Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới

Tác giả: Phạm Quý Thọ

Trong bối cảnh địa chính trị đầu thập niên 2020 đang vận động theo hướng ngày càng “phi tuyến tính” — với chiến tranh cục bộ kéo dài, cạnh tranh cường quốc leo thang, phân mảnh chuỗi cung ứng và sự suy giảm niềm tin vào các thiết chế toàn cầu — trật tự quốc tế dường như bước vào một trạng thái khó định danh: không còn là thế giới đơn cực hậu Chiến tranh Lạnh, cũng chưa hình thành một cấu trúc đa cực ổn định. Thay vào đó, nó mang dáng dấp của một hệ thống “bế tắc động”, nơi xung đột, hợp tác và kiềm chế cùng tồn tại trong trạng thái căng thẳng kéo dài.

Bài viết này tiếp cận cục diện đó từ khung phân tích của góc nhìn thực dụng quyền lực và chu kỳ cường quốc, theo đó hành vi của các siêu cường không được hiểu như phản ứng ngẫu nhiên trước biến cố, mà như sự biểu hiện của những quy luật sâu hơn về dịch chuyển tương quan quyền lực trong hệ thống quốc tế. Trong logic này, sự “điên loạn” bề mặt của địa chính trị hiện nay thực chất phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp điển hình: khi trật tự cũ mất khả năng điều phối, còn trật tự mới chưa đạt tới điểm cân bằng thể chế. Continue reading “Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới”

Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản

Nguồn:  Daisuke Kawai, “Japan’s Point of No Return”, Foreign Affairs, 25/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong vòng mười năm qua, Nhật Bản đã rũ bỏ bản sắc hòa bình của mình. Sau khi cam kết chỉ duy trì một lực lượng quân sự quy mô nhỏ thời hậu Thế chiến thứ II, Tokyo giờ đây đang xây dựng các lực lượng vũ trang có năng lực thực sự và một nền tảng công nghiệp quốc phòng quy mô. Ví dụ, vào tháng 12/2018, quốc gia này đã công bố kế hoạch cải tiến các tàu khu trục lớp Izumo để chúng có thể vận hành các chiến đấu cơ F-35B — điều đã mang lại cho Nhật Bản chiếc tàu sân bay đầu tiên kể từ năm 1945 — và mua 147 chiến đấu cơ F-35. Vào năm 2023, họ đã cho phép các công ty của mình bắt đầu bán một số loại vũ khí tấn công và linh kiện vũ khí. Và vào tháng trước, Tokyo đã dỡ bỏ hầu hết các hạn chế còn lại đối với xuất khẩu vũ khí, bao gồm cả tàu khu trục, tên lửa và máy bay phản lực. Continue reading “Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản”

Hormuz là lời cảnh báo cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nguồn: Lynn Kuok, “Hormuz Is a Warning for the Indo-Pacific,” Foreign Affairs, 22/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Về cuộc cạnh tranh sắp tới trên các tuyến đường thủy của châu Á.

Cuối tháng 2, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành đóng cửa Eo biển Hormuz, cảnh báo rằng “nếu bất kỳ ai cố gắng vượt qua, các anh hùng của Vệ binh Cách mạng và hải quân chính quy sẽ thiêu rụi những con tàu đó.” Bằng cách nhắm mục tiêu vào các con tàu bằng máy bay không người lái và tên lửa chống hạm cũng như rải mìn, Tehran đã bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu dầu từ Trung Đông và đẩy giá năng lượng tăng vọt.

Việc kiểm soát các tuyến đường thủy từ lâu đã được sử dụng để cản trở đối thủ và định hình các kết cục chiến lược. Vào năm 1951, sau khi quốc hữu hóa ngành công nghiệp dầu mỏ của mình, Anh sử dụng áp lực hải quân để ngăn chặn Iran xuất khẩu dầu. Trong “cuộc chiến tàu chở dầu” năm 1984, Iran rải mìn ở Eo biển Hormuz và quấy rối các tàu bè để đáp trả các cuộc tấn công của Iraq. Tuy nhiên, xuyên suốt hai cuộc xung đột này, Eo biển Hormuz vẫn được sử dụng. Continue reading “Hormuz là lời cảnh báo cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”

Thông điệp Magnifica Humanitas thách thức tham vọng AI của Trump

Nguồn:  Christopher White, “On AI, It’s the Pope vs. Trump”, Foreign Policy, 27/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào năm 2023, các nhà lãnh đạo thế giới và giới điều hành công nghệ đã tập trung tại Anh để tham dự Hội nghị Thượng đỉnh về An toàn AI, hội nghị toàn cầu đầu tiên về trí tuệ nhân tạo. Hai năm sau, nhóm này tái họp tại Paris dưới một cái tên khác: Hội nghị Thượng đỉnh về Hành động AI. Sự nhấn mạnh vào yếu tố an toàn đã không còn nữa. Để không ai phải nghi ngờ, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã phát biểu trước khán phòng: “Tương lai của AI sẽ không thuộc về những kẻ chỉ biết ngồi không và lo sốt vó về chuyện an toàn.”

Lập trường thờ ơ của chính quyền Trump đối với AI, như ông Vance đã phác thảo tại Paris, phần lớn được định hình bởi cách tiếp cận buông lỏng quản lý, phi điều tiết hóa nhằm đẩy nhanh tốc độ phát triển. Trong cuộc đua AI toàn cầu, Mỹ trên thực tế không khác gì một vùng Viễn Tây hoang dã. Ngay tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã đảo ngược quyết định và bác bỏ các kế hoạch của chính chính quyền ông nhằm ban hành một quy trình thẩm định AI mới. Continue reading “Thông điệp Magnifica Humanitas thách thức tham vọng AI của Trump”

Tại sao việc Bắc Kinh theo đuổi chính sách đồng hóa có thể là điểm yếu chí mạng?

Nguồn:  Lobsang Sangay, “Beijing’s Quest for Uniformity May Be Its Achilles’ Heel”, Foreign Policy, 13/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trung Quốc đang tìm kiếm vị thế lãnh đạo toàn cầu. Các nhà máy của quốc gia này đang thống trị các chuỗi cung ứng thế giới, và những tham vọng hạ tầng của họ đang trải dài từ châu Á sang châu Phi, châu Âu và xa hơn nữa.

Thế nhưng vị thế lãnh đạo toàn cầu không thể chỉ được xây dựng đơn thuần bằng sức mạnh kinh tế. Tầm ảnh hưởng bền vững còn phụ thuộc vào quyền lực mềm, các quyền tự do chính trị và năng lực dung dưỡng sự đa dạng. Trung Quốc đã chứng minh được vế đầu tiên với những thành công vang dội. Nhưng việc Bắc Kinh ráo riết theo đuổi sự kiểm soát chính trị và đồng nhất văn hóa đang làm xói mòn tiềm năng lãnh đạo thế giới của chính mình. Continue reading “Tại sao việc Bắc Kinh theo đuổi chính sách đồng hóa có thể là điểm yếu chí mạng?”

Những trụ cột của hòa bình toàn cầu đang sụp đổ

Nguồn: Thant Myint-U, “The Crumbling Pillars of Global Peace,” Foreign Affairs, 21/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến tranh, đế quốc, và quyền lực bị lãng quên của Liên Hiệp Quốc

Nền hòa bình kéo dài trong tám thập kỷ qua đã dựa trên hai niềm tin mang tính cách mạng: chiến tranh xâm lược là không thể dung thứ và thời đại đế quốc phải chấm dứt. Nguyên tắc đầu tiên nảy sinh từ cuộc tàn sát của hai cuộc thế chiến, cướp đi sinh mạng của một trăm triệu người. Nguyên tắc thứ hai đến từ nhiều thế kỷ bị ách thuộc địa khuất phục và cuộc đấu tranh giành quyền tự quyết trên khắp châu Á, châu Phi, và Mỹ Latinh. Hiến chương Liên Hiệp Quốc – được ký tại San Francisco vào tháng 06/1945 – đã tạo ra hình thức chính trị cho cả hai niềm tin này. Continue reading “Những trụ cột của hòa bình toàn cầu đang sụp đổ”

Đòn trừng phạt hà khắc khó ngờ cho các tướng lĩnh sa cơ của Trung Quốc

Nguồn:  Christopher Nye, “China’s Fallen Generals Are Getting Unexpectedly Harsh Punishments”, Foreign Policy, 22/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào ngày 7/5, một tòa án quân sự Trung Quốc đã đưa ra phán quyết lịch sử chống lại các cựu bộ trưởng quốc phòng kiêm ủy viên Quân ủy Trung ương (CMC) Ngụy Phượng Hòa và Lý Thượng Phúc — gần ba năm sau khi các cuộc điều tra bắt đầu. Tòa đã tuyên phạt cả hai án tử hình treo, vốn sẽ được giảm xuống tù chung thân sau hai năm, đi kèm hình phạt bổ sung là cấm vĩnh viễn việc bảo lãnh tại ngoại hay tiếp tục giảm án. Dù án tử hình treo khá phổ biến trong các vụ đại án tham nhũng (và nhiều người thụ án cuối cùng vẫn được trả tự do, bất chấp bản án chung thân chính thức theo sau đó), việc tước bỏ rõ ràng quyền bảo lãnh và giảm án là một bước đi cực kỳ rắn. Phán quyết này đã biến ông Ngụy và Lý thành những quan chức cấp cao nhất trong hàng ngũ lãnh đạo cấp phó quốc gia — ngay dưới Bộ Chính trị — từng bị kết án chung thân vĩnh viễn trong lịch sử Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Continue reading “Đòn trừng phạt hà khắc khó ngờ cho các tướng lĩnh sa cơ của Trung Quốc”

Iran như Việt Nam, Ukraine như Triều Tiên

Nguồn: Gideon Rose, “Iran as Vietnam, Ukraine as Korea,” Foreign Affairs, 20/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Những cuộc chiến tương tự kết thúc theo những cách tương tự.

Chính quyền Trump chỉ mất hai tháng để trải qua chớp nhoáng toàn bộ 5 năm chính sách Việt Nam của chính quyền Johnson: can thiệp, leo thang, bế tắc trong tuyệt vọng, và đàm phán. Giờ đây, họ đang bước vào địa hạt của chính quyền Nixon: đầu tiên là những lời đe dọa hùng hổ, sau đó là sự nhận thức dần dần về việc cần phải rút lui thông qua một thỏa thuận không mấy thỏa đáng. Nếu tốc độ này tiếp diễn, thì quyết định can thiệp vào Iran sẽ kết thúc sau vài tháng nữa, và đến thời điểm đó, những lời đổ lỗi lẫn nhau sẽ bắt đầu. Continue reading “Iran như Việt Nam, Ukraine như Triều Tiên”

Có phải Mỹ sắp sửa can thiệp quân sự vào Cuba?

Nguồn:  William M. LeoGrande và Peter Kornbluh, “Is the United States on the Verge of Military Intervention in Cuba?”, Foreign Policy, 22/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Bản cáo trạng chống lại cựu Chủ tịch Cuba Raúl Castro vì đã ra lệnh bắn hạ hai chiếc máy bay của tổ chức Anh em cứu hộ vào năm 1996 là món quà được chờ đợi từ lâu mà Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Tổng thống Donald Trump dành tặng cho những người Mỹ gốc Cuba thuộc phe diều hâu ở Nam Florida. Việc công bố bản cáo trạng được dàn dựng công phu tại Tháp Tự do ở Miami — nơi từng là Trung tâm Tị nạn Cuba để làm thủ tục cho hàng ngàn người nhập cư — đã phơi bày rõ mục đích chính trị nội địa của nó. Tuy nhiên, đây cũng là lời cảnh báo đáng ngại gửi tới giới lãnh đạo Cuba rằng chính quyền Trump đã sẵn sàng và tự nguyện từ bỏ giải pháp ngoại giao để chuyển sang các chiến dịch quân sự trong nỗ lực tìm kiếm sự thay đổi chế độ. Continue reading “Có phải Mỹ sắp sửa can thiệp quân sự vào Cuba?”

“Quan hệ Trung – Nga ổn định giúp thế giới an tâm”

Nguồn: Andrey Kortunov, 安德烈·科尔图诺夫:“老朋友例行碰面”,中俄关系为何让人安心?, Guancha, 23/05/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Lần gần nhất Tổng thống Putin đến Bắc Kinh là vào tháng 9/2025, tức chỉ mới 8 tháng trước.

Tuy nhiên, hoàn toàn có lý do để nói rằng cục diện quốc tế hiện nay đã rất khác so với mùa thu năm ngoái, chủ yếu do hàng loạt hành động đơn phương đầy bất ngờ, khác thường và gây chú ý của Tổng thống Mỹ Donald Trump: bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Maduro, áp đặt phong tỏa hải quân đối với Cuba, tuyên bố muốn sáp nhập Greenland và khu vực Kênh đào Panama, gây áp lực chưa từng có lên các đồng minh NATO, áp thuế quan mới trên diện rộng, rút khỏi nhiều tổ chức quốc tế, thậm chí gần đây còn tiến hành hành động quân sự quy mô lớn nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran. Continue reading ““Quan hệ Trung – Nga ổn định giúp thế giới an tâm””

Thượng đỉnh Mỹ-Trung không có văn bản thỏa thuận nào về vấn đề Đài Loan

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “US leaves no paper trail of Xi-Trump exchanges on Taiwan,” Nikkei Asia, 21/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trong một khoảnh khắc ngoại giao lớn, Chủ tịch Tập Cận Bình tuần trước đã tiếp đón người đồng cấp Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh, vinh danh ông như một vị quốc khách tại hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung đầu tiên được tổ chức tại thủ đô sau chín năm.

Nhưng hai bên đã không thể tổ chức một cuộc họp báo chung để thể hiện với khán giả trong và ngoài nước những kết quả của “ngoại giao nước lớn” của Tập. Tệ hơn, thượng đỉnh còn không có bất kỳ thỏa thuận bằng văn bản nào được công bố chung. Continue reading “Thượng đỉnh Mỹ-Trung không có văn bản thỏa thuận nào về vấn đề Đài Loan”

Giáo hoàng Leo XIV: Người Mỹ không trầm lặng

Nguồn:  Victor Gaetan, “The Not-So-Quiet American”, Foreign Affairs, 19/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong những tháng đầu sau khi Robert Prevost được bầu làm Giáo hoàng Leo XIV vào tháng 5/2025, ông trị vì khá kín tiếng. Ông thực hiện các chuyến công du đã lên lịch tới Thổ Nhĩ Kỳ và Lebanon, đồng thời chỉ ban hành duy nhất một văn kiện giáo hoàng về tình yêu của giáo hội dành cho người nghèo — vốn là công cuộc còn dang dở của Giáo hoàng Francis. Nhưng bước sang năm 2026, Giáo hoàng Leo đã tạo nên dấu ấn riêng bằng những thông điệp từ Kinh Thánh chống lại chiến tranh. Tại thánh lễ ngày 1/1, sau khi chính quyền Trump sát hại hơn 100 người bằng các cuộc tấn công vào tàu thuyền trên vùng biển quốc tế trong bốn tháng trước đó, vị giáo hoàng đã lên tiếng thách thức các chính sách làm xói mòn “ngoại giao, trung gian hòa giải và luật pháp quốc tế”. Trong bài phát biểu hàng năm trước các nhà ngoại giao đại diện cho 184 quốc gia tại Tòa thánh tám ngày sau đó, ông thậm chí còn chỉ trích gay gắt hơn: “Chiến tranh đang trở lại thành xu thế thời đại và tính hiếu chiến đang lan rộng.” Continue reading “Giáo hoàng Leo XIV: Người Mỹ không trầm lặng”

Tứ đại kiếm phái của người Việt ở Mỹ: Bạn trẻ sẽ chọn vạch xuất phát nào?

Tác giả: Charles Paine

Gần sáu mươi năm lăn lộn trên cái đất cờ hoa này, từ cái hồi chân ướt chân ráo bước xuống phi trường lóng ngóng ôm cái túi vải, cho đến bây giờ đầu tóc đã hai màu sương muối, ngồi nhìn tuyết bay ngoài cửa sổ Boston hay nhìn cái nắng chảy mỡ ở Houston, tôi mới nghiệm ra một điều. Người Việt mình qua đây không xưng bá thiên hạ bằng ba cái lý thuyết tài chính nhức đầu của người Do Thái, cũng chẳng thèm tranh ngôi lập quốc bằng công nghệ phần mềm như mấy anh bạn Ấn Độ. Giang hồ Mỹ có luật chơi của Mỹ, và người Việt mình nhập giới bằng bốn đại kiếm phái lừng lẫy — bốn cái “cần câu cơm” vĩ đại đã nuôi sống, làm giàu và dựng nên cả một bản đồ kinh tế cộng đồng suốt ba thế hệ qua. Người ta cứ kháo nhau về Giấc mơ Mỹ, nhưng với một lão già đã đi qua đủ thăng trầm như tôi, giấc mơ đó thực ra được gói gọn trong một câu khẩu quyết dân gian đầy thực dụng: Nhất móng, nhì răng, tam lông, tứ bì. Đây chính là bốn môn kiếm tiền, bốn công thức thành công tuyệt đối mà bất kỳ người Việt nào chỉ cần làm chủ một tiệm, thực hành một môn một cách chăm chỉ là chắc chắn tích lũy tốt, xây dựng cơ đồ vững chãi trên đất khách. Continue reading “Tứ đại kiếm phái của người Việt ở Mỹ: Bạn trẻ sẽ chọn vạch xuất phát nào?”

Kế hoạch dự phòng của châu Âu để thay thế NATO

Nguồn: “Europe’s secret Plan B to replace NATO”, The Economist, 19/05/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Điều gì sẽ xảy ra nếu Mỹ rời khỏi tổ chức này.

Các binh sĩ thuộc lữ đoàn “Black Jack” đã thực hiện nghi thức cuộn và cất giữ cờ hiệu đơn vị tại Fort Hood, Texas vào đầu tháng 5, khi 4.000 binh sĩ của đơn vị xe tăng này chuẩn bị chuyển đến Ba Lan theo điều động để hỗ trợ phòng thủ NATO trước mối đe dọa từ Nga. “Khi một lữ đoàn thiết giáp tiến lên phía trước, nó gửi đi một tín hiệu rõ ràng và không thể nhầm lẫn,” Tướng Thomas Feltey, chỉ huy sư đoàn, phát biểu tại buổi lễ. Chưa đầy hai tuần sau, Mỹ lại gửi tín hiệu ngược lại: việc triển khai đã bị hủy bỏ. Đây là lần thứ hai trong tháng này Donald Trump thông báo cắt giảm sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu — phản ánh sự tức giận của ông trước việc châu Âu không mặn mà hỗ trợ cuộc chiến của Washington tại Iran. Theo Reuters, vào ngày 22/3, Mỹ dự kiến sẽ thông báo giảm số lượng binh lính cam kết triển khai trong trường hợp bị tấn công. Continue reading “Kế hoạch dự phòng của châu Âu để thay thế NATO”

Canh bạc Syria của UAE

Nguồn:  Anas Alqaed, “The UAE’s Syrian Gambit”, Foreign Policy, 20/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang đều đặn mở rộng dấu ấn đầu tư tại Syria trong bối cảnh quốc gia này tự định vị cho mình một vai trò lớn hơn nhằm định hình tương lai kinh tế và định hướng khu vực của Damascus. Vượt ra ngoài khuôn khổ tái thiết, UAE ngày càng coi Syria thời hậu Assad là một đấu trường chiến lược để mở rộng tầm ảnh hưởng, củng cố các mạng lưới thương mại ngoài eo biển Hormuz và đảm bảo một vị thế lớn hơn trong trật tự khu vực đang thành hình giữa sự suy giảm ảnh hưởng của Iran. Trong bối cảnh đó, sự can dự của UAE tại Syria cũng đang trở thành một phần của cuộc cạnh tranh địa chính trị rộng lớn hơn với các cường quốc khu vực như Ả Rập Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm giành quyền định hướng tương lai chính trị và kinh tế của Damascus. Continue reading “Canh bạc Syria của UAE”

Tại sao Trung Quốc chờ đợi?

Nguồn: Amanda Hsiao và Bonnie S. Glaser, “Why China Waits,” Foreign Affairs, 08/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh đang chơi một ván cờ dài hạn trong vấn đề Đài Loan.

Việc quân đội Trung Quốc tiếp quản Đài Loan thường được phác họa là điều không thể tránh khỏi và sắp xảy ra. Đối với nhiều nhà quan sát — bao gồm cả những người viết bài cho Foreign Affairs — những tuyên bố công khai mập mờ của Tổng thống Mỹ Donald Trump về các cam kết bảo vệ Đài Loan và thái độ thờ ơ rõ ràng của ông đối với số phận của hòn đảo này có thể cám dỗ Bắc Kinh sớm tìm cách thống nhất bằng vũ lực — có thể là trước cuối năm 2026. Cuộc chiến của Washington với Iran và việc điều chuyển lực lượng Mỹ từ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sang Trung Đông đã làm dấy lên thêm lo ngại rằng Trung Quốc có thể chiếm hòn đảo này mà không lo ngại phản ứng từ Washington. Continue reading “Tại sao Trung Quốc chờ đợi?”

Khủng hoảng vùng Vịnh và thế lưỡng nan của Đông Nam Á trong chuyển đổi xanh

Nguồn: Samantha Mythen, “Gulf Energy Crisis Exposes Southeast Asia’s Renewable Energy Dilemma,” The Diplomat, 13/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Liệu cú sốc nguồn cung dầu mỏ hiện tại sẽ cản trở hay thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của khu vực?

Việc giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt sau những gián đoạn xung quanh eo biển Hormuz đã phơi bày mức độ phụ thuộc nặng nề của Đông Nam Á vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Trên khắp khu vực, các chính phủ đã hối hả hành động để ổn định nguồn cung. Các nhà máy điện than đang hoạt động với công suất cao hơn, trong khi các biện pháp khẩn cấp được công bố nhằm bảo vệ nền kinh tế khỏi những cú sốc về giá. Continue reading “Khủng hoảng vùng Vịnh và thế lưỡng nan của Đông Nam Á trong chuyển đổi xanh”

Chiến lược chiến tranh mới của Ukraine đang phát huy tác dụng

Nguồn:  Paul Hockenos, “Ukraine Has a New War Strategy—and It’s Working”, Foreign Policy, 18/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Một năm trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã vạch rõ chiến lược “đưa cuộc chiến ngược trở lại nước Nga”. “Cuộc chiến này do Nga khơi mào, và nó phải bị đẩy lùi ngược về chính nước Nga. Họ phải là những kẻ bị buộc phải chấp nhận hòa bình. Họ phải là những kẻ phải chịu áp lực để đảm bảo an ninh”, ông Zelensky phát biểu vào tháng 3/2025.

Kể từ đó, và ngày càng dồn dập hơn trong năm nay, Ukraine đã theo đuổi mục tiêu “vô hiệu hóa chiến lược” các khí tài nằm sâu trong lòng nước Nga. Điều này đồng nghĩa với việc cắt giảm các đợt phản công hao người tốn của, bấp bênh nhằm giành lại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng — vốn đã ngốn của Ukraine quá nhiều sinh mạng và tiền bạc — để chuyển sang tiến hành chiến tranh bất đối xứng tầm xa nhằm đánh sụp nền kinh tế Nga, làm tê liệt chuỗi sản xuất quân sự và gieo rắc tâm lý rệu rã trong dân chúng nước này. Mùa xuân năm nay, mọi dấu hiệu đều cho thấy chiến lược này đang đơm hoa kết trái — và có lẽ đang đảo chiều cục diện trên bàn cờ chiến sự bước sang năm thứ năm đầy mệt mỏi. Continue reading “Chiến lược chiến tranh mới của Ukraine đang phát huy tác dụng”

Sau Trump, giờ đến lượt Putin thăm Bắc Kinh

Nguồn:  “Now it’s Vladimir Putin’s turn to visit Beijing”, The Economist, 18/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Có một khoảnh khắc đầy ẩn ý vào ngày thứ hai trong chuyến thăm Bắc Kinh của ông Donald Trump. Tổng thống Mỹ khi đó đang cùng ông Tập Cận Bình bách bộ qua những khu vườn thuộc Trung Nam Hải — khu phức hợp của giới lãnh đạo Trung Quốc — vào ngày 15/5. Ông Trump đã dừng lại và hỏi Chủ tịch Trung Quốc rằng liệu ông có thường xuyên đưa các nhà lãnh đạo nước ngoài đến đây không. “Rất hiếm khi”, ông Tập vừa nói vừa lắc đầu để nhấn mạnh. “Putin từng đến đây”, ông nói thêm với một tiếng cười nhẹ. Chưa đầy 24 giờ sau, một thông báo được đưa ra rằng Vladimir Putin sẽ tiếp bước ông Trump bằng chuyến thăm Bắc Kinh vào ngày 19 và 20/5. Continue reading “Sau Trump, giờ đến lượt Putin thăm Bắc Kinh”

Chế độ độc tài của Tập Cận Bình có phải là điều tất yếu?

Nguồn:  Steve Tsang, “Was Xi Jinping Inevitable?”, Project Syndicate, 15/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giai đoạn chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình đã phản ánh một giả định đang phổ biến trong chính quyền của ông, đó là có thể đối xử với Trung Quốc như một cường quốc đang lên khác sẵn sàng đàm phán các thỏa thuận thực dụng với cường quốc bá quyền toàn cầu đương nhiệm.

Nhưng một Trung Quốc dưới thời ông Tập lại đại diện cho một thứ hoàn toàn khác biệt: một quốc gia cận độc tài toàn trị với một chiến lược rõ ràng và đầy tham vọng nhằm vượt mặt Mỹ và định hình lại trật tự toàn cầu. Được dẫn dắt bởi “Giấc mơ Trung Hoa” về sự phục hưng dân tộc của ông Tập, Trung Quốc không đơn thuần mưu cầu tạo ra một thế giới lưỡng cực hay thay thế vị trí của Mỹ. Họ cũng không hề khao khát kế thừa những gánh nặng và nghĩa vụ vốn luôn đi kèm với vị thế dẫn đầu của Mỹ. Continue reading “Chế độ độc tài của Tập Cận Bình có phải là điều tất yếu?”