Category: Bình luận

Chủ nghĩa xã hội dân chủ trên đà thách thức hệ thống lưỡng đảng tại Mỹ

Nguồn: Megan Romer, DSA全国联合主席梅根·罗默：民主党若不明白“站哪边”的问题，我们民主社会主义者就该站出来, Guancha, 05/11/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 của Mỹ đã khép lại với chiến thắng lớn thuộc về Đảng Dân chủ, giúp họ giành lại quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện. Ngay tại các bang vốn là thế lực truyền thống của Đảng Cộng hòa như Texas, Kansas và South Carolina, Đảng Dân chủ cũng đạt được những bước đột phá quan trọng.

Chi phí sinh hoạt đắt đỏ, sự bất mãn đối với chính quyền Donald Trump và những tranh cãi xoay quanh các cuộc chiến tranh ở nước ngoài của Mỹ đã trở thành những yếu tố quan trọng chi phối cuộc bầu cử lần này. Với việc Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Quốc hội, cục diện chính trị trong hai năm còn lại trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Trump cũng sẽ có những thay đổi đáng kể. Continue reading “Chủ nghĩa xã hội dân chủ trên đà thách thức hệ thống lưỡng đảng tại Mỹ”

Đảng Dân chủ sẽ sử dụng quyền lực của mình như thế nào?

Nguồn: “How the Democrats will wield their power”, The Economist, 04/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nỗ lực kiềm chế Donald Trump suốt hai năm qua, không có công cụ nào được Đảng Dân chủ sử dụng thường xuyên hơn những lá thư với lời lẽ đanh thép. Các nghị sĩ Dân chủ liên tục gửi đi những bức thư như vậy, nhưng tổng thống và các cộng sự của ông phớt lờ phần lớn trong số đó. Đó chính là tình cảnh của đảng thiểu số tại Quốc hội, vốn không có quyền triệu tập các phiên điều trần hay ban hành trát đòi cung cấp tài liệu và lời khai, chứ chưa nói đến việc thông qua luật.

Tình thế ấy sẽ thay đổi vào ngày 3/1, khi Đảng Dân chủ tiếp quản quyền lãnh đạo Quốc hội sau chiến thắng áp đảo, giành đa số ghế tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Đảng này nhiều khả năng sẽ nắm khoảng 260 ghế tại Hạ viện. Nhiệm vụ trước mắt là thực hiện hai lời hứa trọng tâm trong chiến dịch tranh cử: cải thiện đời sống của người dân Mỹ bình thường và kiềm chế tổng thống. Họ hy vọng những thành tựu chính sách thực chất sẽ mở đường cho Đảng Dân chủ trở lại Nhà Trắng vào năm 2028. Tuy nhiên, rủi ro là họ không đáp ứng được kỳ vọng hoặc hành động quá đà, qua đó tạo cơ hội để Đảng Cộng hòa phục hồi. Continue reading “Đảng Dân chủ sẽ sử dụng quyền lực của mình như thế nào?”

Một hiểu lầm nguy hiểm đang nhen nhóm quanh vấn đề Đài Loan

Nguồn: Craig Singleton, “A Dangerous Misunderstanding Is Brewing Over Taiwan,” New York Times, 02/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Quyết định của Tổng thống Donald Trump trong việc trì hoãn gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan có vẻ khá hợp lý về mặt ngoại giao.

Sau cuộc thương chiến khốc liệt vào năm ngoái, Washington và Bắc Kinh đang cố gắng duy trì một thỏa thuận đình chiến thuế quan mong manh, đồng thời đàm phán một loạt các hiệp định kinh tế rộng lớn hơn. Quyết định trì hoãn bán vũ khí cho Đài Loan sẽ tránh tạo thêm một nguồn xích mích trực tiếp cho quan hệ song phương vốn đã căng thẳng. Continue reading “Một hiểu lầm nguy hiểm đang nhen nhóm quanh vấn đề Đài Loan”

Châu Á không nên quay lại với than đá vì cú sốc khí thiên nhiên hóa lỏng

Nguồn: Tim Daiss, “Asia’s LNG shock must not spark coal’s revival”, Nikkei Asia, 30/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Khủng hoảng mang đến cơ hội đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng của khu vực.

Các dự báo cho thấy nhu cầu khí thiên nhiên hóa lỏng tại khu vực Đông Bắc Á vẫn tiếp tục sụt giảm. Đây là hệ quả của tình trạng giá cả duy trì ở mức cao nhất trong nhiều năm do ảnh hưởng của cuộc xung đột tại Trung Đông và nguồn cung bị thu hẹp. Việc đây là tín hiệu tích cực hay đáng lo ngại còn tùy thuộc vào loại nhiên liệu nào sẽ được sử dụng thay thế, đặc biệt khi giá khí thiên nhiên hóa lỏng tăng cao khiến các đơn vị sản xuất điện quay trở lại sử dụng than.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ, khi được sử dụng để sản xuất điện, khí thiên nhiên tạo ra lượng khí thải carbon chỉ bằng khoảng một nửa so với than, vốn là loại nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm nhất thế giới. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng tình trạng rò rỉ khí đang xảy ra xuyên suốt chuỗi giá trị khí thiên nhiên, từ khâu khoan và khai thác cho đến quá trình vận chuyển bằng các tàu chuyên dụng vượt hàng nghìn km trên đại dương để đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Continue reading “Châu Á không nên quay lại với than đá vì cú sốc khí thiên nhiên hóa lỏng”

Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc

Nguồn: Joel Wuthnow, “The Limits of China’s Self-Sufficiency,” Foreign Affairs, 02/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao tình trạng mất an ninh lương thực ở đại lục có thể ngăn chặn một cuộc chiến với Đài Loan?

Khi đánh giá nguy cơ xảy ra xung đột ở eo biển Đài Loan, các nhà phân tích thường tập trung vào một vài rủi ro rõ ràng mà Trung Quốc sẽ phải đối mặt – cụ thể là thất bại quân sự, suy thoái kinh tế, và việc hạn chế nhập khẩu dầu mỏ cũng như công nghệ. Tất cả những yếu tố này đều quan trọng, nhưng một điểm yếu khác nghiêm trọng không kém lại thường bị bỏ qua: sự phụ thuộc của Trung Quốc vào đậu nành nhập khẩu.

Bắc Kinh nhận thức được rủi ro này. Tại Đại hội Đảng lần thứ 20 vào năm 2022, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã xác định “đảm bảo an ninh lương thực, tài nguyên năng lượng, và các chuỗi cung ứng công nghiệp trọng yếu” là những vấn đề cốt lõi đối với an ninh quốc gia và ổn định xã hội. An ninh lương thực – được ưu tiên xếp đầu tiên một cách có chủ ý – là một vấn đề đặc biệt nhạy cảm đối với 1,4 tỷ dân của Trung Quốc: khoảng 15% dân số nước này hiện nay từng sống qua nạn đói năm 1959-1961, thảm kịch đã cướp đi sinh mạng của khoảng 30 triệu người. Continue reading “Giới hạn của mục tiêu tự cung tự cấp ở Trung Quốc”

Houthis xây dựng cỗ máy chiến tranh của mình thế nào?

Nguồn: “How the Houthis built their war machine”, The Economist, 01/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ali Al-Wazir không phải một doanh nhân bình thường. Người đàn ông Yemen 47 tuổi, được biết đến với biệt danh “Hoàng tử”, đang hoạt động kinh doanh tại Quảng Châu, miền nam Trung Quốc. Thành phố cảng sầm uất này cách Yemen khoảng 7.000 km. Tuy nhiên, khoảng cách địa lý không ngăn được Wazir tham gia vào cuộc nội chiến kéo dài tại quê nhà. Năm 2024, ông bị cáo buộc cung cấp vật liệu giúp lực lượng Houthi, nhóm nổi dậy được Iran hậu thuẫn và đang kiểm soát phần lớn lãnh thổ Yemen, chế tạo vũ khí. Bộ Tài chính Mỹ đã đưa ông vào danh sách trừng phạt. Năm ngoái, cơ quan này tiếp tục đưa thêm một số thương nhân có liên hệ với Houthi vào danh sách đen vì những hoạt động tương tự. Continue reading “Houthis xây dựng cỗ máy chiến tranh của mình thế nào?”

Iran vừa đàm phán hòa bình, vừa chuẩn bị cho chiến tranh

Nguồn: Ashkan Hashemipour, “Iran Is Talking Peace but Preparing for War”, Foreign Policy, 03/11/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tuần trước, một phái đoàn gồm các quan chức cấp cao của Ả Rập Saudi, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã đến Tehran, nơi họ gặp phái đoàn Iran do Mohsen Rezaei dẫn đầu. Rezaei, cựu tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), hiện đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC). SNSC là cơ quan ra quyết định cao nhất của đất nước, quy tụ các lãnh đạo IRGC và quân đội chính quy, cùng đại diện của Lãnh tụ Tối cao và các quan chức dân cử. Tham gia cuộc gặp cùng Rezaei còn có Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Continue reading “Iran vừa đàm phán hòa bình, vừa chuẩn bị cho chiến tranh”

AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng

Nguồn: Priya Satia, “AI Isn’t a Revolution—Yet,” Foreign Policy, 30/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giống như những gì người Anh từng làm với động cơ hơi nước, công chúng Mỹ có thể định hình cách công nghệ mới lan truyền.

Đã có lúc, vào những năm 1980, Cách mạng Công nghiệp đánh mất vị thế là một “cuộc cách mạng.” Các thước đo định lượng mới khi ấy có thể giáng cấp cuộc chuyển đổi kinh tế thế kỷ 18 của nước Anh xuống thành một “quá trình” dài hạn, kém hào quang hơn. Đơn giản là vì nó diễn ra quá chậm và trong quá ít lĩnh vực, không đủ để dùng một thuật ngữ mang hàm ý về sự lột xác hoàn toàn chỉ sau một đêm. Continue reading “AI vẫn chưa phải là một cuộc cách mạng”

Những kẻ thù từ bên trong của Triều Tiên

Nguồn: Jieun Baek, “North Korea’s Enemies Within”, Foreign Affairs, 30/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm 2015, nhà ngoại giao Triều Tiên Thae Yong Ho nhận được một nhiệm vụ bất thường. Kim Jong Chol, anh trai của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, sẽ đến London để tham dự một buổi hòa nhạc của Eric Clapton, và Thae, khi ấy đang công tác tại London, được giao nhiệm vụ chăm sóc ông. Việc trực tiếp phục vụ gia đình cầm quyền là một vinh dự đối với các quan chức Triều Tiên và gia đình họ, vì vậy Thae nghĩ rằng hai con trai mình sẽ rất ấn tượng.

Trái với mong đợi của Thae, hai người con trai lại vô cùng phẫn nộ. Họ nói với cha rằng người dân Triều Tiên bình thường có thể bị đuổi khỏi đại học, thậm chí chịu những hình phạt nghiêm trọng hơn, chỉ vì nghe nhạc phương Tây. Thế mà giờ đây, gia đình họ Kim lại chi hàng nghìn USD chỉ trong một buổi tối để thưởng thức loại hình giải trí bị cấm đối với tất cả những người Triều Tiên khác. Trong mắt các con, Thae sau này viết trong cuốn hồi ký Password to the Third Floor, ông chẳng khác nào một tù nhân bị buộc phải chăm sóc viên cai ngục. Phản ứng của các con khiến ông cảm thấy xấu hổ. Continue reading “Những kẻ thù từ bên trong của Triều Tiên”

Tập hạ bệ cựu thị trưởng từng được ví như lật đật không bao giờ ngã

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi topples old mayor often likened to a toy that won’t fall down,” Nikkei Asia, 29/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hy vọng sẽ giành thêm nhiệm kỳ Tổng Bí thư thứ tư, Tập cảnh báo các quan chức kinh tế đã nghỉ hưu phải giữ im lặng.

Trùng Khánh, siêu đô thị với hơn 30 triệu dân ở tây nam Trung Quốc – nơi nổi tiếng với những cuộc đấu tranh quyền lực khốc liệt của đất nước – vừa thu hút lại sự chú ý trên chính trường.

Cụ thể, vào ngày 13/10, nhà chức trách đã thông báo rằng cựu Thị trưởng Hoàng Kỳ Phàm đang bị điều tra vì “nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng.” Đây vốn là cách nói giảm nói tránh phổ biến cho tội tham nhũng. Continue reading “Tập hạ bệ cựu thị trưởng từng được ví như lật đật không bao giờ ngã”

Cuộc chiến Iran đã thay đổi thế giới mãi mãi

Nguồn: Kenneth M. Pollack, “The Iran War Has Changed the World Forever,” Foreign Policy, 19/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một số hậu quả lâu dài và sâu rộng chỉ mới bắt đầu lộ diện.

Nhiều hệ quả trước mắt của cuộc chiến chống Iran của liên quân Mỹ-Israel đã hiển hiện rõ ràng. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của máy bay không người lái (drone) và tên lửa như những vũ khí thống trị chiến tranh; mối nguy đối với nền kinh tế toàn cầu do các mối đe dọa tại những điểm nghẽn trọng yếu như Eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb; sự thiếu hụt trong khâu mua sắm vũ khí của Mỹ; cùng nhiều vấn đề khác, đã thu hút sự chú ý rộng rãi một cách hoàn toàn hợp lý.

Tuy nhiên, dù những diễn biến đó có quan trọng đến đâu, cuộc xung đột ở Iran vẫn sẽ mang lại những tác động sâu rộng và lâu dài hơn nhiều – chúng là những thay đổi có thể thực sự mang tính bước ngoặt đối với khu vực Trung Đông và phần còn lại của thế giới. Sau vài chục năm nữa, chúng ta có thể nhìn lại cuộc xung đột này như một sự kiện dấu mốc, định hình lại căn bản những nguyên tắc cốt lõi của địa chính trị hiện đại. Continue reading “Cuộc chiến Iran đã thay đổi thế giới mãi mãi”

Ván cược lớn của Seoul vào hoạt động vận tải biển tại Bắc Cực

Nguồn: Edward Rhys Jones, “Seoul’s bold bet on Arctic shipping”, East Asia Forum, 29/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Mặc dù có nhiều ý kiến bàn luận về Tuyến đường biển phương Bắc (NSR), đây vẫn là một lộ trình nguy hiểm và thiếu tin cậy để vận chuyển hàng hóa từ châu Á sang châu Âu. Dù tình trạng nóng lên toàn cầu đã khiến diện tích băng biển giảm nhanh chóng, các khối băng trôi vẫn có thể gây hư hại nghiêm trọng cho những con tàu có vỏ bằng thép. Ngành vận tải biển Đông Á còn một chặng đường dài phía trước mới có thể hiện thực hóa tham vọng tại Bắc Cực.

Thời tiết ở vùng cực bắc vô cùng thất thường, trong khi sự hình thành các lớp băng dày từ cuối mùa thu đến tận mùa xuân khiến khoảng thời gian có thể sử dụng tuyến đường này một cách an toàn trở nên rất ngắn. Hệ quả là các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn tại Bắc Cực đặt ra những thách thức đặc thù. Đây cũng là một phần lý do khiến phí bảo hiểm đối với các đơn vị vận tải chọn sử dụng NSR luôn ở mức rất cao. Continue reading “Ván cược lớn của Seoul vào hoạt động vận tải biển tại Bắc Cực”

Dữ liệu như một hàng hóa công: Dữ liệu mở của chính phủ và nền kinh tế API

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Vương quốc Anh và Estonia xem nhiều loại dữ liệu phi cá nhân của chính phủ — như đăng ký doanh nghiệp, dữ liệu địa không gian và thống kê — là đầu vào cho đổi mới khu vực tư nhân. Các dữ liệu này được cung cấp qua API mở, chuẩn hóa và có thể tái sử dụng, thay vì bị giữ như tài sản hành chính hoặc an ninh.
      • Sau khi mở miễn phí dữ liệu đăng ký doanh nghiệp năm 2015, Companies House của Anh ghi nhận sổ đăng ký được truy cập hơn 16 tỷ lần mỗi năm. Các đánh giá độc lập ước tính dữ liệu này tạo giá trị từ 1 đến 3 tỷ bảng Anh hằng năm cho người sử dụng; chế độ Ngân hàng Mở của Anh được ước tính đã tạo lợi ích 8,3 tỷ bảng Anh và có tiềm năng tạo thêm 43 tỷ bảng Anh. Continue reading “Dữ liệu như một hàng hóa công: Dữ liệu mở của chính phủ và nền kinh tế API”

Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và tác động đối với Đông Nam Á

Nguồn: Stephen Olson, “US Midterm Elections Serve as Bellwether for Southeast Asia”, Fulcrum, 22/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Đảng Dân chủ đang đứng trước cơ hội giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Nếu điều này xảy ra, các quốc gia Đông Nam Á phụ thuộc vào xuất khẩu sang thị trường Mỹ rộng lớn có thể nhìn thấy một tia hy vọng.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, trong đó một phần ba số ghế Thượng viện và toàn bộ số ghế Hạ viện sẽ được bầu lại, sẽ diễn ra vào ngày 3/11. Mặc dù kết quả bầu cử khó có thể tạo ra những tác động trực tiếp và đột biến đối với Đông Nam Á, đây sẽ là một chỉ dấu quan trọng, cung cấp những tín hiệu hữu ích về triển vọng của khu vực trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống Trump, đặc biệt trong lĩnh vực chính sách thương mại. Continue reading “Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và tác động đối với Đông Nam Á”

Israel dưới dấu ấn của Netanyahu

Nguồn: Dalia Dassa Kaye, “The Israel Netanyahu Made”, Foreign Affairs, 27/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã chi phối nền chính trị nước này trong suốt bốn thập kỷ qua, và ảnh hưởng của ông sẽ không chấm dứt ngay cả khi cử tri Israel bỏ phiếu loại ông khỏi vị trí lãnh đạo. Trong thời gian giữ cương vị thủ tướng lâu nhất lịch sử Israel, Netanyahu đã làm thay đổi sâu sắc những nguyên tắc định hình chính sách an ninh quốc gia. Việc ông kiên quyết bác bỏ quyền thành lập nhà nước của người Palestine đã góp phần đẩy vấn đề này ra khỏi các cuộc tranh luận chính trị chủ lưu. Đồng thời, những lời kêu gọi tiến hành chiến tranh chống Iran mà ông kiên trì đưa ra từ lâu hiện đã trở thành một định hướng chính sách được chấp nhận rộng rãi trong giới chính trị và an ninh Israel. Continue reading “Israel dưới dấu ấn của Netanyahu”

Tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc đang vượt tầm kiểm soát

Nguồn: Lizzi C. Lee và Xiao Ma, “China’s Overcapacity Has a Mind of Its Own”, Foreign Policy, 26/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Không có dấu hiệu nào cho thấy cỗ máy xuất khẩu khổng lồ của Trung Quốc đang chậm lại. Chẳng hạn, xuất khẩu ô tô của nước này đã tăng hơn mười lần kể từ năm 2020 và được dự báo sẽ đạt 10 triệu xe trong năm nay. Chỉ riêng tháng 8, Trung Quốc đã ghi nhận mức thặng dư thương mại kỷ lục 119,1 tỷ USD, đưa nước này tiến gần đến khả năng vượt mức thặng dư 1.200 tỷ USD của năm 2025. “Cú sốc Trung Quốc” giờ đây đã trở thành hiện thực thường nhật trong nhiều lĩnh vực, từ xe điện đến sản xuất điện năng.

Những cáo buộc cho rằng Trung Quốc đang xuất khẩu công suất dư thừa liên tục vang lên tại Mỹ, Liên minh châu Âu và Đông Nam Á, dù Bắc Kinh kiên quyết bác bỏ. Những lo ngại này hoàn toàn có cơ sở: rất khó cạnh tranh với sức mạnh công nghiệp của Trung Quốc, trong khi các doanh nghiệp và những bên có lợi ích liên quan tại địa phương lo lắng về đủ mọi vấn đề, từ mất việc làm đến sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp Trung Quốc. Continue reading “Tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc đang vượt tầm kiểm soát”

Liệu Mỹ có tấn công Iran sau bầu cử giữa nhiệm kỳ?

Nguồn: James M. Lindsay, “Will the United States Attack Iran After the Midterms?”, Council on Foreign Relations, 23/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Sau gần chín tháng xung đột với Iran, Tổng thống Donald Trump phải đối mặt với lựa chọn giữa leo thang căng thẳng với Tehran, tìm cách chung sống, hoặc duy trì nguyên trạng.

Liệu Mỹ có leo thang cuộc chiến với Iran sau khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ kết thúc vào ngày 3/11 hay không?

Tổng thống Donald Trump đã gợi mở về khả năng này trong vài tuần qua. Đầu tháng này, ông cho biết Mỹ sẽ giành chiến thắng trong cuộc chiến “ngay sau cuộc bầu cử” hoặc “có thể là trước cuộc bầu cử”. Khi tạp chí The Atlantic đưa tin rằng ông đang cân nhắc tấn công Iran trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ, Trump tuyên bố: “Chúng ta sẽ không tấn công Iran vào bất kỳ thời điểm nào trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra tại Mỹ vào ngày 3/11.” Continue reading “Liệu Mỹ có tấn công Iran sau bầu cử giữa nhiệm kỳ?”

Từ Brazil, Serbia đến châu Âu: Bầu cử, yếu tố Mỹ và thế giằng co tả – hữu

Nguồn: Tín Cường, Đường Tương Long, 两岸圆桌派｜从巴西到塞尔维亚：两场选举，多种焦虑，一个美国因素, Guancha, 28/10/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Tháng 10 năm 2026, các cuộc bầu cử Tổng thống Brazil và bầu cử Quốc hội Serbia liên tiếp ghi nhận những kết quả thu hút sự chú ý lớn từ dư luận. Tổng thống Brazil Lula da Silva đã lội ngược dòng thành công để tái cử dù bị dẫn trước ở vòng bầu cử đầu tiên; trong khi đó, phe chính trị do cựu Tổng thống Serbia Aleksandar Vučić lãnh đạo lại hứng chịu thất bại trong cuộc bầu cử Quốc hội. Cùng thời điểm, các cuộc biểu tình quy mô lớn bùng nổ tại Pháp và một số quốc gia châu Âu khác. Áp lực kinh tế cùng những mâu thuẫn xã hội tiếp tục tác động mạnh đến cục diện chính trị truyền thống ở châu Âu.

Vì sao Lula có thể lội ngược dòng, trong khi phe của Vučić lại thất bại? Yếu tố Mỹ đóng vai trò như thế nào trong những biến động chính trị tại hai quốc gia này? Trước những khó khăn kinh tế và sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy, liệu bản đồ chính trị châu Âu có bước vào một cuộc xáo trộn mới? Continue reading “Từ Brazil, Serbia đến châu Âu: Bầu cử, yếu tố Mỹ và thế giằng co tả – hữu”

Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?

Nguồn: Tôn Thành Hạo (Sun Chenghao), “What Does Beijing Mean By ‘Strategic Stability’?,” Foreign Policy, 20/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sau hội nghị thượng đỉnh với Trump, Trung Quốc muốn một cuộc cạnh tranh có kiểm soát.

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đến thăm Bắc Kinh vào tháng 5, ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí rằng Mỹ và Trung Quốc nên vun đắp một “quan hệ mang tính xây dựng về ổn định chiến lược.” Tại cuộc gặp ở Washington vào tháng 9, hai bên tiếp tục tái khẳng định khuôn khổ này và nêu rõ rằng nó phải dựa trên sự tôn trọng, công bằng, và có đi có lại. Các nhà lãnh đạo không tuyên bố chấm dứt cạnh tranh mà đang thừa nhận thực tế: Cạnh tranh cần có một khuôn khổ chính trị để ngăn nó trượt đà thành đối đầu.

Vậy chính xác thì ổn định chiến lược là ổn định điều gì? Continue reading “Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?”

Iran giờ đã là một “quái vật” khác xưa

Nguồn: Cole Bucy, “Tehran is a Different Beast Now”, War on the Rocks, 21/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tehran mà thế giới từng biết đến đã không còn tồn tại. Tehran ấy đã chết trong biển lửa cùng cựu Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei ngay trong ngày đầu tiên của cuộc chiến hồi tháng Hai. Con trai ông, Mojtaba Khamenei, người kế nhiệm vị trí Lãnh tụ Tối cao, dù hiện đang ở đâu và tình trạng sức khỏe ra sao, đã tận mắt chứng kiến cha, vợ và những thành viên thân thiết khác trong gia đình thiệt mạng trong chính cuộc không kích khiến ông bị thương. Nhà Trắng từng tin rằng cuộc xung đột sẽ chỉ kéo dài vài tuần, nhưng chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran đã chứng tỏ khả năng chống chịu tốt hơn những gì Mỹ và Israel dự tính. Giờ đây, hai nước phải đối mặt với những nhà lãnh đạo Iran còn sống sót, những người đã trải qua mất mát và sang chấn tương tự trong các đợt tấn công ban đầu. Washington vẫn chưa nhận thức đầy đủ những cuộc tấn công mang tính hủy diệt của mình đã làm thay đổi tư duy của Tehran như thế nào. Thay vào đó, Nhà Trắng vẫn tỏ ra khó hiểu trước những hành động bị coi là “điên rồ” của Iran, bởi nước này không còn hành xử theo những tính toán trước chiến tranh. Continue reading “Iran giờ đã là một “quái vật” khác xưa”