Featured

Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026

Download toàn văn báo cáo (PDF) tại đây: Du an Nghiencuuquocte-Annual report 2025

II. Hoạt động năm 2025

Trong năm 2025, Dự án xuất bản tổng cộng 957 bài, xấp xỉ năm 2024 (954 bài), đạt trung bình 2,62 bài/ngày. Tổng số lượt đọc của trang đạt 6,1 triệu lượt, giảm từ mức 8,3 triệu lượt trong năm 2024. Hiện chúng tôi chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây sụt giảm lượt đọc, nhưng khả năng một phần quan trọng là do tính tăng tóm tắt bằng AI trên các công cụ tìm kiếm, khiến độc giả chỉ đọc thông tin ở đó mà không click vào đường link của các bài viết gốc trên NCQT. Continue reading “Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026”

Biển Đông: Ngòi nổ xung đột khác của Trung Quốc

Nguồn: Henrietta Levin, “The Other China Flash Point”, Foreign Affairs, 24/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi hình dung về kịch bản quan hệ Mỹ-Trung có thể biến thành chiến tranh, các chuyên gia thường coi Đài Loan là điểm nóng hiển nhiên nhất. Suy cho cùng, trong những năm gần đây, Trung Quốc đã leo thang chiến dịch cưỡng ép đối với hòn đảo dân chủ này bằng cách phóng tên lửa qua không phận, dàn dựng các cuộc phong tỏa trong lúc tập trận bắn đạn thật và đe dọa trừng phạt thảm khốc các quốc gia thứ ba mở rộng quan hệ với Đài Bắc. Mặc dù Mỹ không có hiệp ước phòng thủ với Đài Loan, sự hung hăng của Bắc Kinh đối với hòn đảo này — cùng với thông tin về mong muốn của Chủ tịch Tập Cận Bình có đủ năng lực xâm chiếm Đài Loan vào năm 2027 — đã thúc đẩy cộng đồng quân sự và hoạch định chính sách của Mỹ đẩy nhanh các bước nhằm tăng cường khả năng răn đe xuyên eo biển. Continue reading “Biển Đông: Ngòi nổ xung đột khác của Trung Quốc”

30/04/1977: Người biểu tình chiếm đóng công trường Nhà máy Điện hạt nhân Seabrook

Nguồn: Over 2,000 protesters occupy the Seabrook Nuclear Power Plant construction site, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1977, hơn 2.000 người biểu tình đã chiếm đóng công trường xây dựng Nhà máy Điện hạt nhân Seabrook ở New Hampshire. 1.414 người trong số này bị bắt giữ trong một sự kiện trở thành một trong những vụ bắt giữ hàng loạt lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Những người biểu tình chống hạt nhân dựng lều và mang theo các biểu ngữ với những khẩu hiệu như “Split Wood, Not Atoms” (Chẻ củi, đừng phân hạch nguyên tử) và “Go Fishing, Not Fission” (Câu cá thôi, đừng phân hạch) khi chiếm đóng khu vực này trong gần một ngày. Cảnh sát bang được triển khai để giải tán cuộc chiếm đóng. Những người tham gia bị buộc tội xâm nhập trái phép vào công trường nhà máy và bị giam giữ tại các kho vũ khí của Vệ binh Quốc gia suốt hai tuần. Continue reading “30/04/1977: Người biểu tình chiếm đóng công trường Nhà máy Điện hạt nhân Seabrook”

Thế giới hôm nay: 30/04/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Alphabet, công ty mẹ của Google, báo cáo doanh thu 110 tỷ USD trong quý đầu tiên, tăng 22% so với cùng kỳ năm ngoái và vượt mức ước tính. Cổ phiếu của hãng đã tăng 7% giữa những kỳ vọng về sự tăng trưởng do AI thúc đẩy. Amazon, Microsoft, và Meta cũng báo cáo lợi nhuận khả quan. Nhưng cổ phiếu của Meta lại giảm 7% do các nhà đầu tư lo ngại rằng số lượng người dùng hoạt động của công ty không tăng đủ nhanh. Công ty này cũng cho biết chi phí vốn có thể lên tới 145 tỷ USD trong năm nay.

Lầu Năm Góc tiết lộ rằng cuộc chiến với Iran cho đến nay đã tiêu tốn của Mỹ 25 tỷ USD. Phát biểu tại một phiên điều trần gay gắt ở Quốc hội, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã bảo vệ khoản chi phí này, cho rằng nó hoàn toàn xứng đáng để ngăn chặn Iran có được bom hạt nhân. Ông cũng phủ nhận việc cuộc chiến đã trở thành “một vũng lầy” và chỉ trích “những lời lẽ thất bại của các nghị sĩ Đảng Dân chủ và một số thành viên Đảng Cộng hòa tại Quốc hội.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 30/04/2026”

Quan hệ các nước Bắc Mỹ chạm đáy trước thềm World Cup

Nguồn: “As the World Cup approaches, North American relations are at a nadir”, The Economist, 23/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Tổng thống Donald Trump đã phá vỡ giấc mơ về một khu vực gắn kết hơn.

Vào năm 2018, khi liên danh ba nước Canada, Mexico và Mỹ giành quyền đăng cai World Cup năm nay, khẩu hiệu của họ là “United As One”. Tuy nghe khá tham vọng, nhưng khẩu hiệu này không hoàn toàn vô lý. Bắc Mỹ là nơi sinh sống của hơn 500 triệu người, chiếm khoảng một phần ba tổng GDP toàn cầu và sở hữu những lợi thế to lớn: các chính phủ dân chủ, biên giới hòa bình và những nền kinh tế với thế mạnh khác nhau nay đã được hội nhập sâu rộng. Continue reading “Quan hệ các nước Bắc Mỹ chạm đáy trước thềm World Cup”

Nhóm Bộ Tứ đang đứng trước bờ vực sụp đổ?

Nguồn: Derek Grossman, “The Quad Is on the Brink of Extinction,” Foreign Policy, 23/04/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thật khó để tưởng tượng nhóm này có thể trụ qua thêm hai năm rưỡi nữa dưới thời Trump.

Đáng lẽ năm ngoái đến lượt Ấn Độ đăng cai hội nghị thượng đỉnh Đối thoại An ninh Bộ Tứ (Quad). Nhưng năm 2025 đã trôi qua mà không có cuộc họp nào diễn ra — và giờ đây, New Delhi đang cố cứu vãn tình hình bằng cách tổ chức cuộc họp các ngoại trưởng Bộ Tứ thay thế, có thể là nhân chuyến thăm Ấn Độ của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vào tháng 5. Bao gồm Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ, Bộ Tứ là một cơ chế phối hợp tiểu đa phương giữa các cường quốc dân chủ cùng chí hướng, với mong muốn đối trọng với Trung Quốc và hợp tác ứng phó các thách thức đa dạng. Continue reading “Nhóm Bộ Tứ đang đứng trước bờ vực sụp đổ?”

Thế giới hôm nay: 29/04/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump nói rằng Vua Charles III “còn đồng ý với tôi hơn cả chính tôi” về việc Iran không nên sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Quốc vương Anh đã không đề cập đến cuộc chiến này trong bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ vào hôm qua. Thay vào đó, ông tìm cách cứu vãn “mối quan hệ đặc biệt” đang sứt mẻ giữa hai nước, cho rằng các thách thức toàn cầu khiến mối quan hệ này trở nên “quan trọng hơn” bao giờ hết. Ông cũng kêu gọi “quyết tâm không lay chuyển” trong việc hỗ trợ sự nghiệp của Ukraine và khuyên [người Mỹ] không nên theo đuổi chủ nghĩa biệt lập.

Bộ Tư pháp Mỹ khởi tố James Comey lần thứ hai. Cáo buộc nhắm vào cựu giám đốc FBI liên quan đến một bức ảnh ông đăng tải vào năm ngoái, chụp những chiếc vỏ đạn xếp thành các con số “86 47.” Chính quyền Trump cáo buộc ông đe dọa vị tổng thống thứ 47 – “86” là tiếng lóng chỉ việc “loại bỏ” một thứ gì đó – và đã tiến hành một cuộc điều tra. Comey phủ nhận việc xúi giục bạo lực. Bản cáo trạng trước đó của ông, với các tội danh khác, đã bị bác bỏ. Continue reading “Thế giới hôm nay: 29/04/2026”

Chính sách “Bốn Không” của Việt Nam trong bối cảnh Mỹ lạm dụng vũ lực

Nguồn: Khang Vũ, “How Vietnam’s ‘Four Nos’ Can Help a Region Manage the U.S. Rogue Use of Force”, The Diplomat, 20/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến của Mỹ chống lại Iran đang dạy cho Việt Nam hai bài học quan trọng theo thời gian thực. Thứ nhất, nó cho Việt Nam thấy những giới hạn của sức mạnh quân sự Mỹ. Iran, mặc dù bị bao vây bởi các đồng minh của Mỹ và sở hữu lực lượng hải quân lẫn không quân yếu thế hơn, vẫn có khả năng phong tỏa eo biển Hormuz và trụ vững về mặt chính trị trước các đợt oanh tạc dữ dội từ phía Mỹ. Mỹ sẽ có rất ít cơ hội chiến thắng nếu cố gắng thách thức kho vũ khí tối tân hơn nhiều của Trung Quốc.

Thứ hai, nó cho Hà Nội thấy trật tự quốc tế tự do hiện nay mong manh đến nhường nào khi Mỹ quyết định phá vỡ chính các nguyên tắc về chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và tự do thương mại của mình. Việc Washington cố tình làm suy yếu nền tảng của trật tự quốc tế nhằm ép buộc các đồng minh và đối tác nhượng bộ về tiền bạc và ảnh hưởng đã làm gia tăng sự hoài nghi của Hà Nội về thành ý của Mỹ với tư cách là một đối tác thương mại và an ninh. Continue reading “Chính sách “Bốn Không” của Việt Nam trong bối cảnh Mỹ lạm dụng vũ lực”

Triều Tiên đã vươn lên dưới thời Kim Jong-un như thế nào?

Nguồn: Jung H. Pak, “How North Korea Won“, Foreign Affairs, 21/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Lễ kỷ niệm 75 năm thành lập Đảng Lao động Triều Tiên vào tháng 10 năm 2020 đã không diễn ra trong không khí lễ hội như mong muốn của nhà lãnh đạo Kim Jong Un. Bất chấp những màn pháo hoa, các phi đội máy bay quân sự bay biểu diễn và đoàn xe chở các tên lửa đạn đạo liên lục địa mới, ông Kim dường như đã gạt nước mắt khi bước tới bục phát biểu và xin lỗi đám đông: “Những nỗ lực và sự chân thành của tôi là chưa đủ để giải quyết những khó khăn trong cuộc sống của nhân dân”. Đại dịch COVID-19 là giai đoạn thử thách với hầu hết các quốc gia, nhưng dường như đặc biệt khắc nghiệt đối với Triều Tiên — đất nước vốn đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực, hệ thống y tế công cộng xuống cấp trầm trọng và nền kinh tế kiệt quệ. Bản thân ông Kim cũng rơi vào thế bị cô lập và bẽ bàng, cả ở trong nước lẫn trên trường quốc tế, sau khi thất bại trong việc giành được các nhượng bộ về dỡ bỏ trừng phạt, dù đã tham gia những cuộc thượng đỉnh cấp cao đầy hứa hẹn với các nhà lãnh đạo Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc và Nga. Đó có thể coi là thời điểm đen tối nhất trong lịch sử 78 năm của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Continue reading “Triều Tiên đã vươn lên dưới thời Kim Jong-un như thế nào?”

28/04/1988: Máy bay của Aloha Airlines hạ cánh kỳ diệu sau khi bị bung nóc

Nguồn: Aloha Airlines Flight 243 miraculously lands after losing roof, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1988, một chuyến bay tưởng chừng bình thường kéo dài 35 phút từ Hilo đến Honolulu đã biến thành nỗi kinh hoàng khi một mảng thân trên dài 5,5 m bất ngờ bị xé toạc khỏi Chuyến bay 243 của hãng Aloha Airlines. Tình trạng giảm áp đột ngột và việc mất phần nóc máy bay đã khiến tiếp viên hàng không Clarabelle “C.B.” Lansing bị cuốn phăng khỏi chiếc Boeing 737, đồng thời tạo ra những luồng gió buốt giá mạnh như bão tràn qua khoang hành khách, khiến hành khách ở năm hàng ghế đầu tiên hoàn toàn phơi mình giữa bầu trời. Continue reading “28/04/1988: Máy bay của Aloha Airlines hạ cánh kỳ diệu sau khi bị bung nóc”

Thế giới hôm nay: 28/04/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Ngoại trưởng Mỹ, Marco Rubio, bác bỏ một đề xuất mới của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh và gọi đó là điều “không thể chấp nhận được.” Đề xuất này ưu tiên việc ngừng bắn và mở cửa lại Eo biển Hormuz nhưng sẽ trì hoãn các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran. Trong khi đó, Friedrich Merz cho rằng Mỹ đang bị Iran “làm bẽ mặt.” Thủ tướng Đức ngày càng lên tiếng chỉ trích Mỹ nhiều hơn khi thiệt hại kinh tế từ cuộc chiến tiếp tục leo thang.

Thủ lĩnh của Hezbollah, Naim Qassem, loại trừ khả năng từ bỏ vũ khí trong bất kỳ thỏa thuận nào với Israel, qua đó bác bỏ một điều kiện cốt lõi của Israel nhằm chấm dứt chiến tranh và rút quân khỏi miền nam Lebanon. Bất chấp lệnh ngừng bắn, Israel cho biết họ đã tiến hành các cuộc không kích ở Thung lũng Bekaa của Lebanon, gần biên giới với Syria, vào thứ Hai. Continue reading “Thế giới hôm nay: 28/04/2026”

Cuộc đối đầu giữa Trump và Giáo hoàng

Nguồn: Adekeye Adebajo, “The Populist vs. the Pope“, Project Syndicate, 24/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Dường như lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại, Chúa và Quỷ dữ cùng hiện thân trên Trái đất qua hình hài của hai người Mỹ. Trên thực tế, cuộc khẩu chiến nảy lửa giữa Giáo hoàng Leo XIV và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm sống lại cuộc xung đột muôn thuở giữa thần quyền và thế quyền, dù dưới một hình thức mới mẻ và đôi khi có phần thô thiển.

Khó có thể tìm được hai con người khác biệt nhau hơn thế. Giáo hoàng Leo XIV — người Mỹ đầu tiên đảm nhận cương vị này — không ngừng rao giảng về hòa bình, chủ nghĩa đa phương và sự cần thiết phải thượng tôn luật pháp quốc tế; trong khi đó, Trump lại tung ra những luận điệu phân biệt chủng tộc, bài ngoại, kỳ thị phụ nữ và cổ xúy chiến tranh. Vị Giáo hoàng điềm đạm kiên trì với lòng nhân từ, sự khoan dung và công lý, hiện thân cho sức mạnh tâm linh và tinh thần hòa giải. Ngược lại, một Trump ngạo mạn, không khác gì một bạo chúa La Mã, lại nương tựa vào bạo lực, đại diện cho thứ sức mạnh quân sự thiếu vắng tính chính danh đạo đức. Continue reading “Cuộc đối đầu giữa Trump và Giáo hoàng”

Lệnh phong tỏa Hormuz phủ bóng lên chuyến thăm Trung Quốc của Trump

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “US blockade of Hormuz casts shadow over Trump’s China visit,” Nikkei Asia, 23/04/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Khi áp lực gia tăng lên điểm nghẽn của nền kinh tế Trung Quốc, Tập sẵn sàng phản công.

Chỉ còn ba tuần nữa là đến chuyến thăm Trung Quốc dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng một bầu không khí đáng lo ngại đã bắt đầu bao trùm quan hệ giữa hai nước.

Vấn đề cốt lõi là Eo biển Hormuz — tuyến đường hàng hải huyết mạch mà khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua. Tuyến đường thủy hẹp này có tầm quan trọng sống còn đối với nền kinh tế khát dầu của Trung Quốc. Continue reading “Lệnh phong tỏa Hormuz phủ bóng lên chuyến thăm Trung Quốc của Trump”

Thế giới hôm nay: 27/04/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các quan chức cho biết rằng người đàn ông bị cáo buộc thực hiện vụ xả súng tại bữa tối của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng hôm thứ Bảy sẽ bị buộc tội vào hôm nay. Cole Tomas Allen, 31 tuổi, được cho là đã viết một bản tuyên ngôn, trong đó hắn thề sẽ nhắm mục tiêu vào các quan chức chính quyền Trump, “được ưu tiên từ cấp cao nhất đến thấp nhất.” Donald Trump – tuy không được nêu tên, nhưng có khả năng là mục tiêu của cuộc tấn công thất bại này – cho biết thủ phạm là một kẻ “chống Thiên Chúa” và “khá bệnh hoạn.”

Ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, đã đến Nga, nơi ông dự kiến sẽ gặp Vladimir Putin để thảo luận về cuộc chiến ở Iran. Trump nói rằng nếu các nhà lãnh đạo Iran muốn đạt được một thỏa thuận, họ chỉ cần gọi điện. Trong một diễn biến khác, các quan chức Lebanon cho biết một cuộc không kích của Israel đã giết chết 14 người; đây là cuộc tấn công đẫm máu nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Continue reading “Thế giới hôm nay: 27/04/2026”

Phương Tây vẫn chưa hiểu đúng về Nga?

Nguồn: Inna Bondarenko và Daniel Sleat, “The West Is Still Getting Russia Wrong”, Project Syndicate, 21/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Bốn năm sau cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine, các quan sát viên phương Tây vẫn chưa thực sự hiểu rõ chiến lược của Điện Kremlin. Một số người cho rằng Nga chẳng có chiến lược nào cả — hành vi của họ hoàn toàn phi lý và do đó không thể dự đoán được. Số khác lại lập luận ngược lại: Nga đang thực thi một tầm nhìn phục thù dài hạn được hoạch định tỉ mỉ, trong đó việc chiếm lãnh thổ Ukraine chỉ là bước đi đầu tiên. Cả hai cách giải thích đều sai.

Nga không tiến hành cuộc chiến tàn khốc chống lại Ukraine và làm đảo lộn cấu trúc an ninh châu Âu chỉ vì một ý thích bất chợt; và việc Tổng thống Nga Vladimir Putin khắc họa cuộc chiến như một sự va chạm giữa các nền văn minh — một cuộc đấu tranh sinh tồn chống lại một phương Tây đang tâm hủy diệt nước Nga — không đơn thuần là một màn kịch. Nhưng những luận điệu đó cũng không phải bằng chứng cho một hệ tư tưởng đế quốc đã định hình đầy đủ, càng không phải một bản thiết kế toàn diện cho sự chuyển đổi toàn cầu. Continue reading “Phương Tây vẫn chưa hiểu đúng về Nga?”

Không còn ngoại giao cây tre? Việt Nam ngày càng thoải mái với Trung Quốc

Nguồn: Alexander L. Vuving, “Bamboo diplomacy no more? Vietnam’s growing comfort with China,” Think China, 23/04/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giữa những động thái phức tạp của quan hệ Việt Nam–Trung Quốc, việc cân bằng giữa tự chủ chiến lược và phụ thuộc kinh tế ngày càng trở nên khó khăn hơn.

Quan hệ Việt Nam–Trung Quốc đang ngày càng thắt chặt, củng cố một xu hướng đã bắt đầu từ năm 2024. Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm vừa có chuyến thăm Trung Quốc vào ngày 14/04, trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên sau khi ông trở lại giữ chức Chủ tịch nước vào ngày 07/04 — đây là lần thứ hai ông đảm nhiệm chức vụ này, nhưng mang tính lâu dài hơn. Continue reading “Không còn ngoại giao cây tre? Việt Nam ngày càng thoải mái với Trung Quốc”

26/04/1913: Án mạng tại nhà máy bút chì dẫn đến vụ tư hình Leo Frank

Nguồn: Murder in Atlanta pencil factory leads to lynching of Leo Frank, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1913, cô bé 13 tuổi Mary Phagan đã được tìm thấy trong tình trạng bị lạm dụng tình dục và bị sát hại dưới tầng hầm của nhà máy bút chì ở Atlanta, bang Georgia, nơi cô làm việc. Vụ sát hại Phagan sau đó đã dẫn đến một trong những chương đáng hổ thẹn nhất trong lịch sử về thành kiến cố chấp, bất công, và bạo lực đám đông trong lịch sử nước Mỹ: vụ tư hình Leo Frank.

Bên cạnh thi thể của Phagan là hai tờ giấy nhỏ có ý đổ tội cho Newt Lee –bảo vệ ca đêm tại nhà máy. Lee đã bị bắt, nhưng rõ ràng những tờ giấy đó chỉ là nỗ lực vụng về của Jim Conley – một kẻ gần như không biết chữ – nhằm che giấu sự dính líu của chính hắn. Conley khi đó là lao công của nhà máy, một gã đàn ông da đen và một tên bợm nhậu khét tiếng. Continue reading “26/04/1913: Án mạng tại nhà máy bút chì dẫn đến vụ tư hình Leo Frank”

Sự trở lại của quyền lực trong một thế giới ngày càng phân mảnh

Nguồn: Eko Ernada, “The Return of Power in a Fragmenting World”, E-International Relations, 17/04/2026

Biên dịch: Thuận Hoài

Trong phần lớn thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, toàn cầu hóa không chỉ được nhìn nhận như một quỹ đạo phát triển, mà còn như một con đường mang tính phổ quát — một con đường có thể tích hợp các nền kinh tế, xã hội và hệ thống chính trị vào một trật tự chung ngày càng mang tính hợp tác. Tuy nhiên, câu chuyện này chưa bao giờ là trung lập. Nó phản ánh một thời điểm lịch sử cụ thể được định hình bởi sự thống trị của phương Tây, trong đó toàn cầu hóa vừa được nhìn nhận như một quá trình kinh tế, vừa là một dự án mang tính chuẩn tắc (normative project). Nó hứa hẹn một tương lai nơi sự phụ thuộc lẫn nhau sẽ làm dịu cạnh tranh địa chính trị và kiềm chế việc thực thi quyền lực. Ngày nay, lời hứa đó dường như không còn là điều tất yếu nữa, mà trở thành một giả định lịch sử đang chịu sức ép. Thay vì làm tan rã địa chính trị, toàn cầu hóa ngày càng bị chính địa chính trị tái định hình. Dựa trên phân tích của Eswar Prasad trên tạp chí Foreign Affairs (2026), bài viết này lập luận rằng sự chuyển dịch hiện nay không đơn thuần là một sự gián đoạn của toàn cầu hóa, mà là một khoảnh khắc mang tính phơi bày — cho thấy rằng hội nhập kinh tế toàn cầu vốn luôn gắn chặt với quyền lực, thứ bậc và lợi ích chiến lược. Continue reading “Sự trở lại của quyền lực trong một thế giới ngày càng phân mảnh”

Ngoại giao hàng không thực dụng của Việt Nam thông qua Thỏa thuận COMAC

Nguồn: Hoang Thi Ha, “Piloting Pragmatism: Vietnam’s Aircraft Diplomacy through the COMAC Deal”, FULCRUM, 21/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Việc Việt Nam hướng tới sử dụng máy bay COMAC do Trung Quốc sản xuất thể hiện một thử nghiệm có tính toán hơn là một sự xoay trục chiến lược.

Trong chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Trung Quốc từ ngày 14 đến 17 tháng 4, hãng hàng không giá rẻ VietJet đã ký thỏa thuận tài chính với một công ty con của Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải để thuê vận hành 10 tàu bay COMAC C909 do Trung Quốc sản xuất. Hơn cả một giao dịch thương mại đơn thuần, thỏa thuận này cho thấy cách Hà Nội xử lý mối quan hệ đang phát triển với Bắc Kinh thông qua cách tiếp cận ngày càng thực dụng và ưu tiên lợi ích kinh tế. Continue reading “Ngoại giao hàng không thực dụng của Việt Nam thông qua Thỏa thuận COMAC”

25/04/1719: Xuất bản cuốn “Robinson Crusoe”

Nguồn: “Robinson Crusoe” is published, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1719, tiểu thuyết The Life and Strange Adventures of Robinson Crusoe (Cuộc đời và những cuộc phiêu lưu kỳ lạ của Robinson Crusoe) của Daniel Defoe đã được xuất bản. Cuốn sách kể về một thủy thủ đắm tàu sống 28 năm trên một hòn đảo hoang, được lấy cảm hứng từ trải nghiệm của các nạn nhân đắm tàu và của Alexander Selkirk – một thủy thủ người Scotland đã dành bốn năm trên một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Nam Mỹ vào đầu những năm 1700. Continue reading “25/04/1719: Xuất bản cuốn “Robinson Crusoe””

Vệ tinh Trung Quốc tiếp sức cho nỗ lực chiến tranh của Iran

Nguồn: “How Chinese satellites have boosted Iran’s war effort”, The Economist, 19/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi Chiến dịch Epic Fury bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, Trung Quốc đã tỏ ra hết sức thận trọng trong việc ủng hộ Iran. Vào ngày 2 tháng 3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc lên án các cuộc không kích của liên quân Mỹ-Israel là “vi phạm luật pháp quốc tế”. Các tàu Trung Quốc chở natri perchlorate — một thành phần có thể dùng làm nhiên liệu đẩy tên lửa — được cho là đã cập cảng Iran hồi đầu tháng. Tình báo Mỹ cũng cảnh báo rằng Trung Quốc đang chuẩn bị chuyển giao các loại tên lửa vác vai có khả năng bắn hạ trực thăng và máy bay bay thấp. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn chưa đưa ra bất kỳ hỗ trợ trực tiếp đáng kể nào về kinh tế, ngoại giao hay quân sự. Thay vào đó, họ đóng góp theo một cách gián tiếp hơn — và có lẽ còn hiệu quả hơn: từ không gian. Continue reading “Vệ tinh Trung Quốc tiếp sức cho nỗ lực chiến tranh của Iran”