Category: Kinh tế – Luật pháp

Ký với Đức nhưng thử tàu cao tốc Trung Quốc, Việt Nam toan tính gì?

Nguồn: Triệu Tòng Tâm Bất Túng, 在中国高铁上坐了12小时，赞不绝口，却转头把380亿订单给了德国 , Sohu, 20/04/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Danh xưng “quái kiệt xây dựng hạ tầng” của Trung Quốc không phải tự nhiên mà có. Mọi người trên khắp thế giới đều biết rằng, hễ muốn xây dựng một tuyến đường sắt cao tốc có chất lượng và tiêu chuẩn cao, thì đội ngũ xây dựng đường sắt Trung Quốc gần như luôn là cái tên hàng đầu.

Thế nhưng, người láng giềng Việt Nam lần này lại lựa chọn Siemens của Đức để cung cấp công nghệ, qua đó trực tiếp trao cho họ đơn hàng khổng lồ trị giá nhiều tỷ USD.

Điều gây khó hiểu hơn là, chỉ vài ngày sau khi khởi công, ông Tô Lâm – lãnh đạo cao nhất của Việt Nam – lại vượt hàng nghìn cây số tới Bắc Kinh. Ông bỏ lại chuyên cơ riêng để di chuyển bằng tàu cao tốc “Phục Hưng” (Fuxing) chạy xuyên suốt Trung Quốc – một hành trình kéo dài gần 12 tiếng. Continue reading “Ký với Đức nhưng thử tàu cao tốc Trung Quốc, Việt Nam toan tính gì?”

Trung Quốc đã tái định hình BRI như thế nào?

Nguồn: Jessica C. Liao và Zenel Garcia, “How China Reinvented the BRI,” Foreign Policy, 04/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thuế quan của phương Tây đã đẩy nhanh quá trình biến đổi sáng kiến này thành một phần mở rộng tinh vi trong chính sách công nghiệp của Trung Quốc.

Cách đây không lâu, các nhà hoạch định chính sách phương Tây từng viết điếu văn cho Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc. Nhưng nhận định đó giờ đây đã trở nên lỗi thời một cách nguy hiểm. Thực tế phũ phàng của năm 2025 đã đập tan câu chuyện về sự rút lui của Trung Quốc. Thay vì sụp đổ trong lặng lẽ, giá trị của các dự án BRI hiện đã phục hồi và vượt qua mức đỉnh điểm của năm 2016. Dữ liệu mới là một minh chứng đáng kinh ngạc về sức bền tài chính và địa chính trị, các dự án BRI đã đạt 213,5 tỷ USD trên khắp các khu vực và trong nhiều lĩnh vực vào năm ngoái. Sự trỗi dậy này diễn ra song song với sự thay đổi mang tính kiến tạo trong vị thế thương mại của Trung Quốc: năm 2025, tổng kim ngạch ngoại thương đã vượt mức 6,3 nghìn tỷ USD, mang lại thặng dư thương mại kỷ lục gần 1,2 nghìn tỷ USD. Continue reading “Trung Quốc đã tái định hình BRI như thế nào?”

Eo Hormuz đóng cửa ngầm đe dọa ngành công nghiệp bán dẫn Đài Loan

Nguồn: Alvin Camba, “Hormuz closure is quietly threatening Taiwan’s semiconductor industry”, Nikkei Asia, 01/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Từ các trung tâm dữ liệu AI đến sản xuất ô tô, việc thiếu nguồn cung chip sẽ ảnh hưởng đến mọi mặt của nền kinh tế hiện đại.

Đài Loan là nơi sản xuất chip cho cả thế giới, phục vụ cho các hệ thống AI, mạng lưới phòng thủ và phương tiện chạy bằng điện. Điều quan trọng là quy trình sản xuất phụ thuộc vào một nguyên liệu hóa dầu gọi là naphtha, hiếm đến mức không bao giờ xuất hiện trong những cuộc thảo luận về chính sách chất bán dẫn, nhưng quan trọng tới mức chỉ cần thiếu nó, quá trình sản xuất sẽ trở nên đình trệ. Continue reading “Eo Hormuz đóng cửa ngầm đe dọa ngành công nghiệp bán dẫn Đài Loan”

Nhiên liệu máy bay mới là điềm báo thực của khủng hoảng năng lượng

Nguồn: Keith Johnson, “Why Jet Fuel Is the Real Harbinger of the Energy Crisis”, Foreign Policy, 03/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Mới chỉ hơn một tháng kể từ khi cuộc chiến Mỹ – Israel chống lại Iran nổ ra, các thị trường năng lượng dường như vẫn đang trụ vững, với giá dầu thô tham chiếu dao động trong khoảng 100 đến 115 USD/thùng. Nhưng đó không phải là con số đáng bận tâm nhất. Điều quan trọng là chi phí của những sản phẩm hữu dụng được chiết xuất từ thùng dầu thô đó, và bức tranh này đang tối sầm lại và ngày càng trở nên nghiệt ngã.

Mũi giáo sắc nhọn đâm vào nền kinh tế toàn cầu chính là sự tăng vọt chi phí nhiên liệu máy bay, vốn đã tăng hơn gấp đôi trong tháng đầu tiên của cuộc chiến, đạt mức bình quân toàn cầu hơn 195 USD/thùng. Trong khi đó, dầu thô chỉ tăng vỏn vẹn 50% kể từ khi chiến sự bắt đầu. Continue reading “Nhiên liệu máy bay mới là điềm báo thực của khủng hoảng năng lượng”

Trung Quốc đang bóp nghẹt Đông Nam Á

Nguồn: Jessica C. Liao và Zenel Garcia, “China Is Squeezing Southeast Asia,” Foreign Affairs, 24/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Khi sự mất cân bằng gia tăng, một làn sóng phản đối đang dần nổi lên.

Đông Nam Á lẽ ra phải đang hưởng lợi từ sự trỗi dậy của Trung Quốc. Bắc Kinh xem sự tăng trưởng của khu vực này là một ưu tiên: Con đường Tơ lụa trên Biển của nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình – trụ cột hàng hải của Sáng kiến Vành đai và Con đường, chương trình đầu tư và cơ sở hạ tầng toàn cầu của Trung Quốc – đã đặt Đông Nam Á vào trung tâm chiến lược địa kinh tế của Bắc Kinh và đưa khu vực này trở thành mục tiêu hàng đầu cho các cơ hội phát triển. Đông Nam Á thu hút khoảng 126 tỷ USD đầu tư từ Trung Quốc trong thập kỷ qua, và đến năm 2020, khu vực này đã vượt qua Mỹ và Liên minh châu Âu để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc. Khi Washington quay trở lại với đe dọa thuế quan và cầu toàn cầu chậm lại, Bắc Kinh càng đẩy mạnh thương mại với các quốc gia thuộc Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á. Hồi tháng 10, các nhà lãnh đạo đã ký Hiệp định Thương mại Tự do Trung Quốc – ASEAN 3.0, một phiên bản cập nhật của hiệp định được sửa đổi lần cuối vào năm 2015, làm sâu sắc thêm sự hội nhập của khu vực với Trung Quốc. Continue reading “Trung Quốc đang bóp nghẹt Đông Nam Á”

Chiến tranh Iran cho thấy lỗ hổng trong an ninh năng lượng và chính sách đối ngoại của Việt Nam

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Cuộc chiến đang diễn ra giữa Mỹ và Israel với Iran đã khiến eo biển Hormuz bị đóng cửa trên thực tế từ đầu tháng 3, gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu nghiêm trọng. Sự gián đoạn này ảnh hưởng đến khoảng một phần tư lượng dầu vận chuyển bằng đường biển và một phần năm nguồn cung khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Kết quả là, giá dầu và khí đốt đã tăng vọt, trong khi Goldman Sachs dự báo rằng nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung tiếp diễn, giá dầu Brent chuẩn có thể vượt qua mức cao kỷ lục 147,5 USD đạt được vào năm 2008. Đối với Việt Nam, cuộc khủng hoảng này đã làm nổi bật những điểm yếu đáng kể trong an ninh năng lượng của đất nước, có khả năng đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng hạt nhân và năng lượng tái tạo, đồng thời làm phức tạp thêm nỗ lực duy trì sự cân bằng trong quan hệ của Việt Nam với các cường quốc toàn cầu. Continue reading “Chiến tranh Iran cho thấy lỗ hổng trong an ninh năng lượng và chính sách đối ngoại của Việt Nam”

Khi chiến trường trở thành thị trường cá cược mới

Nguồn: Jonathan Walberg, “The Battlefield is the Next Betting Market”, War on the Rocks, 23/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi Mỹ và Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6 năm ngoái, chiến dịch này đã khiến nhiều quan sát viên bất ngờ — bởi quá trình lập kế hoạch được giữ kín tuyệt đối. Ngược lại, khi Chiến dịch Epic Fury bắt đầu vào rạng sáng ngày 28/2, phần lớn thế giới lại thức trắng để liên tục cập nhật màn hình, chờ đợi thời khắc khai chiến. Các chuyên gia phân tích nguồn mở đã theo dấu những chỉ số leo thang quen thuộc: ảnh vệ tinh, việc tái triển khai các nhóm tác chiến tàu sân bay, và những phát ngôn đầy ẩn ý từ giới chức. Các cơ quan tình báo giám sát việc triển khai tên lửa, trong khi giới báo chí dẫn lại các nguồn tin nội bộ. Thị trường năng lượng biến động theo từng tin đồn.

Giữa luồng tín hiệu dồn dập này, có một chỉ dấu nổi bật: Các nhà giao dịch đang đặt cược tiền thật vào thời điểm cuộc tấn công bắt đầu, và liệu nó có thực sự xảy ra hay không. Continue reading “Khi chiến trường trở thành thị trường cá cược mới”

Trump, Tập, và lợi ích của bình yên chiến lược

Nguồn: Ryan Hass, “Trump, Xi, and the Case for Strategic Calm,” Foreign Affairs, 20/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nước Mỹ có thể tận dụng cục diện hiện tại như thế nào?

Sau một thập kỷ leo thang căng thẳng, Washington và Bắc Kinh hiện đang bước vào một ‘vùng nước’ tương đối yên ả. Tháng 10 năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã đạt được một thỏa thuận tại Busan, Hàn Quốc, nhằm tạm dừng cuộc thương chiến giữa hai nước. Thỏa thuận đình chiến tạm dừng các mức thuế quan mới của Mỹ, đồng thời đảo ngược các hạn chế của Trung Quốc đối với quyền tiếp cận của Mỹ vào đất hiếm và nam châm. Đúng là tình thế đã được cứu vãn – nhưng rất mong manh. Continue reading “Trump, Tập, và lợi ích của bình yên chiến lược”

Làn sóng xe điện Trung Quốc phá vỡ vị thế bá chủ của ô tô Nhật tại Đông Nam Á

Nguồn: Tim Daiss, “China’s EV surge is dismantling Japan’s auto empire in Southeast Asia”, Nikkei Asia, 13/03/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc và Việt Nam làm lộ rõ những rủi ro trong thái độ thận trọng của Tokyo đối với việc điện khí hóa ngành xe hơi.

Nếu bạn đã từng bắt một chuyến Grab hoặc dùng một ứng dụng gọi xe nào khác ở Đông Nam Á, bạn sẽ có thể nhận thấy một sự thay đổi gần đây. Ngày càng nhiều tài xế không còn lái ô tô xăng của Nhật Bản nữa, mà thay vào đó là một loạt những chiếc xe điện lạ lẫm được sản xuất bởi các nước khác. Chắc chắn rằng, những chiếc xe có vẻ ngoài thời thượng này có thể không dễ nhận ra, nhưng rõ ràng các công ty sản xuất chúng, đặc biệt là của Trung Quốc và cả Việt Nam, đang tích cực giành thị phần từ tay các nhà sản xuất ô tô truyền thống của Nhật Bản. Continue reading “Làn sóng xe điện Trung Quốc phá vỡ vị thế bá chủ của ô tô Nhật tại Đông Nam Á”

Cuộc chiến Iran củng cố vị thế thống trị ngành năng lượng của Trung Quốc?

Nguồn: Jason Bordoff và Erica Downs, “How the Iran War Could Consolidate China’s Energy Dominance”, Foreign Policy, 06/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giá dầu và khí đốt đã nhảy vọt kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tuần trước, gây chấn động các thị trường năng lượng vốn đã trở nên chủ quan trước những rủi ro tại Trung Đông. Giá xăng tại Mỹ đang tăng mạnh, buộc Nhà Trắng phải cân nhắc cách thức giảm thiểu những hệ lụy về mặt chính trị. Châu Âu, vốn vừa mới thoát khỏi cú sốc từ cuộc xâm lược Ukraine của Nga, nay lại đối mặt với một đợt thắt chặt tiềm tàng khác, khi giá khí đốt tự nhiên đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2023. Continue reading “Cuộc chiến Iran củng cố vị thế thống trị ngành năng lượng của Trung Quốc?”

Canh bạc lớn của Trung Quốc tại Trung Á đang phát huy tác dụng

Nguồn: Djoomart Otorbaev, “China’s Big Bet on Central Asia is Paying Off”, Project Syndicate, 09/03/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm qua, các học giả phương Tây thường coi sự hiện diện kinh tế của Trung Quốc tại Trung Á là nguồn cơn của những xích mích, đặc biệt là các khoản vay và đầu tư vốn bị mô tả là “bẫy nợ”. Thế nhưng, luận điểm sáo rỗng này vừa gây nhàm chán, vừa thể hiện sự lười nhác trong phân tích.

Bất kỳ ai tìm hiểu kỹ vấn đề đều sẽ thấy rằng đặc điểm định hình sự gắn kết của Trung Quốc với Trung Á ngày nay không phải là việc cho vay vô tội vạ, mà là một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc sang đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nội địa hóa công nghiệp và các khoản vay chính phủ có kỷ luật hơn nhiều. Giữa bối cảnh chiến tranh đang bùng phát ngay sát phía nam khu vực, tại Iran và Afghanistan (nơi Pakistan đang tiến hành một chiến dịch ném bom), việc Trung Quốc gia tăng đầu tư là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy Trung Á đã đạt được sự ổn định chính trị và kinh tế mà ít người lường trước được. Continue reading “Canh bạc lớn của Trung Quốc tại Trung Á đang phát huy tác dụng”

Trung Quốc đang quá tự tin trong quan hệ với Mỹ?

Nguồn: Thomas J. Christensen, “Will China Overplay Its Hand?,” Foreign Affairs, 06/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sự tự tin của Bắc Kinh có thể làm xáo trộn thượng đỉnh Trump-Tập như thế nào?

Cuối tháng này, Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ đến thăm Trung Quốc để tham dự một hội nghị thượng đỉnh quan trọng với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, cuộc gặp đầu tiên trong số có thể lên tới bốn cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo vào năm 2026. Hội nghị thượng đỉnh kéo dài ba ngày được lên kế hoạch ngay sau các cuộc thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo vào tháng 10/2025 bên lề Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại Busan, Hàn Quốc, nơi họ đạt được một thỏa thuận đình chiến mong manh nhằm xoa dịu căng thẳng kinh tế ngày càng leo thang trong quan hệ Mỹ-Trung. Cụ thể, Trump và Tập đã đồng ý từ bỏ, trong vòng một năm, nhiều biện pháp hà khắc mà hai nước đã áp đặt hoặc đe dọa áp đặt lên nhau trong những tháng trước đó. Mỹ lùi bước trước lời đe dọa áp thuế cao ngất ngưởng và đình chỉ việc mở rộng đáng kể số lượng các công ty Trung Quốc trong Danh sách Thực thể của Bộ Thương mại Mỹ, vốn giới hạn quyền tiếp cận của họ với các doanh nghiệp Mỹ vì lý do an ninh quốc gia hoặc chính sách đối ngoại. Về phần mình, Trung Quốc đã đảo ngược việc từ chối mua nông sản của Mỹ và dỡ bỏ các hạn chế sâu rộng đối với xuất khẩu khoáng sản thiết yếu mà Mỹ cùng nhiều nền kinh tế công nghiệp khác đang phụ thuộc vào. Nói ngắn gọn, thỏa thuận đưa hai nước trở lại khá gần với điểm xuất phát trước khi xung đột kinh tế bắt đầu vào đầu năm 2025. Continue reading “Trung Quốc đang quá tự tin trong quan hệ với Mỹ?”

Mục tiêu tăng trưởng của Trung Quốc là một vấn đề toàn cầu

Nguồn: Ruchir Sharma, “China’s growth target is a global problem,” Financial Times, 09/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến dịch xuất khẩu ồ ạt của Bắc Kinh có thể gây bất ổn hơn cả thuế quan của Trump.

Trung Quốc xưa nay vốn nổi tiếng với nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng một cách quyết liệt; do đó, quyết định hạ mục tiêu GDP xuống 4,5-5% gần đây của nước này đã thu hút rất nhiều sự chú ý. Nhưng đây chỉ là một thay đổi nhỏ, và những kỳ vọng tăng trưởng phi lý của Trung Quốc vẫn ngày càng trở thành một vấn đề lớn đối với thế giới. Continue reading “Mục tiêu tăng trưởng của Trung Quốc là một vấn đề toàn cầu”

Tương lai cuộc thương chiến của Trump?

Nguồn: Keith Johnson, “What’s Next for Trump’s Trade War,”Foreign Policy, 23/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Phán quyết của Tối cao Pháp viện đã đẩy chiến lược thuế quan và các thỏa thuận thương mại của Tổng thống Mỹ vào tình trạng hỗn loạn.

Cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết liệt gia tăng các biện pháp thuế quan, bất chấp phán quyết bất lợi từ Tối cao Pháp viện vào thứ Sáu, cũng như sự thiếu hụt hỗ trợ chính trị trong nước cho các chính sách thương mại, và việc cho đến nay chính sách này vẫn chưa mang lại kết quả kinh tế tích cực nào. Continue reading “Tương lai cuộc thương chiến của Trump?”

Ngày tàn sắp đến của tiền mã hóa?

Nguồn: Nouriel Roubini, “The Coming Crypto Apocalypse,” Project Syndicate, 03/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tương lai của tiền tệ và thanh toán sẽ là một sự tiến hóa dần dần, chứ không phải là một cuộc cách mạng như những kẻ lừa đảo tiền điện tử từng hứa hẹn. Cú lao dốc mới nhất của Bitcoin và các loại tiền điện tử khác càng làm nổi bật bản chất cực kỳ biến động của loại “tài sản giả” (pseudo-asset) này; người ta chỉ còn biết hy vọng rằng các nhà hoạch định chính sách sẽ thức tỉnh trước rủi ro trước khi quá muộn.

Một năm trước, vị tổng thống ủng hộ tiền điện tử nhất trong lịch sử nước Mỹ vừa trở lại nắm quyền sau khi hùa theo những nhà đầu tư cá nhân thiếu hiểu biết và nhận được hậu thuẫn tài chính khổng lồ từ những nhân vật cộm cán trong giới crypto. Lần trở lại thứ hai của Donald Trump được cho là buổi bình minh mới đối với tiền điện tử, khiến nhiều kẻ “truyền giáo” tư lợi dự đoán rằng Bitcoin sẽ trở thành “vàng kỹ thuật số”, phải đạt ít nhất 200.000 USD vào cuối năm 2025. Continue reading “Ngày tàn sắp đến của tiền mã hóa?”

Quan hệ Trung Quốc – Châu Âu trong trật tự toàn cầu mới

Nguồn: Wang Huiyao (Vương Huy Diệu), “Beyond Blocs,” Foreign Policy, 10/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Châu Âu và Trung Quốc sẽ không liên minh cũng không đối đầu, mà hợp tác một cách có chọn lọc.

Cuộc chơi giờ đây không còn là Trung Quốc đối đầu phương Tây, hay phương Tây đối đầu với phần còn lại của thế giới. Trên thực tế, chúng ta không còn sống trong một thế giới chia bè kết khối nữa. Thay vào đó, chúng ta đang bước vào một thế giới của sự hợp tác dựa trên từng vấn đề cụ thể.

Điều này có lẽ thể hiện rõ ràng nhất qua dòng người lãnh đạo tấp nập đến thăm Bắc Kinh. Trong những tháng gần đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung, Thủ tướng Ireland Micheál Martin, Thủ tướng Canada Mark Carney, và Thủ tướng Anh Keir Starmer đều đã đến thăm Trung Quốc. Thủ tướng Đức Friedrich Merz dự kiến sẽ bắt đầu chuyến thăm vào tháng 2. Thậm chí Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng được lên lịch tới thăm vào tháng 4. Continue reading “Quan hệ Trung Quốc – Châu Âu trong trật tự toàn cầu mới”

Đất hiếm biển sâu: Nhật Bản lại đánh cược để tự chủ tài nguyên?

Nguồn: Trần Hồng Bân, 陈鸿斌：日本这就实现“稀土自由”了？, Guancha, 09/02/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

“Không chỉ thế hệ chúng ta, mà ngay cả thế hệ mai sau cũng sẽ không còn phải khốn đốn vì đất hiếm nữa!”

Vào ngày 4/2, trong bài diễn thuyết vận động tranh cử tại tỉnh Okayama, bà Sanae Takaichi đã tự hào tuyên bố: “Cảm tạ trời đất, kể từ đầu tháng 2, cuối cùng thì chúng ta cũng nhận được tin tốt về đất hiếm. Tàu thăm dò của Nhật Bản cuối cùng đã khai thác được lớp bùn chứa đất hiếm từ độ sâu 6.000 mét dưới đáy biển gần đảo Minami Tori-shima.” Continue reading “Đất hiếm biển sâu: Nhật Bản lại đánh cược để tự chủ tài nguyên?”

Mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh vẫn gặp rắc rối

Nguồn: Dinny McMahon, “Beijing’s Growth Model Is Still Broken,” Foreign Affairs, 09/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Và nó đang gây tổn hại cho Trung Quốc cùng phần còn lại của thế giới.

Khi thị trường bất động sản Trung Quốc sụp đổ vào năm 2021, các nhà lãnh đạo nước này đã cuống cuồng tìm kiếm một động lực tăng trưởng kinh tế mới để thay thế cho việc xây dựng nhà ở. Đầu tư thêm vào cơ sở hạ tầng, vốn đã thúc đẩy phần lớn sự bùng nổ của đất nước trong nhiều thập kỷ, không còn là một lựa chọn: dân số đang đạt đỉnh, và sự sụp giảm doanh số bán đất đồng nghĩa với việc chính quyền địa phương thiếu vốn để chi cho các sân bay mới hay những con đường cao tốc tám làn xe. Bắc Kinh cũng không thể dựa thêm vào xuất khẩu. Trung Quốc hiện đã là nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới, và xét đến chi phí lao động cũng như đất đai ngày càng tăng, “công xưởng của thế giới” không còn lợi thế chi phí đáng kể đối với hàng hóa giá rẻ nữa. Continue reading “Mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh vẫn gặp rắc rối”

Sách lược kinh tế của Trung Quốc đang phát huy tác dụng

Nguồn: Audrye Wong, “China’s Economic Statecraft Is Working,” Foreign Affairs, 28/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao Bắc Kinh có thể thành công ngay cả với một chiến lược không hoàn hảo?

Cùng với sự khởi đầu của chính quyền Trump nhiệm kỳ hai là một sự thay đổi mạnh mẽ trong chính sách kinh tế đối ngoại của Mỹ. Washington đang áp thuế lên cả đối tác lẫn đối thủ, cắt giảm viện trợ nước ngoài, đàm phán lại các thỏa thuận thương mại một cách quyết liệt, và khước từ ngoại giao đa phương. Nói cách khác, Mỹ đang hành xử như một kẻ bắt nạt. Và khi các quốc gia trên thế giới dần trở nên cảnh giác hơn trong việc giao dịch với Mỹ, họ đang chuyển hướng ngày càng nhiều sang đối thủ kinh tế chính của Mỹ là Trung Quốc. Hoạt động thương mại đó là một trong nhiều yếu tố góp phần vào sự gia tăng xuất khẩu của Trung Quốc trong năm 2025 – dẫn đến thặng dư thương mại đạt gần 1,2 nghìn tỷ đô la, tăng 20%. Continue reading “Sách lược kinh tế của Trung Quốc đang phát huy tác dụng”

Tại sao trật tự thương mại thế giới nên được thiết kế lại?

Nguồn: Peter E. Harrell, “The Case for Upending World Trade,” Foreign Affairs, 26/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tầm nhìn của Trump gợi nhớ cách tiếp cận truyền thống của Mỹ như thế nào?

Suốt một năm qua, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trở thành thế lực gây xáo trộn nhất trong thương mại toàn cầu kể từ những năm 1930. Tuy nhiên, sự phá hủy trật tự thương mại hậu Chiến tranh Lạnh – một hệ thống thương mại quốc tế dựa trên luật lệ nhằm thiết lập các nguyên tắc kinh tế cho các chính phủ tham gia – lại mang đến một cơ hội cần thiết để điều chỉnh thái độ cứng nhắc thái quá đối với thương mại.

Từ khi kết thúc Thế chiến II đến đầu những năm 1990, các tổng thống Mỹ thường ủng hộ thương mại tự do và khuyến khích các quốc gia khác hạ thấp rào cản thương mại thông qua các sáng kiến như Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) năm 1947, vốn khuyến khích các nước (chủ yếu nằm ngoài khối Xô-viết) cùng cắt giảm thuế quan. Nhưng các chính quyền Mỹ đã cân bằng ưu tiên này nhờ chủ nghĩa thực dụng, áp dụng một cách tiếp cận linh hoạt đối với chính sách, xem xét từng thách thức riêng biệt một cách cụ thể. Continue reading “Tại sao trật tự thương mại thế giới nên được thiết kế lại?”