Category: Bình luận

Trung Quốc – Indonesia xích lại gần: Bắc Kinh muốn tạo hiệu ứng lan tỏa ở ASEAN

Nguồn: Tiết Tùng, 薛松：从镍矿到联演，中印尼关系没被摩擦带偏, Guancha, 27/08/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Trong vài tháng qua, quan hệ Trung Quốc – Indonesia đã xuất hiện một vài dấu hiệu tưởng chừng như mâu thuẫn.

Một mặt, Indonesia siết chặt hạn ngạch khai thác quặng niken, điều chỉnh chính sách thuế và quy định quản lý, từng có lúc khiến các doanh nghiệp Trung Quốc lo ngại; mặt khác, các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa hai nước không hề chịu ảnh hưởng rõ rệt, hợp tác kinh tế – thương mại, an ninh và cả quốc phòng vẫn tiếp tục được thúc đẩy.

Xu hướng này càng được thể hiện rõ nét hơn trong chuyến thăm Indonesia gần đây của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị. Continue reading “Trung Quốc – Indonesia xích lại gần: Bắc Kinh muốn tạo hiệu ứng lan tỏa ở ASEAN”

Rủi ro thực sự của cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada

Nguồn: Chad P. Bown, “The Real Risk of a Trade War With Canada”, Foreign Affairs, 01/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuối tháng 10/2025, Honda buộc phải đóng cửa vô thời hạn một nhà máy tại Mexico chuyên sản xuất SUV do thiếu linh kiện đột ngột. Cách đó hơn 2.000 dặm, tại Canada, hãng cũng phải cắt giảm một nửa sản lượng dòng Civic bán chạy. Tình trạng thiếu hụt này nhanh chóng gây hoảng loạn trong giới doanh nghiệp trên khắp Bắc Mỹ. Stellantis lập một “phòng tác chiến” để theo dõi mức độ sẵn có của các linh kiện trọng yếu, trong khi Ford bắt đầu tính toán thời điểm lượng tồn kho có thể cạn kiệt. Hàng trăm nghìn việc làm tại Mexico và Canada đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng nếu tình trạng thiếu linh kiện lan rộng qua các chuỗi cung ứng vốn hội nhập sâu với Mỹ. Sau đó, Honda cho biết sự cố này đã gây thiệt hại khoảng 300 triệu USD liên quan đến sản xuất. Continue reading “Rủi ro thực sự của cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada”

Bài học đau đớn cho châu Âu từ khủng hoảng Ceuta

Nguồn: Ana Palacio, “Hard Lessons for Europe From the Ceuta Crisis”, Project Syndicate, 01/09/2026
Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuối tháng 7, hàng chục nghìn người di cư đã vượt biên từ Morocco vào Ceuta, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha ở Bắc Phi. Dù phần lớn trong số họ sau đó tự nguyện quay trở lại Morocco, vẫn còn vài nghìn người, trong đó có nhiều trẻ vị thành niên, mắc kẹt tại thành phố này, khiến Tây Ban Nha phải chật vật xử lý những hệ lụy về nhân đạo, an ninh và hành chính. Tuy nhiên, khi tình trạng hỗn loạn ban đầu đã phần nào lắng xuống, cuộc khủng hoảng cũng tạo cơ hội để châu Âu nhìn lại những điểm yếu chiến lược mà sự việc đã phơi bày. Continue reading “Bài học đau đớn cho châu Âu từ khủng hoảng Ceuta”

Về nỗ lực ứng dụng AI vào lĩnh vực y tế của Trung Quốc

Nguồn: Ran Guo và Lizzi C. Lee, “China Is Trying to Make AI Work for Health Care,” Foreign Policy, 31/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nỗ lực do nhà nước hậu thuẫn đang đặt ra một câu hỏi quan trọng: Ai sẽ là người trả tiền?

Nỗ lực của Trung Quốc nhằm tích hợp trí tuệ nhân tạo vào các ngành công nghiệp, được gọi là “Kế hoạch AI+”, đã thu hút sự chú ý lớn, và phần nhiều là hoàn toàn xứng đáng. Đối với Trung Quốc, AI là một dự án phát triển quốc gia chứ không đơn thuần là một đổi mới công nghệ, với tham vọng nâng cấp mọi lĩnh vực, từ các ngành công nghiệp truyền thống đến những ngành mới nổi. Continue reading “Về nỗ lực ứng dụng AI vào lĩnh vực y tế của Trung Quốc”

Tại sao Ấn Độ vẫn sẽ phụ thuộc vào Mỹ trong thời gian này?

Nguồn: C. Raja Mohan, “India Is Sticking With America—for Now”, Foreign Affairs, 27/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Donald Trump đã đặt quan hệ Mỹ – Ấn trước một phép thử nghiêm trọng. Ông áp thuế lên hàng hóa Ấn Độ, đe dọa áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp, xích lại gần Pakistan một cách đáng kể, đồng thời nhiệt tình thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc — quốc gia mà Ấn Độ coi là mối đe dọa quân sự lâu dài lớn nhất. Tuy nhiên, những căng thẳng này không dẫn tới sự đổ vỡ quan hệ như một số nhà quan sát từng dự đoán, cũng không buộc Ấn Độ phải định hướng lại nền tảng chính sách đối ngoại của mình. Thay vào đó, New Delhi đã áp dụng một chiến lược có thể gọi là “Mỹ cộng”: tìm cách duy trì quan hệ đối tác với Mỹ, đồng thời mở rộng quan hệ với các cường quốc khác, đặc biệt là các đồng minh của Washington. Continue reading “Tại sao Ấn Độ vẫn sẽ phụ thuộc vào Mỹ trong thời gian này?”

Doanh nghiệp nhà nước với vai trò động lực đổi mới sáng tạo

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Các tập đoàn quy mô lớn có quan hệ với nhà nước có thể trở thành động lực thực sự của đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ là những “con bò sữa” của ngân sách, nhưng chỉ khi đáp ứng những điều kiện cụ thể và khắt khe: có sứ mệnh công nghệ dài hạn đủ đáng tin cậy, có quy mô đủ lớn để hấp thụ rủi ro của các khoản đầu tư thâm dụng vốn, và đặc biệt quan trọng là phải có cơ chế ngăn doanh nghiệp trở thành nơi chỉ biết hấp thụ trợ cấp. Mô hình nhà nước phát triển của Hàn Quốc và cơ cấu công ty nắm giữ (holding company) gắn với Temasek của Singapore cung cấp cơ chế đó theo hai cách khác nhau; cả hai đều đã tạo dựng được những doanh nghiệp công nghệ đẳng cấp thế giới từ nền tảng gắn với nhà nước. Continue reading “Doanh nghiệp nhà nước với vai trò động lực đổi mới sáng tạo”

Tương lai của “nền dân chủ drone” tại Ukraine

Nguồn: Nataliya Gumenyuk, “The Future of Ukraine’s Drone Democracy,” Foreign Affairs, 28/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Quá trình chuyển đổi quân đội đã làm thay đổi cục diện chiến tranh — và khuấy đảo chính trường Ukraine.

Ngày 19/8 vừa qua, Quốc hội Ukraine đã bỏ phiếu với tỷ lệ áp đảo để phê chuẩn tân Bộ trưởng Quốc phòng, khép lại nhiều tuần bất ổn trong một giai đoạn đặc biệt quan trọng của cuộc chiến. Suốt hơn một tháng trước đó, người dân Ukraine đã xuống đường tại Kyiv và nhiều thành phố khác để phản đối quyết định của Tổng thống Volodymyr Zelensky sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov. Người kế nhiệm ông, Yevhenii Khmara, là một sĩ quan tác chiến đặc biệt, nổi tiếng nhất với vai trò chỉ huy Chiến dịch Mạng Nhện (Operation Spider’s Web), cuộc tấn công thành công nhằm vào các máy bay ném bom chiến lược của Nga nằm sâu trong lãnh thổ nước này. Continue reading “Tương lai của “nền dân chủ drone” tại Ukraine”

Trung Quốc đã tìm ra thứ vũ khí lợi hại nhất của mình như thế nào

Nguồn:  Gloria Xiong và Jessica Chen Weiss, “How China Found Its Most Potent Weapon”, Foreign Affairs, 18/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

“Trung Đông có dầu mỏ, Trung Quốc có đất hiếm”, Đặng Tiểu Bình từng tuyên bố năm 1992. Câu nói này gần đây được nhắc lại rất nhiều khi Bắc Kinh tận dụng vị thế gần như độc quyền trong ngành đất hiếm để kiềm chế hiệu quả cuộc chiến thương mại mới nhất do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động. Phát biểu của Đặng thường được viện dẫn như bằng chứng cho thấy ngay từ đầu đã ẩn chứa một lời đe dọa mang tính cưỡng ép: cũng giống như các nước Arab xuất khẩu dầu từng vũ khí hóa dầu mỏ năm 1973 — cắt nguồn cung cho phương Tây để trừng phạt việc ủng hộ Israel trong Chiến tranh Yom Kippur — rồi một ngày nào đó Trung Quốc cũng sẽ làm điều tương tự với đất hiếm. Continue reading “Trung Quốc đã tìm ra thứ vũ khí lợi hại nhất của mình như thế nào”

Hồ Bắc thách thức các chính sách kinh tế của Tập Cận Bình?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Hubei issues a challenge to Xi Jinping’s economic policies,” Nikkei Asia, 27/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vị lãnh đạo cao nhất của một tỉnh nội địa được cho là có liên quan đến lời kêu gọi khôi phục cải cách theo tinh thần Đặng Tiểu Bình xuất hiện trên mặt báo.

Một tờ báo của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã gây xôn xao trong giới chính trị và hành chính nước này khi đăng một bài bình luận chỉ trích gay gắt “một nhóm nhỏ” bị cho là đang cản trở công cuộc cải cách và mở cửa.

Trong bối cảnh Trung Quốc đang ở một thời điểm chính trị nhạy cảm, ngày 17/8, Hồ Bắc Nhật báo đăng một bài viết được nhiều người xem là lời phê phán đối với các chính sách kinh tế hiện nay của Chủ tịch Tập Cận Bình. Continue reading “Hồ Bắc thách thức các chính sách kinh tế của Tập Cận Bình?”

Hiệp ước Mecca thực chất chỉ hữu danh vô thực?

Nguồn:  Vasabjit Banerjee, “A Pact Without Impact”, Foreign Policy, 25/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Hiệp ước Mecca, được Pakistan, Ả Rập Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ ký kết ngày 7/8, đã được ví theo nhiều cách khác nhau như một phiên bản NATO “của thế giới Hồi giáo”, “Hồi giáo”, “Sunni” hay “Trung Đông”. Một số cách gọi này có lẽ chỉ phản ánh sự nghèo nàn trong kho ẩn dụ về liên minh của giới bình luận. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã trực tiếp nhắc tới NATO khi mô tả các điều khoản phòng thủ của hiệp ước mới.

Quả thực, hiệp ước quy định phòng thủ chung là nghĩa vụ của cả ba nước thành viên: một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên sẽ được coi là cuộc tấn công nhằm vào tất cả. Tuy nhiên, văn kiện này không thiết lập một hệ thống chỉ huy trung tâm, không vạch ra lộ trình nâng cao khả năng phối hợp tác chiến, cũng không đặt ra các nghĩa vụ rõ ràng về chi tiêu và mua sắm quốc phòng. Thỏa thuận cũng không đề cập đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân. Continue reading “Hiệp ước Mecca thực chất chỉ hữu danh vô thực?”

Rất khó để từ bỏ đất hiếm Trung Quốc

Nguồn: Christina Lu, “Ditching Chinese Rare Earths Is Hard. Just Ask Japan.,” Foreign Policy, 24/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bài học nhãn tiền cho nỗ lực đa dạng hóa của Washington.

Thời gian đang cạn dần trước khi thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh giữa Mỹ và Trung Quốc hết hạn vào mùa thu năm nay, và việc đếm ngược chỉ càng khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump khao khát từ bỏ hoàn toàn đất hiếm của Trung Quốc.

Có lẽ ít có cường quốc nào trên thế giới thấu hiểu cảm giác đó như Nhật Bản. Suy cho cùng, họ từng ở trong hoàn cảnh của Washington: năm 2010, Trung Quốc từng gây chấn động thế giới khi ngừng xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản do một tranh chấp địa chính trị, buộc Tokyo phải đánh giá lại toàn bộ chuỗi cung ứng của mình. Continue reading “Rất khó để từ bỏ đất hiếm Trung Quốc”

Ai sở hữu ý tưởng? Chuyển giao công nghệ và khoảng cách thương mại hóa

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Đạo luật Bayh–Dole năm 1980 chỉ tạo ra một thay đổi pháp lý tưởng chừng rất hạn hẹp: cho phép các trường đại học Mỹ, thay vì chính phủ liên bang, sở hữu các bằng sáng chế hình thành từ nghiên cứu do liên bang tài trợ. Tuy nhiên, liên minh vận động cho đạo luật này cho rằng sự thay đổi đó đã tạo động lực hình thành một bộ máy chuyển giao công nghệ mà đến nay được ước tính đã mang lại tác động kinh tế trị giá 1,3 nghìn tỷ USD và tạo ra hơn 11.000 công ty khởi nghiệp từ các trường đại học. Các nhà sử học kinh tế vẫn tranh luận về mức độ đóng góp trực tiếp của Bayh–Dole vào sự tăng trưởng này, so với vai trò thúc đẩy và chuẩn hóa một xu hướng thương mại hóa vốn đã xuất hiện trước năm 1980. Trong lịch sử, hệ thống khoa học và công nghệ của Việt Nam gần như vận hành theo nguyên tắc mặc định ngược lại: kết quả nghiên cứu do nhà nước tài trợ mặc nhiên được coi là tài sản của nhà nước hoặc thuộc sở hữu không được xác định rõ ràng giữa nhà nước và tổ chức chủ trì. Điều này khiến các nhà nghiên cứu hầu như không có quyền lợi lâu dài đối với sáng chế của mình, vì thế cũng ít có động lực đăng ký bằng sáng chế, chưa nói đến việc thành lập doanh nghiệp dựa trên sáng chế đó. Continue reading “Ai sở hữu ý tưởng? Chuyển giao công nghệ và khoảng cách thương mại hóa”

Trung Quốc đang chờ Mỹ cạn kiệt tên lửa

Nguồn: Thomas O. Falk, “China is watching America run out of missiles”, Nikkei Asia, 27/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Xung đột ở Trung Đông đang phơi bày những giới hạn trong khả năng của Washington khi phải đồng thời bảo vệ hai chiến trường.

Ngày 1/8, The Washington Post đưa tin Tướng Alexus Grynkewich – Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Âu của Mỹ, đồng thời là Tư lệnh Tối cao Đồng minh NATO tại châu Âu – đã gửi một văn bản tới các quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc, cảnh báo rằng nếu không được bổ sung thêm một tàu khu trục của Hải quân, ông sẽ buộc phải ưu tiên bảo vệ lãnh thổ Mỹ thay vì Israel. Một quan chức quốc phòng cho rằng đây chỉ là sự cạnh tranh thông thường đối với các nguồn lực hữu hạn, và xét về bản chất, nhận định này không sai. Tuy nhiên, sự việc cũng đã biến những tranh luận kéo dài hàng thập kỷ trong giới hoạch định chính sách về bài toán “hai chiến trường” thành một cảnh báo chính thức bằng văn bản. Continue reading “Trung Quốc đang chờ Mỹ cạn kiệt tên lửa”

Phải chăng Thế chiến III đã bắt đầu?

Nguồn: Bret Stephens, “Has World War III Already Started?,” New York Times, 25/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Ngay sau cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine năm 2022, tôi đã viết một bài báo với tựa đề “This Is How World War III Begins” (Đây là cách Thế chiến III bắt đầu). Hơn bốn năm sau, tôi tự hỏi mình đã đúng được bao nhiêu phần.

Lập luận của tôi dựa trên nguồn gốc của Thế chiến II, vốn không đơn thuần chỉ bắt đầu từ việc Đức xâm lược Ba Lan vào ngày 01/09/1939. Thay vào đó, cuộc chiến là sự tích tụ của các cuộc chiến và khủng hoảng cấp khu vực, bắt đầu bằng việc Nhật Bản xâm lược Mãn Châu vào năm 1931, sau đó dần dần gộp lại thành một cuộc xung đột toàn cầu duy nhất. Continue reading “Phải chăng Thế chiến III đã bắt đầu?”

Vì sao tội phạm lại ưa chuộng nền kinh tế Trung Quốc?

Nguồn:  Alvin Camba, “Why Criminals Love the Chinese Economy”, Foreign Affairs, 21/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm, các cuộc thảo luận quốc tế về sự trỗi dậy kinh tế của Trung Quốc thường tập trung vào cách nước này trở thành một cường quốc sản xuất và xuất khẩu, cũng như cách Bắc Kinh sử dụng chính sách công nghiệp để hỗ trợ quá trình đó trên quy mô toàn quốc. Nhưng đằng sau sức mạnh kinh tế ấy còn có một mặt tối khác: vai trò khổng lồ của Trung Quốc trong nền kinh tế phi pháp toàn cầu. Trung Quốc mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran bị trừng phạt, thường được dán nhãn lại là có xuất xứ từ Malaysia và thanh toán thông qua các dòng tiền đi qua những ngân hàng nhỏ cùng các công ty bình phong trung gian. Các nhà môi giới tiền mã hóa tại Trung Quốc và Hong Kong giúp các tin tặc Triều Tiên, chẳng hạn như nhóm Lazarus khét tiếng, chuyển đổi số tiền đánh cắp thành tiền mặt có thể sử dụng. Các mạng lưới có trụ sở tại Trung Quốc cũng hỗ trợ những kẻ rửa tiền hợp tác với các cartel ma túy Mexico buôn bán fentanyl, các trung tâm lừa đảo trực tuyến ở Đông Nam Á và những đường dây buôn bán động vật hoang dã trái phép trên toàn cầu. Continue reading “Vì sao tội phạm lại ưa chuộng nền kinh tế Trung Quốc?”

Ukraine đối mặt với nạn tham nhũng và hỗn loạn chính trị giữa lửa đạn

Nguồn:  “While Ukraine is under fire, corruption and political chaos abounds”, The Economist, 24/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi các điều tra viên chống tham nhũng Ukraine công bố loạt băng ghi âm mới nhất về các quan chức cấp cao vào ngày 19/8, điều gây sốc nhất lại chính là mức độ trắng trợn trong những cuộc trao đổi. “Hắn nói rằng đánh bại tham nhũng là một cách tiếp cận sai lầm”, giọng của Iryna Mudra, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Volodymyr Zelensky, vang lên khi nhắc đến một người đàn ông giấu tên. “Cần phải hệ thống hóa và kiểm soát nó.” Những kế hoạch bất chính được thúc đẩy gấp gáp vì “ai đó ở cấp trên đang dậm chân thúc giục”. Các chủ ngân hàng ban đầu tỏ ra dè dặt trước ý tưởng phá luật bỗng trở thành những “đứa con cưng… bò tới như những chú mèo con” sau khi được các quan chức cấp cao nói chuyện. Tham nhũng không được xem như một scandal ngoại lệ mà như một phần của quy trình làm việc thường ngày. Những đoạn ghi âm khó có thể xuất hiện vào một thời điểm tồi tệ hơn: Nga đang leo thang chiến dịch không kích tàn khốc, trong khi ông Zelensky phải đối mặt với thách thức trực diện nhất từ trước tới nay đối với vị thế lãnh đạo của mình — đến từ một người từng là thành viên nội các. Continue reading “Ukraine đối mặt với nạn tham nhũng và hỗn loạn chính trị giữa lửa đạn”

Châu Á hậu Mỹ: Một trật tự mới do ASEAN dẫn dắt?

Nguồn: Warwick Powell (Bao Shao Shan), 美国正在被排挤出亚洲：一场由导弹、工业与供应链决定的战略退潮, Guancha, 19/08/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Trong gần 80 năm qua, đại chiến lược của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương luôn được xây dựng trên một giả định duy nhất và tưởng như rất đáng tin cậy: Mỹ có thể dựa vào một mạng lưới các căn cứ quân sự tiền tiêu, trải dài từ Nhật Bản, qua cái gọi là “chuỗi đảo thứ nhất”, cho tới Guam – vùng lãnh thổ thuộc chủ quyền của Mỹ – để triển khai sức mạnh quân sự mang tính quyết định. Tuy nhiên, giả định này giờ đây đã sụp đổ. Điều này không phải do Mỹ thiếu ý chí chính trị hay thiếu hụt ngân sách. Thứ thực sự đập tan giả định này chính là logic mang tính định lượng về năng lực sản xuất công nghiệp, công nghệ luyện kim vật liệu và mức độ tiêu hao tên lửa. Continue reading “Châu Á hậu Mỹ: Một trật tự mới do ASEAN dẫn dắt?”

Bài đăng mạng xã hội của Trump về Hàn Quốc tiềm ẩn rủi ro đối với Mỹ

Nguồn: Sheila A. Smith, “Trump’s South Korea Social Post Poses Risks for the United States”, Council on Foreign Relations, 20/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Việc gieo rắc nghi ngờ về cam kết của Mỹ đối với các liên minh tại Đông Á có thể làm đảo lộn cán cân quân sự và chiến lược trong khu vực, đồng thời gây tổn hại đến chính lợi ích của Mỹ.

Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải thông tin cho biết Mỹ sẽ cắt giảm đáng kể các cuộc tập trận chung với quân đội Hàn Quốc, viện dẫn “mối quan hệ rất tốt đẹp” giữa ông và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Ông cũng bày tỏ sự không hài lòng với phản ứng của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đối với cuộc chiến tại Iran. Đây là động thái mới nhất trong chuỗi chỉ trích của Trump đối với các đồng minh của Mỹ tại châu Á-Thái Bình Dương và những khu vực khác vì không tích cực “hỗ trợ” Washington trong cuộc xung đột này. Continue reading “Bài đăng mạng xã hội của Trump về Hàn Quốc tiềm ẩn rủi ro đối với Mỹ”

Tháp ngà, lồng sắt: Tự chủ đại học – điều kiện tiên quyết ít được nhắc đến

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Mọi cải cách được phân tích trong các chương trước của cuốn sách này, từ quỹ đầu tư mạo hiểm, ưu đãi thuế cho R&D, ưu tiên mua sắm công, phát triển thị trường vốn, đến cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với cán bộ dám chấp nhận rủi ro, đều dựa trên một giả định chung: phải tồn tại một nền tảng nghiên cứu đủ năng lực để tạo ra những kết quả xứng đáng được đầu tư, mua sắm hoặc đưa ra thị trường. Kinh nghiệm từ Sáng kiến Xuất sắc (Excellence Initiative) của Đức và mô hình đại học cấp đất (land-grant universities) của Hoa Kỳ cho thấy chất lượng nghiên cứu thường được cải thiện khi quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học, như quyền quyết định mức lương, tuyển sinh và phân bổ ngân sách mà không phải xin phê duyệt từng khoản chi từ cơ quan quản lý, được kết hợp với nguồn lực tài chính đầy đủ, các cơ chế cạnh tranh và một nền văn hóa nghiên cứu mạnh. Tuy nhiên, bản thân quyền tự chủ hiếm khi đủ để tạo nên sự xuất sắc. Continue reading “Tháp ngà, lồng sắt: Tự chủ đại học – điều kiện tiên quyết ít được nhắc đến”

Tập Cận Bình đang thử nghiệm việc dùng AI thay thế chỉ huy quân đội

Nguồn:  Jaehwan Lim, “China’s Military Says AI Can’t Replace Commanders. Xi Is Testing That”, War on the Rocks, 20/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm qua, tờ báo chính thức của quân đội Trung Quốc đã lặp đi lặp lại một lời bảo đảm mà giờ đây có lẽ ngày càng khó duy trì. Mỗi khi Giải Phóng Quân Nhật Báo, cơ quan ngôn luận chính thức của Quân ủy Trung ương Trung Quốc, bàn về trí tuệ nhân tạo và quyền chỉ huy, tờ báo này lại quay về với cùng một thông điệp: máy móc có thể sàng lọc dữ liệu cảm biến, đề xuất phương án và rút ngắn thời gian từ quan sát đến hành động, nhưng quyền quyết định cuối cùng — cùng trách nhiệm đi kèm — vẫn thuộc về con người. Như một bài viết năm 2025 khẳng định, AI không thể giải quyết vấn đề phân bổ thẩm quyền và trách nhiệm chỉ huy, bởi chỉ con người mới có thể gánh chịu rủi ro và trách nhiệm của chiến tranh. Continue reading “Tập Cận Bình đang thử nghiệm việc dùng AI thay thế chỉ huy quân đội”