức nhà nước chỉ quyết định ai quản lý quỹ, chứ không quyết định doanh nghiệp nào được đầu tư. Continue reading “Đặt cược vào thất bại: Các quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và khía cạnh chính trị của vốn rủi ro”