Category: Chính trị – An ninh

Chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương chưa chết, nó chỉ đang được đàm phán lại

Nguồn: Alexandra de Hoop Scheffer, “Trans-Atlanticism Isn’t Dead—It’s Being Renegotiated,” Foreign Policy, 01/07/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Những báo cáo về sự sụp đổ của NATO đã bị phóng đại quá mức.

Cáo phó cho chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương có lẽ đã được viết quá sớm. Dù đúng là chính quyền Trump đã làm rung chuyển sâu sắc quan hệ Mỹ-châu Âu, nhưng bài tiểu luận gần đây của Nathalie Tocci trên tạp chí Foreign Policy – trong đó cho rằng chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương với tư cách là một lực lượng hoạt động và hiện hữu nay đã không còn – đã nhầm lẫn giữa một cuộc chuyển đổi cần thiết với một chẩn đoán giai đoạn cuối. Bằng chứng không chỉ ra sự kết thúc của liên minh xuyên Đại Tây Dương, mà là sự xuất hiện của một quan hệ đối tác đòi hỏi khắt khe hơn và cuối cùng là bền vững hơn, đánh dấu sự trỗi dậy vốn bị trì hoãn từ lâu của châu Âu như một thực thể trưởng thành về mặt địa chính trị. Continue reading “Chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương chưa chết, nó chỉ đang được đàm phán lại”

Châu Âu làm thế nào để thu hút sự chú ý của Putin

Nguồn: Alexander Gabuev, “How Europe Can Get Putin’s Attention”, Foreign Affairs, 07/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Châu lục này phải vượt qua thế khó mang tên nước Nga.

“Tôi tin rằng chúng ta nên đối thoại với Putin”, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb phát biểu trong một cuộc phỏng vấn đầu tháng Sáu. Đây là một thừa nhận cho thấy nhiều điều. Trong nhiều năm qua, Stubb luôn là một trong những chính trị gia châu Âu có lập trường ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất và thường giữ thái độ cứng rắn với Điện Kremlin. Nhưng giờ đây, Stubb chia sẻ với giới báo chí rằng việc phớt lờ Tổng thống Nga Vladimir Putin đang dần trở nên bất khả thi. “Đường biên giới này sẽ vẫn còn đó”, ông nói, nhắc đến ranh giới dài 1.340 km giữa Phần Lan và Nga. “Đến một thời điểm nào đó, chúng ta sẽ phải duy trì quan hệ chính trị”. Continue reading “Châu Âu làm thế nào để thu hút sự chú ý của Putin”

Châu Âu và NATO cần làm gì để sẵn sàng cho chiến tranh

Nguồn: Ursula von der Leyen & Mark Rutte,  “What Europe and NATO must do to be ready for war”, The Economist, 05/07/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Chúng tôi đều lớn lên trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, thời kỳ mà châu Âu luôn được bảo vệ, canh gác và đầu tư vào hòa bình. “Không bao giờ nữa” là khẩu hiệu của thế hệ chúng tôi. Sau hàng thế kỷ xung đột, châu Âu được định hình bởi một niềm tin vững chắc: hợp tác kinh tế là chìa khóa cho nền hòa bình lâu dài.

Khi những tượng đài của một lục địa chia rẽ sụp đổ cùng với sự tan rã của chủ nghĩa cộng sản, nỗi sợ chiến tranh dần phai mờ. Ngân sách quốc phòng dần thu hẹp, lực lượng vũ trang cũng co lại theo. Nhiều ngành công nghiệp chiến tranh từng cung cấp cho quân đội phải đóng cửa. Châu Âu dần phụ thuộc nặng nề hơn vào Mỹ, thông qua NATO, để có những năng lực cần thiết nếu an ninh bị đe dọa. Continue reading “Châu Âu và NATO cần làm gì để sẵn sàng cho chiến tranh”

Tại sao chiến tranh đang trở nên vô nghĩa?

Nguồn: Stephen M. Walt, “War Has Become Pointless”, Foreign Policy, 06/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Xung đột quân sự vẫn luôn tồn tại. Nó chỉ đã ngừng có ý nghĩa.

Nếu bạn chưa từng đọc Bàn về Chiến tranh, có lẽ bạn vẫn biết câu châm ngôn nổi tiếng của Carl von Clausewitz rằng: “Chiến tranh là sự tiếp nối của chính trị bằng những phương tiện khác”. Ý của ông là chiến tranh phải luôn có một mục tiêu chính trị rõ ràng, và mục tiêu đó phải định hướng cho việc chọn chiến lược cũng như cách thức sử dụng sức mạnh quân sự. Những thắng lợi rực rỡ trên chiến trường sẽ trở nên vô nghĩa nếu chúng không mang lại được kết quả chính trị mong muốn. Continue reading “Tại sao chiến tranh đang trở nên vô nghĩa?”

Vấn đề vai trò của Đức trong cục diện an ninh mới của châu Âu

Nguồn: Marco Buti và Francesco Nicoli, “Europe’s New German Question”, Project Syndicate, 03/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nhiều quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu (EU), trước nhất là Đức, mặc nhiên cho rằng việc tăng chi tiêu quốc phòng sẽ tự động tạo ra những năng lực cần thiết để bảo đảm an ninh cho châu Âu. Thế nhưng, nếu theo đuổi chính sách này một cách riêng lẻ, họ sẽ chỉ kéo dài tình trạng phân mảnh, lạc hậu của hệ thống quốc phòng, thứ vốn đã khiến họ phụ thuộc vào Mỹ trong hơn 70 năm qua – và thậm chí có thể tạo ra những rủi ro mới.

Trong lĩnh vực quốc phòng, châu Âu đang đối mặt với ba vấn đề cốt lõi: công nghệ lỗi thời, thiếu quy mô và quản trị kém hiệu quả. Cuộc chiến tại Ukraine làm nổi bật cả ba điểm yếu này. Khi Ukraine sử dụng những công nghệ sáng tạo và linh hoạt để chống lại kho vũ khí thông thường khổng lồ của Nga, những hạn chế từ các hệ thống cũ kỹ trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, châu Âu vẫn chưa tận dụng triệt để cơ hội mà cuộc chiến mang lại để thử nghiệm các hệ thống vũ khí mới, tăng quy mô sản xuất các loại vũ khí hiệu quả nhất, và chuyển hóa nỗ lực này thành tiến bộ trong việc củng cố các thể chế chung. Continue reading “Vấn đề vai trò của Đức trong cục diện an ninh mới của châu Âu”

Chiến lược đằng sau trận chiến giành Crimea

Nguồn: Paul Hockenos, “The Strategy Behind the Battle for Crimea”, Foreign Policy, 02/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Hàng trăm xác xe rơ-moóc, xe bồn và nhiều loại phương tiện vận tải quân sự cháy rụi nằm la liệt dọc tuyến đường tiếp tế chính của Nga nối từ lãnh thổ Nga vào Crimea và các vùng đang chiếm đóng ở miền Nam Ukraine. Dọc theo con đường, những khung xe bị lật ngược hoặc vặn xoắn nằm ngổn ngang dưới mương, minh chứng cho những chuyến hàng tiếp tế không bao giờ đến được đích. Đoạn đường dài 627km này — lộ trình trực tiếp nhất từ trung tâm hậu cần Rostov-on-Don đến vùng Biển Đen — được cả binh sĩ Ukraine lẫn Nga đặt cho biệt danh “Xa lộ Tử thần”. Continue reading “Chiến lược đằng sau trận chiến giành Crimea”

Học giả Trung Quốc: ‘Thuyết lịch sử cáo chung’ của Fukuyama chỉ có thể cáo chung!

Nguồn: Trương Duy Vi, Kim Trọng Vĩ, Hà Tiệp, 张维为《这就是中国》第337集 | 回望十五年前的那场辩论：两种知识体系的碰撞, Guancha, 28/06/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Nhiều năm trước, học giả người Mỹ Francis Fukuyama, xuất phát từ niềm tin tuyệt đối vào chế độ dân chủ phương Tây, đã đưa ra luận điểm nổi tiếng về “sự cáo chung của lịch sử”. Trong những năm gần đây, ngày càng nhiều người nhận ra sự thiếu chính xác trong quan điểm này — và xu thế lớn đằng sau đó chính là sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Trong chương trình Đây chính là Trung Quốc phát sóng trên Đài Truyền hình Đông Phương (Dragon TV) ngày 22/6, Giáo sư Trương Duy Vi — Viện trưởng Viện Nghiên cứu Trung Quốc thuộc Đại học Phúc Đán — cùng ông Kim Trọng Vĩ — Tổng Biên tập sáng lập chuyên trang Guancha — đã tiến hành một cuộc thảo luận chuyên sâu xoay quanh “thuyết lịch sử cáo chung”, đồng thời phân tích bản chất logic của hai hệ thống tri thức Đông–Tây đằng sau cuộc tranh luận này. Continue reading “Học giả Trung Quốc: ‘Thuyết lịch sử cáo chung’ của Fukuyama chỉ có thể cáo chung!”

Tam bất khả: Để xâm lược Đài Loan, Trung Quốc phải ba lần làm nên lịch sử quân sự

Nguồn: Jay McVann, “The Three Nevers: To Invade Taiwan, China Would Have to Make Military History Thrice”, War on the Rocks, 01/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc đổ bộ xâm lược Normandy ngày 6/6/1944 vẫn là chiến dịch đổ bộ lớn nhất và phức tạp nhất trong lịch sử. Chỉ riêng ngày đầu tiên, quân Đồng minh đổ bộ tám sư đoàn, gồm năm sư đoàn tấn công đổ bộ và ba sư đoàn dù, tổng quân số khoảng 160.000 người. Lực lượng đó tăng hơn gấp đôi chỉ trong vài ngày.

Normandy chưa từng có tiền lệ về quy mô, nhưng không phải về bản chất. Một cuộc xâm lược Đài Loan sẽ đặt ra vấn đề ngược lại: cái chưa từng có không nằm ở quy mô hòn đảo, mà nằm ở các thách thức tác chiến. Phân tích về khả năng Trung Quốc xâm lược Đài Loan thường nhấn mạnh tốc độ hiện đại hóa của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) và khả năng gây bất ngờ chiến lược. Continue reading “Tam bất khả: Để xâm lược Đài Loan, Trung Quốc phải ba lần làm nên lịch sử quân sự”

Trung – Nga – Iran – Triều Tiên còn nguy hiểm hơn cả phe Trục trước đây?

Nguồn:  Thomas Wright, “Worse Than an Axis”, Foreign Affairs, 01/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nếu hành động có sức nặng hơn lời nói, thì bốn đối thủ chính của Mỹ đã gửi đi một thông điệp rất rõ ràng trong vài tháng qua. Vào tháng 6, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã thực hiện chuyến công du quốc tế đầu tiên trong năm 2026 đến Triều Tiên, nơi ông và nhà lãnh đạo Kim Jong Un đồng ý mở rộng hợp tác mà không hề đả động đến vấn đề phi hạt nhân hóa. Chuyến đi của ông Tập diễn ra chỉ vài tuần sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin thực hiện chuyến thăm chính thức thứ 25 tới Trung Quốc, nơi hai bên ký kết 20 thỏa thuận trải dài trên các lĩnh vực thương mại, công nghệ và hợp tác kinh tế. Trong khi đó, các bản tin xuất hiện chi tiết về việc Bắc Kinh và Moscow đã hỗ trợ gián tiếp cho Iran trong cuộc chiến với Israel và Mỹ — bao gồm cung cấp hình ảnh vệ tinh về lực lượng Mỹ trong khu vực, nhiên liệu tên lửa và drone tiên tiến. Bốn quốc gia này — Trung Quốc, Iran, Triều Tiên và Nga — không có một liên minh chính thức nhưng đang ngày càng liên kết và hỗ trợ lẫn nhau theo những cách làm thay đổi cán cân quyền lực về mặt thực chất, đồng thời thách thức Mỹ và các đồng minh. Continue reading “Trung – Nga – Iran – Triều Tiên còn nguy hiểm hơn cả phe Trục trước đây?”

Liệu NATO có thể xoay xở để có một hội nghị thượng đỉnh bình yên?

Nguồn:  Dimitar Bechev, “Can NATO Pull Off a Dull Summit?”, Foreign Policy, 29/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn tận hưởng danh tiếng là một kẻ phá rối. Châu Âu thường là đối tượng hứng chịu những cú sốc đó. Từ việc thân thiết với Tổng thống Nga Vladimir Putin, kêu gọi mua lại Greenland, áp đặt thuế quan tùy tiện lên Liên minh châu Âu, kết liên minh với các đảng phái và chính trị gia cực hữu, cho đến đe dọa trừng phạt các đồng minh NATO vì không ủng hộ Mỹ trong vấn đề Iran — chẳng thiếu những kịch tính trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương kể từ khi ông nhậm chức vào tháng 1 vừa qua.

Tuy nhiên, khi hội nghị thượng đỉnh thường niên của NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, vào ngày 7-8/7 đang đến gần, ngày càng rõ ràng rằng một trạng thái cân bằng đã xuất hiện. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã học được cách ứng phó với Trump. Những nỗ lực thiếu tính toán của Trump nhằm định hình lại trật tự lục địa chỉ đem lại kết quả một phần. Kết quả là liên minh xuyên Đại Tây Dương đã thoái hóa thành một quan hệ đối tác vụ lợi, nhưng dù sao đó vẫn là một quan hệ đối tác. Continue reading “Liệu NATO có thể xoay xở để có một hội nghị thượng đỉnh bình yên?”

Hậu quả của việc Mỹ bỏ chế độ nghĩa vụ quân sự

Nguồn:  Julian E. Zelizer, “The Cost of America Abandoning the Military Draft”, Foreign Policy, 29/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Việc các tổng thống Mỹ sử dụng vũ lực quân sự ở nước ngoài đã trở nên quá dễ dàng. Kể từ năm 1973, Tổng tư lệnh quân đội có thể triển khai quân ra nước ngoài mà không cần huy động thanh niên thông qua lệnh gọi nhập ngũ. Các đời tổng thống đã dựa vào công nghệ quân sự, sức mạnh không quân và binh sĩ chuyên nghiệp để triển khai sức mạnh, trong khi phần lớn cử tri vẫn đứng ngoài những hệ lụy từ các quyết định này — bao gồm cả nỗi lo rằng chúng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người thân của họ. Continue reading “Hậu quả của việc Mỹ bỏ chế độ nghĩa vụ quân sự”

Chiến tranh Ukraine định hình lại hoạt động buôn bán vũ khí của Đông Nam Á

Nguồn: Yuhang Ding và Sailin Li, “How the Russia-Ukraine War Rewired Southeast Asia’s Arms Trade,” The Diplomat, 25/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cuộc chiến đã làm được điều mà nhiều năm áp lực từ phương Tây không thể, đó là loại bỏ Nga khỏi vị trí một nhà cung cấp vũ khí khả dĩ cho Đông Nam Á.

Trong hai thập kỷ, các chính phủ Đông Nam Á đã đặc biệt chú trọng đến việc đa dạng hóa danh mục vũ khí của họ. Các máy bay chiến đấu của Mỹ được cân bằng với các tàu ngầm của Nga, các tàu khu trục của Pháp với các máy bay huấn luyện của Hàn Quốc, các radar của Israel với các tàu tuần tra của Trung Quốc. Bằng cách đa dạng hóa việc mua sắm quốc phòng từ các cường quốc, các quốc gia ASEAN có thể hiện đại hóa mà không phải trung thành với bất kỳ ai, bảo vệ sự tự chủ chiến lược vốn từ lâu đã xác định lập trường của khối này trong cuộc cạnh tranh giữa các siêu cường. Continue reading “Chiến tranh Ukraine định hình lại hoạt động buôn bán vũ khí của Đông Nam Á”

MOU có phải là điều ước quốc tế? Và tại sao chúng ta phải quan tâm?

Nguồn:  Duncan B. Hollis, “Is the MOU a Treaty or Not? And Why Should We Care?”, Foreign Policy, 23/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giới quan sát đang tranh luận sôi nổi về các hệ quả từ thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, hay còn gọi là Bản ghi nhớ (MOU) Islamabad. Bên cạnh tầm quan trọng về chính trị, quân sự và kinh tế, một câu hỏi pháp lý cốt lõi đang đặt ra là: Đây có phải là một thỏa thuận quốc tế có tính ràng buộc — nói cách khác là một điều ước quốc tế được điều chỉnh bởi luật pháp quốc tế — hay chỉ là một văn bản chính trị thể hiện ý định mà không ràng buộc pháp lý các bên? Chính quyền Trump nhiều khả năng sẽ khẳng định đây không phải là điều ước quốc tế để tránh các rào cản nội bộ, như việc phải được Quốc hội phê chuẩn. Bản thân văn bản này lại chứa đựng các yếu tố của cả hai, tạo ra rủi ro về hệ quả và tính hiệu lực tổng thể. Tóm lại, đây là một nỗ lực được soạn thảo một cách vội vàng và thiếu chuyên nghiệp. Continue reading “MOU có phải là điều ước quốc tế? Và tại sao chúng ta phải quan tâm?”

Cuộc khủng hoảng an ninh quốc gia do công nghệ lượng tử đã cận kề

Nguồn: Anne Neuberger, “The Coming Quantum National Security Crisis,” Foreign Affairs, 17/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trung Quốc và Nga đang thu thập các bí mật được mã hóa — và ngày càng tiến gần hơn tới việc phá vỡ chúng.

Cứ khoảng hai thập kỷ, một công nghệ mới lại xuất hiện, làm đảo lộn an ninh quốc gia. Hồi những năm 1940 và 1950, bom nguyên tử và bom hydro đã thiết lập nên răn đe hạt nhân. Sang những năm 1970 và 1980, vi điện tử đã dẫn đến việc tạo ra vũ khí tàng hình, vũ khí chính xác và các mạng lưới kỹ thuật số thuở sơ khai. Đến những năm 1990, Internet và việc triển khai Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPS) đã định hình lại ngành thông tin liên lạc. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo đang tiếp sức mạnh cho các loại vũ khí tự hành và nâng cấp năng lực không gian mạng, nhưng chẳng bao lâu nữa, công nghệ lượng tử sẽ là thứ biến đổi vô số lĩnh vực — từ việc phơi bày các bí mật an ninh quốc gia cho đến phô trương sức mạnh quân sự. Continue reading “Cuộc khủng hoảng an ninh quốc gia do công nghệ lượng tử đã cận kề”

Một châu Âu mang màu sắc Pháp hậu Brexit

Nguồn: “Britain’s departure made Europe more French”, The Economist, 18/06/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Một EU với ít thành viên hơn đã học được cách sống mà không có sự hiện diện của nước Anh.

Vào thời điểm cuộc trưng cầu dân ý Brexit tháng 6 năm 2016, nhiều người dự đoán rằng trong thập kỷ tiếp theo, Liên minh châu Âu hoặc sẽ tan rã hoặc sẽ nhanh chóng tiến tới sự thống nhất ngày càng chặt chẽ hơn. Lựa chọn cách nhìn nào phụ thuộc vào người đưa ra nhận định. Những người theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu, bao gồm những người trong chiến dịch Brexit của Anh, dự đoán rằng nước đầu tiên rời khỏi liên minh sẽ tạo ra một hiệu ứng domino, khiến các nước còn lại cũng muốn rời đi. Ngược lại, những người ủng hộ châu Âu lại nhìn thấy một cơ hội: khi đất nước thành viên bảo thủ ngoài khơi xa này rời đi, một EU bao gồm các nước châu Âu lục địa sẽ trở nên gắn kết hơn. Tuy vậy, cả hai luồng ý kiến đều đồng ý rằng tiếng Anh — thứ ngôn ngữ của nước Anh bội bạc theo cách nói của người Pháp — sẽ mất dần ảnh hưởng tại trụ sở EU ở Brussels. Continue reading “Một châu Âu mang màu sắc Pháp hậu Brexit”

Trung Quốc có thể chiếm Đài Loan mà không cần động binh?

Nguồn:  Richard Haass và David Sacks, “China Could Win Taiwan Without Fighting”, Foreign Affairs, 22/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chính phủ Mỹ lẫn Trung Quốc đều khẳng định mối quan hệ giữa họ là mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới. Hai bên cũng đồng ý rằng ngòi nổ cho một cuộc xung đột vũ trang dễ xảy ra nhất giữa họ chính là Đài Loan. Về mặt lý thuyết, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình thảo luận sâu về Đài Loan tại Bắc Kinh hồi tháng trước, và hai nhà lãnh đạo ra về với sự thấu hiểu rõ hơn về lập trường của nhau, đáng lẽ phải là một tín hiệu đáng mừng.

Thế nhưng, hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung vừa qua hoàn toàn không mang lại sự an tâm. Trái lại, nó đại diện cho bước đi mở màn của ông Tập trong một nỗ lực bền bỉ nhằm khiến chính quyền ông Trump giữ khoảng cách với Đài Loan. Chuyến thăm của ông Trump vừa mới bắt đầu thì Trung Quốc đã đưa ra một tuyên bố dẫn lại lời cảnh báo mà ông Tập đã gửi tới ông Trump: nếu Đài Loan “được xử lý thỏa đáng, mối quan hệ song phương sẽ có sự ổn định tổng thể”, nhưng nếu không, “hai nước sẽ xảy ra va chạm và thậm chí là xung đột, đẩy toàn bộ mối quan hệ vào tình thế vô cùng nguy hiểm”. Continue reading “Trung Quốc có thể chiếm Đài Loan mà không cần động binh?”

Hội nghị G7 hé mở cánh cửa ngoại giao tại Ukraine

Nguồn:  “The G7 has nudged open a window for diplomacy in Ukraine”, The Economist, 18/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Một năm trước, Donald Trump đã rời hội nghị thượng đỉnh G7 tại Canada ngay trong tối đầu tiên. Chính vì vậy, việc ông ở lại cho đến khi hội nghị kết thúc sau ba ngày làm việc tại thị trấn ven hồ Evian-les-Bains của Pháp lần này được xem là một dấu hiệu của sự tiến triển. Việc Emmanuel Macron, chủ nhà của năm nay, thiết đãi ông một bữa tối tại Cung điện Versailles cũng góp phần mang lại kết quả này (“không phải mạ vàng [mà là] hàng thật!” ông Trump trầm trồ tán thưởng). Các nước châu Âu đầy cảnh giác đã thấm thía bài học xương máu rằng không thể chỉ nghe những gì ông Trump nói. Dẫu vậy, hội nghị thượng đỉnh vẫn khép lại với bầu không khí lạc quan thận trọng rằng Washington có thể sẽ được thuyết phục để tái cấp một số hỗ trợ cho Ukraine. Continue reading “Hội nghị G7 hé mở cánh cửa ngoại giao tại Ukraine”

‘Bàn tay Vô hình’ sẽ không đủ giúp xây lại các xưởng đóng tàu ở Mỹ

Nguồn: Mary Bridges, “The Invisible Hand Won’t Rebuild U.S. Shipyards,” Foreign Policy, 09/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến tranh Iran đã khiến sự chú ý đổ dồn về sức mạnh hàng hải đang suy giảm của Mỹ.

Trong khoảng sáu tuần từ khi Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury) bắt đầu cho đến lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4, hơn 20 tàu thương mại đã bị tấn công trong hoặc xung quanh Vịnh Ba Tư. Nếu các xưởng đóng tàu của Mỹ phải thay thế toàn bộ trọng tải đó, quá trình này có thể mất hơn 12 năm, trong khi Trung Quốc có thể đóng số tàu tương đương chỉ trong 8 ngày. Qua đó, cuộc chiến ở Iran đã làm nổi bật sức mạnh hàng hải đang suy giảm của Mỹ, cũng như sự bất lực của ngành công nghiệp nước này trong việc sản xuất và sửa chữa các con tàu cần thiết để chiến đấu trong một cuộc xung đột kéo dài. Continue reading “‘Bàn tay Vô hình’ sẽ không đủ giúp xây lại các xưởng đóng tàu ở Mỹ”

Nhân loại trước ngã rẽ lịch sử: Buổi hoàng hôn của chủ nghĩa tư bản đã cận kề?

Nguồn: Chu An Đông, 朱安东 | 人类的十字路口：要么被资本主义拖入深渊，要么迈向社会主义, Guancha, 11/06/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Khi chúng ta còn chưa kịp thích nghi với những bước tiến thần tốc của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), thì bỗng nhận ra rằng kỷ nguyên AI không hề chấm dứt chủ nghĩa tư bản, mà ngược lại còn đẩy nó tới một nghịch lý chưa từng có: Năng lực sản xuất càng được giải phóng thì cơ chế phân phối càng mất hiệu lực; hệ thống càng thông minh thì tính chủ thể của con người càng bị suy yếu. Đây không phải là thất bại của công nghệ, mà là sự tự tan rã của logic tư bản khi nó đạt đến giới hạn của chính mình. Và sau hoàng hôn ấy, có lẽ một bình minh khác sẽ ló dạng.

Vậy, liệu chúng ta có thể nghiêm túc đặt ra câu hỏi này: Thế giới ngày nay có đang ở trong thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, hoặc ít nhất là trong một giai đoạn nào đó của tiến trình quá độ ấy? Khi nhân loại một lần nữa đứng trước ngã rẽ của số phận, chúng ta sẽ lựa chọn bị chủ nghĩa tư bản kéo xuống vực sâu, hay lựa chọn đi về phía chủ nghĩa xã hội? Continue reading “Nhân loại trước ngã rẽ lịch sử: Buổi hoàng hôn của chủ nghĩa tư bản đã cận kề?”

Lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran mới chỉ là bước đầu

Nguồn: Daniel Byman, “The Truce Between the U.S. and Iran Was the Easy Part,” Foreign Policy, 15/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Buộc Iran nhượng bộ trong các vấn đề then chốt sẽ là một nhiệm vụ khó khăn.

Trong các cuộc xung đột giữa các quốc gia, chiến tranh thường nổ ra để cải thiện vị thế mặc cả. Liệu nước Mỹ hiện tại đang ở vị thế tốt hơn để đạt được những gì họ muốn từ Iran trên bàn đàm phán — hay tệ hơn?

Khuôn khổ thỏa thuận mà Trump đã vạch ra — mở cửa Eo biển Hormuz, chấm dứt lệnh phong tỏa của Mỹ đối với Iran, và chấm dứt các cuộc không kích — bản thân nó rất mơ hồ, trong khi nhiều vấn đề quan trọng vẫn chưa được giải quyết, như phạm vi và quy mô của bất kỳ khoản cứu trợ kinh tế nào cho Iran, tình trạng cuộc chiến của Israel với Hezbollah ở Lebanon, và tương lai chương trình hạt nhân của Iran. Chính bởi những điểm bất định này, ngay cả khi nền hòa bình mong manh được duy trì, Mỹ và Iran vẫn phải liên tục đàm phán về các chi tiết và bước đi tiếp theo. Thật không may, cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran có thể đã khiến Mỹ ít có khả năng thu được những nhượng bộ từ Tehran hơn, bất chấp cái giá phải trả quá đắt. Continue reading “Lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran mới chỉ là bước đầu”