Featured

Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026

Download toàn văn báo cáo (PDF) tại đây: Du an Nghiencuuquocte-Annual report 2025

II. Hoạt động năm 2025

Trong năm 2025, Dự án xuất bản tổng cộng 957 bài, xấp xỉ năm 2024 (954 bài), đạt trung bình 2,62 bài/ngày. Tổng số lượt đọc của trang đạt 6,1 triệu lượt, giảm từ mức 8,3 triệu lượt trong năm 2024. Hiện chúng tôi chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây sụt giảm lượt đọc, nhưng khả năng một phần quan trọng là do tính tăng tóm tắt bằng AI trên các công cụ tìm kiếm, khiến độc giả chỉ đọc thông tin ở đó mà không click vào đường link của các bài viết gốc trên NCQT. Continue reading “Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026”

Thế giới hôm nay: 22/05/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump trì hoãn ký một sắc lệnh hành pháp được cho là sẽ trao cho chính quyền Trump nhiều quyền giám sát hơn đối với các mô hình AI mới, bao gồm cả việc yêu cầu các phòng thí nghiệm chia sẻ các mô hình mới trước khi chúng được phát hành. Ông cho biết ông “không thích những khía cạnh nhất định” của sắc lệnh này và rằng nó “cản trở” cuộc chạy đua công nghệ của Mỹ với Trung Quốc.

Một tòa án Thổ Nhĩ Kỳ hủy bỏ kết quả đại hội của Đảng Nhân dân Cộng hòa (CHP) vào năm 2023, theo đó bãi nhiệm Özgür Özel khỏi vị trí lãnh đạo đảng đối lập chính. Tổng thống cứng rắn của Thổ Nhĩ Kỳ, Recep Tayyip Erdogan, đã liên tục sử dụng tòa án để củng cố quyền lực của mình. Tòa án cũng phục chức cho Kemal Kilicdaroglu – nhân vật gây chia rẽ từng thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2023 trước Erdogan – làm lãnh đạo lâm thời của CHP. Continue reading “Thế giới hôm nay: 22/05/2026”

Canh bạc Syria của UAE

Nguồn:  Anas Alqaed, “The UAE’s Syrian Gambit”, Foreign Policy, 20/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang đều đặn mở rộng dấu ấn đầu tư tại Syria trong bối cảnh quốc gia này tự định vị cho mình một vai trò lớn hơn nhằm định hình tương lai kinh tế và định hướng khu vực của Damascus. Vượt ra ngoài khuôn khổ tái thiết, UAE ngày càng coi Syria thời hậu Assad là một đấu trường chiến lược để mở rộng tầm ảnh hưởng, củng cố các mạng lưới thương mại ngoài eo biển Hormuz và đảm bảo một vị thế lớn hơn trong trật tự khu vực đang thành hình giữa sự suy giảm ảnh hưởng của Iran. Trong bối cảnh đó, sự can dự của UAE tại Syria cũng đang trở thành một phần của cuộc cạnh tranh địa chính trị rộng lớn hơn với các cường quốc khu vực như Ả Rập Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm giành quyền định hướng tương lai chính trị và kinh tế của Damascus. Continue reading “Canh bạc Syria của UAE”

Tại sao Trung Quốc chờ đợi?

Nguồn: Amanda Hsiao và Bonnie S. Glaser, “Why China Waits,” Foreign Affairs, 08/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh đang chơi một ván cờ dài hạn trong vấn đề Đài Loan.

Việc quân đội Trung Quốc tiếp quản Đài Loan thường được phác họa là điều không thể tránh khỏi và sắp xảy ra. Đối với nhiều nhà quan sát — bao gồm cả những người viết bài cho Foreign Affairs — những tuyên bố công khai mập mờ của Tổng thống Mỹ Donald Trump về các cam kết bảo vệ Đài Loan và thái độ thờ ơ rõ ràng của ông đối với số phận của hòn đảo này có thể cám dỗ Bắc Kinh sớm tìm cách thống nhất bằng vũ lực — có thể là trước cuối năm 2026. Cuộc chiến của Washington với Iran và việc điều chuyển lực lượng Mỹ từ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sang Trung Đông đã làm dấy lên thêm lo ngại rằng Trung Quốc có thể chiếm hòn đảo này mà không lo ngại phản ứng từ Washington. Continue reading “Tại sao Trung Quốc chờ đợi?”

21/05/1997: Bùng dịch cúm gia cầm ở Hong Kong

Nguồn: Avian flu kills young boy, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1997, một cậu bé ba tuổi đã tử vong vì bệnh cúm gia cầm ở Hong Kong. Tính đến khi đợt bùng phát được kiểm soát, sáu người đã tử vong và 1,6 triệu con gia cầm đã bị tiêu hủy.

Cậu bé — nạn nhân đầu tiên của đợt bùng phát — đã phải nhập viện sáu ngày trước đó với triệu chứng ho dữ dội và sốt cao. Em đã tiếp xúc với những con gà được phát hiện là đã nhiễm cúm gia cầm. Loại virus này, được xác định là cúm A(H5N1), đã được tìm thấy ở gà vào tháng 3. Những người khác làm việc với gà lập tức được xét nghiệm và một số có kết quả dương tính. Đáng lo ngại hơn, một nhân viên y tế, một kỹ thuật viên phòng thí nghiệm và một người hàng xóm — tất cả đều không tiếp xúc trực tiếp với gà — cũng có kết quả dương tính với loại cúm này. Continue reading “21/05/1997: Bùng dịch cúm gia cầm ở Hong Kong”

Thế giới hôm nay: 21/05/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

SpaceX – nhà sản xuất tên lửa và phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo do Elon Musk sở hữu – đã nộp đơn chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Công ty dự kiến sẽ chính thức lên sàn giao dịch NASDAQ của Mỹ vào tháng 6, trong thương vụ có thể trở thành đợt IPO giá trị nhất thế giới. Công ty đang tìm cách huy động 75 tỷ đô la, đưa mức định giá của mình lên khoảng 2.000 tỷ đô la.

Không chịu thua kém, đối thủ không đội trời chung của SpaceX là OpenAI được cho là cũng đang chuẩn bị nộp đơn IPO trong vài tuần tới. Đơn vị tạo ra ChatGPT được cho là đang làm việc với các ngân hàng, bao gồm cả Goldman Sachs, trước khi ra mắt trên thị trường đại chúng, có thể là ngay trong tháng 9. OpenAI – công ty được định giá khoảng 850 tỷ đô la trong một vòng gọi vốn kín gần đây – vẫn chưa xác nhận kế hoạch này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 21/05/2026”

Khủng hoảng vùng Vịnh và thế lưỡng nan của Đông Nam Á trong chuyển đổi xanh

Nguồn: Samantha Mythen, “Gulf Energy Crisis Exposes Southeast Asia’s Renewable Energy Dilemma,” The Diplomat, 13/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Liệu cú sốc nguồn cung dầu mỏ hiện tại sẽ cản trở hay thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của khu vực?

Việc giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt sau những gián đoạn xung quanh eo biển Hormuz đã phơi bày mức độ phụ thuộc nặng nề của Đông Nam Á vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Trên khắp khu vực, các chính phủ đã hối hả hành động để ổn định nguồn cung. Các nhà máy điện than đang hoạt động với công suất cao hơn, trong khi các biện pháp khẩn cấp được công bố nhằm bảo vệ nền kinh tế khỏi những cú sốc về giá. Continue reading “Khủng hoảng vùng Vịnh và thế lưỡng nan của Đông Nam Á trong chuyển đổi xanh”

Chiến lược chiến tranh mới của Ukraine đang phát huy tác dụng

Nguồn:  Paul Hockenos, “Ukraine Has a New War Strategy—and It’s Working”, Foreign Policy, 18/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Một năm trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã vạch rõ chiến lược “đưa cuộc chiến ngược trở lại nước Nga”. “Cuộc chiến này do Nga khơi mào, và nó phải bị đẩy lùi ngược về chính nước Nga. Họ phải là những kẻ bị buộc phải chấp nhận hòa bình. Họ phải là những kẻ phải chịu áp lực để đảm bảo an ninh”, ông Zelensky phát biểu vào tháng 3/2025.

Kể từ đó, và ngày càng dồn dập hơn trong năm nay, Ukraine đã theo đuổi mục tiêu “vô hiệu hóa chiến lược” các khí tài nằm sâu trong lòng nước Nga. Điều này đồng nghĩa với việc cắt giảm các đợt phản công hao người tốn của, bấp bênh nhằm giành lại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng — vốn đã ngốn của Ukraine quá nhiều sinh mạng và tiền bạc — để chuyển sang tiến hành chiến tranh bất đối xứng tầm xa nhằm đánh sụp nền kinh tế Nga, làm tê liệt chuỗi sản xuất quân sự và gieo rắc tâm lý rệu rã trong dân chúng nước này. Mùa xuân năm nay, mọi dấu hiệu đều cho thấy chiến lược này đang đơm hoa kết trái — và có lẽ đang đảo chiều cục diện trên bàn cờ chiến sự bước sang năm thứ năm đầy mệt mỏi. Continue reading “Chiến lược chiến tranh mới của Ukraine đang phát huy tác dụng”

Thế giới hôm nay: 20/05/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vladimir Putin và Tập Cận Bình bắt đầu các cuộc hội đàm tại Bắc Kinh. Nhà lãnh đạo Nga cho biết họ sẽ tập trung vào kinh tế. Trung Quốc đã tránh chỉ trích cuộc chiến của Nga ở Ukraine trong khi vẫn mua dầu và khí đốt của Nga. Còn Nga ngày càng trở nên phụ thuộc vào sự hỗ trợ đó. Hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ thảo luận về việc xây dựng một đường ống dẫn khí đốt đã được nhắc đến từ lâu giữa hai nước.

Donald Trump tuyên bố rằng Iran đang “cầu xin” để đạt được một thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến tranh với Mỹ, nhưng đe dọa sẽ có “một đòn giáng mạnh khác” trong vòng vài ngày nếu không đạt được thỏa thuận nào. Tổng thống Mỹ cho biết, vào hôm qua, ông “chỉ còn cách một giờ nữa” là ra lệnh tấn công, nhưng đã mủi lòng trước yêu cầu của các nhà lãnh đạo Iran. Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran, Kazem Gharibabadi, tuyên bố đất nước của ông “đã sẵn sàng đối đầu với bất kỳ hành động gây hấn quân sự nào.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 20/05/2026”

Sau Trump, giờ đến lượt Putin thăm Bắc Kinh

Nguồn:  “Now it’s Vladimir Putin’s turn to visit Beijing”, The Economist, 18/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Có một khoảnh khắc đầy ẩn ý vào ngày thứ hai trong chuyến thăm Bắc Kinh của ông Donald Trump. Tổng thống Mỹ khi đó đang cùng ông Tập Cận Bình bách bộ qua những khu vườn thuộc Trung Nam Hải — khu phức hợp của giới lãnh đạo Trung Quốc — vào ngày 15/5. Ông Trump đã dừng lại và hỏi Chủ tịch Trung Quốc rằng liệu ông có thường xuyên đưa các nhà lãnh đạo nước ngoài đến đây không. “Rất hiếm khi”, ông Tập vừa nói vừa lắc đầu để nhấn mạnh. “Putin từng đến đây”, ông nói thêm với một tiếng cười nhẹ. Chưa đầy 24 giờ sau, một thông báo được đưa ra rằng Vladimir Putin sẽ tiếp bước ông Trump bằng chuyến thăm Bắc Kinh vào ngày 19 và 20/5. Continue reading “Sau Trump, giờ đến lượt Putin thăm Bắc Kinh”

Chế độ độc tài của Tập Cận Bình có phải là điều tất yếu?

Nguồn:  Steve Tsang, “Was Xi Jinping Inevitable?”, Project Syndicate, 15/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giai đoạn chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình đã phản ánh một giả định đang phổ biến trong chính quyền của ông, đó là có thể đối xử với Trung Quốc như một cường quốc đang lên khác sẵn sàng đàm phán các thỏa thuận thực dụng với cường quốc bá quyền toàn cầu đương nhiệm.

Nhưng một Trung Quốc dưới thời ông Tập lại đại diện cho một thứ hoàn toàn khác biệt: một quốc gia cận độc tài toàn trị với một chiến lược rõ ràng và đầy tham vọng nhằm vượt mặt Mỹ và định hình lại trật tự toàn cầu. Được dẫn dắt bởi “Giấc mơ Trung Hoa” về sự phục hưng dân tộc của ông Tập, Trung Quốc không đơn thuần mưu cầu tạo ra một thế giới lưỡng cực hay thay thế vị trí của Mỹ. Họ cũng không hề khao khát kế thừa những gánh nặng và nghĩa vụ vốn luôn đi kèm với vị thế dẫn đầu của Mỹ. Continue reading “Chế độ độc tài của Tập Cận Bình có phải là điều tất yếu?”

19/05/1836: Cynthia Anne Parker bị bắt cóc trong cuộc đột kích của người Mỹ bản địa

Nguồn: Young Cynthia Anne Parker kidnapped during Native American raid, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1836, trong một cuộc đột kích, những người Mỹ bản địa thuộc các bộ tộc Comanche, Kiowa và Caddo ở Texas đã bắt cóc Cynthia Ann Parker (khi đó khoảng 9 hoặc 10 tuổi) và giết hại gia đình cô. Được nhận nuôi vào bộ tộc Comanche, sau này cô kết hôn với một vị thủ lĩnh Comanche được kính trọng và sinh được ba người con, trong đó có Quanah, người lớn lên và trở thành lãnh đạo cuối cùng của người Comanche. Parker sống cùng người Comanche cho đến khi bị lực lượng Texas Rangers bắt lại và ép cô phải trở về sống cùng những người Mỹ gốc Anh. Continue reading “19/05/1836: Cynthia Anne Parker bị bắt cóc trong cuộc đột kích của người Mỹ bản địa”

Thế giới hôm nay: 19/05/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chính quyền Trump công bố một quỹ trị giá 1,8 tỷ đô la để bồi thường cho những người khẳng định họ đã bị Bộ Tư pháp nhắm mục tiêu sai trái. “Quỹ Chống Vũ khí hóa” – dự kiến sẽ chi trả các yêu cầu bồi thường từ các đồng minh của Donald Trump – được thành lập như một phần của thỏa thuận dàn xếp trong vụ kiện mà Tổng thống đã đệ trình chống lại cơ quan thuế của Mỹ. Thỏa thuận này chấm dứt vụ kiện, trong đó ông yêu cầu chính phủ của mình bồi thường thiệt hại 10 tỷ đô la.

Một bồi thẩm đoàn ở California đã bác bỏ, dựa trên các lý do kỹ thuật, vụ kiện do Elon Musk – người giàu nhất thế giới – đệ trình chống lại OpenAI và giám đốc của công ty là Sam Altman. Musk cáo buộc rằng họ “đã đánh cắp một tổ chức từ thiện” bằng cách chuyển đổi OpenAI, nơi ông quyên góp hàng triệu đô la, từ một dự án từ thiện thành một công ty vì lợi nhuận. Bồi thẩm đoàn nhận định Musk đã đợi quá lâu để đưa vụ việc ra tòa. Continue reading “Thế giới hôm nay: 19/05/2026”

Kéo dài hòa hõa tạm thời có thể mang lại lợi ích cho cả Tập và Trump

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Extending temporary truce could benefit Xi and Trump,” Nikkei Asia, 14/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hai nhà lãnh đạo sẽ cố gắng mang hai thế giới của họ lại gần nhau tại Thiên Đàn.

Khi bắt đầu chuyến đi đầu tiên tới Trung Quốc sau 9 năm, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phải bận tâm đến sự đối đầu của quân đội Mỹ với Iran, trong khi chủ nhà của ông, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, lại trăn trở về những rắc rối chính trị và kinh tế của riêng mình.

Điểm nhấn trong chuyến đi ba ngày của Trump sẽ là cuộc gặp với Tập và chuyến tham quan Công viên Thiên Đàn, một Di sản Thế giới ở Bắc Kinh, cả hai sự kiện đều diễn ra vào thứ Năm ngày 14/5. Continue reading “Kéo dài hòa hõa tạm thời có thể mang lại lợi ích cho cả Tập và Trump”

“Trung Quốc đã đủ thực lực để buộc Mỹ phải tôn trọng”

Nguồn: Kim Xán Vinh, 金灿荣：中美关系新定位背后，是中国用实力赢得了平等, Guancha, 15/05/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Đây là lần đầu Donald Trump trở lại Trung Quốc sau 9 năm, đồng thời cũng là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông trong nhiệm kỳ thứ hai.

Thành quả đáng chú ý nhất của cuộc gặp lần này là việc hai bên đã xác lập một định vị mới cho quan hệ Trung-Mỹ: “Quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng.” Điều này đánh dấu việc cả hai bên đều nhận thức được tầm quan trọng của việc cần phải thiết lập một khuôn khổ ổn định cho mối quan hệ song phương ngày càng phức tạp. Continue reading ““Trung Quốc đã đủ thực lực để buộc Mỹ phải tôn trọng””

Thế giới hôm nay: 18/05/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola ở Congo và Uganda là “tình trạng khẩn cấp về y tế công cộng gây quan ngại quốc tế.” Cơ quan y tế của Liên Hiệp Quốc cho biết loại virus này bị nghi ngờ đã lây nhiễm cho 250 người và cướp đi sinh mạng của 80 người ở các khu vực dọc biên giới giữa hai quốc gia. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ cho biết họ đang hỗ trợ các văn phòng của mình ở Châu Phi trong nỗ lực kiềm chế và theo dõi virus.

Donald Trump nói rằng “thời gian đang cạn dần” để Iran đồng ý một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. Ông cảnh báo nếu Iran không “hành động” thì họ sẽ chẳng “còn lại bất cứ thứ gì.” Đàm phán đang bị đình trệ. Hôm Chủ nhật, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đã gây ra hỏa hoạn gần một nhà máy điện hạt nhân ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Các quan chức vẫn đang điều tra nguồn gốc của chiếc máy bay này. Continue reading “Thế giới hôm nay: 18/05/2026”

Lào có thể làm gì để giảm thiểu hóa chất ô nhiễm chảy vào Việt Nam

Nguồn: Phạm Phan Long, “Laos can do more to mitigate chemical pollution of rivers flowing into Vietnam (analysis)”, Mongabay, 30/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Do yêu cầu sản xuất toàn cầu trong các lĩnh vực như đồ điện tử, năng lượng tái tạo, quốc phòng và hàng hóa giá trị cao, nhu cầu tăng cao ở Đông Nam Á đối với đất hiếm và vàng đã đẩy nhanh hoạt động khai thác mỏ trên toàn khu vực. Trong khi các mỏ khai thác trái phép của Myanmar thu hút sự chú ý vì gây ô nhiễm các nhánh sông Mekong, được Ủy ban sông Mekong giám sát, thì một vấn đề cấp bách không kém nhưng ít được quan tâm hơn đang tồn tại dọc theo các hệ thống sông chung giữa Lào và Việt Nam, nơi không có hiệp ước song phương tương tự nào quy định về việc giám sát. Continue reading “Lào có thể làm gì để giảm thiểu hóa chất ô nhiễm chảy vào Việt Nam”

Phải chăng kỷ nguyên bá quyền Trung Quốc đã bắt đầu?

Nguồn: Stephen M. Walt, “Chinese Hegemony Might Be Happening,” Foreign Policy, 12/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vẫn luôn có những lý do để nghi ngờ kịch bản bá quyền Trung Quốc – nhưng giờ thì khác.

Liệu Trung Quốc có thể trở thành một cường quốc bá chủ ở châu Á? Hồi năm 2023, tôi đã viết một bài bình luận lập luận rằng những lo ngại về bá quyền khu vực của Trung Quốc đã bị phóng đại, dù không hoàn toàn viển vông. Một phiên bản dài hơn của lập luận này sau đó được xuất bản trong ấn bản Mùa xuân năm 2025 của tạp chí International Security. Tôi lập luận rằng không chỉ hầu hết các nỗ lực hiện đại nhằm tranh giành bá quyền khu vực đều thất bại (Mỹ là ngoại lệ duy nhất do một số hoàn cảnh thuận lợi hiếm có), mà triển vọng về một liên minh cân bằng lực lượng vững chắc ở châu Á là rất lớn. Hầu hết các nước láng giềng của Trung Quốc đều không muốn nước này thống trị khu vực, và Mỹ cũng vậy. Căn cứ vào xu hướng cân bằng các mối đe dọa của các cường quốc lớn, tôi kết luận rằng một nỗ lực công khai của Trung Quốc nhằm giành bá quyền nhiều khả năng sẽ thất bại và sẽ là thiếu khôn ngoan nếu Bắc Kinh cố gắng làm điều đó. Continue reading “Phải chăng kỷ nguyên bá quyền Trung Quốc đã bắt đầu?”

17/05/1954: Ra phán quyết vụ Brown kiện Hội đồng Giáo dục

Nguồn: Brown v. Board of Ed is decided, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1954, trong một chiến thắng lớn về dân quyền, Tối cao Pháp viện Mỹ đưa ra phán quyết nhất trí trong vụ án Brown kiện Hội đồng Giáo dục Topeka (Brown v. Board of Education of Topeka), tuyên bố rằng việc tách biệt chủng tộc tại các cơ sở giáo dục công lập là vi hiến. Quyết định lịch sử này — đánh dấu chấm hết cho sự dung túng của liên bang đối với tình trạng tách biệt chủng tộc — đã giải quyết cụ thể trường hợp của Linda Brown, một cô bé người Mỹ gốc Phi bị từ chối nhận vào trường tiểu học địa phương ở Topeka, Kansas, chỉ vì màu da của mình. Continue reading “17/05/1954: Ra phán quyết vụ Brown kiện Hội đồng Giáo dục”

Liệu Trump sẽ phản bội Đài Loan?

Nguồn:  Eyck Freymann, “Will Trump Betray Taiwan?”, Project Syndicate, 12/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Từ cuộc chiến Iran và vũ khí hạt nhân cho đến thuế quan và AI, chương trình nghị sự cho hội nghị thượng đỉnh tuần này tại Bắc Kinh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang trở nên dày đặc. Ông Tập cũng gần như chắc chắn sẽ đề cập đến vấn đề Đài Loan, dẫu chỉ để thể hiện lập trường cứng rắn không thể lay chuyển của mình về vấn đề này.

Nhưng chẳng ai cần phải gặp trực tiếp ông Tập mới hiểu được quan điểm của ông. Một chuyến tham quan Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc tại Quảng trường Thiên An Môn — đặc biệt là triển lãm Con đường Phục hưng, nơi ghi lại sự trỗi dậy và cầm quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc — thậm chí có thể tiết lộ nhiều điều hơn thế. Continue reading “Liệu Trump sẽ phản bội Đài Loan?”

‘Bụi hạt nhân’: Quyền kiểm soát thực thể và chuẩn mực an ninh mới của Mỹ-Trung

Tác giả: Nguyễn Kế Thùy Linh

Trong phần lớn thế kỷ 20, trật tự quốc tế vận hành dựa trên nguyên tắc “Hủy diệt lẫn nhau chắc chắn” (Mutual Assured Destruction — MAD) — một trạng thái ổn định được duy trì vì các siêu cường biết rằng chiến tranh sẽ dẫn tới sự hủy diệt lẫn nhau. Tuy nhiên, bước sang thế kỷ 21, sự bùng nổ của công nghệ cao, hạ tầng dữ liệu và năng lực kiểm soát chuỗi cung ứng đang tạo ra một dịch chuyển mang tính bước ngoặt về bản chất của quyền lực. Sức mạnh quốc tế ngày nay không còn đơn thuần nằm ở khả năng răn đe tàn phá quân sự truyền thống, mà chuyển dịch sâu sắc sang khả năng kiểm soát mạng lưới cấu trúc, phong tỏa dòng chảy bất đối xứng và vô hiệu hóa năng lực công nghệ cốt lõi của đối phương. Continue reading “‘Bụi hạt nhân’: Quyền kiểm soát thực thể và chuẩn mực an ninh mới của Mỹ-Trung”