Di sản của cố thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ

Nguồn: Minxin Pei, “The Legacy of Zhu Rongji”, Project Syndicate, 12/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi thành lập cách đây gần 77 năm, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã trải qua tám đời thủ tướng. Nhưng chỉ có hai người — Triệu Tử Dương và Chu Dung Cơ — thực sự xứng đáng được ghi nhận vì những đóng góp đối với sự trỗi dậy kinh tế của đất nước. Vào những năm 1980, ông Triệu đã chuyển hóa tầm nhìn “cải cách và mở cửa” của Đặng Tiểu Bình thành chính sách, thúc đẩy những cải cách đặt nền móng cho kỳ tích kinh tế của Trung Quốc. Sang những năm 1990, ông Chu — người vừa qua đời ở tuổi 97 — đã đạt được một loạt thành tựu nổi bật, qua đó trở thành một trong những nhà lãnh đạo cấp cao được kính trọng nhất của Trung Quốc. Continue reading “Di sản của cố thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ”

Nhà nước với vai trò khách hàng: Mua sắm công và bài toán “khách hàng đầu tiên”

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- Đối với mọi doanh nghiệp công nghệ ở giai đoạn đầu, rào cản mang tính sống còn không phải là thiếu vốn, ưu đãi thuế hay nhân lực, mà là không có khách hàng đầu tiên. Hoa Kỳ giải quyết vấn đề này phần lớn nhờ hoàn cảnh lịch sử: trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, các chương trình mua sắm quân sự và không gian đã biến Chính phủ Liên bang thành khách hàng tiêu thụ toàn bộ lượng mạch tích hợp được sản xuất trong nước vào năm 1962, qua đó giúp Fairchild Semiconductor phát triển thành doanh nghiệp đặt nền móng cho Thung lũng Silicon. Sau này, Hoa Kỳ tìm cách thể chế hóa cơ chế này thông qua Chương trình Nghiên cứu Đổi mới Doanh nghiệp Nhỏ (SBIR), theo đó một tỷ lệ bắt buộc trong ngân sách nghiên cứu và phát triển của các cơ quan liên bang được dành cho doanh nghiệp nhỏ, với quy mô hiện khoảng 4 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, việc chương trình từng bị gián đoạn gần sáu tháng trong giai đoạn 2025–2026 trước khi được Quốc hội gia hạn cho thấy ngay cả một công cụ chính sách đã vận hành ổn định và có cơ chế phân bổ rõ ràng vẫn có thể chịu tác động từ các yếu tố chính trị.[1] Continue reading “Nhà nước với vai trò khách hàng: Mua sắm công và bài toán “khách hàng đầu tiên””

Bên trong các cuộc đàm phán chính trị căng thẳng ở Venezuela

Nguồn: “Inside Venezuela’s high-stakes political negotiations”, The Economist, 13/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Sự vắng mặt của María Corina Machado không đồng nghĩa với việc các cuộc đàm phán sẽ thất bại.

“Thật thiếu tôn trọng, ghê tởm, chẳng khác nào nhổ vào mặt họ.” Đó là cách Chủ tịch Quốc hội Venezuela Jorge Rodríguez mô tả ý tưởng thảo luận về cải cách thể chế chỉ vài tuần sau khi hai trận động đất lớn làm rung chuyển đất nước.

Có lẽ ông nên hỏi những nạn nhân đang sống giữa đống đổ nát.

“Bất kỳ thay đổi nào giúp loại bỏ quyền lực của chính phủ hiện nay đều là thay đổi tích cực,” Francis Riascos nói. Ông đang cắm trại bên đống đổ nát, hy vọng tìm thấy thi thể của người anh trai. Continue reading “Bên trong các cuộc đàm phán chính trị căng thẳng ở Venezuela”

Chu Dung Cơ qua đời đánh dấu kết thúc kỷ nguyên cải cách thần tốc của Trung Quốc

Nguồn: Đặng Duật Văn, “Zhu Rongji’s Death Is the Final Knell for China’s Breakneck Reform Era,” Foreign Policy, 14/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, ưu tiên của Trung Quốc không còn là những cải cách thị trường sâu rộng như trước, mà là bảo đảm an ninh quốc gia, kiểm soát chính trị và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược.

Ngày 17/08, Trung Quốc sẽ kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cựu Tổng Bí thư Giang Trạch Dân, người qua đời năm 2022 ở tuổi 96. Trong hệ thống tuyên truyền chính thức, ông được tôn vinh là “hạt nhân” của thế hệ lãnh đạo thứ ba của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), và Bắc Kinh đã chuẩn bị nhiều hoạt động tưởng niệm quy mô lớn.

Chỉ vài ngày trước lễ kỷ niệm này, cựu Thủ tướng Chu Dung Cơ – cộng sự thân cận nhất của Giang trong lĩnh vực kinh tế – cũng qua đời ở tuổi 97. Continue reading “Chu Dung Cơ qua đời đánh dấu kết thúc kỷ nguyên cải cách thần tốc của Trung Quốc”

Thông điệp Maroc muốn gửi tới Tây Ban Nha tại Ceuta là gì?

Nguồn: Albert Guasch Rafael, “What Morocco Was Saying to Spain in Ceuta”, Foreign Policy, 11/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đã xây dựng hình ảnh là một trong số ít nguyên thủ phương Tây sẵn sàng công khai chỉ trích Mỹ và Israel. Ông công nhận Nhà nước Palestine trong bối cảnh chiến sự Gaza và từ chối cho quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ Rota và Morón để tiến hành chiến dịch chống Iran. Tuy nhiên, dù luôn tỏ ra cứng rắn với những chính phủ có quan điểm trái với thế giới quan của mình, khi đối diện với Maroc – quốc gia có quan hệ vừa nhạy cảm vừa nhiều bất đồng với Tây Ban Nha – ông Sánchez lại tỏ ra mềm mỏng hơn nhiều so với hình ảnh mà ông gây dựng.

Không nơi nào điều đó thể hiện rõ hơn cách ông xử lý cuộc khủng hoảng mới đây tại Ceuta. Continue reading “Thông điệp Maroc muốn gửi tới Tây Ban Nha tại Ceuta là gì?”

Chiến tranh Iran làm suy yếu hai đồng minh Ả Rập của Mỹ

Nguồn: “War in the Gulf has weakened two of America’s Arab allies”, The Economist, 10/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Ai Cập từng cam kết sẽ chiến đấu, còn Jordan tuyên bố sẽ giữ thái độ trung lập. Thế nhưng, đến nay cả hai nước đều không thực hiện được những lời hứa ấy.

Gần hai năm trước, Quốc vương Abdullah II của Jordan từng nói với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi rằng đất nước ông sẽ không trở thành “chiến trường cho các cuộc xung đột khu vực”. Một thập kỷ trước đó, trong chiến dịch tranh cử tổng thống Ai Cập, Abdel-Fattah al-Sisi lại đưa ra cam kết gần như trái ngược với các quốc gia Vùng Vịnh: nếu an ninh của họ bị đe dọa, Ai Cập sẽ “lập tức can thiệp”.

Thực tế hiện nay hoàn toàn khác. Jordan đang ở ngay tuyến đầu của cuộc đối đầu khu vực giữa Mỹ – đồng minh thân cận nhất của nước này – và chính quyền của ông Araghchi. Trong khi đó, Ai Cập dù chỉ đứng cách cuộc chiến một bước chân vẫn gần như án binh bất động. Khi Vùng Vịnh phải đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng nhất trong 35 năm qua, những cam kết của ông Sisi dường như chỉ dừng lại ở lời nói. Continue reading “Chiến tranh Iran làm suy yếu hai đồng minh Ả Rập của Mỹ”

Chiến lược “vũ khí hóa” lương thực của Trung Quốc

Nguồn: Caitlin Welsh và Brian Hart, “China’s Hunger Games”, Foreign Affairs, 11/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong số nhiều lĩnh vực định hình chiến lược kinh tế của Trung Quốc đối với Mỹ và các nước phương Tây khác, ít có lĩnh vực nào quan trọng bằng lương thực và nông nghiệp. Là một trong những nhà nhập khẩu nông sản lớn nhất thế giới, Trung Quốc thường xuyên sử dụng quyền tiếp cận thị trường khổng lồ của mình làm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán thương mại. Chẳng hạn, năm 2025, nước này đã đình chỉ nhập khẩu đậu nành từ Mỹ trong vài tháng — một đòn giáng mạnh vào nông dân Mỹ — nhằm đáp trả các mức thuế quan “Ngày Giải phóng” của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Là một phần trong thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh giữa ông Trump và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 5 năm nay, Trung Quốc đã đồng ý mua ít nhất 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ ông Trump, đồng thời khôi phục quyền tiếp cận thị trường cho thịt bò và thịt gia cầm nhập khẩu từ một số bang của Mỹ. Continue reading “Chiến lược “vũ khí hóa” lương thực của Trung Quốc”

Ván cược thầm lặng của Trung Quốc vào methanol đang mang lại thành quả

Nguồn: Lizzi C. Lee và Fengming Lu, “China’s Quiet Bet on Methanol Is Paying Off,” Foreign Policy, 03/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một dự án bị bỏ rơi cho thấy lý do tại sao chính sách công nghiệp phải bảo tồn các lựa chọn công nghệ.

Trung Quốc hiện là một gã khổng lồ trong lĩnh vực xe điện, với những công ty như BYD và Geely chiếm lĩnh thị trường toàn cầu. Nhưng một công nghệ ít được biết đến hơn cũng góp phần tạo nên câu chuyện giao thông sạch của nước này: các phương tiện sử dụng nhiên liệu linh hoạt chạy bằng methanol. Câu chuyện đó bắt đầu từ một mối hợp tác gần như đã bị lãng quên, do gã khổng lồ ô tô Mỹ Ford khởi xướng từ năm 1995.

Quan hệ đối tác ấy chưa bao giờ tạo ra một bước đột phá thương mại. Ford cuối cùng từ bỏ methanol, còn Trung Quốc chuyển sang những công nghệ khác. Thế nhưng, gần ba thập kỷ sau, xe chạy bằng methanol đã xuất hiện trở lại tại Trung Quốc, nơi Geely hiện vận hành một trong những đội xe thương mại sử dụng methanol lớn nhất thế giới. Continue reading “Ván cược thầm lặng của Trung Quốc vào methanol đang mang lại thành quả”

Tại sao Trung Quốc lại lo lắng về Triều Tiên?

Nguồn: Zheng Jiyong, “Why China Worries About North Korea”, Foreign Affairs, 10/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Đối với Trung Quốc, Đông Bắc Á vẫn là một điểm yếu trong nỗ lực bảo vệ các vùng biên giới sát sườn. Căng thẳng giữa Triều Tiên và Hàn Quốc đang gia tăng, làm dấy lên nguy cơ một cuộc xung đột có thể lan rộng ra ngoài Bán đảo Triều Tiên. Sự phối hợp an ninh giữa Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ cũng ngày càng chặt chẽ, gây thêm áp lực lên Trung Quốc. Trong khi đó, vị thế hạt nhân ngày càng vững chắc của Triều Tiên khiến Nhật Bản và Hàn Quốc lo ngại về an ninh của chính mình, thậm chí có thể thúc đẩy hai nước này cuối cùng tự phát triển vũ khí hạt nhân. Continue reading “Tại sao Trung Quốc lại lo lắng về Triều Tiên?”

Một thế kỷ “hợp – tan” của quan hệ Mỹ – Nga: Từ đồng minh đến đối đầu chiến lược

Nguồn: Vương Tòng Việt, 王从越：美俄关系世纪回望：相互牵引的“双子星”, aisixiang, 07/08/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Lời dẫn: Những tương tác cá nhân giữa các nhà lãnh đạo có thể tạm thời làm thay đổi bầu không khí chính sách, nhưng khó có thể lay chuyển cấu trúc sâu xa được tạo nên bởi ký ức lịch sử, thế lưỡng nan an ninh, bản sắc quốc gia và trật tự quan. Từ sát cánh chống chủ nghĩa phát xít đến đối đầu kéo dài trong Chiến tranh Lạnh; từ giai đoạn xích lại gần nhau ngắn ngủi sau khi Liên Xô tan rã đến cuộc đối đầu toàn diện sau khủng hoảng Ukraine, quan hệ Mỹ – Nga luôn dao động giữa hợp tác và cạnh tranh. Nhân dịp nước Mỹ kỷ niệm 250 năm lập quốc, bài viết nhìn lại mối duyên nợ kéo dài hàng thế kỷ giữa hai quốc gia, qua đó cố gắng lý giải gốc rễ của cuộc cạnh tranh trường kỳ giữa hai cường quốc xoay quanh sứ mệnh lịch sử, an ninh chiến lược của mỗi bên cũng như quyền định hình trật tự thế giới, đằng sau những tương tác giữa các nhà lãnh đạo và những biến động trong chính sách của họ. Continue reading “Một thế kỷ “hợp – tan” của quan hệ Mỹ – Nga: Từ đồng minh đến đối đầu chiến lược “

Đánh thuế tham vọng: Ưu đãi thuế R&D và kiến trúc tài khóa của đổi mới sáng tạo

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Về bản chất kinh tế, ưu đãi thuế và tài trợ trực tiếp đều hướng tới cùng một mục tiêu: giảm chi phí sau thuế của hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D). Tuy nhiên, hai công cụ này vận hành theo những logic hành chính gần như đối lập. Tài trợ trực tiếp được phê duyệt trước khi kinh phí được giải ngân, nên quyết định của cơ quan nhà nước luôn gắn với trách nhiệm giải trình. Ngược lại, ưu đãi thuế chỉ được doanh nghiệp yêu cầu sau khi khoản chi R&D đã phát sinh và chỉ được cơ quan thuế xem xét nếu sau này có thanh tra. Vì vậy, khả năng áp dụng rộng rãi công cụ ưu đãi thuế không phụ thuộc chủ yếu vào mức độ tham vọng của chính sách, mà vào năng lực của cơ quan thuế trong việc xác minh liệu khoản chi được kê khai có thực sự là hoạt động R&D hay chỉ là chi phí sản xuất, kinh doanh thông thường được “gắn nhãn” để hưởng ưu đãi. Continue reading “Đánh thuế tham vọng: Ưu đãi thuế R&D và kiến trúc tài khóa của đổi mới sáng tạo”

Trung Quốc đã trở thành siêu cường dầu mỏ

Nguồn: “China is now the world’s great oil power”, The Economist, 09/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến ở Iran đã gây ra cú sốc nguồn cung dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử. Thế nhưng, ngay cả khi giao tranh ở mức khốc liệt nhất, giá dầu chưa bao giờ chạm mốc 150 USD một thùng như nhiều nhà phân tích từng dự đoán khi xung đột bùng nổ. Để có được điều này, phải gửi lời cảm ơn đến một số chính phủ. Ngay sau khi bom đạn của Iran làm tê liệt giao thông qua Eo biển Hormuz, giữ chân 14 triệu thùng dầu thô mỗi ngày (thùng/ngày) bên trong Vịnh, các lãnh đạo ở Abu Dhabi và Riyadh đã điều hướng thêm 5 triệu thùng/ngày qua các đường ống tránh qua điểm nghẽn này. Các bộ trưởng ở Washington và Tokyo đã xả mức kỷ lục 2 triệu thùng/ngày từ kho dự trữ khẩn cấp, các biện pháp phân phối định lượng do nhà nước dẫn dắt ở các nước nghèo hơn đã cắt giảm được một phần nhu cầu. Continue reading “Trung Quốc đã trở thành siêu cường dầu mỏ”

Lĩnh vực xử lý rác thải điện tử của ASEAN tác động tới ngoại giao tài nguyên Mỹ – Nhật

Nguồn: Christian Cerne, “ASEAN’s e-waste economy reshapes US–Japan resource diplomacy”, East Asia Forum, 07/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Tại chợ Nhật Tảo, khu chợ tái chế thiết bị điện tử phi chính thức lớn nhất TP.HCM, người lao động đã thu gom, tháo dỡ và tận dụng máy tính cũ suốt hơn hai thập kỷ qua. Trong bối cảnh các chính phủ và doanh nghiệp tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang tìm cách biến rác thải điện tử thành một kênh mới cho ngoại giao tài nguyên, những hệ thống mà họ đang xây dựng sẽ phụ thuộc rất lớn vào các mạng lưới tái chế trên khắp ASEAN, trong đó có những khu chợ như Nhật Tảo.

Trước khi các thiết bị điện tử bị loại bỏ có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho những linh kiện mới, chúng phải trải qua một chuỗi xử lý gồm thu gom, phân loại, tháo dỡ, tách các thành phần có giá trị khỏi rác thải, rồi đưa những vật liệu thu hồi được vào một hệ thống đủ đáng tin cậy để phục vụ giao dịch thương mại. Đồng, vàng, kim loại đất hiếm và vật liệu dùng cho pin đều có thể được tái chế để sản xuất linh kiện mới. Continue reading “Lĩnh vực xử lý rác thải điện tử của ASEAN tác động tới ngoại giao tài nguyên Mỹ – Nhật”

Nước Nga sẽ ra sao khi không còn Putin?

Nguồn: Julian G. Waller, “After Putin”, Foreign Affairs, 07/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Có một bóng ma đang bao trùm nước Nga — bóng ma của quá trình chuyển giao quyền lực. Tổng thống Vladimir Putin, năm nay 73 tuổi, đã xây dựng một chế độ cá nhân trị vững chắc nhưng lại không có kế hoạch thực sự cho giai đoạn kế tiếp. Ông rồi sẽ rời nhiệm sở, dù vì qua đời, bệnh tật hay — trái với mọi xu hướng quan sát được cho đến nay — tự nguyện từ bỏ quyền lực. Nhưng điều gì xảy ra sau đó vẫn hoàn toàn là một ẩn số.

Đó có thể là một cuộc chuyển giao quyền lực vội vã, một cuộc tranh giành hỗn loạn giữa các tầng lớp tinh hoa từ lâu bị gạt khỏi những vị trí chính trị cao nhất, hoặc sự suy tàn tiếp diễn dưới một chế độ lão trị hiện vẫn đang điều hành đất nước cùng nhà lãnh đạo chuyên chế của Nga. Continue reading “Nước Nga sẽ ra sao khi không còn Putin?”

Tại sao Mỹ cứ liên tục đánh đâu thua đó?

Nguồn: Stephen M. Walt, “Why the United States Keeps Losing Wars”, Foreign Policy, 05/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nếu bạn là người Mỹ, có lẽ bạn đã phát ngán với chuỗi thất bại quân sự nối tiếp nhau. Tôi cũng vậy. Và rất có thể bạn sẽ tự hỏi: “Tại sao chuyện này cứ lặp đi lặp lại?”

Đó là một nghịch lý vừa kỳ lạ vừa đáng thất vọng. Suốt nhiều thập kỷ, Mỹ vẫn là quốc gia hùng mạnh nhất thế giới, sở hữu một quân đội có ngân sách và năng lực thực tế gần như không đối thủ. Thế nhưng, lịch sử chiến tranh gần đây của nước này lại chủ yếu được đánh dấu bằng những thất bại. Trong số đó có cả cuộc chiến hiện nay với Iran, vốn chưa đạt được bất kỳ mục tiêu nào mà chính quyền Trump đề ra và thậm chí có nguy cơ kết thúc bằng việc Iran giành được một vị thế chiến lược mạnh hơn đáng kể. Continue reading “Tại sao Mỹ cứ liên tục đánh đâu thua đó? “

Tại sao Nga vẫn tiếp tục chiến đấu dù suy yếu?

Nguồn: Alexander Gabuev, Alexandra Prokopenko và Tatiana Stanovaya, “Why a Weaker Russia Keeps Fighting,” Foreign Affairs, 31/07/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đó là bởi Putin thấy không có nhiều lý do để đàm phán.

Cuối tháng 6 vừa qua, Tổng thống Nga Vladimir Putin trả lời một cuộc phỏng vấn, trong đó ông một lần nữa tuyên bố Nga sẽ giành chiến thắng trong cuộc chiến chống Ukraine. Ông khẳng định quân đội Nga đang tiến lên dọc chiến tuyến dài hơn 1.200 km và chiếm thêm lãnh thổ Ukraine mỗi ngày. Ngược lại, Kyiv đang lúng túng.

Putin thừa nhận các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào những nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng quan trọng nằm sâu phía sau chiến tuyến đang “gây ra một số rắc rối”. Nhưng theo ông, người Nga sẽ thích nghi và vượt qua. “Những cuộc tấn công khủng bố này hoàn toàn không có bất kỳ tác động nào đến tình hình,” ông nói. Continue reading “Tại sao Nga vẫn tiếp tục chiến đấu dù suy yếu?”

Hình thức chiến tranh với Đài Loan mà Trung Quốc có thể chọn

Nguồn: Eugene Gholz và Kerby Davis, “The War China Might Choose”, Foreign Affairs, 04/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Các nhà phân tích thường chia những lựa chọn quân sự của Trung Quốc nhằm vào Đài Loan thành ba nhóm: một cuộc xâm lược nhằm giành quyền kiểm soát trực tiếp hòn đảo; một “cuộc tấn công hỏa lực hỗn hợp” nhằm vào các thành phố và thể chế chính trị của Đài Loan để khủng bố dân thường, buộc họ phải đầu hàng; và một cuộc phong tỏa hàng hải nhằm bóp nghẹt Đài Loan đến mức phải khuất phục.

Cả ba phương án đều là những canh bạc phức tạp và tốn kém đối với Trung Quốc. Chúng sẽ tiêu hao lượng lớn khí tài quân sự, đồng thời gây thương vong và thiệt hại tài sản vô cùng lớn. Một cuộc phong tỏa còn làm gia tăng nguy cơ Trung Quốc phải trực tiếp tấn công các bên thứ ba, cụ thể là tàu hàng của những quốc gia khác, khiến Bắc Kinh có nhiều khả năng đối đầu với các cường quốc bên ngoài, trong đó có Mỹ. Continue reading “Hình thức chiến tranh với Đài Loan mà Trung Quốc có thể chọn”

Chính sách ngoại giao của Trump đang đẩy Thái Lan về phía Trung Quốc

Nguồn: Toru Takahashi, “Trump’s diplomacy is nudging Thailand toward China”, Nikkei Asia, 02/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Phản ứng của Bangkok trước xung đột với Campuchia phản ánh một sự chuyển dịch rộng lớn hơn đang diễn ra trên khắp Đông Nam Á.

Diễn đàn Khu vực ASEAN, với sự tham gia của 27 quốc gia và vùng lãnh thổ, đã khép lại một tuần hội nghị ngoại trưởng thường niên do ASEAN chủ trì vào tháng 7. Đây là diễn đàn đối thoại đa phương lâu đời và có quy mô lớn nhất tại châu Á.

Tại hội nghị năm nay, được tổ chức ở Philippines từ ngày 20 đến 24/07, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã rời đi sớm để tham dự Hội nghị Ngoại trưởng Tổ chức Hợp tác Thượng Hải. Các cuộc tiếp xúc trực tiếp giữa Mỹ và Trung Quốc diễn ra trầm lắng hơn những năm trước, song cả Vương Nghị lẫn Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đều nỗ lực trấn an các nước Đông Nam Á rằng họ vẫn là những đối tác đáng tin cậy của ASEAN. Continue reading “Chính sách ngoại giao của Trump đang đẩy Thái Lan về phía Trung Quốc”

Cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với các quyết định đầu tư khoa học và công nghệ rủi ro cao

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công”

Tóm tắt

- - Một quy định pháp luật cho phép thất bại không đồng nghĩa với việc cán bộ thực thi thực sự cảm thấy mình được phép thất bại. Trên phương diện pháp lý, Việt Nam đã phần nào giải quyết vấn đề này. Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị khẳng định chủ trương chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm và độ trễ trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong khi Nghị quyết số 193/2025/QH15 của Quốc hội miễn trách nhiệm dân sự cho các nhà nghiên cứu và cán bộ thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước nếu thất bại do nguyên nhân khách quan và đã thực hiện đúng quy trình. Tuy nhiên, đến giữa năm 2026, tỷ lệ giải ngân của ngân sách khoảng 103,4 nghìn tỷ đồng dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mới chỉ đạt 14,78%. Theo chính Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, nguyên nhân chủ yếu không nằm ở sự thiếu hụt quy định pháp luật mà ở tâm lý e ngại, không dám ký quyết định của nhiều cán bộ. Continue reading “Cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với các quyết định đầu tư khoa học và công nghệ rủi ro cao”

Tại sao AI lại là một rủi ro đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc

Nguồn: “Why AI is a risk to Communist China”, The Economist, 06/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cũng giống như các mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến thường được đem ra so sánh với nhau, bản thân AI sẽ trở thành thước đo để đánh giá hai hệ thống chính trị đối địch của Mỹ và Trung Quốc. Công nghệ này sẽ kiểm chứng bên nào giỏi hơn trong việc tạo ra các công cụ AI và phổ biến chúng vào nền kinh tế. Kết quả ấy, đến lượt mình, sẽ phụ thuộc một phần vào những quan niệm rất khác nhau của hai nước về cách quản lý xã hội.

Ngay cả trong một lĩnh vực thay đổi nhanh chóng như AI, kết quả của cuộc đua này có thể vẫn chưa ngã ngũ trong vài năm tới. Tuy nhiên, theo những gì chúng tôi ghi nhận từ bên trong Trung Quốc, nước này đang nhanh chóng ứng dụng AI, trong khi chính phủ cũng chuẩn bị cho những biến động kinh tế và xã hội sâu sắc mà công nghệ này báo trước. Với tư cách một nhà nước chuyên chế, Trung Quốc có một số lợi thế trong việc khai thác công nghệ hứa hẹn nhất của thế kỷ XXI. Đồng thời, nước này cũng phải đối mặt với không ít vấn đề. Continue reading “Tại sao AI lại là một rủi ro đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc”