Các nước châu Á nên cân nhắc áp đặt trừng phạt với Houthi

Nguồn: Imran Khalid, “Asian countries should consider sanctions on the Houthis”, Nikkei Asia, 16/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Lực lượng được Iran hậu thuẫn này đã không còn tính chính nghĩa sau khi chiếm giữ bờ Biển Đỏ của Yemen.

Trong suốt hai năm qua, Houthi biện minh cho các cuộc tấn công bằng tên lửa của mình bằng lập luận rằng đó là hành động thể hiện sự đoàn kết với người dân Dải Gaza. Cái cớ này đã tạo cho Houthi một lớp vỏ bọc chính trị. Tuần trước, Liên đoàn Thế giới Hồi giáo, một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Mecca, đã gọi các cuộc tấn công mới nhất của lực lượng này là “hành động khủng bố hiểm độc”. Trong hai ngày 6 và 7/10, các cuộc tấn công bằng tên lửa của Houthi nhằm vào các sân bay ở Riyadh và Abha, Ả Rập Xê Út, đã khiến ba người thiệt mạng và 36 người bị thương. Ngày 10/10, một tên lửa đã đánh trúng nhà ga hành khách tại Sân bay Quốc tế King Khalid ở thủ đô Ả Rập Xê Út, khiến 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương. Nhà ga này tiếp tục bị tấn công vào ngày hôm sau. Kuwait gọi các cuộc tấn công này là hành vi vi phạm trắng trợn chủ quyền của Ả Rập Xê Út. Trong khi đó, Ai Cập cho rằng những hành động này đang đe dọa toàn bộ khu vực. Continue reading “Các nước châu Á nên cân nhắc áp đặt trừng phạt với Houthi”

Trục nổi dậy Iran – Triều Tiên – Nga – Trung Quốc bước vào cuộc chiến

Nguồn: Andrea Kendall-Taylor và Richard Fontaine, “The Axis of Upheaval Goes to War”, Foreign Affairs, 16/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ngày 17/7, một tên lửa của Iran đã đánh trúng Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti tại Jordan, khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng và bốn người khác bị thương. Cuộc tấn công có độ chính xác khác thường. Trong những tuần sau đó, giới chức Mỹ phát hiện rằng trước cuộc tấn công, Tehran đã nhận được những hình ảnh vệ tinh có độ phân giải cao về căn cứ này, có thể giúp xác định mục tiêu chính xác hơn. Sau cuộc tấn công, Iran tiếp tục nhận được những hình ảnh khác, có khả năng hỗ trợ nước này đánh giá thiệt hại và điều chỉnh các đòn tấn công trong tương lai. Những hình ảnh đó đến từ các thực thể Trung Quốc. Continue reading “Trục nổi dậy Iran – Triều Tiên – Nga – Trung Quốc bước vào cuộc chiến”

Chiến tranh hỗn hợp của Nga đã bước sang giai đoạn mới đầy nguy hiểm

Nguồn: Julianne Smith, “Russia’s Hybrid War Has Entered a Dangerous New Phase,” Foreign Affairs, 07/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Và phương Tây vẫn hành động quá ít để răn đe họ.

Trong những năm đầu của cuộc chiến tại Ukraine, các đòn tấn công bằng chiến tranh hỗn hợp của Nga ở châu Âu vẫn nằm dưới ngưỡng có thể kích hoạt một đòn đáp trả tập thể. Trên cương vị là Đại diện Thường trực của Mỹ tại NATO từ năm 2021 đến 2024, tôi đã tận mắt chứng kiến chiến dịch này dần mở rộng: các tuyến cáp quang ngầm dưới biển bị cắt đứt, các thiết bị gây cháy giấu trong các kiện hàng hóa, cùng những vụ phóng hỏa nhắm vào các nhà máy vũ khí và kho đạn dược trên khắp châu Âu. Để ứng phó với hiểm họa này, các đồng minh đã gia cố hạ tầng trọng yếu, tăng cường tuần tra trên Biển Baltic, và đẩy mạnh chia sẻ thông tin tình báo. Tuy nhiên, cách tiếp cận của NATO phần lớn vẫn mang tính phòng thủ thụ động: những vụ tấn công này diễn ra rải rác, quy mô nhỏ, và vừa đủ mức độ mập mờ để Moscow có thể phủi tay chối bỏ trách nhiệm. Continue reading “Chiến tranh hỗn hợp của Nga đã bước sang giai đoạn mới đầy nguy hiểm”

Những cuộc chiến mới tại khu vực Biển Đỏ

Nguồn: Alan Boswell, “The New Red Sea Wars”, Foreign Affairs, 06/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ngày 3 tháng Sáu, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với Quốc hội rằng cuộc xung đột đã hoành hành suốt ba năm tại Sudan giờ đây là một “cuộc chiến ủy nhiệm”, đồng thời đổ lỗi cho Ả Rập Saudi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) vì cản trở những nỗ lực của Mỹ nhằm chấm dứt chiến sự. Rubio đã nói ra điều mà nhiều nhà quan sát từ lâu đã nhận thấy: những gì khởi đầu như một cuộc tranh giành quyền lực trong nước đã biến thành một cuộc chiến khu vực rộng lớn hơn, lôi kéo các cường quốc bên ngoài và lan qua biên giới Sudan. Continue reading “Những cuộc chiến mới tại khu vực Biển Đỏ”

Ngoại trưởng Nga: Moscow thất vọng vì phương Tây nhiều lần thất tín

Nguồn: Sergei Lavrov, 独家·瓦尔代现场|拉夫罗夫:俄罗斯如何回答“没有西方怎么办”, Guancha, 01/10/2026 (lược dịch).

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Ngày 29/9, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã tham dự Hội nghị thường niên lần thứ 23 của Câu lạc bộ Valdai. Ngay trước đó, ông vừa tham dự Tuần lễ Cấp cao của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (LHQ) khóa 81, với hơn 50 cuộc gặp trong vòng ba ngày. Ông mở đầu bằng lời tự giễu: “Đang trong thế ‘bị cô lập’ thì còn biết làm sao?”

Vấn đề Ukraine là một trọng tâm của buổi thảo luận. Khi được hỏi liệu “phần lãnh thổ còn lại của Donbass có đáng để nỗ lực hay không”, ông lần lượt đề cập từ Hiệp định Liên kết năm 2013, cuộc đảo chính năm 2014, Thỏa thuận Minsk, bản dự thảo hòa bình Istanbul cho đến các đồng thuận tại Anchorage, nhấn mạnh rằng vấn đề không nằm ở lãnh thổ mà nằm ở con người. Bên cạnh đó, ông đặt nghi vấn về tính chân thực của sự kiện Bucha, đồng thời chỉ trích xu hướng tái quân sự hóa của châu Âu, việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO, cũng như tình trạng căng thẳng gia tăng theo hướng Kaliningrad. Continue reading “Ngoại trưởng Nga: Moscow thất vọng vì phương Tây nhiều lần thất tín”

Kế hoạch của Nga nhằm khuất phục Ukraine

Nguồn: Dmytro Kuleba, “Russia’s Plan to Break Ukraine”, Foreign Affairs, 30/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ đầu tháng 7, drone và tên lửa Nga đã dội xuống Kyiv với cường độ tàn khốc chưa từng có. Còi báo động không kích vang lên ngày đêm, cảnh báo người dân về những đợt tấn công đang tới và buộc họ phải chạy xuống các hầm trú ẩn. Nhiều drone đã bị bắn hạ, nhưng không phải tất cả, còn phần lớn tên lửa đạn đạo vẫn xuyên qua được hệ thống phòng không, phá hủy các tòa nhà và cướp đi sinh mạng của dân thường; cho đến nay đã có khoảng 100 người thiệt mạng. Các đợt oanh tạc trở nên dữ dội đến mức trong những tuần gần đây, người dân Ukraine bắt đầu lan truyền trên Instagram và TikTok một câu nói đùa cay đắng: “Cảm ơn Chúa vì tôi sống ở Kyiv, nên chẳng cần nhọc công lên kế hoạch cho tương lai làm gì”. Continue reading “Kế hoạch của Nga nhằm khuất phục Ukraine”

Động thái tiếp theo của Trump đối với Iran?

Nguồn: Cole Bucy và Nate Swanson, “Trump Unleashed,” Foreign Policy, 30/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tổng thống Mỹ có thể leo thang căng thẳng với Iran như thế nào sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ?

Có lý do để tin rằng một khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ trôi qua, Tổng thống Donald Trump sẽ leo thang hành động chống lại Iran. Cho đến nay, nguy cơ giá năng lượng tăng vọt đã đóng vai trò như một yếu tố kìm hãm hành động của Trump. Vào tháng 4, điều này từng buộc ông phải lùi bước khỏi một cuộc xung đột công khai và theo đuổi giải pháp ngoại giao. Nhưng khi Bản Ghi nhớ (MOU) đạt được sau đó sụp đổ do những tranh cãi về cách diễn giải, Trump liền quay trở lại việc gây áp lực kinh tế lên Iran. Tuy nhiên, ông phần lớn vẫn tránh các cuộc giao tranh dữ dội hơn để không kích động thêm sự phản đối trong nước trước tình trạng chi phí năng lượng leo thang. Continue reading “Động thái tiếp theo của Trump đối với Iran?”

Tại sao chưa có nước nào có thể chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine?

Nguồn: Stephen M. Walt, “Why Nobody Can End the War in Ukraine”, Foreign Policy, 29/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Đã hơn một năm kể từ lần cuối tôi viết một bài phân tích sâu về cuộc chiến tại Ukraine, và tôi thực sự lấy làm tiếc về sự gián đoạn này. Than ôi, những sự kiện khác đã thu hút sự chú ý của tôi, dù cuộc xung đột vẫn là một bi kịch dai dẳng và tiếp tục phủ bóng nặng nề lên tình hình địa chính trị toàn cầu. Bài tường thuật mới đây của người lãnh đạo dũng cảm của chúng ta, Ravi Agrawal, về chuyến đi của anh đã khiến tôi chú ý trở lại đến cuộc chiến này, thôi thúc tôi suy ngẫm về cục diện hiện nay và những gì có thể làm để khép lại một cuộc chiến đã kéo dài gần năm năm. Continue reading “Tại sao chưa có nước nào có thể chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine?”

Tại sao Mỹ không thể để thế bế tắc với Iran kéo dài mãi mãi

Nguồn: Richard Haass và Carolyn Kissane, “The Stalemate With Iran Is Not Sustainable”, Foreign Affairs, 23/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Suốt sáu tháng qua, cuộc chiến với Iran, dù gây nhiều xáo trộn, nhìn chung vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Eo biển Hormuz gần như đóng cửa hoàn toàn đối với vận tải hàng hải, làm nghẽn tuyến đường trung chuyển khoảng 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và một tỷ lệ thậm chí còn cao hơn lượng dầu mỏ giao dịch trên toàn cầu. Giá năng lượng nhích tăng và nhiều nơi trên thế giới phải vật lộn với tình trạng thiếu hụt dầu khí, nhưng các quốc gia vẫn tìm được cách giúp ổn định thị trường năng lượng toàn cầu. Cả Mỹ và Iran đều kiềm chế, tránh tung ra những đòn tấn công hủy diệt nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng sống còn ở vùng Vịnh. Dường như Washington và Tehran có thể kéo dài thế bế tắc hiện tại, thỉnh thoảng đáp trả nhau bằng các đợt không kích hoặc những vụ tấn công lẻ tẻ nhằm vào tàu chở dầu và cơ sở năng lượng, mà không đẩy thế giới vào một thảm họa kinh tế. Continue reading “Tại sao Mỹ không thể để thế bế tắc với Iran kéo dài mãi mãi”

Sự trỗi dậy và suy tàn của phong trào thánh chiến toàn cầu

Nguồn: Daniel Byman, “The Rise and Fall of Global Jihadism,” Foreign Affairs, 08/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cách nước Mỹ kiềm chế – nhưng không chấm dứt – mối đe dọa khủng bố.

Hai mươi lăm năm trước, các thành viên al-Qaeda đã cướp bốn máy bay chở khách của Mỹ, lao hai chiếc vào tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới ở Thành phố New York và một chiếc vào Lầu Năm Góc ở Washington, D.C. Trên chiếc máy bay thứ tư, các hành khách đã cố giành lại quyền kiểm soát, khiến nó rơi xuống Shanksville, Pennsylvania, làm toàn bộ những người trên khoang thiệt mạng. Tổng cộng, những kẻ không tặc đã cướp đi sinh mạng của 2.977 người – cho đến nay vẫn là vụ tấn công khủng bố đơn lẻ đẫm máu nhất trong lịch sử.

Đối với nhiều người Mỹ, các sự kiện ngày 11/09/2001 dường như xảy ra hoàn toàn bất ngờ. Khi đó, rất ít người từng nghe tới al-Qaeda. Nhưng chỉ một ngày sau, nước Mỹ đã bước vào điều mà Tổng thống George W. Bush gọi là “cuộc chiến chống khủng bố” – một cuộc chiến kéo dài suốt nhiều thập niên, bao trùm nhiều tổ chức thánh chiến và lan tới hầu như mọi khu vực trên thế giới. Continue reading “Sự trỗi dậy và suy tàn của phong trào thánh chiến toàn cầu”

Hòa hoãn đang hình thành giữa Mỹ và Trung Quốc?

Nguồn: Đạt Nguy (Da Wei), “The Emerging U.S.-China Détente,” Foreign Affairs, 07/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một Bắc Kinh tự tin và một Washington thực dụng có thể tìm được cách chung sống.

Khi nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp nhau tại Bắc Kinh vào tháng 5, họ nhất trí rằng hai nước nên hướng đến một quan hệ mang tính xây dựng dựa trên sự ổn định chiến lược. Dù nhiều nhà quan sát ở Washington tỏ ra hoài nghi về khuôn khổ mới này và xem nó chỉ là những lời sáo rỗng, nhưng đây là lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ, Trung Quốc và Mỹ đạt được đồng thuận về định nghĩa quan hệ mà các nhà lãnh đạo ở cả hai bên đều công nhận. Ổn định chiến lược không có nghĩa là hòa hoãn hạt nhân; thay vào đó, nó ám chỉ một điểm cân bằng mới, nơi cả hai bên có thể tránh làm cho quan hệ trở nên tồi tệ hơn và thậm chí có thể mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực có chung lợi ích. Continue reading “Hòa hoãn đang hình thành giữa Mỹ và Trung Quốc?”

Yemen: Mặt trận thứ hai của Iran

Nguồn: April Longley Alley và Allison Minor, “Iran’s Second Front”, Foreign Affairs, 11/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tận dụng thời cơ giữa lúc cuộc chiến với Iran đang diễn ra, lực lượng Houthi đã phát động một chiến dịch quy mô lớn mới nhằm giành ưu thế quân sự áp đảo tại Yemen và các khu vực lân cận. Hôm thứ Ba, lực lượng vũ trang thân Iran này tiến hành hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo nhằm vào Ả Rập Saudi, gây hỏa hoạn tại các cơ sở lọc dầu ở miền nam nước này và khiến hơn 70 người bị thương. Đến thứ Năm, sau nhiều ngày giao tranh ác liệt dọc các chiến tuyến trọng yếu trong Yemen, Houthi đánh tan các lực lượng chính phủ được Saudi hậu thuẫn dọc bờ Biển Đỏ và chiếm cảng chiến lược Mokha. Sang thứ Sáu, chính phủ Yemen cho biết Houthi đã kiểm soát đảo Perim nằm ngay cửa ngõ eo biển Bab el Mandeb, tuyến hàng hải hẹp nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương. Việc chiếm giữ những vị trí này đánh dấu một sự thay đổi sâu sắc trong cán cân quyền lực tại Yemen, với những hệ lụy tiềm tàng cho toàn khu vực. Continue reading “Yemen: Mặt trận thứ hai của Iran”

Những dấu hiệu cho thấy một quốc gia đang tiến vào vũng lầy

Nguồn: Stephen M. Walt, “Top Signs You’re Heading for a Quagmire”, Foreign Policy, 10/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong một thế giới mà cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, một trong những phép thử quan trọng nhất đối với năng lực hoạch định chính sách đối ngoại là khả năng tránh những cuộc xung đột tốn kém hoặc những cam kết làm tiêu hao nguồn lực, phân tán sự chú ý và cuối cùng khiến một quốc gia suy yếu thay vì mạnh lên. Nói cách khác, đó là khả năng tránh sa vào những vũng lầy chiến lược. Các cường quốc thường hả hê khi chứng kiến đối thủ mắc kẹt trong những lớp “cát lún” chiến lược như vậy, thậm chí còn tìm cách đẩy họ vào đó, trong khi những nhà lãnh đạo khôn ngoan luôn cố tránh xa những rắc rối kiểu này. Continue reading “Những dấu hiệu cho thấy một quốc gia đang tiến vào vũng lầy”

Bản chất thực sự của cuộc chiến chống khủng bố là gì?

Nguồn: Joseph Stieb, “What Was the War on Terror?”, Foreign Policy, 04/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến chống khủng bố giờ đây đã chính thức khép lại. Nó kéo dài từ ngày 11/9/2001 đến khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan vào tháng 8/2021. Khi thế giới tiến tới cột mốc 25 năm sự kiện 11/9, việc xác định rõ giới hạn của cuộc xung đột này là điều hữu ích, cả về mặt lịch sử lẫn hoạch định chính sách.

Cuộc chiến chống khủng bố có ba đặc điểm cốt lõi, giúp định hình nó như một giai đoạn lịch sử riêng biệt. Thứ nhất, giới hoạch định chính sách Mỹ coi khủng bố như một hình thức chiến tranh và là một mối đe dọa chiến lược cấp cao. Thứ hai, chiến lược chống khủng bố không chỉ nhằm bảo vệ lãnh thổ Mỹ mà còn hướng tới việc cải tạo hệ thống quốc tế để xử lý tận gốc những nguyên nhân được cho là sản sinh ra chủ nghĩa khủng bố. Thứ ba, cuộc chiến chống khủng bố về bản chất là phản ứng của Mỹ trước sự trỗi dậy của phong trào thánh chiến toàn cầu. Continue reading “Bản chất thực sự của cuộc chiến chống khủng bố là gì?”

Liệu Israel có thể chấm dứt cuộc chiến không hồi kết?

Nguồn:  Amos Harel, “Can Israel End Its Forever Wars?”, Foreign Affairs, 02/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi chuẩn bị đối mặt với cử tri Israel vào tháng tới, sau ba năm chiến tranh gần như không ngừng nghỉ, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã vạch ra một chiến lược hoàn toàn mới. Bất chấp những tổn thất khổng lồ về người và của, chưa kể sự suy giảm mạnh trong mức độ ủng hộ dành cho Israel tại Mỹ và nhiều nơi khác, ông giờ đây công khai ủng hộ việc duy trì một trạng thái chiến tranh gần như thường trực. Rút ra bài học từ cuộc thảm sát do Hamas gây ra ngày 7/10/2023, Netanyahu lập luận rằng Israel phải chủ động sử dụng vũ lực phủ đầu trước mọi mối đe dọa an ninh tiềm tàng, bất kể hậu quả. Điều đó đặt ra câu hỏi: cách tiếp cận cứng rắn này sẽ thay đổi đến mức nào nếu Gadi Eisenkot, cựu tổng tham mưu trưởng quân đội hiện đang dẫn trước Netanyahu trong các cuộc thăm dò, đánh bại ông trong cuộc bầu cử sắp tới? Continue reading “Liệu Israel có thể chấm dứt cuộc chiến không hồi kết?”

Tương lai của “nền dân chủ drone” tại Ukraine

Nguồn: Nataliya Gumenyuk, “The Future of Ukraine’s Drone Democracy,” Foreign Affairs, 28/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Quá trình chuyển đổi quân đội đã làm thay đổi cục diện chiến tranh — và khuấy đảo chính trường Ukraine.

Ngày 19/8 vừa qua, Quốc hội Ukraine đã bỏ phiếu với tỷ lệ áp đảo để phê chuẩn tân Bộ trưởng Quốc phòng, khép lại nhiều tuần bất ổn trong một giai đoạn đặc biệt quan trọng của cuộc chiến. Suốt hơn một tháng trước đó, người dân Ukraine đã xuống đường tại Kyiv và nhiều thành phố khác để phản đối quyết định của Tổng thống Volodymyr Zelensky sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov. Người kế nhiệm ông, Yevhenii Khmara, là một sĩ quan tác chiến đặc biệt, nổi tiếng nhất với vai trò chỉ huy Chiến dịch Mạng Nhện (Operation Spider’s Web), cuộc tấn công thành công nhằm vào các máy bay ném bom chiến lược của Nga nằm sâu trong lãnh thổ nước này. Continue reading “Tương lai của “nền dân chủ drone” tại Ukraine”

Hiệp ước Mecca thực chất chỉ hữu danh vô thực?

Nguồn:  Vasabjit Banerjee, “A Pact Without Impact”, Foreign Policy, 25/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Hiệp ước Mecca, được Pakistan, Ả Rập Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ ký kết ngày 7/8, đã được ví theo nhiều cách khác nhau như một phiên bản NATO “của thế giới Hồi giáo”, “Hồi giáo”, “Sunni” hay “Trung Đông”. Một số cách gọi này có lẽ chỉ phản ánh sự nghèo nàn trong kho ẩn dụ về liên minh của giới bình luận. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã trực tiếp nhắc tới NATO khi mô tả các điều khoản phòng thủ của hiệp ước mới.

Quả thực, hiệp ước quy định phòng thủ chung là nghĩa vụ của cả ba nước thành viên: một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên sẽ được coi là cuộc tấn công nhằm vào tất cả. Tuy nhiên, văn kiện này không thiết lập một hệ thống chỉ huy trung tâm, không vạch ra lộ trình nâng cao khả năng phối hợp tác chiến, cũng không đặt ra các nghĩa vụ rõ ràng về chi tiêu và mua sắm quốc phòng. Thỏa thuận cũng không đề cập đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân. Continue reading “Hiệp ước Mecca thực chất chỉ hữu danh vô thực?”

Phải chăng Thế chiến III đã bắt đầu?

Nguồn: Bret Stephens, “Has World War III Already Started?,” New York Times, 25/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Ngay sau cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine năm 2022, tôi đã viết một bài báo với tựa đề “This Is How World War III Begins” (Đây là cách Thế chiến III bắt đầu). Hơn bốn năm sau, tôi tự hỏi mình đã đúng được bao nhiêu phần.

Lập luận của tôi dựa trên nguồn gốc của Thế chiến II, vốn không đơn thuần chỉ bắt đầu từ việc Đức xâm lược Ba Lan vào ngày 01/09/1939. Thay vào đó, cuộc chiến là sự tích tụ của các cuộc chiến và khủng hoảng cấp khu vực, bắt đầu bằng việc Nhật Bản xâm lược Mãn Châu vào năm 1931, sau đó dần dần gộp lại thành một cuộc xung đột toàn cầu duy nhất. Continue reading “Phải chăng Thế chiến III đã bắt đầu?”

Vì sao tội phạm lại ưa chuộng nền kinh tế Trung Quốc?

Nguồn:  Alvin Camba, “Why Criminals Love the Chinese Economy”, Foreign Affairs, 21/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm, các cuộc thảo luận quốc tế về sự trỗi dậy kinh tế của Trung Quốc thường tập trung vào cách nước này trở thành một cường quốc sản xuất và xuất khẩu, cũng như cách Bắc Kinh sử dụng chính sách công nghiệp để hỗ trợ quá trình đó trên quy mô toàn quốc. Nhưng đằng sau sức mạnh kinh tế ấy còn có một mặt tối khác: vai trò khổng lồ của Trung Quốc trong nền kinh tế phi pháp toàn cầu. Trung Quốc mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran bị trừng phạt, thường được dán nhãn lại là có xuất xứ từ Malaysia và thanh toán thông qua các dòng tiền đi qua những ngân hàng nhỏ cùng các công ty bình phong trung gian. Các nhà môi giới tiền mã hóa tại Trung Quốc và Hong Kong giúp các tin tặc Triều Tiên, chẳng hạn như nhóm Lazarus khét tiếng, chuyển đổi số tiền đánh cắp thành tiền mặt có thể sử dụng. Các mạng lưới có trụ sở tại Trung Quốc cũng hỗ trợ những kẻ rửa tiền hợp tác với các cartel ma túy Mexico buôn bán fentanyl, các trung tâm lừa đảo trực tuyến ở Đông Nam Á và những đường dây buôn bán động vật hoang dã trái phép trên toàn cầu. Continue reading “Vì sao tội phạm lại ưa chuộng nền kinh tế Trung Quốc?”

AI và Kỷ nguyên mới của vũ khí sinh học

Nguồn:  Elizabeth Sherwood-Randall, “AI and the New Age of Bioweapons”, Foreign Affairs, 18/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Những đột phá khoa học lớn có thể tạo ra những năng lực mang tính cách mạng. Nhưng chúng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ra những hậu quả thảm khốc. Sự hội tụ giữa trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học và kỹ thuật sinh học đang mở ra những thành tựu có khả năng thay đổi cuộc sống, từ điều trị bệnh, nâng cao năng suất nông nghiệp cho đến giải quyết các thách thức về năng lượng. Tuy nhiên, chính xu hướng này cũng tạo ra những năng lực có thể bị vũ khí hóa dễ dàng hơn bao giờ hết bởi ngày càng nhiều tác nhân xấu. Nước Mỹ hiện vẫn chưa sẵn sàng để đối phó với những mối đe dọa đó. Continue reading “AI và Kỷ nguyên mới của vũ khí sinh học”