Vì sao vua Gia Long trả thù tàn khốc nhà Tây Sơn?

nguyen-anh

Tác giả: Võ Hương An

Vua Gia Long vốn không phải là con người hiếu sát, ngay cả việc đối với họ Trịnh, hai bên đánh nhau ròng rã 45 năm trời, vậy mà khi đã lấy được nước (1802), vẫn đối xử tốt với con cháu họ Trịnh chứ đâu đến cạn tàu ráo máng như với Tây Sơn?

Đôi nét lịch sử

Sau 25 năm chiến đấu kiên trì và gian khổ, ngày mồng 3 tháng 5 năm Tân Dậu (13/6/1801) Nguyễn Vương (vua Gia Long) tái chiếm kinh đô cũ Phú Xuân, đuổi vua tôi Cảnh Thịnh chạy dài ra Bắc. Một năm sau, ngày mồng 2 tháng 5 năm Nhâm Tuất (1/6/1802), tuy chưa chính thức lên ngôi hoàng đế (1) nhưng theo lời đề nghị của bầy tôi, vua ban hành niên hiệu Gia Long, mở ra một triều đại mới của nhà Nguyễn. Continue reading

Posted in Lịch sử, Tư liệu, Việt Nam | Tagged , , | 3 Comments

20/09/1881: Người thứ ba làm tổng thống Mỹ trong vòng một năm

Nguồn: Chester Arthur becomes third president to serve in one year, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1881, Chester Arthur đã tuyên thệ nhậm chức, trở thành người thứ ba làm Tổng thống Mỹ trong năm đó.

Năm 1881 bắt đầu với việc chính trị gia đảng Cộng hòa Rutherford B. Hayes vẫn đang nắm chức Tổng thống Mỹ. Hayes kết thúc nhiệm kỳ đầu tiên và duy nhất của mình và chính thức chuyển giao quyền điều hành chính phủ cho James A. Garfield, người đồng thời cũng là bạn thân của ông, vào tháng 03/1881. Chỉ bốn tháng sau khi nhậm chức, vào ngày 02/07, Garfield bị bắn bởi một tên sát thủ điên cuồng tên là Charles Guiteau. Continue reading

Posted in Sự kiện | Tagged , , , , , , | Leave a comment

Khủng hoảng Triều Tiên chỉ là một sô diễn?

Nguồn: John Mecklin, “North Korean ‘crisis’ just a puppet show”, Reuters, 13/09/2017.

Biên dịch: Trương Dũng Thuyết | Hiệu đính: Lê Hồng Hiệp

Mặc dù bao gồm nhiều sự kiện đáng quan ngại – phóng tên lửa đạn đạo, thử nghiệm vũ khí hạt nhân, tập trận và những cuộc đấu khẩu vô nghĩa – nhưng cuộc “khủng hoảng” Bắc Triều Tiên trong những tháng gần đây chủ yếu là một sô diễn được sáng tạo nên.

Một năm trước, khả năng Bắc Triều Tiên bắn tên lửa mang đầu đạn hạt nhân vào Hoa Kỳ về cơ bản là bằng không; họ không có khả năng mở một cuộc tấn công như vậy. Nhưng Bình Nhưỡng đã đạt được những tiến bộ công nghệ kể từ đó. Continue reading

Posted in An ninh CA-TBD, An ninh quốc tế, Bình luận, Hoa Kỳ | Tagged , , , | Leave a comment

19/09/1957: Vụ thử hạt nhân dưới lòng đất đầu tiên tại Nevada

Nguồn: Nevada is site of first-ever underground nuclear explosion, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1957, Mỹ đã cho nổ một vũ khí hạt nhân 1,7 kiloton trong một đường hầm dưới lòng đất tại Khu Thử nghiệm Nevada (Nevada Test Site, NTS), một trung tâm nghiên cứu rộng 1.375 dặm vuông, cách Las Vegas 65 dặm về phía bắc. Cuộc thử nghiệm, được gọi là Rainier, được tiến hành hoàn toàn dưới lòng đất và không gây ra phóng xạ. Đầu đạn W-25 cải tiến nặng 218 pound (99 kg), có đường kính 25,7 inch (65 cm) và chiều dài 17,4 inch (44 cm) đã được dùng trong thử nghiệm. Rainier là một phần trong loạt vũ khí hạt nhân và thử nghiệm an toàn vũ khí hạt nhân được gọi là Chiến dịch Plumbbob (Operation Plumbbob) tiến hành tại NTS từ ngày 28/05/1957 đến ngày 07/10/1957. Continue reading

Posted in Sự kiện | Tagged , , , , | Leave a comment

‘Liên lạc Pennsylvania’: Cơ hội hòa bình bị bỏ lỡ ở Việt Nam

Nguồn: Robert K. Brigham, “A Lost Chance for Peace in Vietnam,” The New York Times, 16/06/2017.

Biên dịch: Hiếu Minh | Hiệu đính: Nguyễn Huy Hoàng

Có lẽ không có câu hỏi nào ám ảnh một cách đáng ngại trong lịch sử Chiến tranh Việt Nam trong năm 1967 hơn câu: Nếu Mỹ và các đối thủ ở Việt Nam có thể đạt được một thoả thuận hoà bình chấp nhận được trước cuộc leo thang lớn Tết Mậu Thân 1968 thì có thể mạng sống của hàng trăm nghìn người đã được cứu. Liệu một hòa ước như vậy có khả thi hay không?

Trong nhiều năm, các học giả và các nhà hoạch định chính sách đã nghiên cứu khả năng này. Nhiều người cho rằng chiến tranh leo thang là không thể đảo ngược, rằng số phận chung của các đối thủ của Mỹ ở Việt Nam là định mệnh, như thực tế đã cho thấy. Nhưng những nghiên cứu gần đây đã chỉ ra một hướng mới. Viễn cảnh hoà bình có thể đã sáng sủa hơn những gì người ta nghĩ. Như trêu ngươi, một cách tiếp cận đã suýt thành công: đó là các cuộc hội đàm bí mật giữa Washington và Hà Nội bắt đầu từ tháng 6 năm 1967, dưới mật danh “Pennsylvania.” Continue reading

Posted in Bình luận, Hoa Kỳ, Lịch sử, Việt Nam | Tagged , , , , | Leave a comment

18/09/1973: Carter báo cáo về việc nhìn thấy UFO

Nguồn: Carter files report on UFO sighting, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1973, Tổng thống tương lai, Jimmy Carter, đã điền vào một báo cáo gửi Ủy ban Điều tra Quốc gia về Các Hiện tượng trong Không trung (National Investigations Committee on Aerial Phenomena, NICAP), trong đó ông tuyên bố mình đã chứng kiến một Vật thể bay Không xác định (UFO) vào tháng 10/1969.

Trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 1976, ứng viên đảng Dân chủ, Carter đã thể hiện niềm tin rằng ông đã nhìn thấy một UFO. Ông kể lại việc mình đứng bên ngoài chờ cuộc họp mặt Câu lạc bộ Sư tử ở Leary, Georgia, vốn sẽ bắt đầu vào khoảng 7 giờ 30 phút, thì bất ngờ phát hiện ra điều mà ông gọi là “điều ngạc nhiên nhất tôi từng thấy” trên bầu trời. Continue reading

Posted in Sự kiện | Tagged , , , | Leave a comment

Tiểu thuyết Thủy Hử trong mắt một học giả phương Tây

Tác giả: Bill Jenner (Australia) | Biên dịch: Nguyễn Hải Hoành

Cách đây ít lâu tiểu thuyết Thủy Hử được dựng thành phim truyền hình nhiều tập. Sau khi công chiếu, các nhân vật trong truyện đã trở thành đề tài ưa thích được dân chúng khắp Trung Quốc (TQ) sôi nổi bàn tán. Nhân dịp này, giáo sư Bill Jenner ở Đại học Quốc gia Australia, một người đã nhiều năm nghiên cứu văn học cổ điển TQ và từng dịch tác phẩm cổ điển TQ nổi tiếng Tây Du Ký ra tiếng Anh, đã trả lời phỏng vấn, nói lên quan điểm của ông đối với tiểu thuyết Thủy Hử. Qua đây có thể thấy người phương Tây và người Trung Quốc có quan điểm giá trị rất khác nhau. Continue reading

Posted in Bình luận, Lịch sử, Trung Quốc | Tagged , , | 3 Comments

17/09/1939: Liên Xô xâm lược Ba Lan

Nguồn: Soviet Union invades Poland, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1939, Ngoại trưởng Liên Xô Vyacheslav Molotov tuyên bố rằng chính phủ Ba Lan đã không còn tồn tại, vì Liên Xô đã tuân theo điều khoản trong Hiệp ước Bất tương xâm giữa Hitler và Stalin – về việc xâm lược và chiếm đóng miền Đông Ba Lan.

Quân của Hitler đã tàn phá nghiêm trọng Ba Lan, vùng đất mà họ xâm chiếm vào ngày đầu tiên của tháng 09. Quân đội Ba Lan bắt đầu rút lui và tập hợp tại phía đông, gần Lvov, ở phía đông Galicia, cố gắng trốn tránh các cuộc tấn công liên tiếp của bộ binh và không quân Đức. Nhưng tình hình của Ba Lan càng trở nên tồi tệ hơn khi quân Liên Xô bắt đầu chiếm miền đông Ba Lan. Continue reading

Posted in Sự kiện | Tagged , , , , | 1 Comment

16/09/1916: Đức xây dựng tuyến phỏng thủ Hindenburg

Nguồn: Hindenburg gives order to strengthen German defenses, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1916, một tháng sau khi lên thay thế Erich von Falkenhayn làm Tư lệnh Tối cao của Quân đội Đức trong Thế chiến I, Tướng Paul von Hindenburg đã ra lệnh xây dựng một phòng tuyến kiên cố dài nhiều dặm, nằm ngay sau mặt trận giữa bờ biển phía bắc của Pháp và Verdun, gần biên giới giữa Pháp và Bỉ.

Theo Hindenburg, tuyến phòng thủ “bán cố định” này sẽ là tuyến phòng thủ cuối cùng của Đức. Mục đích của nó là đập tan bất kỳ bước tiến nào của phe Hiệp ước ở mặt trận phía Tây nước Pháp trước khi họ có thể tiến tới biên giới Bỉ hoặc Đức. Người Anh gọi nó là Đường Hindenburg, theo tên người khởi xướng; còn người Đức gọi nó là Đường Siegfried. Continue reading

Posted in Sự kiện | Tagged , , , , | Leave a comment

Sự hình thành đường biên giới Việt Nam–Campuchia thời Nguyễn

Tác giả: Vũ Đức Liêm

Bài viết này phản bác lại luận điểm rằng đường biên giới Việt Nam-Campuchia là sáng tạo của người Pháp. Trái lại, nó là sản phẩm của các nỗ lực của nhà Nguyễn ở đầu thế kỷ XIX trong việc hoạch định biên giới, tổ chức lãnh thổ, và xác lập các hệ thống phòng thủ, cũng như bố trí dân cư dọc theo đường ranh giới mà theo đó sẽ định hình nên đường biên hiện đại giữa hai quốc gia.

Các lập luận về lãnh thổ và biên giới của Campuchia từ giữa thế kỷ XX liên quan đến hai vấn đề lớn: thứ nhất là vùng hạ lưu sông Mekong thuộc về ai? Và đường biên giới ngày nay hình thành như thế nào? Cả hai đều liên quan đến một diễn trình lịch sử lâu dài và cực kỳ phức tạp trong suốt hai nghìn năm qua mà nhiều câu hỏi trong số đó vẫn chưa được giải đáp một cách thỏa đáng. Continue reading

Posted in Bình luận, Lịch sử, Việt Nam | Tagged , | Leave a comment

15/09/1972: Việt Nam CH tái chiếm thành cổ Quảng Trị

Nguồn: South Vietnamese forces retake Quang Tri City, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1972, lực lượng Việt Nam Cộng Hòa đã tái chiếm thành cổ Quảng Trị sau bốn ngày chiến đấu dữ dội, đồng thời tuyên bố rằng hơn 8.135 lính Bắc Việt đã bị tiêu diệt trong trận đánh.

Lực lượng Bắc Việt đã phát động một cuộc tấn công ồ ạt, được gọi là Chiến dịch Nguyễn Huệ hay “Chiến dịch Phục sinh” vào ngày 31/03, với ba mục tiêu chính là Quảng Trị nằm về phía nam khu vực phi quân sự, Kontum ở Tây Nguyên, và An Lộc, chỉ cách Sài Gòn 60 dặm về phía Bắc. Continue reading

Posted in Sự kiện | Tagged , , , , , , , | Leave a comment