Bình luận - Nghiên cứu quốc tế

Công cuộc chống khủng bố tiếp thêm quyền lực cho “đế chế” Donald Trump

Nguồn: “How counterterrorism has empowered Donald Trump’s imperial presidency”, The Economist, 10/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Sau 25 năm, có lẽ đã đến lúc cải cách những chính sách bắt nguồn từ sự kiện 11/9.

Hai mươi lăm năm sau sự kiện 11/9, ngày càng nhiều người Mỹ không còn ký ức trực tiếp về các vụ tấn công đó. Hơn 100 triệu người, tương đương khoảng một phần ba dân số Mỹ, thậm chí còn chưa chào đời khi sự kiện xảy ra. Tuy nhiên, bộ máy chống khủng bố mà Tổng thống George W. Bush và Quốc hội xây dựng để ứng phó — từ những đạo luật vội vã trao quyền tiến hành chiến tranh, các thẩm quyền giám sát, việc nới rộng quyền hoạt động của CIA cho đến hàng loạt cơ quan hành chính mới — phần lớn vẫn tồn tại, ngay cả khi mối đe dọa từ chủ nghĩa thánh chiến bạo lực đã suy giảm đáng kể. Continue reading “Công cuộc chống khủng bố tiếp thêm quyền lực cho “đế chế” Donald Trump”

Yemen: Mặt trận thứ hai của Iran

Nguồn: April Longley Alley và Allison Minor, “Iran’s Second Front”, Foreign Affairs, 11/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tận dụng thời cơ giữa lúc cuộc chiến với Iran đang diễn ra, lực lượng Houthi đã phát động một chiến dịch quy mô lớn mới nhằm giành ưu thế quân sự áp đảo tại Yemen và các khu vực lân cận. Hôm thứ Ba, lực lượng vũ trang thân Iran này tiến hành hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo nhằm vào Ả Rập Saudi, gây hỏa hoạn tại các cơ sở lọc dầu ở miền nam nước này và khiến hơn 70 người bị thương. Đến thứ Năm, sau nhiều ngày giao tranh ác liệt dọc các chiến tuyến trọng yếu trong Yemen, Houthi đánh tan các lực lượng chính phủ được Saudi hậu thuẫn dọc bờ Biển Đỏ và chiếm cảng chiến lược Mokha. Sang thứ Sáu, chính phủ Yemen cho biết Houthi đã kiểm soát đảo Perim nằm ngay cửa ngõ eo biển Bab el Mandeb, tuyến hàng hải hẹp nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương. Việc chiếm giữ những vị trí này đánh dấu một sự thay đổi sâu sắc trong cán cân quyền lực tại Yemen, với những hệ lụy tiềm tàng cho toàn khu vực. Continue reading “Yemen: Mặt trận thứ hai của Iran”

Tại sao Mỹ không thể bóp nghẹt nền kinh tế Iran

Nguồn: Esfandyar Batmanghelidj, “Why America Can’t Strangle Iran”, Foreign Affairs, 08/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Đối với Iran và Mỹ, ngày 24/8 giống như một cuốn băng cứ tua đi tua lại. “Chúng tôi đang phát động một cuộc tấn công kinh tế dồn dập nhằm vào các mối liên kết tài chính của Iran trên toàn cầu,” Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố. “Mục tiêu của chúng tôi là cắt đứt mọi huyết mạch kinh tế đang duy trì chế độ độc tài này.” Đó cũng chính là lời hứa ông từng đưa ra hồi tháng 4, khi tuyên bố Mỹ đang “siết chặt gọng kìm tài chính đối với chế độ Iran” trong khuôn khổ chiến dịch mà Nhà Trắng gọi là Chiến dịch Cuồng nộ Kinh tế (Operation Economic Fury). Cách tiếp cận này gợi nhớ tới chiến dịch “áp lực tối đa” trong nhiệm kỳ đầu của Donald Trump, khi Ngoại trưởng Mike Pompeo tuyên bố vào tháng 5/2018 rằng Iran sẽ phải đối mặt với “những lệnh trừng phạt mạnh mẽ nhất trong lịch sử”. Xa hơn nữa, nó cũng vang vọng cam kết của Tổng thống Barack Obama năm 2012 rằng chính phủ Iran sẽ phải hứng chịu những biện pháp trừng phạt “thậm chí còn gây tê liệt hơn”. Continue reading “Tại sao Mỹ không thể bóp nghẹt nền kinh tế Iran”

50 tỷ m³ khí đốt Nga quá cảnh qua Mông Cổ: Trung Quốc có sợ bị “khóa van”?

Nguồn: Trương Thần Ý, 张宸懿：“贝加尔力量”途经蒙古，中国为何不怕蒙古“截停”？, Guancha, 08/09/2026

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Ngày 2/9, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Phương Đông, Bộ trưởng Năng lượng Nga Tsivilev cho biết Tổng thống Vladimir Putin đã đổi tên tuyến đường ống khí đốt lớn thứ hai giữa Nga và Trung Quốc, trước đây được quy hoạch với tên gọi “Sức mạnh Siberia 2” (Power of Siberia 2), thành “Sức mạnh Baikal” (Power of Baikal). Theo phương án hiện nay do phía Nga công bố, tuyến đường ống sẽ đưa khí đốt từ khu vực Yamal và Tây Siberia về phía Đông, sau đó băng qua Mông Cổ để vào Trung Quốc, với công suất thiết kế 50 tỷ m³ mỗi năm, cao hơn mức khoảng 38 tỷ m³ của tuyến khí đốt phía Đông Nga – Trung hiện nay.

Một huyết mạch năng lượng có khả năng vận chuyển hàng chục tỷ mét khối khí tự nhiên mỗi năm trong nhiều thập kỷ nhưng lại phải đi qua Mông Cổ đương nhiên đặt ra một câu hỏi: nếu quan hệ Trung Quốc – Mông Cổ trong tương lai xảy ra biến động, hoặc nếu Nga sử dụng ảnh hưởng của mình đối với nguồn cung năng lượng cho Mông Cổ để gây sức ép, liệu Ulaanbaatar có thể tận dụng vị trí quá cảnh để tạo ra một “nút thắt cổ chai” đối với Trung Quốc bằng cách hạn chế dòng khí? Continue reading “50 tỷ m³ khí đốt Nga quá cảnh qua Mông Cổ: Trung Quốc có sợ bị “khóa van”?”

Những dấu hiệu cho thấy một quốc gia đang tiến vào vũng lầy

Nguồn: Stephen M. Walt, “Top Signs You’re Heading for a Quagmire”, Foreign Policy, 10/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong một thế giới mà cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, một trong những phép thử quan trọng nhất đối với năng lực hoạch định chính sách đối ngoại là khả năng tránh những cuộc xung đột tốn kém hoặc những cam kết làm tiêu hao nguồn lực, phân tán sự chú ý và cuối cùng khiến một quốc gia suy yếu thay vì mạnh lên. Nói cách khác, đó là khả năng tránh sa vào những vũng lầy chiến lược. Các cường quốc thường hả hê khi chứng kiến đối thủ mắc kẹt trong những lớp “cát lún” chiến lược như vậy, thậm chí còn tìm cách đẩy họ vào đó, trong khi những nhà lãnh đạo khôn ngoan luôn cố tránh xa những rắc rối kiểu này. Continue reading “Những dấu hiệu cho thấy một quốc gia đang tiến vào vũng lầy”

Thượng Hải có thể đang ươm mầm người kế nhiệm Tập Cận Bình

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Shanghai may be cradling Xi Jinping’s successor,” Nikkei Asia, 10/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chu Trung Minh, 54 tuổi, người nhiều khả năng sẽ trở thành Thị trưởng Thượng Hải, được cho là đang vượt lên trước những đối thủ lớn tuổi hơn.

Một luồng gió chính trị mới đang thổi qua Trung Quốc.

Thế hệ chính trị gia sinh trong những năm 1970 đang thăng tiến nhanh chóng trong bối cảnh nhà lãnh đạo tối cao Tập Cận Bình kéo dài thời gian cầm quyền, qua đó có nguy cơ đẩy thế hệ sinh trong những năm 1960 sang bên lề.

Chu Trung Minh, 54 tuổi, hiện là gương mặt nổi bật nhất trong số các chính trị gia tương đối trẻ này. Ngày 4/9 vừa qua, ông được bổ nhiệm làm Quyền Thị trưởng Thượng Hải, một trong bốn thành phố trực thuộc trung ương của Trung Quốc cùng với Bắc Kinh, Thiên Tân và Trùng Khánh. Continue reading “Thượng Hải có thể đang ươm mầm người kế nhiệm Tập Cận Bình”

Sự trỗi dậy thầm lặng của quyền lực mềm Trung Quốc trong giới trẻ Việt Nam

Nguồn: Hoàng Thị Hà & Phạm Thị Phương Thảo, “The Quiet Rise of China’s Soft Power Among Vietnam’s Youth”, Fulcrum, 07/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giới trẻ Việt Nam ngày càng bị thu hút bởi văn hóa và các cơ hội kinh tế gắn với Trung Quốc, ngay cả khi những nhạy cảm lâu đời vẫn tồn tại.

Việt Nam thường được viện dẫn như một minh chứng cho những giới hạn của quyền lực mềm Trung Quốc ở Đông Nam Á: một thiên niên kỷ chống lại sự thống trị của Trung Quốc, một cuộc chiến tranh biên giới vẫn còn in đậm trong ký ức, những tranh chấp hàng hải chưa được giải quyết và các cuộc khảo sát giới tinh hoa liên tục cho thấy mức độ hoài nghi sâu sắc đối với Bắc Kinh. Tuy nhiên, phía sau những căng thẳng chiến lược ấy, một sự chuyển dịch âm thầm hơn đang diễn ra: giới trẻ Việt Nam ngày càng cởi mở hơn với văn hóa, ngôn ngữ, lối sống và các cơ hội kinh tế gắn với Trung Quốc. Từ những dòng người xếp hàng mua đồ chơi Labubu đến cuộc đua tìm kiếm các vị trí việc làm đòi hỏi tiếng Trung, từ nội dung Trung Quốc tràn ngập mạng xã hội đến số lượng kỷ lục sinh viên Việt Nam lựa chọn du học tại các trường đại học Trung Quốc, Trung Quốc đang ngày càng hiện diện sâu hơn trong đời sống thường nhật của giới trẻ Việt Nam. Continue reading “Sự trỗi dậy thầm lặng của quyền lực mềm Trung Quốc trong giới trẻ Việt Nam”

Thị thực khởi nghiệp và cuộc cạnh tranh nhân tài mà Việt Nam chưa có

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Tech Visa của Pháp, Thị thực Nhân tài Toàn cầu (Global Talent Visa) của Anh và Tech.Pass của Singapore đều xem chính sách nhập cư là một công cụ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chứ không chỉ là công cụ điều tiết thị trường lao động. Các chương trình này chủ động cạnh tranh để thu hút các nhà sáng lập nước ngoài, các nhà điều hành công nghệ cấp cao và nhà đầu tư, thay vì xử lý họ theo cùng cơ chế áp dụng cho lao động có kỹ năng thông thường.
  - Tuy cùng hướng tới một mục tiêu, ba mô hình được thiết kế theo những cách rất khác nhau. Pháp gắn thị thực với một hệ sinh thái khởi nghiệp hữu hình do nhà nước xây dựng; Anh trao quyền đánh giá chuyên môn cho một cơ quan xác nhận độc lập hoạt động theo cơ chế bình duyệt đồng cấp; còn Singapore từ bỏ hoàn toàn việc đánh giá mang tính chủ quan để áp dụng các ngưỡng tài chính cứng. Mỗi mô hình đều có những điểm yếu riêng, từ ma sát hành chính, cuộc khủng hoảng gần như làm tê liệt cơ quan xác nhận của Anh năm 2023, đến quy mô tiếp nhận rất nhỏ và chỉ dành cho nhóm tinh hoa của Singapore. Continue reading “Thị thực khởi nghiệp và cuộc cạnh tranh nhân tài mà Việt Nam chưa có”

Bản chất thực sự của cuộc chiến chống khủng bố là gì?

Nguồn: Joseph Stieb, “What Was the War on Terror?”, Foreign Policy, 04/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến chống khủng bố giờ đây đã chính thức khép lại. Nó kéo dài từ ngày 11/9/2001 đến khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan vào tháng 8/2021. Khi thế giới tiến tới cột mốc 25 năm sự kiện 11/9, việc xác định rõ giới hạn của cuộc xung đột này là điều hữu ích, cả về mặt lịch sử lẫn hoạch định chính sách.

Cuộc chiến chống khủng bố có ba đặc điểm cốt lõi, giúp định hình nó như một giai đoạn lịch sử riêng biệt. Thứ nhất, giới hoạch định chính sách Mỹ coi khủng bố như một hình thức chiến tranh và là một mối đe dọa chiến lược cấp cao. Thứ hai, chiến lược chống khủng bố không chỉ nhằm bảo vệ lãnh thổ Mỹ mà còn hướng tới việc cải tạo hệ thống quốc tế để xử lý tận gốc những nguyên nhân được cho là sản sinh ra chủ nghĩa khủng bố. Thứ ba, cuộc chiến chống khủng bố về bản chất là phản ứng của Mỹ trước sự trỗi dậy của phong trào thánh chiến toàn cầu. Continue reading “Bản chất thực sự của cuộc chiến chống khủng bố là gì?”

Kế hoạch chi tiêu mạnh tay của bà Takaichi Sanae gây lo ngại cho thị trường

Nguồn: “Takaichi Sanae’s big-spending plans are unnerving markets”, The Economist, 09/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Bà Takaichi đang đưa nhà nước trở lại vị trí trung tâm của nền kinh tế Nhật Bản.

Năm 1999, một nữ nghị sĩ mới bước sang nhiệm kỳ thứ hai và chưa được nhiều người biết đến đã đóng góp một bài viết đầy tham vọng cho một ấn phẩm bàn về tương lai của Nhật Bản. Takaichi Sanae hình dung rằng đến tháng 10/2010, bà sẽ đắc cử thủ tướng và thực hiện một chương trình truyền hình định kỳ vào sáng Chủ nhật để trực tiếp giao tiếp với công chúng. Dự đoán của bà Takaichi chỉ sai về thời điểm và phương tiện truyền tải: bà trở thành thủ tướng vào tháng 10/2025, và thay vì lên truyền hình, bà truyền tải thông điệp qua nền tảng X. Tuyển tập bài viết năm đó quy tụ các cựu học viên của Viện Quản trị và Chính phủ Matsushita, nơi bà Takaichi từng học hỏi từ nhà sáng lập Panasonic về cách nhìn chính trị như một nghệ thuật “quản trị quốc gia”. Continue reading “Kế hoạch chi tiêu mạnh tay của bà Takaichi Sanae gây lo ngại cho thị trường”

Liệu Israel có thể chấm dứt cuộc chiến không hồi kết?

Nguồn: Amos Harel, “Can Israel End Its Forever Wars?”, Foreign Affairs, 02/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi chuẩn bị đối mặt với cử tri Israel vào tháng tới, sau ba năm chiến tranh gần như không ngừng nghỉ, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã vạch ra một chiến lược hoàn toàn mới. Bất chấp những tổn thất khổng lồ về người và của, chưa kể sự suy giảm mạnh trong mức độ ủng hộ dành cho Israel tại Mỹ và nhiều nơi khác, ông giờ đây công khai ủng hộ việc duy trì một trạng thái chiến tranh gần như thường trực. Rút ra bài học từ cuộc thảm sát do Hamas gây ra ngày 7/10/2023, Netanyahu lập luận rằng Israel phải chủ động sử dụng vũ lực phủ đầu trước mọi mối đe dọa an ninh tiềm tàng, bất kể hậu quả. Điều đó đặt ra câu hỏi: cách tiếp cận cứng rắn này sẽ thay đổi đến mức nào nếu Gadi Eisenkot, cựu tổng tham mưu trưởng quân đội hiện đang dẫn trước Netanyahu trong các cuộc thăm dò, đánh bại ông trong cuộc bầu cử sắp tới? Continue reading “Liệu Israel có thể chấm dứt cuộc chiến không hồi kết?”

Đài Loan có thể giành chiến thắng như thế nào?

Nguồn: Holmes Liao và Dennis Blair, “How Taiwan Can Win the Strait,” Foreign Affairs, 04/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một lực lượng hải quân linh hoạt hơn có thể giúp Đài Loan ngăn chặn Trung Quốc.

Nằm cách Trung Quốc một eo biển rộng khoảng 160 km, Đài Loan dựa vào hải quân như tuyến phòng thủ đầu tiên trước nguy cơ bị xâm lược. Lực lượng này phải có khả năng ngăn chặn các tàu đổ bộ lớn của quân đội Trung Quốc vượt Eo biển Đài Loan. Từ lâu, Đài Loan vẫn lấy những tàu chiến lớn như tàu khu trục và tàu hộ vệ làm nòng cốt cho hạm đội. Chúng vừa là biểu tượng phô trương sức mạnh quốc gia, vừa là công cụ thể hiện quyết tâm trước sức ép từ đại lục. Kế hoạch đóng tàu hiện nay của Đài Loan cũng tiếp tục đi theo hướng này, với mục tiêu thay thế hạm đội tàu mặt nước già cỗi bằng những chiến hạm mới, lớn hơn và đắt tiền hơn. Continue reading “Đài Loan có thể giành chiến thắng như thế nào?”

Bước ngoặt chiến lược của Nhật Bản

Nguồn: Eliot A. Cohen, “Japan’s Strategic Turn”, The Atlantic, 06/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi tôi lần đầu đến Nhật Bản cách đây hơn 30 năm, Chiến tranh Lạnh vừa kết thúc, Trung Quốc vẫn chưa trỗi dậy, và Nhật Bản — dù không còn giữ vị thế “Nhật Bản là số một” như tiêu đề cuốn sách bán chạy năm 1979 của Ezra Vogel — vẫn là một cường quốc đáng gờm. GDP của Nhật Bản khi đó không thua kém Mỹ quá xa, lớn hơn tổng GDP của phần lớn các nước châu Á còn lại cộng lại, và gấp khoảng bảy lần Trung Quốc.

Trong chuyến thăm gần đây, tôi nhận thấy Nhật Bản đã trở thành một đất nước rất khác. Ngay từ năm 1995, những dấu hiệu đáng lo ngại đã xuất hiện: giá bất động sản sụp đổ và nền kinh tế bước vào nhiều năm trì trệ, rồi kéo dài thành nhiều thập kỷ. Tỷ suất sinh giảm xuống dưới mức thay thế, còn khoảng 1,4 con trên mỗi phụ nữ, và kể từ đó tiếp tục giảm xuống chỉ còn hơn 1,1. Nhưng những thay đổi sâu sắc nhất lại nằm ở môi trường địa chính trị xung quanh Nhật Bản. Continue reading “Bước ngoặt chiến lược của Nhật Bản”

Diện mạo chiến tranh sau xung đột Nga – Ukraine

Nguồn: Sergiy Korsunsky, “What will war look like after peace?”, Nikkei Asia, 04/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

AI, các đàn máy bay không người lái quy mô lớn và các cuộc tấn công mạng đang định hình lại chiến tranh hiện đại, và các nền dân chủ cần phải chuẩn bị ngay từ bây giờ.

Những tranh luận về việc cuộc chiến của Nga tại Ukraine sẽ kết thúc như thế nào và những hệ quả mà nó để lại cho thế giới dường như không có hồi kết. Tuy nhiên, ngày càng rõ rằng chúng ta cần đặt ra một câu hỏi khác: không chỉ hòa bình sau cuộc chiến này sẽ mang diện mạo ra sao, mà cả cuộc chiến tiếp theo sau thời kỳ hòa bình ấy sẽ như thế nào. Continue reading “Diện mạo chiến tranh sau xung đột Nga – Ukraine”

Trở về quê hương: Gắn kết kiều bào và đảo ngược chảy máu chất xám

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Công viên Khoa học Tân Trúc của Đài Loan và việc Israel tiếp nhận gần một triệu người nhập cư từ Liên Xô là hai trường hợp kinh điển về cách một quốc gia chuyển nguồn nhân tài ở nước ngoài thành tài sản công nghệ trong nước. Tuy nhiên, hai trường hợp này phản ánh hai bài toán có cấu trúc khác nhau. Đài Loan lựa chọn thu hút trở về một cộng đồng kiều dân phân tán nhưng đã thành đạt bằng cách xây dựng một “bãi đáp” chuyên biệt kết hợp với các mạng lưới nghề nghiệp phi chính thức. Trong khi đó, Israel phải tiếp nhận đột ngột một lượng lớn người nhập cư có kỹ năng nhưng chưa được phân loại, thông qua các chương trình đào tạo lại và hệ thống vườn ươm do nhà nước vận hành. Cả hai mô hình chỉ thành công khi được hỗ trợ bởi những thể chế bổ sung như năng lực R&D quân sự, các trường đại học và vốn đầu tư mạo hiểm — những yếu tố mà chương này coi là điều kiện nền tảng chứ không phải các chi tiết ngẫu nhiên. Cộng đồng người Việt ở nước ngoài có đặc điểm gần với trường hợp Đài Loan hơn nhiều so với Israel; vì vậy, điều này cần định hướng cách Hà Nội lựa chọn và vận dụng các công cụ chính sách. Continue reading “Trở về quê hương: Gắn kết kiều bào và đảo ngược chảy máu chất xám”

Chủ quyền AI, và ai đang nắm giữ nó

Tác giả: Phạm Vũ Thiều Quang

Mỹ vừa chào bán cho các đối tác khái niệm “chuỗi AI có chủ quyền”, nhưng đồng thời cảnh báo các chính phủ đừng dại dột tự tái tạo toàn bộ chuỗi công nghệ này trong biên giới của mình. Đằng sau nghịch lý ấy là một bài học lịch sử từ hơn sáu thập kỷ trước. Một nguyên tắc ra đời nhằm bảo vệ quyền tự chủ của các quốc gia yếu thế không đồng nghĩa với việc những quốc gia đó đương nhiên có đủ năng lực để tận dụng nó một cách hiệu quả.

Tháng 6/2026, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách Kinh tế Jacob Helberg lên tiếng cảnh báo các quốc gia về “bẫy chủ quyền số”. Mở đầu bài bình luận, Helberg nhận xét rằng hiếm có khái niệm nào dễ làm hài lòng các chính phủ như “chủ quyền số”. Cụm từ này mang đầy sức nặng của sự độc lập, phẩm giá tự chủ và lời hứa về quyền tự quyết vận mệnh quốc gia. Đáng chú ý, chính Helberg lại là kiến trúc sư trưởng của Pax Silica, sáng kiến do Washington dẫn dắt nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, bán dẫn và hạ tầng AI giữa những đối tác mà Mỹ coi là đáng tin cậy. Nói cách khác, Washington vừa khuyên thế giới đừng quá say mê theo đuổi một nền chủ quyền công nghệ hoàn toàn độc lập, vừa ráo riết xây dựng một khuôn khổ để định hình lại chuỗi AI cho phần còn lại của thế giới. Continue reading “Chủ quyền AI, và ai đang nắm giữ nó”

Tập Cận Bình thanh trừng ‘tai mắt’ của mình trong quân đội

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi Jinping purges his ‘spy’ in the military,” Nikkei Asia, 03/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chung Thiệu Quân đã bị thanh trừng cùng với viên tướng cấp cao Trương Hựu Hiệp.

Chiến dịch chống tham nhũng mang đậm dấu ấn của Chủ tịch Tập Cận Bình vừa có một bước ngoặt đáng chú ý: một trợ lý lâu năm từng được giao nhiệm vụ giám sát quân đội nay cũng bị thanh trừng. Chung Thiệu Quân được xem là “tai mắt” mà Tập cài vào trung tâm quyền lực của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Trước khi gia nhập quân đội, Chung vốn là một quan chức địa phương. Việc Tập đưa một nhân vật dân sự thân tín như Chung vào bộ máy quân sự phản ánh sự thiếu tin tưởng của ông đối với giới tướng lĩnh và sĩ quan chuyên nghiệp. Chung từng là một trợ lý đầy triển vọng, được Tập ưu ái suốt nhiều năm. Thế nhưng cuối cùng, chính ông cũng bị cuốn vào chiến dịch trấn áp tham nhũng trong quân đội của Tập. Continue reading “Tập Cận Bình thanh trừng ‘tai mắt’ của mình trong quân đội”

Nvidia đang thúc đẩy cơn sốt AI ra sao?

Nguồn: “Nvidia is driving the AI boom. Good”, The Economist, 03/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nvidia được đặt tên vào năm 1993 dựa trên một từ Latinh mang nghĩa “đố kỵ”. Quả thực, gã khổng lồ công nghệ Mỹ này đang khiến không ít người phải ghen tị. Nhu cầu toàn cầu khổng lồ đối với các bộ xử lý đồ họa (GPU) của hãng — những con chip cung cấp sức mạnh tính toán cho trí tuệ nhân tạo — đã đưa Nvidia trở thành công ty có giá trị nhất thế giới, với vốn hóa thị trường 5,4 nghìn tỷ USD. Sang năm tới, hãng thậm chí có thể trở thành doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhất thế giới, với lợi nhuận ròng lên tới 370 tỷ USD. Đến năm 2029, doanh thu của Nvidia có thể chạm mốc 1 nghìn tỷ USD. Continue reading “Nvidia đang thúc đẩy cơn sốt AI ra sao?”

Thế giới thực sự nhìn nhận Trung Quốc như thế nào?

Nguồn: Adam Y. Liu, “How Does the World Really View China?,” Foreign Affairs, 02/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vấn đề nằm ở chỗ người ta có thể đang đánh giá quá cao quyền lực mềm của Bắc Kinh.

Tháng 7 vừa qua, Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố một phát hiện đáng chú ý: lần đầu tiên trong gần hai thập kỷ tiến hành khảo sát toàn cầu, Trung Quốc hiện được nhìn nhận thiện cảm hơn Mỹ. Xu hướng này không xuất hiện ở mọi nơi, nhưng tại 25 trong số 36 quốc gia được khảo sát trong năm nay — bao gồm cả một số đồng minh thân cận của Mỹ — tỷ lệ người có đánh giá tích cực về Trung Quốc đã vượt tỷ lệ dành cho Mỹ. Một số nhà phân tích coi đây là bằng chứng cho thấy thời kỳ hoàng kim của quyền lực mềm Mỹ đã kết thúc, trong khi Trung Quốc đang trỗi dậy. Theo cách diễn giải này, các chính sách của chính quyền Trump về thuế quan, viện trợ và quan hệ với đồng minh đã làm xói mòn vị thế của Mỹ, tạo cơ hội để công chúng trên thế giới chuyển sang ủng hộ Trung Quốc. Continue reading “Thế giới thực sự nhìn nhận Trung Quốc như thế nào?”

Vai trò gia tăng của Trung Quốc đối với khả năng chống chịu nợ của Đông Nam Á

Nguồn: Ji Xianbai, “China’s growing role in Southeast Asia’s debt resilience”, East Asia Forum, 01/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Đông Nam Á đang phải đối mặt với một cú sốc giá năng lượng trên toàn khu vực. Chi phí nhập khẩu nhiên liệu gia tăng, gánh nặng trợ giá lớn hơn, áp lực lạm phát và biến động tỷ giá đang thu hẹp dư địa tài khóa và khiến công tác quản lý kinh tế vĩ mô trở nên khó khăn hơn, đặc biệt tại những nền kinh tế vốn có khả năng chống chịu hạn chế trước các cú sốc do những điểm yếu sẵn có về tài khóa, cán cân đối ngoại và nợ công. Continue reading “Vai trò gia tăng của Trung Quốc đối với khả năng chống chịu nợ của Đông Nam Á”