Tương lai của “nền dân chủ drone” tại Ukraine

Nguồn: Nataliya Gumenyuk, “The Future of Ukraine’s Drone Democracy,” Foreign Affairs, 28/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Quá trình chuyển đổi quân đội đã làm thay đổi cục diện chiến tranh — và khuấy đảo chính trường Ukraine.

Ngày 19/8 vừa qua, Quốc hội Ukraine đã bỏ phiếu với tỷ lệ áp đảo để phê chuẩn tân Bộ trưởng Quốc phòng, khép lại nhiều tuần bất ổn trong một giai đoạn đặc biệt quan trọng của cuộc chiến. Suốt hơn một tháng trước đó, người dân Ukraine đã xuống đường tại Kyiv và nhiều thành phố khác để phản đối quyết định của Tổng thống Volodymyr Zelensky sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov. Người kế nhiệm ông, Yevhenii Khmara, là một sĩ quan tác chiến đặc biệt, nổi tiếng nhất với vai trò chỉ huy Chiến dịch Mạng Nhện (Operation Spider’s Web), cuộc tấn công thành công nhằm vào các máy bay ném bom chiến lược của Nga nằm sâu trong lãnh thổ nước này. Continue reading “Tương lai của “nền dân chủ drone” tại Ukraine”

Trung Quốc đã tìm ra thứ vũ khí lợi hại nhất của mình như thế nào

Nguồn: Gloria Xiong và Jessica Chen Weiss, “How China Found Its Most Potent Weapon”, Foreign Affairs, 18/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

“Trung Đông có dầu mỏ, Trung Quốc có đất hiếm”, Đặng Tiểu Bình từng tuyên bố năm 1992. Câu nói này gần đây được nhắc lại rất nhiều khi Bắc Kinh tận dụng vị thế gần như độc quyền trong ngành đất hiếm để kiềm chế hiệu quả cuộc chiến thương mại mới nhất do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động. Phát biểu của Đặng thường được viện dẫn như bằng chứng cho thấy ngay từ đầu đã ẩn chứa một lời đe dọa mang tính cưỡng ép: cũng giống như các nước Arab xuất khẩu dầu từng vũ khí hóa dầu mỏ năm 1973 — cắt nguồn cung cho phương Tây để trừng phạt việc ủng hộ Israel trong Chiến tranh Yom Kippur — rồi một ngày nào đó Trung Quốc cũng sẽ làm điều tương tự với đất hiếm. Continue reading “Trung Quốc đã tìm ra thứ vũ khí lợi hại nhất của mình như thế nào”

Hồ Bắc thách thức các chính sách kinh tế của Tập Cận Bình?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Hubei issues a challenge to Xi Jinping’s economic policies,” Nikkei Asia, 27/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vị lãnh đạo cao nhất của một tỉnh nội địa được cho là có liên quan đến lời kêu gọi khôi phục cải cách theo tinh thần Đặng Tiểu Bình xuất hiện trên mặt báo.

Một tờ báo của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã gây xôn xao trong giới chính trị và hành chính nước này khi đăng một bài bình luận chỉ trích gay gắt “một nhóm nhỏ” bị cho là đang cản trở công cuộc cải cách và mở cửa.

Trong bối cảnh Trung Quốc đang ở một thời điểm chính trị nhạy cảm, ngày 17/8, Hồ Bắc Nhật báo đăng một bài viết được nhiều người xem là lời phê phán đối với các chính sách kinh tế hiện nay của Chủ tịch Tập Cận Bình. Continue reading “Hồ Bắc thách thức các chính sách kinh tế của Tập Cận Bình?”

Hiệp ước Mecca thực chất chỉ hữu danh vô thực?

Nguồn: Vasabjit Banerjee, “A Pact Without Impact”, Foreign Policy, 25/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Hiệp ước Mecca, được Pakistan, Ả Rập Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ ký kết ngày 7/8, đã được ví theo nhiều cách khác nhau như một phiên bản NATO “của thế giới Hồi giáo”, “Hồi giáo”, “Sunni” hay “Trung Đông”. Một số cách gọi này có lẽ chỉ phản ánh sự nghèo nàn trong kho ẩn dụ về liên minh của giới bình luận. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã trực tiếp nhắc tới NATO khi mô tả các điều khoản phòng thủ của hiệp ước mới.

Quả thực, hiệp ước quy định phòng thủ chung là nghĩa vụ của cả ba nước thành viên: một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên sẽ được coi là cuộc tấn công nhằm vào tất cả. Tuy nhiên, văn kiện này không thiết lập một hệ thống chỉ huy trung tâm, không vạch ra lộ trình nâng cao khả năng phối hợp tác chiến, cũng không đặt ra các nghĩa vụ rõ ràng về chi tiêu và mua sắm quốc phòng. Thỏa thuận cũng không đề cập đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân. Continue reading “Hiệp ước Mecca thực chất chỉ hữu danh vô thực?”

Rất khó để từ bỏ đất hiếm Trung Quốc

Nguồn: Christina Lu, “Ditching Chinese Rare Earths Is Hard. Just Ask Japan.,” Foreign Policy, 24/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bài học nhãn tiền cho nỗ lực đa dạng hóa của Washington.

Thời gian đang cạn dần trước khi thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh giữa Mỹ và Trung Quốc hết hạn vào mùa thu năm nay, và việc đếm ngược chỉ càng khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump khao khát từ bỏ hoàn toàn đất hiếm của Trung Quốc.

Có lẽ ít có cường quốc nào trên thế giới thấu hiểu cảm giác đó như Nhật Bản. Suy cho cùng, họ từng ở trong hoàn cảnh của Washington: năm 2010, Trung Quốc từng gây chấn động thế giới khi ngừng xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản do một tranh chấp địa chính trị, buộc Tokyo phải đánh giá lại toàn bộ chuỗi cung ứng của mình. Continue reading “Rất khó để từ bỏ đất hiếm Trung Quốc”

Ai sở hữu ý tưởng? Chuyển giao công nghệ và khoảng cách thương mại hóa

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Đạo luật Bayh–Dole năm 1980 chỉ tạo ra một thay đổi pháp lý tưởng chừng rất hạn hẹp: cho phép các trường đại học Mỹ, thay vì chính phủ liên bang, sở hữu các bằng sáng chế hình thành từ nghiên cứu do liên bang tài trợ. Tuy nhiên, liên minh vận động cho đạo luật này cho rằng sự thay đổi đó đã tạo động lực hình thành một bộ máy chuyển giao công nghệ mà đến nay được ước tính đã mang lại tác động kinh tế trị giá 1,3 nghìn tỷ USD và tạo ra hơn 11.000 công ty khởi nghiệp từ các trường đại học. Các nhà sử học kinh tế vẫn tranh luận về mức độ đóng góp trực tiếp của Bayh–Dole vào sự tăng trưởng này, so với vai trò thúc đẩy và chuẩn hóa một xu hướng thương mại hóa vốn đã xuất hiện trước năm 1980. Trong lịch sử, hệ thống khoa học và công nghệ của Việt Nam gần như vận hành theo nguyên tắc mặc định ngược lại: kết quả nghiên cứu do nhà nước tài trợ mặc nhiên được coi là tài sản của nhà nước hoặc thuộc sở hữu không được xác định rõ ràng giữa nhà nước và tổ chức chủ trì. Điều này khiến các nhà nghiên cứu hầu như không có quyền lợi lâu dài đối với sáng chế của mình, vì thế cũng ít có động lực đăng ký bằng sáng chế, chưa nói đến việc thành lập doanh nghiệp dựa trên sáng chế đó. Continue reading “Ai sở hữu ý tưởng? Chuyển giao công nghệ và khoảng cách thương mại hóa”

Trung Quốc đang chờ Mỹ cạn kiệt tên lửa

Nguồn: Thomas O. Falk, “China is watching America run out of missiles”, Nikkei Asia, 27/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Xung đột ở Trung Đông đang phơi bày những giới hạn trong khả năng của Washington khi phải đồng thời bảo vệ hai chiến trường.

Ngày 1/8, The Washington Post đưa tin Tướng Alexus Grynkewich – Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Âu của Mỹ, đồng thời là Tư lệnh Tối cao Đồng minh NATO tại châu Âu – đã gửi một văn bản tới các quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc, cảnh báo rằng nếu không được bổ sung thêm một tàu khu trục của Hải quân, ông sẽ buộc phải ưu tiên bảo vệ lãnh thổ Mỹ thay vì Israel. Một quan chức quốc phòng cho rằng đây chỉ là sự cạnh tranh thông thường đối với các nguồn lực hữu hạn, và xét về bản chất, nhận định này không sai. Tuy nhiên, sự việc cũng đã biến những tranh luận kéo dài hàng thập kỷ trong giới hoạch định chính sách về bài toán “hai chiến trường” thành một cảnh báo chính thức bằng văn bản. Continue reading “Trung Quốc đang chờ Mỹ cạn kiệt tên lửa”

Phải chăng Thế chiến III đã bắt đầu?

Nguồn: Bret Stephens, “Has World War III Already Started?,” New York Times, 25/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Ngay sau cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine năm 2022, tôi đã viết một bài báo với tựa đề “This Is How World War III Begins” (Đây là cách Thế chiến III bắt đầu). Hơn bốn năm sau, tôi tự hỏi mình đã đúng được bao nhiêu phần.

Lập luận của tôi dựa trên nguồn gốc của Thế chiến II, vốn không đơn thuần chỉ bắt đầu từ việc Đức xâm lược Ba Lan vào ngày 01/09/1939. Thay vào đó, cuộc chiến là sự tích tụ của các cuộc chiến và khủng hoảng cấp khu vực, bắt đầu bằng việc Nhật Bản xâm lược Mãn Châu vào năm 1931, sau đó dần dần gộp lại thành một cuộc xung đột toàn cầu duy nhất. Continue reading “Phải chăng Thế chiến III đã bắt đầu?”

Vì sao tội phạm lại ưa chuộng nền kinh tế Trung Quốc?

Nguồn: Alvin Camba, “Why Criminals Love the Chinese Economy”, Foreign Affairs, 21/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm, các cuộc thảo luận quốc tế về sự trỗi dậy kinh tế của Trung Quốc thường tập trung vào cách nước này trở thành một cường quốc sản xuất và xuất khẩu, cũng như cách Bắc Kinh sử dụng chính sách công nghiệp để hỗ trợ quá trình đó trên quy mô toàn quốc. Nhưng đằng sau sức mạnh kinh tế ấy còn có một mặt tối khác: vai trò khổng lồ của Trung Quốc trong nền kinh tế phi pháp toàn cầu. Trung Quốc mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran bị trừng phạt, thường được dán nhãn lại là có xuất xứ từ Malaysia và thanh toán thông qua các dòng tiền đi qua những ngân hàng nhỏ cùng các công ty bình phong trung gian. Các nhà môi giới tiền mã hóa tại Trung Quốc và Hong Kong giúp các tin tặc Triều Tiên, chẳng hạn như nhóm Lazarus khét tiếng, chuyển đổi số tiền đánh cắp thành tiền mặt có thể sử dụng. Các mạng lưới có trụ sở tại Trung Quốc cũng hỗ trợ những kẻ rửa tiền hợp tác với các cartel ma túy Mexico buôn bán fentanyl, các trung tâm lừa đảo trực tuyến ở Đông Nam Á và những đường dây buôn bán động vật hoang dã trái phép trên toàn cầu. Continue reading “Vì sao tội phạm lại ưa chuộng nền kinh tế Trung Quốc?”

Ukraine đối mặt với nạn tham nhũng và hỗn loạn chính trị giữa lửa đạn

Nguồn: “While Ukraine is under fire, corruption and political chaos abounds”, The Economist, 24/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi các điều tra viên chống tham nhũng Ukraine công bố loạt băng ghi âm mới nhất về các quan chức cấp cao vào ngày 19/8, điều gây sốc nhất lại chính là mức độ trắng trợn trong những cuộc trao đổi. “Hắn nói rằng đánh bại tham nhũng là một cách tiếp cận sai lầm”, giọng của Iryna Mudra, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Volodymyr Zelensky, vang lên khi nhắc đến một người đàn ông giấu tên. “Cần phải hệ thống hóa và kiểm soát nó.” Những kế hoạch bất chính được thúc đẩy gấp gáp vì “ai đó ở cấp trên đang dậm chân thúc giục”. Các chủ ngân hàng ban đầu tỏ ra dè dặt trước ý tưởng phá luật bỗng trở thành những “đứa con cưng… bò tới như những chú mèo con” sau khi được các quan chức cấp cao nói chuyện. Tham nhũng không được xem như một scandal ngoại lệ mà như một phần của quy trình làm việc thường ngày. Những đoạn ghi âm khó có thể xuất hiện vào một thời điểm tồi tệ hơn: Nga đang leo thang chiến dịch không kích tàn khốc, trong khi ông Zelensky phải đối mặt với thách thức trực diện nhất từ trước tới nay đối với vị thế lãnh đạo của mình — đến từ một người từng là thành viên nội các. Continue reading “Ukraine đối mặt với nạn tham nhũng và hỗn loạn chính trị giữa lửa đạn”

Châu Á hậu Mỹ: Một trật tự mới do ASEAN dẫn dắt?

Nguồn: Warwick Powell (Bao Shao Shan), 美国正在被排挤出亚洲：一场由导弹、工业与供应链决定的战略退潮, Guancha, 19/08/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Trong gần 80 năm qua, đại chiến lược của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương luôn được xây dựng trên một giả định duy nhất và tưởng như rất đáng tin cậy: Mỹ có thể dựa vào một mạng lưới các căn cứ quân sự tiền tiêu, trải dài từ Nhật Bản, qua cái gọi là “chuỗi đảo thứ nhất”, cho tới Guam – vùng lãnh thổ thuộc chủ quyền của Mỹ – để triển khai sức mạnh quân sự mang tính quyết định. Tuy nhiên, giả định này giờ đây đã sụp đổ. Điều này không phải do Mỹ thiếu ý chí chính trị hay thiếu hụt ngân sách. Thứ thực sự đập tan giả định này chính là logic mang tính định lượng về năng lực sản xuất công nghiệp, công nghệ luyện kim vật liệu và mức độ tiêu hao tên lửa. Continue reading “Châu Á hậu Mỹ: Một trật tự mới do ASEAN dẫn dắt?”

Bài đăng mạng xã hội của Trump về Hàn Quốc tiềm ẩn rủi ro đối với Mỹ

Nguồn: Sheila A. Smith, “Trump’s South Korea Social Post Poses Risks for the United States”, Council on Foreign Relations, 20/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Việc gieo rắc nghi ngờ về cam kết của Mỹ đối với các liên minh tại Đông Á có thể làm đảo lộn cán cân quân sự và chiến lược trong khu vực, đồng thời gây tổn hại đến chính lợi ích của Mỹ.

Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải thông tin cho biết Mỹ sẽ cắt giảm đáng kể các cuộc tập trận chung với quân đội Hàn Quốc, viện dẫn “mối quan hệ rất tốt đẹp” giữa ông và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Ông cũng bày tỏ sự không hài lòng với phản ứng của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đối với cuộc chiến tại Iran. Đây là động thái mới nhất trong chuỗi chỉ trích của Trump đối với các đồng minh của Mỹ tại châu Á-Thái Bình Dương và những khu vực khác vì không tích cực “hỗ trợ” Washington trong cuộc xung đột này. Continue reading “Bài đăng mạng xã hội của Trump về Hàn Quốc tiềm ẩn rủi ro đối với Mỹ”

Tháp ngà, lồng sắt: Tự chủ đại học – điều kiện tiên quyết ít được nhắc đến

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Mọi cải cách được phân tích trong các chương trước của cuốn sách này, từ quỹ đầu tư mạo hiểm, ưu đãi thuế cho R&D, ưu tiên mua sắm công, phát triển thị trường vốn, đến cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với cán bộ dám chấp nhận rủi ro, đều dựa trên một giả định chung: phải tồn tại một nền tảng nghiên cứu đủ năng lực để tạo ra những kết quả xứng đáng được đầu tư, mua sắm hoặc đưa ra thị trường. Kinh nghiệm từ Sáng kiến Xuất sắc (Excellence Initiative) của Đức và mô hình đại học cấp đất (land-grant universities) của Hoa Kỳ cho thấy chất lượng nghiên cứu thường được cải thiện khi quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học, như quyền quyết định mức lương, tuyển sinh và phân bổ ngân sách mà không phải xin phê duyệt từng khoản chi từ cơ quan quản lý, được kết hợp với nguồn lực tài chính đầy đủ, các cơ chế cạnh tranh và một nền văn hóa nghiên cứu mạnh. Tuy nhiên, bản thân quyền tự chủ hiếm khi đủ để tạo nên sự xuất sắc. Continue reading “Tháp ngà, lồng sắt: Tự chủ đại học – điều kiện tiên quyết ít được nhắc đến”

Tập Cận Bình đang thử nghiệm việc dùng AI thay thế chỉ huy quân đội

Nguồn: Jaehwan Lim, “China’s Military Says AI Can’t Replace Commanders. Xi Is Testing That”, War on the Rocks, 20/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm qua, tờ báo chính thức của quân đội Trung Quốc đã lặp đi lặp lại một lời bảo đảm mà giờ đây có lẽ ngày càng khó duy trì. Mỗi khi Giải Phóng Quân Nhật Báo, cơ quan ngôn luận chính thức của Quân ủy Trung ương Trung Quốc, bàn về trí tuệ nhân tạo và quyền chỉ huy, tờ báo này lại quay về với cùng một thông điệp: máy móc có thể sàng lọc dữ liệu cảm biến, đề xuất phương án và rút ngắn thời gian từ quan sát đến hành động, nhưng quyền quyết định cuối cùng — cùng trách nhiệm đi kèm — vẫn thuộc về con người. Như một bài viết năm 2025 khẳng định, AI không thể giải quyết vấn đề phân bổ thẩm quyền và trách nhiệm chỉ huy, bởi chỉ con người mới có thể gánh chịu rủi ro và trách nhiệm của chiến tranh. Continue reading “Tập Cận Bình đang thử nghiệm việc dùng AI thay thế chỉ huy quân đội”

Chu Dung Cơ đã thay đổi lịch sử chính trị Trung Quốc như thế nào?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “How Zhu Rongji changed China’s political history,” Nikkei Asia, 20/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vị cựu thủ tướng có tư tưởng cải cách đã từ chối lời đề nghị nắm quyền lãnh đạo vào đầu những năm 1990.

Trong lịch sử, thường không có chữ “nếu,” nhưng Đảng Cộng sản Trung Quốc hẳn đã có một lịch sử khác nếu nhà cải cách kinh tế Chu Dung Cơ chấp nhận đề nghị của cựu lãnh đạo tối cao Đặng Tiểu Bình để trở thành thủ tướng vào đầu thập niên 1990, thay thế cho nhân vật bảo thủ Lý Bằng.

Đặng là nhà lãnh đạo tối cao của Trung Quốc từ năm 1978 đến 1989, nhưng sau khi nghỉ hưu, vị kiến trúc sư trưởng của chính sách “cải cách và mở cửa” dần trở nên không hài lòng với hiệu quả công việc của Lý, người phụ trách chính sách kinh tế. Vậy nên Đặng đã vạch ra một kế hoạch bí mật để thay thế Lý, nhưng kế hoạch đó lại bất ngờ thất bại. Continue reading “Chu Dung Cơ đã thay đổi lịch sử chính trị Trung Quốc như thế nào?”

Cội nguồn Kitô giáo trong chủ nghĩa sùng bái dòng họ Kim tại Triều Tiên

Nguồn: Yoon Young-kwan, “The Gospel of the Great Leader”, Project Syndicate, 21/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nỗ lực mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tái tiếp cận nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã làm căng thẳng quan hệ với Hàn Quốc và củng cố nhận thức ngày càng phổ biến ở châu Á rằng Mỹ là một đồng minh khó đoán. Bằng việc cắt giảm các cuộc tập trận quân sự chung với Hàn Quốc, ông Trump đã chấp nhận nguy cơ gây thêm bất ổn trong một khu vực vốn đã nhiều biến động. Ngay cả Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng khó có thể hài lòng, bởi ông Kim gần như chắc chắn sẽ diễn giải động thái của ông Trump như sự hậu thuẫn cho những nỗ lực của Bình Nhưỡng nhằm giành thêm quyền tự chủ trước Trung Quốc. Continue reading “Cội nguồn Kitô giáo trong chủ nghĩa sùng bái dòng họ Kim tại Triều Tiên”

Các cuộc tấn công của Nga đang khiến nền kinh tế Ukraine tổn hại nghiêm trọng

Nguồn: “Russian attacks are doing severe harm to Ukraine’s economy”, The Economist, 18/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ những ngày đầu của cuộc chiến, người dân Kyiv chưa từng phải đối mặt với cảnh các kệ hàng siêu thị trống trơn. Nhưng giờ đây, tình trạng đó đã xuất hiện trở lại. Ngày 19/7, một tên lửa đạn đạo của Nga đã đánh trúng một nhà kho cung ứng hàng hóa cho chuỗi cửa hàng cao cấp Goodwine. Hai tuần sau, các cuộc tấn công nhằm vào hai trung tâm phân phối của Silpo, một chuỗi bán lẻ lớn hơn, đã khiến sáu công nhân thiệt mạng. Nova Poshta, dịch vụ bưu chính tư nhân mà phần lớn người dân Ukraine phụ thuộc, cũng liên tục bị tấn công. Dmytro Krymsky, đồng sáng lập Goodwine, ước tính rằng các cuộc không kích trong ba tuần qua đã gây thiệt hại khoảng 500 triệu USD cho các doanh nghiệp Ukraine. Đáng lo ngại hơn là chiến thuật mới của Nga nhằm săn lùng các tàu hàng dân sự sử dụng các cảng Biển Đen của Ukraine, qua đó đe dọa một phần lớn hơn rất nhiều của nền kinh tế. Continue reading “Các cuộc tấn công của Nga đang khiến nền kinh tế Ukraine tổn hại nghiêm trọng”

Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

PHẦN I — TÀI TRỢ CHO NỀN KINH TẾ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Chương 1. Đặt cược vào thất bại: Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và chính trị học của vốn rủi ro

Yozma của Israel và Temasek-EDBI của Singapore cho thấy vốn nhà nước có thể kéo theo tư nhân nếu tách khỏi né tránh rủi ro hành chính. Việt Nam thiếu vốn giai đoạn hạt giống và Series A; nút thắt nằm ở quản trị, không phải nguồn vốn.

Chương 2. Nợ cho những kẻ mơ mộng: Tín dụng chính sách và giới hạn của việc cho start-up vay vốn

Tín dụng chính sách Hàn Quốc, đối lập tài trợ và vốn cổ phần Israel, cho thấy start-up ít phù hợp với công cụ nợ. Chương này xem xét Quỹ Hỗ trợ Đầu tư theo Nghị định 182, gợi ý rằng Việt Nam chọn cho vay, trợ cấp vì an toàn chính trị hơn rủi ro vốn cổ phần. Continue reading “Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’”

Cải cách thị trường vốn và cơ chế thoái vốn mà Việt Nam còn thiếu

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Một hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm là một vòng tuần hoàn, chứ không phải một giao dịch đơn lẻ: dòng vốn phải có khả năng đi vào cũng như đi ra. Tất cả các chương trước của cuốn sách đều tập trung trả lời câu hỏi làm thế nào để đưa vốn đến các doanh nghiệp công nghệ giai đoạn đầu của Việt Nam; chương này đặt ra câu hỏi mà các chương trước mặc nhiên giả định đã có lời giải: sau khi đầu tư vào một doanh nghiệp khởi nghiệp của Việt Nam, nhà đầu tư sẽ thoái vốn và thu hồi lợi nhuận bằng cách nào, và liệu thị trường vốn Việt Nam có mang lại cho họ một con đường thoái vốn đủ tin cậy hay không? Continue reading “Cải cách thị trường vốn và cơ chế thoái vốn mà Việt Nam còn thiếu”

AI và Kỷ nguyên mới của vũ khí sinh học

Nguồn: Elizabeth Sherwood-Randall, “AI and the New Age of Bioweapons”, Foreign Affairs, 18/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Những đột phá khoa học lớn có thể tạo ra những năng lực mang tính cách mạng. Nhưng chúng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ra những hậu quả thảm khốc. Sự hội tụ giữa trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học và kỹ thuật sinh học đang mở ra những thành tựu có khả năng thay đổi cuộc sống, từ điều trị bệnh, nâng cao năng suất nông nghiệp cho đến giải quyết các thách thức về năng lượng. Tuy nhiên, chính xu hướng này cũng tạo ra những năng lực có thể bị vũ khí hóa dễ dàng hơn bao giờ hết bởi ngày càng nhiều tác nhân xấu. Nước Mỹ hiện vẫn chưa sẵn sàng để đối phó với những mối đe dọa đó. Continue reading “AI và Kỷ nguyên mới của vũ khí sinh học”