Nguồn: John Steinbeck publishes ‘East of Eden’, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1952, mười hai năm sau khi giành giải Pulitzer với tiểu thuyết Chùm nho uất hận (The Grapes of Wrath), John Steinbeck đã xuất bản cuốn sử thi hoành tráng Phía đông Vườn Địa đàng (East of Eden), củng cố di sản của ông như một trong những nhà văn xuất sắc nhất nước Mỹ. Dù ban đầu giới phê bình còn nhiều ý kiến trái chiều về cuốn tiểu thuyết – một phiên bản thời hiện đại của câu chuyện sử thi trong Kinh Thánh về Cain và Abel – Phía đông Vườn Địa đàng đã nhanh chóng vươn lên dẫn đầu danh sách bán chạy nhất và được đông đảo công chúng coi là kiệt tác của Steinbeck.
Phía đông Vườn Địa đàng là một tác phẩm được viết bằng tất cả niềm đam mê, là thành quả của 11 năm “thai nghén trong tâm trí” khi tác giả trau chuốt một cuốn tiểu thuyết mà ông tin là kiệt tác để đời của mình. “Tôi nghĩ có lẽ đây là cuốn sách duy nhất tôi từng viết,” Steinbeck viết trong Nhật ký một cuốn tiểu thuyết (Journal of a Novel), nơi ông ghi lại quá trình sáng tác Phía đông Vườn Địa đàng, “đây là tác phẩm dài nhất và chắc chắn là khó nhất mà tôi từng thực hiện.” Một thập kỷ sau khi cuốn tiểu thuyết được xuất bản, Steinbeck đã vinh dự được trao giải Nobel Văn học năm 1962.
Steinbeck chia sẻ rằng ông viết Phía đông Vườn Địa đàng cho hai cậu con trai nhỏ của mình, Thom và John, như một cách để kể lại câu chuyện về gia đình nhà ngoại ông – nhà Hamilton – những người đã đến định cư ở Thung lũng Salinas của California, nơi Steinbeck sinh ra và lớn lên. Dù Phía đông Vườn Địa đàng là một tác phẩm hư cấu, Steinbeck đã tự đưa bản thân vào truyện dưới vai trò người kể chuyện ngôi thứ nhất, đồng thời hòa quyện lịch sử thật của gia đình mình với lịch sử của hai gia đình hư cấu là Hamilton và Trask.
Xuyên suốt hơn 600 trang sách, Steinbeck đã dẫn dắt người đọc làm quen với nhiều thế hệ của gia tộc Hamilton và Trask, trong lúc họ vật lộn với những cuộc đấu tranh vượt thời gian giữa thiện và ác, tình yêu và đố kỵ, trung thành và phản bội, cũng như giữa hy vọng và tuyệt vọng. Steinbeck tin rằng câu chuyện Kinh Thánh về Cain và Abel là “khởi nguồn của mọi rối loạn thần kinh ở con người,” và ông đã tái hiện nguyên mẫu của sự ganh đua giữa anh em ruột thông qua hai cặp anh em đối đầu nhau: Adam và Charles Trask, cùng với Cal và Aron Trask. (Để nhấn mạnh thêm sự tương đồng với Kinh Thánh, tên của các nhân vật anh em này đều bắt đầu bằng chữ “C” hoặc “A”.)
Dù một số nhà phê bình đã gạt bỏ Phía đông Vườn Địa đàng vì cho rằng cuốn sách quá nặng tính giáo huấn và cường điệu hóa, tiểu thuyết này ngay lập tức tạo nên một cơn sốt trong lòng độc giả. Hai tháng sau khi phát hành, Phía đông Vườn Địa đàng vươn lên vị trí quán quân trên bảng xếp hạng tiểu thuyết bán chạy nhất của New York Times. Cuốn sách – vốn chưa bao giờ ngừng xuất bản – đã thu hút thêm một thế hệ người hâm mộ mới khi được chọn vào Câu lạc bộ Sách của Oprah vào năm 2003. Ngày nay, tác phẩm này vẫn bán được khoảng 50.000 bản mỗi năm.
Phía đông Vườn Địa đàng đã được chuyển thể thành một bộ phim điện ảnh Hollywood vào năm 1955 với sự tham gia của James Dean trong vai Cal Trask ủ rũ. Bộ phim do Elia Kazan đạo diễn, đã nhận được bốn đề cử Oscar tại Lễ trao giải Viện Hàn lâm lần thứ 28, trong đó có một đề cử Nam diễn viên chính xuất sắc nhất được trao sau khi mất cho Dean – người đã qua đời trong một vụ tai nạn xe hơi thảm khốc khoảng sáu tháng sau buổi công chiếu phim. Jo Van Fleet, người đóng vai Kate – mẹ của Cal, đã mang về giải Oscar cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất.