Tư liệu học thuật chuyên ngành nghiên cứu quốc tế
Nguồn: Henry Kissinger begins secret negotiations with North Vietnamese, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1970, Cố vấn An ninh Quốc gia Henry Kissinger đã bắt đầu các cuộc đàm phán hòa bình bí mật với đại diện Bắc Việt Nam là Lê Đức Thọ, nhân vật đứng thứ năm trong Bộ Chính trị Hà Nội, tại một biệt thự bên ngoài Paris. Continue reading “21/02/1970: Henry Kissinger bắt đầu các cuộc đàm phán bí mật với Bắc Việt”
Nguồn: James Palmer, “The Myth of ‘996’ Work Culture”, Foreign Policy, 17/02/2026
Biên dịch: Tạ Kiều Trang
Tại hầu hết các sở làm ở Trung Quốc, hình mẫu này thật xa vời với thực tế.
Thứ Ba đánh dấu sự mở màn của Tết Nguyên Đán. Hàng trăm triệu người Trung Quốc đang quây quần bên gia đình, nhiều người trong số họ phải nghe than phiền về việc tại sao vẫn chưa kết hôn bên cạnh chương trình truyền hình Gala Tết kéo dài hàng giờ.
Phần lớn mọi người đều được nghỉ làm vào thời điểm này. Nhân dịp lễ, tuần này chúng ta sẽ bàn về văn hóa làm việc của Trung Quốc cùng những lầm tưởng của phương Tây. Continue reading “Lầm tưởng về văn hoá làm việc “996” của Trung Quốc”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump cảnh báo Iran rằng “những điều tồi tệ sẽ xảy ra” nếu nước này không đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân của mình trong vòng 15 ngày tới. Tối hậu thư của Tổng thống được đưa ra sau khi các quan chức xác nhận rằng Mỹ đã triển khai đủ nguồn lực quân sự trong khu vực để tiến hành một cuộc tấn công vào Iran vào cuối tuần này. Viễn cảnh chiến tranh đã đẩy giá dầu thô Brent, tiêu chuẩn dầu mỏ toàn cầu, lên mức cao nhất trong sáu tháng.
Andrew Mountbatten-Windsor, trước đây là Hoàng tử Andrew, được cảnh sát trả tự do sau khi bị bắt vì nghi ngờ có hành vi sai trái khi thi hành công vụ. Cuộc điều tra, hiện vẫn đang được tiến hành, diễn ra sau khi một kho lưu trữ email khổng lồ của Jeffrey Epstein, tên tội phạm tình dục đã chết mà Mountbatten-Windsor có quan hệ thân thiết, được công bố. Trong một tuyên bố, Vua Charles III, anh trai của ông, nói rằng “pháp luật phải làm việc của nó.” Về phần mình, Mountbatten-Windsor đã phủ nhận mọi hành vi sai trái. Continue reading “Thế giới hôm nay: 20/02/2026”
Nguồn: Sam Skove, “Can Ukraine Kill Its Way to Victory?”, Foreign Policy, 11/02/2026
Biên dịch: Viên Đăng Huy
Tân Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, Mykhailo Fedorov, vừa đề ra một chiến lược mới đầy khốc liệt nhằm đối phó với cuộc tấn công tổng lực từ phía Nga: Tiêu diệt quân lực đối phương nhanh hơn tốc độ tăng viện của Điện Kremlin.
Đây là mục tiêu có thể vắt kiệt nguồn lực của Nga ngay tại thời điểm nước này đang nỗ lực đạt được những bước tiến lớn trên chiến trường. Nó đồng thời tạo ra lợi thế cho Ukraine trên bàn đàm phán hòa bình với Nga, vốn đang được Mỹ làm trung gian. Continue reading “Ukraine có thể giành chiến thắng bằng chiến lược tiêu hao sinh lực Nga?”
Nguồn: Jennifer Lind, “China’s Smart Authoritarianism,” Foreign Affairs, 10/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Đảng cộng sản đã cân bằng giữa kiểm soát và đổi mới như thế nào?
Quan niệm phổ biến từ lâu luôn cho rằng Trung Quốc sẽ không bao giờ trở thành một cường quốc công nghệ. Từ cuối những năm 1970 đến đầu thế kỷ 21, bất chấp tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, nền tảng công nghệ của nước này vẫn tụt hậu hàng chục năm so với Mỹ. Nhiều nhà khoa học xã hội lỗi lạc đã nhận định rằng Trung Quốc sẽ không thể bắt kịp: họ lập luận rằng các thể chế chuyên chế của nước này đã bóp nghẹt sự đổi mới thông qua đàn áp, kiểm duyệt, và tham nhũng, theo đó ngăn cản Trung Quốc thực sự cạnh tranh với Mỹ. Vì không thể theo kịp Mỹ về công nghệ, nên Trung Quốc cũng không phải là đối thủ về kinh tế hay quân sự. Continue reading “Chủ nghĩa Chuyên chế Thông minh của Trung Quốc”
Nguồn: Chicago Seven acquitted of conspiracy charges, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1970, nhóm Chicago 7 (trước đây là Chicago 8 – nhưng một bị cáo, Bobby Seale, đang bị xét xử riêng) đã được tuyên trắng án đối với các cáo buộc âm mưu bạo loạn, nhưng vẫn bị kết tội kích động bạo loạn.
Tám nhà hoạt động phản chiến này bị buộc tội chịu trách nhiệm cho các cuộc biểu tình bạo lực tại Đại hội Toàn quốc Đảng Dân chủ vào tháng 08/1968 ở Chicago. Các bị cáo bao gồm David Dellinger thuộc Ủy ban Huy động Quốc gia (NMC); Rennie Davis và Thomas Hayden thuộc Tổ chức Sinh viên vì Xã hội Dân chủ (SDS); Abbie Hoffman và Jerry Rubin, những người sáng lập Đảng Thanh niên Quốc tế (“Yippies”); Bobby Seale của Đảng Báo Đen (Black Panthers); và hai nhà hoạt động ít tên tuổi hơn là Lee Weiner và John Froines. Continue reading “19/02/1970: ‘Chicago 7’ được tuyên trắng án về các cáo buộc âm mưu bạo loạn”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Ukraine và Nga kết thúc ngày thứ hai của cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn đầu tại Geneva chỉ sau hai giờ đồng hồ. Nhà Trắng cho biết đã có “những tiến triển có ý nghĩa” và gợi ý rằng sẽ sớm có thêm các cuộc thảo luận. Nhưng Volodymyr Zelensky lại gọi các cuộc đàm phán này là “khó khăn.” Tổng thống Ukraine cáo buộc Nga đang cố tình kéo dài đàm phán thay vì hướng tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 4 năm qua.
Mark Zuckerberg lên tiếng bảo vệ cách xử lý của Meta đối với sự an toàn của trẻ em khi làm chứng trong một phiên tòa xét xử về tác động của công ty đối với sức khỏe tinh thần của người dùng trẻ tuổi. Vụ án này là vụ đầu tiên trong số hơn 1.600 vụ kiện cáo buộc rằng các nền tảng mạng xã hội được thiết kế để gây nghiện. Meta phủ nhận việc làm sai trái. Nhưng một phán quyết bất lợi cho công ty này có thể đồng nghĩa với việc các hãng công nghệ sẽ mất đi những lá chắn bảo vệ họ khỏi trách nhiệm pháp lý từ trước đến nay. Continue reading “Thế giới hôm nay: 19/02/2026”
Nguồn: Hoàng Thị Hà, “Infrastructure as Strategy: How Vietnam Rewires Indochina through Ports and Roads,” Fulcrum, 13/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Việt Nam thường được mô tả là đang mất dần ảnh hưởng ở Lào và Campuchia vào tay Trung Quốc. Nhưng việc xây dựng các cơ sở hạ tầng trọng yếu mang lại cho Hà Nội một mức độ chủ động nhất định.
Hiện nay, Việt Nam thường được mô tả là đang dần mất đi ảnh hưởng truyền thống tại các nước láng giềng Lào và Campuchia vào tay Trung Quốc. Nhưng những đánh giá như vậy đã bỏ qua một khía cạnh mới nổi trong sách lược của Hà Nội: bằng cách xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu dọc bờ biển tây nam và cấp quyền tiếp cận biển cho Lào, Hà Nội đang biến đường bờ biển của mình thành đòn bẩy chiến lược để đối phó với sự dịch chuyển quyền lực trong khu vực và củng cố dấu ấn địa chính trị của mình. Continue reading “Cách Việt Nam tái định hình Đông Dương qua Cảng biển và Đường bộ”
Nguồn: Friedrich Merz, “How to Avert the Tragedy of Great-Power Politics”, Foreign Affairs, 13/02/2026
Biên dịch: Viên Đăng Huy
Châu Âu, như triết gia người Đức Peter Sloterdijk đã viết gần đây, vừa khép lại một kỳ “nghỉ dưỡng lịch sử” dài. Chúng ta đã bước vào một kỷ nguyên u tối hơn, nơi một lần nữa được đặc trưng bởi các màn phô trương sức mạnh và chính trị cường quyền. Vị thế lãnh đạo toàn cầu của Mỹ đang bị thách thức, thậm chí có nguy cơ bị lãng phí. Và trật tự quốc tế vốn dựa trên các quyền và luật lệ, dù chưa bao giờ hoàn hảo ngay cả trong thời kỳ hoàng kim nhất, giờ đây cũng đã không còn.
Chủ nghĩa xét lại đầy bạo lực của Nga trong cuộc chiến tàn khốc tại Ukraine chỉ là biểu hiện nhức nhối nhất của kỷ nguyên mới này. Trung Quốc cũng đang khẳng định vị thế cường quốc, với sự kiên trì mang tính chiến lược, tạo dựng nền tảng cho nỗ lực gây ảnh hưởng lên các vấn đề toàn cầu trong suốt nhiều thập kỷ. Bắc Kinh đang xây dựng các mối quan hệ lệ thuộc một cách có hệ thống và tìm cách tái định nghĩa trật tự quốc tế. Trong một tương lai không xa, thực lực quân sự của họ có thể sánh ngang với Mỹ. Nếu khoảnh khắc đơn cực từng thực sự tồn tại sau khi Bức tường Berlin sụp đổ, thì kỷ nguyên đó đã không còn từ lâu. Continue reading “Làm thế nào để ngăn chặn bi kịch của chính trị cường quyền?”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Warner Bros Discovery, gã khổng lồ điện ảnh, đang khởi động lại các cuộc đàm phán với Paramount về một thương vụ tiềm năng. Hồi tháng 12, Netflix tuyên bố sẽ chi 83 tỷ USD cho mảng dịch vụ trực tuyến và phim trường của Warner; sau đó Paramount đưa ra đề nghị 108 tỷ USD cho toàn bộ công ty nhưng đã bị từ chối. Paramount đã trực tiếp kêu gọi các cổ đông và được cho là đã nâng mức giá đề nghị, dù chưa công khai con số cụ thể.
Donald Trump cho biết Nhật Bản sẽ đầu tư khoảng 36 tỷ USD vào Mỹ trong giai đoạn đầu của “thỏa thuận thương mại khổng lồ” giữa hai nước, vốn đã được thống nhất vào năm ngoái. Số tiền này sẽ được rót vào ba dự án năng lượng và sản xuất, bao gồm một nhà máy khí đốt tự nhiên ở Ohio. Nhật Bản đã cam kết đầu tư khoảng 550 tỷ USD vào Mỹ để đổi lấy việc chính quyền Trump giới hạn mức thuế quan đối với hàng xuất khẩu của Nhật ở mức 15%. Continue reading “Thế giới hôm nay: 18/02/2026”
Nguồn: Ian Storey, “Can Moscow and Seoul Help Vietnam Achieve its Nuclear Energy Ambitions?,” Fulcrum, 04/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Việt Nam có những kế hoạch lớn để xây dựng một loạt nhà máy điện hạt nhân. Nhưng hiện phải đối mặt với nhiều thách thức.
Việt Nam đang ấp ủ những kế hoạch đầy tham vọng nhằm xây dựng một loạt nhà máy điện hạt nhân để cung cấp năng lượng cho nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng của mình. Và một số quốc gia khác sẵn sàng tham gia hỗ trợ quá trình chuyển đổi này. Dù vậy, tham vọng điện hạt nhân của Việt Nam vẫn phải đối mặt với những thách thức lớn.
Tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam vừa kết thúc, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đưa ra cam kết mạnh mẽ về việc tăng trưởng kinh tế ít nhất 10% mỗi năm cho đến năm 2030. Continue reading “Liệu Nga và Hàn Quốc có thể giúp Việt Nam hiện thực hóa tham vọng năng lượng hạt nhân?”
Nguồn: Jonathan Panikoff, “The Real Risks of the Saudi-UAE Feud”, Foreign Affairs, 06/02/2026
Biên dịch: Viên Đăng Huy
Sự rạn nứt giữa Ả Rập Saudi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) hiện đã lộ rõ cho cả thế giới thấy. Căng thẳng đã gia tăng vào năm ngoái khi hai chế độ quân chủ vùng Vịnh đụng độ về vấn đề Yemen, nhưng sự thù địch tiềm ẩn đã bùng phát công khai vào tháng Giêng, khi các phương tiện truyền thông Ả Rập Saudi cáo buộc UAE “thêm dầu vào lửa” khắp khu vực Bắc Phi và Sừng châu Phi, đồng thời đóng vai trò là tay sai của Israel trong khu vực. Về phần mình, UAE đã hạn chế đưa ra những bình luận công khai như vậy, nhưng sự bất hòa mới nhất này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Continue reading “Những hiểm họa thực sự từ cuộc đối đầu giữa Ả Rập Saudi và UAE”
Nguồn: Beetle overtakes Model T as world’s best-selling car, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1972, chiếc Volkswagen Beetle thứ 15.007.034 đã lăn bánh khỏi dây chuyền lắp ráp, phá vỡ kỷ lục sản xuất xe hơi thế giới được nắm giữ trong hơn bốn thập kỷ bởi mẫu xe Model T mang tính biểu tượng của Ford, dòng xe được sản xuất từ năm 1908 đến 1927.
Lịch sử của chiếc VW Beetle bắt đầu từ nước Đức những năm 1930. Năm 1933, Adolf Hitler trở thành Thủ tướng và tuyên bố muốn xây dựng những con đường mới và xe hơi giá rẻ cho người dân Đức. Vào thời điểm đó, kỹ sư người Áo Ferdinand Porsche (1875-1951) đang nghiên cứu tạo ra một chiếc xe nhỏ cho đại chúng. Hitler và Porsche sau đó đã gặp nhau và vị kỹ sư này được giao nhiệm vụ thiết kế chiếc Volkswagen, hay “xe của nhân dân,” với chi phí thấp và sản xuất hàng loạt. Continue reading “17/02/1972: Beetle vượt Model T, trở thành mẫu xe bán chạy nhất thế giới”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Giá dầu tăng trước thềm các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ tại Geneva vào hôm nay. Donald Trump cho biết ông sẽ tham gia “gián tiếp” vào các cuộc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran. Trước đó, Mỹ đã điều động tàu sân bay thứ hai đến Trung Đông, làm gia tăng căng thẳng. Hôm qua, Ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, đã có cuộc hội đàm với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc.
BHP, công ty khai khoáng lớn nhất thế giới tính theo vốn hóa thị trường, công bố kết quả kinh doanh bán niên khả quan hơn dự kiến, nhờ vào nhu cầu đồng tăng vọt. Tập đoàn Australia này cho biết doanh thu tăng 11% so với cùng kỳ năm trước, đạt 27,9 tỷ USD trong sáu tháng tính đến cuối tháng 12. Lợi nhuận ròng tăng gần 30%. Giá cổ phiếu của công ty đã mở cửa tăng 7,5%. Continue reading “Thế giới hôm nay: 17/02/2026”
Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Japan PM’s historic landslide reverberates in China,” Nikkei Asia, 12/02/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Sai lầm trong chính sách đối ngoại của Bắc Kinh đã kích hoạt sự trỗi dậy của ‘Takaichi 2.0’
Canh bạc chính trị của vị Thủ tướng Nhật Bản được lòng dân Sanae Takaichi đã được đền đáp xứng đáng khi Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền của bà giành chiến thắng áp đảo mang tính lịch sử trong cuộc bầu cử sớm mà Takaichi kêu gọi tiến hành chỉ ba tháng sau khi nhậm chức.
Chiến thắng vang dội này cũng đang gây chấn động khắp Trung Quốc. Rõ ràng là việc Takaichi củng cố quyền lực là tin không vui đối với Chủ tịch Tập Cận Bình. Trước đó, chính quyền của ông đã tung ra hàng loạt công kích cá nhân nhắm vào Takaichi, do tức giận trước một bình luận mà bà đưa ra liên quan đến Đài Loan vào đầu tháng 11. Continue reading “Chiến thắng lịch sử của bà Sanae Takaichi gây chấn động tại Trung Quốc”
Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Kaja Kallas, Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, chỉ trích trào lưu “bài châu Âu đang thịnh hành” của Mỹ và khẳng định rằng các quốc gia khác vẫn “ngưỡng mộ chúng tôi.” Những phát biểu của bà được đưa ra vào lúc kết thúc Hội nghị An ninh Munich đầy căng thẳng. Một ngày trước đó, Marco Rubio, Ngoại trưởng Mỹ, đã chinh phục khán giả bằng cách đề cao quan hệ giữa các đồng minh – dù ông cũng gửi đi một thông điệp thẳng thừng rằng lợi ích quốc gia đang lấn át “cái gọi là trật tự toàn cầu.”
Các cuộc không kích của Israel khiến ít nhất 12 người thiệt mạng tại Gaza vào Chủ nhật, theo các quan chức Palestine. Israel tuyên bố các cuộc tấn công này nhằm đáp trả việc Hamas vi phạm thỏa thuận ngừng bắn một ngày trước đó. Trong khi đó, Israel cũng đã phê duyệt kế hoạch xác định các khu vực tại Bờ Tây bị chiếm đóng là “tài sản nhà nước,” một động thái bị chỉ trích là hành động sáp nhập trên thực tế. Continue reading “Thế giới hôm nay: 16/02/2026”
Nguồn: James Palmer, “The Year of the Fire Horse Finds Xi on Edge”, Foreign Policy, 10/12/2025
Biên dịch: Tạ Kiều Trang
Chủ tịch Trung Quốc có vẻ vững vàng trên trường quốc tế, nhưng rắc rối đang âm ỉ ở hậu phương.
Tiêu điểm tuần này: Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cân bằng thắng lợi ngoài nước với thách thức trong nước; Doanh nhân Hồng Kông Jimmy Lai bị kết án 20 năm tù; Một tòa án Panama hủy bỏ các thỏa thuận cảng liên quan đến Trung Quốc.
Thế cân bằng của Chủ tịch Tập
Tuần này là tuần cuối cùng trước Tết Nguyên Đán. Theo truyền thống, đây là dịp mọi người nhìn lại năm cũ, doanh nghiệp chốt sổ sách và gia đình chuẩn bị đoàn tụ. Nhưng với Chủ tịch Tập Cận Bình, thời điểm này có ý nghĩa như thế nào? Continue reading “Tập Cận Bình đối diện nhiều căng thẳng trong năm Bính Ngọ”
Nguồn: Trần Hồng Bân, 陈鸿斌：日本这就实现“稀土自由”了？, Guancha, 09/02/2026.
Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan
“Không chỉ thế hệ chúng ta, mà ngay cả thế hệ mai sau cũng sẽ không còn phải khốn đốn vì đất hiếm nữa!”
Vào ngày 4/2, trong bài diễn thuyết vận động tranh cử tại tỉnh Okayama, bà Sanae Takaichi đã tự hào tuyên bố: “Cảm tạ trời đất, kể từ đầu tháng 2, cuối cùng thì chúng ta cũng nhận được tin tốt về đất hiếm. Tàu thăm dò của Nhật Bản cuối cùng đã khai thác được lớp bùn chứa đất hiếm từ độ sâu 6.000 mét dưới đáy biển gần đảo Minami Tori-shima.” Continue reading “Đất hiếm biển sâu: Nhật Bản lại đánh cược để tự chủ tài nguyên?”
Nguồn: IOC finds fraud, awards second gold in Winter Olympics skating event, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 2002, Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) thông báo đã có đủ bằng chứng về hành vi gian lận của một trọng tài người Pháp và quyết định trao tấm huy chương vàng thứ hai cho nội dung trượt băng nghệ thuật đôi tại Thế vận hội Mùa đông ở Salt Lake City, Utah. Quyết định này được đưa ra sau nhiều ngày râm ran tin đồn và những cuộc điều tra hậu trường.
Là một phần trong âm mưu trao đổi phiếu bầu, nữ trọng tài người Pháp được cho là đã nhượng bộ trước áp lực từ liên đoàn của mình để chấm điểm vàng cho cặp đôi người Nga Yelena Berezhnaya và Anton Sikharulidze, khiến cặp đôi người Canada Jamie Sale và David Pelletier chỉ nhận được huy chương bạc. Continue reading “15/02/2002: Tấm huy chương vàng thứ hai ở môn trượt băng Olympics Mùa đông”
Tác giả: Hồ Sĩ Quý
Xem thêm: Phần 1; Phần 2; Phần 3
KẾT LUẬN
1. Trong lịch sử Biển Đông, trước năm 1838, các vương triều phong kiến Việt Nam và cả các nhà thám hiểm phương Tây đều chỉ biết ngoài khơi Biển Đông có một vùng quần đảo nửa chìm nửa nổi mênh mông trải dài từ bắc xuống nam mà Việt Nam gọi là Vạn Lý Trường Sa, bao gồm cả Quần đảo Hoàng Sa đã được biết đến và dựng bia chủ quyền năm 1816.
Mãi đến những năm 30 của thế kỷ XIX, Vua Minh Mạng với sự tham khảo kiến thức hàng hải phương Tây mới nhận ra diện mạo địa lý của Quần đảo Trường Sa. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P4)”
