Thế giới hôm nay: 15/04/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump nói rằng vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran có thể diễn ra “trong hai ngày tới” tại Pakistan. Trong cuộc trò chuyện với tờ New York Post, Tổng thống đã không cung cấp thêm bất kỳ chi tiết nào. Trong khi đó, Lầu Năm Góc khẳng định không có con tàu nào vượt qua được vòng phong tỏa của họ ở Eo biển Hormuz, và rằng sáu tàu buôn đã phải quay trở lại các cảng của Iran theo chỉ thị của cơ quan này.

Mỹ cho biết Israel và Lebanon đã đồng ý “khởi động các cuộc đàm phán trực tiếp” sau các cuộc đàm phán ba bên tại Washington. Đại sứ Israel tại Mỹ nói rằng Israel và Lebanon đã “đoàn kết trong việc giải phóng Lebanon” khỏi Hezbollah. Nhưng nếu Israel và Lebanon làm vậy, nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn đã đe dọa thực hiện một cuộc đảo chính bạo lực nhằm vào chính phủ ở Beirut. Cuộc tấn công trên bộ của Israel vẫn tiếp diễn, và các cuộc tấn công bằng tên lửa của Hezbollah cũng vậy. Continue reading “Thế giới hôm nay: 15/04/2026”

Đạo nghĩa, lãnh đạo chính trị và trật tự quốc tế trong ‘chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa’

Nguồn: Diêm Học Thông, 阎学通：道义、政治领导和国际秩序——道义现实主义的自变量问题, Aisixiang, 31/03/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Tóm tắt: Nhằm khắc phục khuyết điểm của các mô hình lý thuyết theo chủ nghĩa cấu trúc trong việc giải thích những biến đổi quốc tế, chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa (moral realism) cung cấp một khung lý thuyết mạnh mẽ để giải thích vấn đề này. Chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa là một lý thuyết song biến, trong đó vị thế sức mạnh của cường quốc được dùng để xác định lợi ích chiến lược khách quan, còn loại hình lãnh đạo được dùng để đánh giá sở thích chiến lược của họ (bao gồm sở thích về lợi ích và sở thích về sách lược thực hiện lợi ích). Do vị thế sức mạnh tương đối ổn định, biến độc lập cốt lõi của chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa là loại hình lãnh đạo của cường quốc. Đạo nghĩa là tiêu chuẩn phân loại giá trị của biến độc lập này. Loại hình lãnh đạo của cường quốc kết nối ba cấp độ phân tích: Cá nhân, quốc gia và hệ thống. Lý thuyết này tiếp tục khoa học hóa mô hình phân tích người ra quyết định; phạm vi giải thích của nó mang tính phổ quát, không chỉ giới hạn ở hành vi đối ngoại của Trung Quốc mà còn có thể áp dụng để giải thích sự biến đổi trật tự trong các hệ thống quốc tế khác nhau từ xưa đến nay. Các khuyến nghị chiến lược của lý thuyết này mang tính thực chứng hơn là chuẩn tắc, và do đó có thể áp dụng cho tất cả các cường quốc. Việc phân loại lãnh đạo chính trị quốc tế của chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa có tham chiếu các tư tưởng chính trị Trung Quốc cổ đại; trong đó loại hình “lãnh đạo hôn muội” có thể giải thích hiệu quả tại sao một số nhà hoạch định chính sách lại xây dựng những chính sách đối ngoại gây tổn hại đến lợi ích quốc gia khách quan của chính họ – một hiện tượng tự gây hại phổ biến mà các lý thuyết quan hệ quốc tế trước đây hiếm khi giải thích được. Continue reading “Đạo nghĩa, lãnh đạo chính trị và trật tự quốc tế trong ‘chủ nghĩa hiện thực đạo nghĩa’”

14/04/1828: Webster xuất bản “Từ điển tiếng Anh của người Mỹ”

Nguồn: “Webster’s American Dictionary of the English Language” is printed, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1828, Noah Webster, một luật sư tốt nghiệp Đại học Yale với niềm đam mê lớn dành cho ngôn ngữ và giáo dục, đã xuất bản cuốn Từ điển tiếng Anh của người Mỹ (American Dictionary of the English Language) của mình. Continue reading “14/04/1828: Webster xuất bản “Từ điển tiếng Anh của người Mỹ””

Quốc–Cộng lại hợp tác, lần này là để chống lại chủ quyền Đài Loan

Nguồn: Chris Horton, “The KMT and CCP form united front against Taiwan’s sovereignty”, Nikkei Asia, 08/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Lãnh đạo hai đảng của người Trung Quốc sẽ tiến hành một cuộc gặp trong tuần này.

Vào những năm 1920, hai đảng này hợp sức chống lại các thế lực quân phiệt ở miền Bắc Trung Quốc. Vào những năm 1930, họ tạm gác mâu thuẫn để liên minh kháng chiến chống Nhật. Ngày nay, hai kẻ thù chung nguồn gốc này – Quốc dân Đảng và Đảng Cộng sản Trung Quốc – lại đang cùng nhau ngồi lại một lần nữa.

Kẻ thù lần này là ai? Chủ quyền của Đài Loan.

Lãnh đạo Quốc dân Đảng đã tiến hành một chuyến thăm Trung Quốc và dự kiến gặp Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một lãnh đạo Quốc dân Đảng đương nhiệm trong một thập kỷ qua. Continue reading “Quốc–Cộng lại hợp tác, lần này là để chống lại chủ quyền Đài Loan”

Tập trung quyền lực dưới thời TBT Tô Lâm: Tác động chính trị và kinh tế đối với Việt Nam

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Ngày 7 tháng 4 năm 2026, Quốc hội khóa mới của Việt Nam đã nhất trí bầu ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, làm Chủ tịch nước, đưa ông trở thành nhà lãnh đạo quyền lực nhất đất nước trong nhiều thập kỷ. Với việc nắm giữ cả hai chức vụ cao nhất, ông Tô Lâm trên thực tế đã trở thành người nắm quyền lực tối cao ở Việt Nam, đánh dấu một sự thay đổi đáng kể so với truyền thống lãnh đạo tập thể của đất nước, nơi tổng bí thư được xem là người đứng đầu trong số những người ngang hàng chứ không phải là một nhà lãnh đạo tối cao có vị trí áp đảo. Sự tập trung quyền lực này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Điều đó tốt hay xấu cho tương lai chính trị và kinh tế của Việt Nam? Continue reading “Tập trung quyền lực dưới thời TBT Tô Lâm: Tác động chính trị và kinh tế đối với Việt Nam”

Vắng Trung Quốc khiến Mỹ lún sâu vào các cuộc chiến đầy rủi ro

Nguồn: Jo Inge Bekkevold, “China’s Absence Draws America Deeper Into Risky Wars”, Foreign Policy, 06/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Xét trong bối cảnh cuộc đối đầu siêu cường giữa Mỹ và Trung Quốc, mọi quyết định khai chiến của bất kỳ chính quyền Mỹ nào cũng cần phải được dẫn dắt bởi một đánh giá  liệu hành động đó có củng cố vị thế của Mỹ trước Trung Quốc hay không. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ từng tham chiến tại Triều Tiên và Việt Nam để đẩy lùi ảnh hưởng của Liên Xô, đồng thời buộc Anh và Pháp phải rút quân trong Khủng hoảng Kênh đào Suez năm 1956 nhằm tránh sự can thiệp của Moscow.

Do đó, việc Mỹ tiến hành một cuộc không kích tổng lực — và có thể là một chiến dịch trên bộ — chống lại Iran là một trường hợp điển hình mà người ta kỳ vọng toan tính Trung Quốc sẽ đóng vai trò chủ chốt. Thực tế, Chiến lược An ninh Quốc gia năm 2025 của chính quyền Trump đã làm nổi bật sự kình địch Mỹ-Trung, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiềm chế Trung Quốc tại châu Á và chống Bắc Kinh tiếp cận Tây Bán cầu. Nhiều nhà phân tích và chiến lược gia đã đặt cuộc chiến Iran vào bối cảnh nỗ lực kiềm chế Trung Quốc bằng cách triệt tiêu các đối tác khu vực của nước này. Continue reading “Vắng Trung Quốc khiến Mỹ lún sâu vào các cuộc chiến đầy rủi ro”

Thế giới hôm nay: 13/04/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Viktor Orbán, Thủ tướng Hungary kể từ năm 2010, thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội. Bất chấp nhiều năm Orban thay đổi hệ thống bầu cử để tạo lợi thế cho Đảng Fidesz phi tự do của mình, đảng trung hữu Tisza – do Peter Magyar lãnh đạo – được dự đoán sẽ giành chiến thắng với 138 trên tổng số 199 ghế sau khi 99% số phiếu đã được kiểm. Điều đó sẽ mang lại cho Tisza đa số hai phần ba cần thiết để sửa đổi hiến pháp, cũng như cố gắng khôi phục lại hệ thống đã bị gian lận.

Lầu Năm Góc cho biết một cuộc phong tỏa Eo biển Hormuz sẽ bắt đầu vào lúc 10 giờ sáng Giờ miền Đông ngày hôm nay. Sau khi các cuộc đàm phán hòa bình với Iran thất bại vào cuối tuần qua, Donald Trump đã đăng trên mạng xã hội rằng Hải quân sẽ rà phá thủy lôi ở eo biển này, đồng thời cảnh báo rằng “bất kỳ người Iran nào bắn vào chúng tôi, hoặc vào các tàu hòa bình, sẽ bị THỔI BAY XUỐNG ĐỊA NGỤC!” Continue reading “Thế giới hôm nay: 13/04/2026”

Ẩn ý đằng sau sự xuất hiện hiếm hoi trước công chúng của Ôn Gia Bảo

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “What Wen Jiabao’s rare public appearance reveals,” Nikkei Asia, 09/04/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tập Cận Bình đã chấp nhận động thái của vị cựu thủ tướng như một cành ô liu chìa ra cho các đảng viên lão thành.

Trong một động thái dường như nhằm khẳng định sự hiện diện và quyền lực chính trị của mình, cựu Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo, 83 tuổi, gần đây đã bất ngờ có màn xuất hiện hiếm hoi trước công chúng tại Bắc Kinh.

Vào ngày 27/03, vị lão thành đã nghỉ hưu của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã xuất hiện trước một viện nghiên cứu trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, vốn nằm dưới sự kiểm soát trực tiếp của Quốc vụ viện, tức chính phủ trung ương Trung Quốc. Continue reading “Ẩn ý đằng sau sự xuất hiện hiếm hoi trước công chúng của Ôn Gia Bảo”

12/04/1981: Tàu con thoi Columbia được phóng đi lần đầu tiên

Nguồn: The space shuttle Columbia is launched for the first time, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1981, tàu con thoi Columbia đã được phóng đi từ Cape Canaveral, Florida, trở thành tàu vũ trụ có người lái có thể tái sử dụng đầu tiên du hành vào không gian. Dưới sự điều khiển của các phi hành gia Robert L. Crippen và John W. Young, tàu Columbia đã thực hiện một chuyến bay vào vũ trụ kéo dài 54 giờ với 36 vòng quỹ đạo trước khi hạ cánh thành công xuống Căn cứ Không quân Edwards ở California vào ngày 14/04. Continue reading “12/04/1981: Tàu con thoi Columbia được phóng đi lần đầu tiên”

Sự xích lại gần nhau đầy thận trọng giữa Ấn Độ và Trung Quốc

Nguồn: “A wary rapprochement between India and China”, The Economist, 07/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Những chính sách đầu tư của Ấn Độ là bước đi chậm rãi đầu tiên.

Chưa đầy sáu năm trước, binh lính Ấn Độ và Trung Quốc đã đánh nhau bằng gậy trong một cuộc ẩu đả trên núi cao. Vụ đụng độ này nằm trong chuỗi những sự kiện xung đột biên giới vào các năm 2020 và 2021, gây thương vong cho hàng chục người và khiến quan hệ hai nước rơi vào tình trạng đóng băng trầm trọng. Tuy vậy, có vẻ băng đã dần tan. Mùa hè năm ngoái, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi lần đầu tiên thăm Trung Quốc kể từ xung đột biên giới. Các chuyến bay thẳng được nối lại vào tháng Mười. Đến ngày 27 tháng 3, Bộ trưởng Thương mại hai nước Piyush Goyal và Vương Văn Đào đã tiến hành gặp gỡ để thảo luận vấn đề thương mại. Continue reading “Sự xích lại gần nhau đầy thận trọng giữa Ấn Độ và Trung Quốc”

Trung Quốc tìm cách bẻ gãy luận điệu của Mỹ về Đài Loan

Nguồn: Đặng Duật Văn, “Beijing Is Trying to Break U.S. Narratives Over Taiwan”, Foreign Policy, 08/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trịnh Lệ Văn (Cheng Li-wun), lãnh đạo Quốc Dân Đảng (KMT) đối lập tại Đài Loan, đang dẫn đầu một phái đoàn sang thăm Trung Quốc từ ngày 7 đến 12 tháng 4. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một chủ tịch KMT trong một thập niên qua, và bà Trịnh dự kiến sẽ có cuộc hội kiến với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. KMT, vốn là đảng cầm quyền thời kỳ độc tài tại Đài Loan và từng đối đầu gay gắt với Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP), giờ đây đã trở nên thân thiện với CCP hơn đáng kể so với Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) hiện đang cầm quyền.

Nhiều người từng giả định rằng chuyến đi của bà Trịnh sẽ chỉ diễn ra sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Thay vào đó, sau khi chuyến đi của ông Trump bị trì hoãn, Bắc Kinh đã đẩy lịch trình của bà Trịnh lên sớm hơn. Về mặt hình thức, điều này tách biệt hai sự kiện và củng cố tuyên bố của Bắc Kinh rằng vấn đề Đài Loan hoàn toàn là chuyện nội bộ của Trung Quốc. Tuy nhiên, Bắc Kinh rõ ràng hy vọng dùng chuyến đi của bà Trịnh — đặc biệt là cuộc gặp giữa Tập và Trịnh — để tác động và có lẽ là thay đổi một số giả định của ông Trump về Đài Loan. Continue reading “Trung Quốc tìm cách bẻ gãy luận điệu của Mỹ về Đài Loan”

11/04/1898: Tổng thống McKinley yêu cầu tuyên chiến với Tây Ban Nha

Nguồn: President McKinley asks for declaration of war against Spain, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1898, Tổng thống William McKinley đã yêu cầu Quốc hội Mỹ tuyên chiến với Tây Ban Nha.

Năm 1895, Cuba – nằm cách phía nam nước Mỹ chưa tới 100 dặm – đã nỗ lực lật đổ ách thống trị thực dân của Tây Ban Nha. Lực lượng nổi dậy khi đó nhận được hỗ trợ tài chính từ các nhóm tư nhân Mỹ và sử dụng Mỹ làm căn cứ hoạt động để tiến công. Quân đội Tây Ban Nha đáp trả bằng vũ lực tàn bạo; khoảng 100.000 dân thường Cuba thiệt mạng trong những điều kiện khốn khổ tại các trại tập trung của Tây Ban Nha từ năm 1895 đến 1898. Ban đầu, McKinley đã cố gắng tránh một cuộc xung đột vũ trang với Tây Ban Nha, nhưng truyền thông Mỹ, dẫn đầu bởi ông trùm báo chí Randolph Hearst, lại gay gắt chỉ trích McKinley là yếu kém và kích động dư luận ủng hộ một cuộc chiến để mang lại nền độc lập cho người Cuba. Continue reading “11/04/1898: Tổng thống McKinley yêu cầu tuyên chiến với Tây Ban Nha”

Trump đang đẩy nhanh sự trở lại EU của Anh

Nguồn: Gideon Rachman, “Trump is hastening Britain’s return to the EU,” Nikkei Asia, 27/11/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Kinh tế, an ninh, và chính trị trong nước đều đang hướng chính phủ của Starmer về phía Brussels

Tuần trước, cả Donald Trump và Keir Starmer đều có những bài phát biểu quan trọng trước cả nước. Nỗ lực của Trump khiến tôi nhớ đến nhận định của Macbeth về cuộc đời: “Một câu chuyện được kể bởi một kẻ ngốc, đầy tiếng ồn và sự giận dữ/Nhưng chẳng có ý nghĩa gì.” Còn bài phát biểu của Starmer lại giống như một câu chuyện được kể bởi một luật sư, không có kịch tính hay sự phô trương – nhưng lại mang ý nghĩa thầm lặng. Continue reading “Trump đang đẩy nhanh sự trở lại EU của Anh”

Thế giới hôm nay: 10/04/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Benjamin Netanyahu cho biết Israel sẽ bắt đầu các cuộc đàm phán với Lebanon để thiết lập “quan hệ hòa bình.” Nhưng chỉ vài giờ sau đó, Thủ tướng Israel lại tuyên bố rằng các cuộc không kích nhắm vào Hezbollah sẽ tiếp tục cho đến khi nhóm chiến binh được Iran hậu thuẫn này giải giáp. Israel nhấn mạnh Lebanon không nằm trong lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran. Phía Iran lập luận ngược lại, và đã đe dọa rút khỏi thỏa thuận. Donald Trump cho biết ông đã thúc giục Netanyahu “hạ nhiệt” cuộc tấn công của nước mình.

Trump cảnh báo Iran không được thu phí các tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ chỉ trích Cộng hòa Hồi giáo vì đã làm “không tốt” việc duy trì dòng chảy nguồn cung dầu và vì đã vi phạm các điều khoản của lệnh ngừng bắn. Trước đó, Ayatollah Mojtaba Khamenei, nhà lãnh đạo tối cao của Iran, tuyên bố rằng việc quản lý eo biển này sẽ bước sang một “giai đoạn mới.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 10/04/2026”

Tân Thủ tướng Lê Minh Hưng: Người giữ ‘ghế nóng’ lèo lái kinh tế Việt Nam

Tác giả: Nguyễn Khắc Giang

Ngày 7/4, Quốc hội Việt Nam bầu ông Lê Minh Hưng làm thủ tướng mới. Đây là quyết định nhân sự đáng chú ý, không chỉ vì sự thay đổi ở vị trí điều hành cao nhất của chính phủ, mà còn vì thông điệp chính trị đi kèm. Lựa chọn lần này dường như ít mang dáng dấp của cân bằng phe phái, mà là ván cược có chủ ý vào năng lực điều hành.

Sinh năm 1970, ông Hưng là thủ tướng trẻ nhất của Việt Nam kể từ năm 1955. Trong nền chính trị vốn coi trọng thâm niên và kinh nghiệm, riêng chi tiết đó đã đủ để nói lên nhiều điều. Nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở con đường sự nghiệp của ông. Không giống nhiều gương mặt đi lên từ địa phương, cũng không phải mẫu chính trị gia được tôi luyện qua những cuộc dàn xếp quyền lực kéo dài, ông Hưng là một nhà kỹ trị điển hình. Được đào tạo về kinh tế tại Nhật Bản, ông được biết đến nhiều nhất qua thời gian làm việc tại Ngân hàng Nhà nước, nơi ông trở thành thống đốc trẻ nhất trong lịch sử cơ quan này. Continue reading “Tân Thủ tướng Lê Minh Hưng: Người giữ ‘ghế nóng’ lèo lái kinh tế Việt Nam”

Lebanon đang dần sụp đổ

Nguồn: Maha Yahya, “Lebanon’s Coming Collapse”, Foreign Affairs, 03/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Lebanon đã trở thành một mặt trận trong cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran. Vào ngày 1/3, Naim Qassem, thủ lĩnh của Hezbollah — nhóm dân quân Lebanon được Tehran hậu thuẫn và vũ trang — đã cam kết trả đũa việc Israel ám sát Lãnh đạo Tối cao Ali Khamenei một ngày trước đó. Hezbollah sau đó đã chính thức tham chiến, phóng tên lửa và drone qua biên giới vào Israel. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã đáp trả bằng các cuộc không kích diện rộng trên khắp đất nước. Continue reading “Lebanon đang dần sụp đổ”

Trung Quốc đã tái định hình BRI như thế nào?

Nguồn: Jessica C. Liao và Zenel Garcia, “How China Reinvented the BRI,” Foreign Policy, 04/03/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thuế quan của phương Tây đã đẩy nhanh quá trình biến đổi sáng kiến này thành một phần mở rộng tinh vi trong chính sách công nghiệp của Trung Quốc.

Cách đây không lâu, các nhà hoạch định chính sách phương Tây từng viết điếu văn cho Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc. Nhưng nhận định đó giờ đây đã trở nên lỗi thời một cách nguy hiểm. Thực tế phũ phàng của năm 2025 đã đập tan câu chuyện về sự rút lui của Trung Quốc. Thay vì sụp đổ trong lặng lẽ, giá trị của các dự án BRI hiện đã phục hồi và vượt qua mức đỉnh điểm của năm 2016. Dữ liệu mới là một minh chứng đáng kinh ngạc về sức bền tài chính và địa chính trị, các dự án BRI đã đạt 213,5 tỷ USD trên khắp các khu vực và trong nhiều lĩnh vực vào năm ngoái. Sự trỗi dậy này diễn ra song song với sự thay đổi mang tính kiến tạo trong vị thế thương mại của Trung Quốc: năm 2025, tổng kim ngạch ngoại thương đã vượt mức 6,3 nghìn tỷ USD, mang lại thặng dư thương mại kỷ lục gần 1,2 nghìn tỷ USD. Continue reading “Trung Quốc đã tái định hình BRI như thế nào?”

09/04/1866: Ulysses S. Grant bị bắt vì điều khiển xe ngựa quá tốc độ

Nguồn: Ulysses S. Grant arrested for speeding in his horse buggy, newspaper reports, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1866, tròn một năm sau khi Robert E. Lee đầu hàng tại Tòa án Appomattox – và nhiều thập kỷ trước khi cảnh sát bắt đầu chặn những chiếc xe chạy quá tốc độ – tờ National Intelligencer đưa tin rằng Ulysses S. Grant, Trung tướng Lục quân Mỹ, đã bị chặn lại vì điều khiển xe ngựa quá tốc độ ở Washington, D.C.

Theo tờ báo thế kỷ 19 ở Washington, D.C., hai sĩ quan cảnh sát đã chặn Grant lại trên Phố 14, nơi ông đang “cho con ngựa xám phi nhanh.” Grant đề nghị nộp phạt, nhưng sau đó “bày tỏ sự nghi ngờ về thẩm quyền bắt giữ ông của hai người này và đánh xe đi,” bài báo viết. Tuy nhiên, thái độ chống đối của Grant đã sớm dịu xuống; ông chấp nhận lệnh triệu tập, xuất hiện trước thẩm phán hòa giải và nộp tiền phạt. Continue reading “09/04/1866: Ulysses S. Grant bị bắt vì điều khiển xe ngựa quá tốc độ”

Thế giới hôm nay: 09/04/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lệnh ngừng bắn ở Trung Đông đang gặp nguy khi Iran đe dọa rút khỏi thỏa thuận. Cộng hòa Hồi giáo tuyên bố cuộc tấn công liên tục của Israel vào Lebanon đã vi phạm thỏa thuận, đồng thời đình chỉ các chuyến tàu hàng đi qua Eo biển Hormuz để đáp trả. Hôm qua, chính quyền Lebanon cho biết các cuộc không kích của Israel đã khiến hơn 250 người thiệt mạng. Hezbollah nói rằng họ đã phóng tên lửa vào Israel để đáp trả.

Nhà Trắng cho biết J.D. Vance sẽ dẫn đầu các cuộc đàm phán của Mỹ với Iran tại Pakistan vào ngày mai. Phó tổng thống Mỹ thừa nhận có một “sự hiểu lầm chính đáng” từ phía Iran về việc liệu Lebanon có được bao gồm trong lệnh ngừng bắn hay không. Trong khi đó, Donald Trump tuyên bố rằng các lực lượng Mỹ sẽ “giữ nguyên vị trí” xung quanh Iran cho đến khi đạt được một “THỎA THUẬN THỰC SỰ.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 09/04/2026”

Eo Hormuz đóng cửa ngầm đe dọa ngành công nghiệp bán dẫn Đài Loan

Nguồn: Alvin Camba, “Hormuz closure is quietly threatening Taiwan’s semiconductor industry”, Nikkei Asia, 01/04/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Từ các trung tâm dữ liệu AI đến sản xuất ô tô, việc thiếu nguồn cung chip sẽ ảnh hưởng đến mọi mặt của nền kinh tế hiện đại.

Đài Loan là nơi sản xuất chip cho cả thế giới, phục vụ cho các hệ thống AI, mạng lưới phòng thủ và phương tiện chạy bằng điện. Điều quan trọng là quy trình sản xuất phụ thuộc vào một nguyên liệu hóa dầu gọi là naphtha, hiếm đến mức không bao giờ xuất hiện trong những cuộc thảo luận về chính sách chất bán dẫn, nhưng quan trọng tới mức chỉ cần thiếu nó, quá trình sản xuất sẽ trở nên đình trệ. Continue reading “Eo Hormuz đóng cửa ngầm đe dọa ngành công nghiệp bán dẫn Đài Loan”