Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Trung Quốc cáo buộc các ông trùm công nghệ Mỹ đang “gieo rắc nỗi sợ” qua những lời kêu gọi hạn chế khả năng phát triển trí tuệ nhân tạo của nước này. Hôm thứ Bảy, Dario Amodei – giám đốc điều hành của Anthropic – đã kêu gọi làm chậm lại quá trình phát triển các mô hình AI tiên phong và nhận định rằng việc Trung Quốc giành lấy vị thế dẫn đầu từ tay Mỹ trong công nghệ này sẽ “gây ra một mối nguy nghiêm trọng.” Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết những bình luận như vậy sẽ hạn chế các cơ hội trong việc quản trị AI toàn cầu.
Một máy bay không người lái của Nga tấn công một tuyến đường sắt ở Ukraine ngay sau khi các quan chức cấp cao phương Tây đi qua khu vực này. Cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson và Cựu Giám đốc CIA David Petraeus vừa mới vượt biên giới sang Ba Lan dọc theo tuyến đường này. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha mô tả cuộc tấn công này là “đòn khủng bố của Putin đang gõ cửa… EU và NATO.”
Những kết quả kiểm phiếu ban đầu trong cuộc tổng tuyển cử ở Thụy Điển cho thấy một chiến thắng vô cùng sít sao dành cho khối đối lập trung tả, những người dự kiến giành được 176 ghế so với 173 ghế của chính phủ và đồng minh cánh hữu cực đoan là Đảng Dân chủ Thụy Điển. Magdalena Andersson, lãnh đạo Đảng Dân chủ Xã hội, nhiều khả năng sẽ trở thành thủ tướng.
Giá dầu thô Brent tương lai – chuẩn dầu mỏ toàn cầu – tăng vọt hơn 3%, lên khoảng 108 USD/thùng, sau khi Houthi tiến hành thêm các cuộc tấn công vào Ả Rập Saudi. Lực lượng vũ trang do Iran hậu thuẫn này gần đây đã đạt được những bước tiến đáng kể ở Yemen và đang đe dọa các tàu thuyền qua lại Eo biển Bab al-Mandab, một huyết mạch trên biển, theo đó tạo thêm áp lực tăng giá lên thị trường dầu mỏ.
Novo Nordisk công bố quyết định rút gọn tên gọi thành Novo trong nỗ lực vực dậy vị thế trên thị trường thuốc trị béo phì. Hãng dược phẩm Đan Mạch từng dẫn đầu trong việc phát triển các phương pháp điều trị giảm cân, nhưng gần đây đã đánh mất lợi thế vào tay Eli Lilly, một đối thủ đến từ Mỹ. Công ty cũng cho biết sẽ cải tổ văn hóa doanh nghiệp song song với việc đổi mới thương hiệu. Tên pháp lý của công ty vẫn sẽ được giữ nguyên là Novo Nordisk.
Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto sa thải Bộ trưởng Tài chính Purbaya Yudhi Sadewa và thay thế bằng cấp phó Suahasil Nazara. Purbaya, người nhậm chức vào năm ngoái, đã giúp quản lý chương trình chi tiêu khổng lồ của Prabowo. Tuy nhiên, ông đã khiến các nhà đầu tư hoảng sợ khi chỉ trích IMF gay gắt, gọi tổ chức này là “ngu ngốc,” và có những bình luận bỡn cợt về tác động của việc giá dầu tăng đối với nền kinh tế.
Lãnh đạo Bắc Ireland, Scotland, và Xứ Wales kêu gọi chính phủ Anh tôn trọng quyền theo đuổi độc lập của họ. Các nhà lãnh đạo này đều xuất thân từ các đảng theo chủ nghĩa dân tộc; John Swinney của Scotland và Michelle O’Neill của Bắc Ireland đã thẳng thắn kêu gọi tổ chức các cuộc trưng cầu dân ý theo hiến pháp. Cuộc gặp của họ đang gây đau đầu cho Thủ tướng Anh Andy Burnham, trong lúc ông theo đuổi chương trình nghị sự phân quyền của mình.
Con số trong ngày: 2,6% – là mức tăng trưởng kinh tế trước lạm phát mà một cựu quan chức Ấn Độ khẳng định – so với con số chính thức là 7,8%.
Điểm tin nước Mỹ: Hãy ngừng lo lắng và bắt đầu yêu thương các bot
Donald Trump bác bỏ những cảnh báo về mối nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo, cho rằng các rủi ro đã bị phóng đại và Mỹ nên ưu tiên việc duy trì vị thế dẫn đầu trước Trung Quốc. Những bình luận này được đưa ra sau khi người đứng đầu Anthropic kêu gọi các công ty AI giảm tiến độ phát triển công nghệ do quan ngại về an toàn. Hakeem Jeffries, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện, cho biết cơ quan này cần “hành động khẩn cấp” để giảm thiểu rủi ro từ công nghệ này. Chủ tịch Hạ viện thuộc phe Cộng hòa Mike Johnson đồng ý rằng cần có các biện pháp bảo vệ, nhưng nói thêm rằng không nên vội vã thực hiện các hành động lập pháp về vấn đề này.
Trump cũng tiếp tục khẳng định cam kết sẽ trả 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành trong nước nếu Đảng Cộng hòa giữ quyền kiểm soát Quốc hội trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tổng thống cho biết các khoản thanh toán “chắc chắn sẽ diễn ra” và việc đưa chúng vào ngân sách sẽ rất “dễ dàng.” Tuy nhiên, Johnson cho biết Quốc hội sẽ cần phê duyệt các khoản thanh toán này, dự kiến tiêu tốn khoảng 1,2 nghìn tỷ USD. Một số đảng viên Cộng hòa, bao gồm Thống đốc bang Florida Ron DeSantis, đã chỉ trích các khoản chi này là quá tốn kém.
Một thẩm phán liên bang ngăn chặn Cơ quan Bưu chính Mỹ thực hiện các hạn chế đối với việc bỏ phiếu qua thư theo lệnh của Trump. Đây lại là một thách thức lớn khác đối với sắc lệnh hành pháp của chính quyền; một phán quyết tương tự của thẩm phán tòa án quận Boston cũng đang được Tối cao Pháp viện xem xét. Sắc lệnh của Trump trao cho cơ quan bưu chính quyền từ chối các lá phiếu qua thư không tuân thủ quy định mới. Tuy nhiên, các thách thức pháp lý cho rằng điều này là vi hiến và có nguy cơ tước đi quyền bầu cử của cử tri.
Trump cho biết sẽ xem xét công bố các hồ sơ mật về vụ tấn công 11/9 nhằm làm sáng tỏ hơn sự liên quan của Ả Rập Saudi, sau những lời kêu gọi từ gia đình các nạn nhân. Người thân của một số nạn nhân thiệt mạng trong các vụ tấn công từ lâu đã cáo buộc chính phủ Ả Rập Saudi hậu thuẫn những kẻ không tặc, bởi phần lớn trong số đó là công dân nước này. Dù vậy, Ả Rập Saudi luôn phủ nhận mọi sự liên quan.
Một bức tượng tưởng niệm nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk bị phá hoại chỉ vài ngày sau lễ kỷ niệm ngày mất của ông. Turning Point USA – tổ chức do Kirk sáng lập – đã chia sẻ những bức ảnh chụp bức tượng này bị tạt đầy sơn đỏ (nó chỉ vừa được dựng lên bên ngoài trụ sở của tổ chức ở Arizona). Cảnh sát đang tiến hành điều tra vụ việc. Kirk đã bị sát hại vào năm ngoái trong một cuộc tranh luận tại khuôn viên trường đại học, sau đó Trump tuyên bố “cậu ấy nay đã trở thành một người tử vì đạo cho nền tự do của nước Mỹ.” Một người đàn ông đang bị xét xử vì tội sát hại Kirk.
Tom Tiffany, ứng viên của Đảng Cộng hòa trong cuộc đua giành ghế Thống đốc bang Wisconsin, sống sót sau một vụ rơi máy bay với chỉ vài vết thương nhẹ. Ông cùng viên phi công đã bơi đến nơi an toàn sau khi phải hạ cánh khẩn cấp xuống Hồ Wausau ở Wisconsin do máy bay cạn năng lượng trong lúc đang tiếp cận một sân bay gần đó. Các nhân viên cứu hộ khẩn cấp đã giải cứu cả hai khi họ bơi đến được vùng nước nông.
Con số trong ngày: 70%, là mức tăng giá của thịt bò Mỹ kể từ năm 2021.
TIÊU ĐIỂM
Canada tìm cách thu hút các nhà đầu tư
Hôm nay, Thủ tướng Canada Mark Carney sẽ đón tiếp một số nhà đầu tư lớn nhất thế giới tại Toronto trong một cuộc họp kéo dài hai ngày nhằm thu hút vốn vào Canada. Larry Fink, chủ tịch BlackRock; C.S. Venkatakrishnan, lãnh đạo của Barclays; cùng đại diện các quỹ tài sản quốc gia của Ả Rập Saudi và Na Uy dự kiến sẽ tham dự.
Carney đang rất cần nguồn vốn này. Thu hút vốn ngoại là trọng tâm trong kế hoạch nhằm giảm bớt sự phụ thuộc của Canada vào Mỹ, trong bối cảnh các chính sách thuế quan của Donald Trump đang đè nặng lên nền kinh tế nước láng giềng. Việc đa dạng hóa sẽ đòi hỏi phải xây dựng các bến cảng và cơ sở hạ tầng năng lượng mới để tiếp cận các thị trường khác, cũng như đầu tư vào khai khoáng, trí tuệ nhân tạo, và quốc phòng. Công ty tư vấn PwC ước tính rằng tất cả những dự án này sẽ tiêu tốn khoảng 4,7 nghìn tỷ USD từ nay đến năm 2050.
Tuy nhiên, thu hút vốn chỉ là một phần của thử thách. Các dự án phát triển lớn ở Canada thường bị đình trệ bởi các thủ tục phê duyệt kéo dài cùng những quy định chồng chéo giữa liên bang và tỉnh bang. Carney trước tiên phải thuyết phục được các vị khách của mình rằng ông có khả năng gỡ bỏ những rào cản đó.
Bầu cử ở Thụy Điển vẫn chưa ngã ngũ
Khi kết quả thăm dò ngoài phòng bỏ phiếu được công bố trong đêm chờ kiểm phiếu của Đảng Dân chủ Xã hội tại Stockholm, những tiếng reo hò đã vang khắp khán phòng – kết quả cho thấy đảng trung tả và các đồng minh đạt được 51% số phiếu, so với mức chỉ 46% của phe chính phủ và đồng minh cánh hữu cực đoan là Đảng Dân chủ Thụy Điển. Nhưng khi đêm càng về khuya, không khí dần trở nên hồi hộp. Một dự báo sau đó lại cho thấy phe cánh tả chỉ dẫn trước vỏn vẹn một ghế trong Quốc hội. Gunnar Stommer, một bộ trưởng trong chính phủ, tỏ ra hào hứng: “Thật hấp dẫn đến điên rồ,” ông nói.
Tồn tại một khoảng cách rất lớn giữa hai bên. Nếu Magdalena Andersson một lần nữa trở thành Thủ tướng (bà từng giữ chức vụ này trong giai đoạn 2021–2022), bà sẽ là một trong số ít các nhà lãnh đạo trung tả cầm quyền ở Tây Âu, dù bà có thể sẽ phải điều hành một chính phủ không vững vàng lắm cùng với các đồng minh từ phe trung dung và cánh tả cực đoan. Ngược lại, nếu Thủ tướng đương nhiệm Ulf Kristersson giành chiến thắng, đất nước sẽ càng dịch chuyển xa hơn về cánh hữu, và Đảng Dân chủ Thụy Điển – với nguồn gốc Tân phát xít từng khiến họ bị xa lánh – sẽ nắm giữ thêm nhiều vị trí trong nội các. Người dân Thụy Điển sẽ thức dậy vào sáng nay với một tâm trạng đầy e ngại.
Cơn ác mộng pháp lý của Bayer sắp đi đến hồi kết
Hôm nay, Bayer sẽ yêu cầu một tòa án ở Missouri phê duyệt thỏa thuận dàn xếp trị giá 7,25 tỷ USD nhằm chấm dứt nhiều năm kiện tụng liên quan đến Roundup, một loại thuốc diệt cỏ được sản xuất bởi Monsanto – công ty mà Bayer đã mua lại vào năm 2018. Hàng chục ngàn người Mỹ đã khởi kiện, với cáo buộc rằng việc tiếp xúc với Roundup là nguyên nhân khiến họ mắc bệnh ung thư. Phía Bayer phủ nhận việc sản phẩm này gây ung thư. Một thẩm phán đã ủng hộ đề xuất dàn xếp vụ kiện tập thể này vào hồi tháng 3, song vẫn cần chờ thêm một phiên điều trần nữa.
Vị thế pháp lý của Bayer kể từ đó đã trở nên vững chắc hơn. Vào tháng 6, Tối cao Pháp viện Mỹ phán quyết rằng công ty này không phải chịu trách nhiệm theo luật của bang về việc không dán nhãn cảnh báo ung thư trên thuốc Roundup khi các cơ quan quản lý liên bang không yêu cầu. Điều này đã chặn đứng một hướng đi quan trọng để khởi kiện Bayer, dù chưa giải quyết triệt để tất cả các khiếu nại liên quan đến Roundup. Do đó, công ty đang gấp rút xúc tiến thỏa thuận dàn xếp – một thỏa thuận mà họ đã đồng ý trước khi có phán quyết và bao trùm gần như tất cả các vụ kiện hiện tại cũng như những vụ có nguy cơ xảy ra trong tương lai. Nếu Tòa án Missouri phê duyệt (có thể mất vài tuần để đưa ra quyết định), cơn ác mộng pháp lý của Bayer có lẽ cuối cùng cũng khép lại.
Thương vụ IPO bom tấn của Nigeria
Aliko Dangote, người đàn ông giàu nhất châu Phi, vừa niêm yết doanh nghiệp lọc dầu của mình trên sàn chứng khoán Nigeria vào hôm nay. Với định giá khoảng 48 tỷ USD, đợt chào bán này được kỳ vọng sẽ là thương vụ IPO lớn nhất từ trước đến nay ở châu Phi. Công ty đặt mục tiêu huy động 1,6 tỷ USD trước ngày 13/10, thông qua việc bán 4,1 tỷ cổ phiếu phổ thông với giá 525 Naira (0,40 USD) mỗi cổ phiếu. Với mức mua tối thiểu chỉ 10 cổ phiếu, đợt chào bán này đang nhắm tới 10 triệu nhà đầu tư nhỏ lẻ. Dangote thậm chí gọi đây là “đợt IPO của nhân dân.”
Công ty cũng đã huy động được 2,5 tỷ USD thông qua một đợt phát hành riêng lẻ. Dangote cho biết nguồn vốn mới sẽ giúp tăng gấp đôi công suất của nhà máy lọc dầu. Vốn đã là nhà máy lớn nhất châu Phi, cơ sở này nay còn trở thành một nhà cung cấp xăng và các nhiên liệu quan trọng khác ở cả trong và ngoài nước, đặc biệt là kể từ khi chiến tranh ở Iran làm xáo trộn các thị trường năng lượng toàn cầu. Nhà máy lọc dầu này dự kiến sẽ thu về khoản lợi nhuận thường niên đầu tiên trong năm nay. Nhưng nhiệm vụ khó khăn hơn là duy trì những mức lợi nhuận đó khi thị trường năng lượng bình thường hóa trở lại.